వాసనాంశం సమానీయ ధర్మాధర్మైర్ న గృహ్యతే । తతో న జాయతే ముక్త ఇతి నో దర్శనం మునే
వాసన భాగాన్ని తీసుకుని, అది ధర్మం లేదా అధర్మం చేత పట్టుబడదు. అందువల్ల ముక్తి కలుగదు — ఇదే మన అభిప్రాయం కాదు, మునీశ్వరా.
అత్యుదారం మహార్థం చ వక్షి త్వం వదతాం వర । అనుభూతిమ్ ఉపారూఢం గూఢం చ పరమార్థవత్
నీవు మాటలలో శ్రేష్ఠుడు, ఎంతో గొప్పదాన్ని, విలువైనదాన్ని చెప్పబోతున్నావు. అది లోతైన అనుభూతి, అంతర్లీనమైనది, నిజమైన పరమార్థమైనది.
త్వద్వాక్యవిభవేనాద్య శ్రుతేనానేన సున్దర । పీతేనేవేన్దునా రాహుర్ అన్తర్ యాతో ఽస్మి శీతతామ్
నీ మాటల ప్రభావంతో, ఈ అందమైన బోధను ఈ రోజు వినడం వల్ల, నేను లోపల నుండి చల్లబడిపోయాను. రాహువు చంద్రుడిని మింగిన తర్వాత ఎలా చల్లదనం పొందుతాడో, అలాగే నేను కూడా చల్లదనం పొందాను.
తత్ సమాసేన తాం తావద్ ఆత్మోత్పత్తిం వదాశు మే । తతశ్ శ్రోష్యామి యత్నేన జ్ఞానగర్భాం గిరం తవ
అందువల్ల, ఆత్మ ఉత్పత్తి గురించి సంక్షిప్తంగా నాకు ఇప్పుడే చెప్పు. తరువాత నీ జ్ఞానంతో నిండిన మాటలను నేను శ్రద్ధగా వినిపిస్తాను.
తేన పద్మజపుత్రేణ మునినా నారదేన తత్ । క్వ కృతం వీర్యమ్ ఆర్యేణ కథయార్య యథాస్థితమ్
పద్మజుని కుమారుడైన నారదుడు అనే ముని ఆ పరాక్రమాన్ని ఎక్కడ సాధించాడు? ఆర్యా, అది నిజంగా ఎలా జరిగిందో నాకు చెప్పు.
తతో నిబధ్నతా తేన మనోమత్తమతఙ్గజమ్ । వివేకవిపులాలానే శుద్ధబుద్ధివరత్రయా
అతడు తన వివేకం అనే గొప్ప అంకుసంతో, శుద్ధమైన బుద్ధి అనే మూడు పట్టీలతో, మత్తులో ఉన్న ఏనుగువంటి మనస్సును అదుపులో పెట్టాడు.
తద్ వీర్యం కల్పకాలాగ్నిగలితేన్దుద్రవోపమమ్ । రసానాం పారతాదీనాం దివ్యానామ్ అనుజం నవమ్
ఆ శక్తి, కల్పకాలంలో అగ్నిచేత కరిగిన చంద్రబింబపు సారంలా, పారా మొదలైన దివ్య రసాలలో కొత్తగా పుట్టినది.
మునినా పార్శ్వగే కుమ్భే స్ఫాటికే విసరద్రుచౌ । అద్రుతే విద్రుతాకారం చన్ద్రే చన్ద్రమ్ ఇవార్పితమ్
ఆ ముని, తన పక్కన ఉన్న మెరిసే స్ఫటికపు పాత్రలో, అలజడిలేని, ప్రవాహంగా ఉన్న ఆ పదార్థాన్ని చంద్రుడు చంద్రునిపై ఉంచినట్లు ఉంచాడు.
రత్నశైలైర్ వృతః కాన్తైస్ తలే పార్శ్వేషు చాభితః । గమ్భీరకుక్షిస్ సుదృఢశ్ చాచలాహననక్షమః
ఆ పాత్ర చుట్టూ, అడుగునా, పక్కపక్కన అందమైన రత్నపర్వతాలతో ఉండి, లోతైన పొత్తితో, బలంగా, కొండ దెబ్బను కూడా తట్టుకునేలా ఉండింది.
సఙ్కల్పితేన క్షీరేణ స కుమ్భస్ తేన పూరితః । అమృతాపూరభిన్నేన విధినేవామృతార్ణవః
ఆ పాత్రను, సంకల్పంతో కలిగిన పాలతో నింపి, అమృతంతో పొంగిపొర్లుతూ, అమృతసముద్రంలా కనిపించింది.
తత్ర మాసం గతో వృద్ధిం మునిమన్త్రాహుతిక్రమైః । అమృతాత్మా శుభో గర్భ ఇన్దోర్ ఇన్దుర్ ఇవానుజః
అక్కడ ఆ గర్భం ఒక నెల పాటు మునుల మంత్రహోమాలతో పెరిగింది. అమృతస్వరూపుడైన ఆ పవిత్రమైన గర్భం, చంద్రుని తమ్ముడిలా ప్రకాశిస్తూ అభివృద్ధి చెందింది.
ఇన్దుం మాస ఇవాపూర్ణం మాసేన సుషువే ఘటః । గర్భం కమలపత్త్రాక్షం ప్రసూనమ్ ఇవ మాధవః
ఒక నెలలో చంద్రుడు ఇంకా పూర్తిగా పరిపూర్ణుడవని విధంగా, ఆ పాత్రలోని గర్భం కూడా పద్మదళాల్లాంటి కళ్లతో, మాధవుడు పువ్వును మోసినట్టు, అభివృద్ధి చెందింది.
పరిపూర్ణసమస్తాఙ్గః కుమ్భాద్ గర్భస్ స నిర్యయౌ । ఇన్దుస్ సూక్ష్మాద్ ఇవామ్భోధేర్ అపరః క్షయవర్జితః
అన్ని అవయవాలు సంపూర్ణంగా ఏర్పడిన ఆ గర్భం, ఆ పాత్ర నుండి బయటకు వచ్చాడు. అది సున్నితమైన సముద్రం నుండి మరో చంద్రుడు అవతరించినట్టు, క్షయము లేని ప్రకాశంతో వెలిగిపోయింది.
దినైః కతిపయైర్ ఏవ వృద్ధిమ్ అభ్యాజగామ సః । అప్రమేయాఙ్గసౌన్దర్యశ్ శుక్లపక్షే శశీ యథా
కొన్ని రోజులలోనే అతడు అద్భుతమైన రూపసౌందర్యంతో పెరిగిపోయాడు. అది శుక్లపక్షంలో చంద్రుడు పెరిగిపోతున్నట్టు ఉండింది.
సర్వసంస్కారసమ్పన్నే స తస్మిన్ నారదో మునిః । భాణ్డాద్ భాణ్డ ఇవాశేషం విద్యాధనమ్ అయోజయత్
అన్ని విద్యలలో నిపుణుడైన నారదుడు, ఆ బాలుడిలో తన జ్ఞానాన్ని పూర్తిగా, ఒక పాత్రలోని నీటిని మరొక పాత్రలో పోయినట్టు, అంతా కలిపి పోశాడు.
దినైః కతిపయైర్ ఏవ విజ్ఞాతాశేషవాఙ్మయమ్ । చకారైనం మునివరః ప్రతిబిమ్బమ్ ఇవాత్మనః
కొద్ది రోజుల్లోనే ఆ మహర్షి, ఆ బాలుడిని అన్ని శాస్త్రాలలో నిపుణుడిగా మార్చాడు, తన ప్రతిబింబంలా తయారుచేశాడు.
తేనారాజత పుత్రేణ మునినా మునినాయకః । రత్నాద్రౌ ప్రతిబిమ్బేన సద్యోదిత ఇవోడురాట్
ఆ బాలుడు రాజు కాకపోయినా, మునిగా ఉన్నందువల్ల, మునులలో శ్రేష్ఠుడైన నారదుడు, రత్నపర్వతంపై ప్రతిబింబంతో కూడిన చంద్రుడు లాగా ప్రకాశించాడు.
అథైనం పుత్రమ్ ఆదాయ బ్రహ్మలోకం స నారదః । జగామ తత్ర పితరం బ్రహ్మాణం చాభ్యవాదయత్
తర్వాత నారదుడు ఆ కుమారుడిని తీసుకుని బ్రహ్మలోకానికి వెళ్లి, అక్కడ తన తండ్రి బ్రహ్మను గౌరవంగా నమస్కరించాడు.
కృతాభివాదనం బ్రహ్మా పౌత్రమ్ ఆదాయ తం తదా । అభివాదితవేదాదిం స్వయమ్ అఙ్కే న్యవేశయత్
బ్రహ్మ దేవుడు, తన మనవడు వేదాది విద్యల్లో నిపుణుడై నమస్కరించిన తరువాత, ఆ మనవడిని తన ఒడిలో కూర్చోబెట్టాడు.
అథాశీర్వాదమాత్రేణ సర్వజ్ఞం జ్ఞానపారగమ్ । పౌత్రం తం కుమ్భనామానం చకార కమలోద్భవః
తర్వాత, కమలంలో జన్మించిన బ్రహ్మ దేవుడు, కేవలం ఆశీర్వచనంతోనే ఆ కుంభ అనే మనవడిని అన్ని విషయాల్లో జ్ఞానంతో నిండినవాడిగా మార్చాడు.
సాధో సో ఽయమ్ అహం పౌత్రః కుమ్భో ఽహం పద్మజన్మనః । పుత్రో ఽహం నారదమునేః కుమ్భనామాస్మి కుమ్భజః
ఓ సద్గుణసంపన్నుడా, నేను ఆ మనవడినే — కుంభుడిని, కమలంలో జన్మించిన బ్రహ్మ దేవునికి మనవడిని, నారదమునికి కుమారుడిని, కుంభజుడిని.
నివసామ్య్ అబ్జజపురే పిత్రా సహ యథాసుఖమ్ । చత్వారస్ సుహృదో వేదా మమ లీలా విలాసినీ
నేను నా తండ్రితో కలిసి కమలంలో జన్మించిన బ్రహ్మ దేవుని నగరంలో సుఖంగా నివసిస్తున్నాను. నాలుగు వేదాలు నాకు మిత్రులు, నా ఆటలు ఆనందంగా సాగుతుంటాయి.
మాతృష్వసా మే గాయత్రీ మాతా మమ సరస్వతీ । బ్రహ్మలోకే మమ గృహం పౌత్రస్ తత్రాస్మి సుస్థితః
నా మేనత్తగా గాయత్రీ ఉన్నది, నా తల్లిగా సరస్వతి ఉన్నది. బ్రహ్మలోకంలోనే నా ఇల్లు ఉంది. అక్కడ నేను మనవడిగా సుఖంగా ఉండిపోతున్నాను.
యథాకామమ్ అశేషాణి జగన్తి విహరామ్య్ అహమ్ । లీలయా పరిపూర్ణత్వాన్ న తు కార్యేణ కేనచిత్
నేను నా ఇష్టానుసారం అన్ని లోకాల్లో ఆనందంగా తిరుగుతూ ఉంటాను. నాకు ఏ పనికీ బంధించకుండా, లీలగా, సంపూర్ణతతో విహరిస్తూ ఉంటాను.
రాజర్షే తేన మే పాదౌ పతతో మే న భూతలే । రజస్ స్పృశతి నాఙ్గాని గ్లానిం నాయాతి మే వపుః
ఓ రాజర్షీ, అందుకే నా పాదాలు భూమిని తాకవు. నా అవయవాలకు ధూళి అంటదు. నా శరీరానికి అలసట కూడా రాదు.
అద్యాకాశపథా గచ్ఛన్ దృష్టవాంస్ త్వామ్ అహం పురః । ఇహ తేనాగతో ఽస్మ్య్ అఙ్గ సర్వం కథితవాన్ ఇతి
ఈ రోజు ఆకాశమార్గంలో ప్రయాణిస్తూ నిన్ను ముందుగా చూశాను. అందుకే ఇక్కడికి వచ్చి, నీకు అన్నీ వివరంగా చెప్పాను ప్రియమా.
ఏషో ఽహమ్ ఇత్య్ అఖిలమ్ ఏవ యథానుభూతం తే వర్ణితం నను మయా వనవాసతజ్జ్ఞ । సన్తో హ్య్ అసఙ్కథనమ్ ఆర్యసమాగమేషు నిన్దన్త్య్ అలం సుభగ సంవ్యవహారదక్షాః
నేను అనుభవించినదాన్ని, 'ఇదే నేను' అని నీకు వివరంగా చెప్పాను. నీతిమంతులు, మంచి ప్రవర్తనలో నిపుణులు, సద్గుణుల సమాజంలో తన కథను దాచుకోవడాన్ని సమ్మతించరు.
ఇత్య్ ఉక్తవత్య్ అథ మునౌ దివసో జగామ సాయన్తనాయ విధయే ఽస్తమ్ ఇనో జగామ । స్నాతుం సభా కృతనమస్కరణా జగామ శ్యామాక్షయే రవికరైశ్ చ సహాజగామ
ఆమె ఇలా చెప్పిన తరువాత, ముని సమక్షంలో ఆ రోజు సాయంత్రం వైపు సాగింది, సూర్యుడు అస్తమించిపోయాడు. ఆమె సభలో నమస్కారం చేసి, స్నానం చేయడానికి, అస్తమయ సూర్యకిరణాలతో కలిసి వెళ్లింది.
సర్గే స్ఫురద్భిర్ మత్పుణ్యైర్ మన్యే సమ్ప్రేషితో భవాన్ । అలక్ష్యైస్ సమ్భృతైర్ అద్రౌ ప్రావృడ్వాతైర్ ఇవామ్బుదః
ఈ సృష్టిలో నీవు నా దగ్గరకు వచ్చావని నేను అనుకుంటున్నాను. నా దాచిన పుణ్యఫలాల వల్ల, వానకాలపు గాలులు మేఘాన్ని కొండవైపు తోడినట్లు నీవు వచ్చావు.
అద్య తిష్ఠామ్య్ అహం సాధో ధన్యానాం ధురి ధర్మతః । అమృతస్యన్దవచసా యత్ త్వయాస్మి సమాగతః
ఈ రోజు నీ ధర్మబలంతో, అమృతస్వరూపమైన మాటలు పలికే నిన్ను కలవడం వల్ల, నేను ధన్యులలో ముందున్నానని భావిస్తున్నాను.