దేవార్చనాయావచితమ్ ఇదం యత్ కుసుమం మయా । అఙ్గ త్వదఙ్గసఙ్గేన తత్ ప్రయాతు కృతార్థతామ్
దేవతల పూజ కోసం నేను తీసుకొచ్చిన ఈ పువ్వు, నీ శరీరాన్ని తాకి నిజమైన ఫలితం పొందాలి.
జీవితం యాతి సాఫల్యం మమాభ్యాగతపూజయా । దేవాద్ అప్య్ అధికం పూజ్యస్ సతామ్ అభ్యాగతో జనః
నీ రాకతో, నీకు పూజ చేయడం వల్ల నా జీవితం సార్థకమైంది. మంచి మనుషుల ఇంటికి వచ్చిన అతిథి దేవతలకన్నా ఎక్కువ గౌరవానికి అర్హుడు.
తత్ కస్ త్వం కస్య పుత్రస్ త్వం కిమ్ ఆయాతో ఽస్య్ అనుగ్రహాత్ । ఏతం మే సంశయం ఛిన్ద్ధి విమలేన్దుసమానన
కాబట్టి, నువ్వెవరు? ఎవరి కుమారుడు? ఏ కారణంతో ఇక్కడికి వచ్చావు? నీవు నిర్మల చంద్రబింబంలాంటి ముఖం కలవాడవు, నా ఈ సందేహాన్ని తీర్చు.
రాజర్షే శృణు వక్ష్యామి యథాపృష్టమ్ అఖణ్డితమ్ । అవర్ణనం హి జిహ్మత్వం తత్ సతామ్ అతినిన్దితమ్
రాజర్షీ, నీవు అడిగినట్లుగానే ఏదీ మిగలకుండా నేను చెప్పబోతున్నాను, విను. మన గురించి వివరించకపోవడం వంకరగా ఉంటుంది, అది మంచి మనుషులలో చాలా నిందించబడుతుంది.
అస్త్య్ అస్మిఞ్ జగతః కోశే శుద్ధాత్మా నారదో మునిః । పుణ్యలక్ష్మ్యా ముఖే కాన్తే కర్పూరతిలకోపమః
ఈ ప్రపంచంలో పవిత్రమైన హృదయంతో ఉన్న నారదుడు అనే ముని ఉన్నాడు. అతని ముఖం పుణ్యఫలంతో ప్రకాశిస్తూ, కర్పూరపు బొట్టు వలె మెరిసిపోతుంది.
స కదాచిన్ మునిర్ మేరోర్ గుహాయాం ధ్యానమ్ ఆస్థితః । అధిత్యకాయాం భూతానామ్ అదృశ్యశ్ శాన్తమానసః
ఒకసారి ఆ నారదముని, మేరు పర్వతంలోని ఒక గుహలో ధ్యానంలో కూర్చుని, ఆ పర్వతపు కింద భాగంలో ఉన్న జీవులకు కనబడకుండా, మనస్సు పూర్తిగా ప్రశాంతంగా ఉండిపోయాడు.
తత్ర హేమతటే గఙ్గా వహత్య్ ఉరుతరఙ్గిణీ । మేరులక్ష్మ్యాస్ స్ఫురద్రూపా భాతి హారలతేవ యా
అక్కడ బంగారు తీరంలో, మహా అలలతో గంగానది ప్రవహిస్తుంది. మేరు పర్వత సంపదతో మెరిసిపోతూ, ముత్యాల హారంలా అందంగా కనిపిస్తుంది.
ఏకదా నారదమునిర్ ధ్యానాన్తే సరితస్ తటే । ధ్వనద్వలయమ్ అశ్రౌషీల్ లీలాకలకలారవమ్
ఒక రోజు నారదముని ధ్యానం ముగించాక నదీ తీరంలో కూర్చుని ఉండగా, అక్కడ ఆటపాటలతో కూడిన నవ్వుల ధ్వని, కలకలారవం అతని చెవిలో పడింది.
కిమ్ ఏతద్ ఇత్య్ అసౌ కిఞ్చిజ్జాతప్రాయకుతూహలః । హేలయాలోకయన్ నద్యామ్ అపశ్యల్ లలనాగణమ్
ఇది ఏమిటో అని కొంత ఆసక్తితో, అలసత్వంగా నదివైపు చూశాడు. అక్కడ ఆడబిడ్డల గుంపును చూసాడు.
రమ్భాతిలోత్తమాప్రాయం నిర్యాతం జలలీలయా । క్రీడన్తం త్యక్తవసనం దేశే పురుషవర్జితే
ఆమెలు రంభా, తిలోత్తమలా అనిపించేలా అందంగా, నీటిలో ఆడుకుంటూ, దుస్తులు లేకుండా, పురుషులు లేని చోట బయటకు వచ్చారు.
కాఞ్చనామ్భోజముకులసున్దరైస్ స్తనమణ్డలైః । పరివేల్లితమ్ అన్యోఽన్యం ఫలైః కాన్తద్రుమం యథా
వారికి బంగారు కమలపు ముక్కులు లాంటి అందమైన వక్షోజాలు ఉండి, అవి ఒకదానికొకటి తాకుతూ, అందమైన చెట్ల ఫలాలు కలిసినట్టు కనిపించాయి.
ద్రుతహేమరసాపూరనిర్ఝరాభోగభాసురైః । కుర్వన్తమ్ ఊరుభిః కామమన్దిరస్తమ్భవిభ్రమమ్
వారికి తేజోమయంగా మెరిసే తొడలు ఉండి, అవి ప్రవహించే బంగారు రసంతో నిండిన వాగులు లాగా మెరిసి, మనస్సు మోహించే మందిరపు స్తంభాల్లా కనిపించాయి.
నిర్మలీకృతచన్ద్రేణ వ్యాప్తవ్యోమ్నా విలాసినా । లావణ్యరసపూరేణ తర్జయన్తమ్ ఇవాపగామ్
పరిశుద్ధమైన చంద్రుని వెలుగుతో, ఆకాశమంతా వ్యాపించి, అందాల సారంతో నిండిపోయి, నదులను సవాల్ చేస్తున్నట్టు కనిపించింది.
ప్రాకారైర్ అమరోద్యానే రథచక్రైర్ మనోభువః । ఉత్పథార్పితగఙ్గామ్బునితమ్బతటసేతుభిః
దేవతల ఉద్యానవనానికి ప్రాకారాలు, మనోభవుని రథచక్రాలు, అపూర్వమైన మార్గాల్లో వేసిన గంగాజలపు వంతెనలు అక్కడ కనిపించాయి.
సర్వత్ర దృష్టసర్వాఙ్గం విశ్వరూపమ్ ఇవాస్థితమ్ । ప్రతిబిమ్బితసర్వార్థమ్ అన్యోఽన్యాదర్శతాం గతమ్
ప్రతి చోటా, అన్ని అవయవాలతో, విశ్వరూపంగా స్థిరంగా ఉండి, అన్ని వస్తువులను ప్రతిబింబిస్తూ, ఒకదానికొకటి అద్దంలా మారింది.
కాలకల్పతరోర్ వర్షవిటపాత్ పక్షపల్లవాత్ । వివిధర్తులతాజాలాద్ దినశ్రీకలికాకులాత్
కాలమనే కల్పవృక్షపు కొమ్మలు, ఆకులు, వివిధ రకాల పత్తి జాలాలు, పగటి కాంతి మొగ్గల సమూహాలనుండి అవి ఉద్భవించాయి.
ఆలోకపుష్పరజసో జాతాద్ గగనకాననే । స్ఫురజ్జగత్ఖగవ్రాతాత్ సప్తాబ్ధ్యేకాలవాలకాత్
ఆకాశవనంలో పుట్టిన ప్రకాశవంతమైన పువ్వుల రేణువులనుండి, ప్రపంచంలో సంచరించే పక్షుల గుంపులనుండి, ఏడుసముద్రాల మధ్య ఒకే ఒక్క వెంట్రుకనుండి ఇవన్నీ ఉద్భవించాయి.
మాసస్తబకవృన్తేషు వృద్ధిం యాన్తం రసాన్వితమ్ । ఉద్ధృత్యోద్ధృత్య సమ్పూర్ణం చాలితామ్భోదపల్లవమ్
నెలనెలా పూసే పుష్పగుచ్ఛాల కాండాలలో, రసంతో పెరుగుతూ, మళ్లీ మళ్లీ తీసుకొని నిండిపోయే, కదులుతున్న మేఘపల్లవాలు ఉన్నాయి.
ఆలోలాలకకేశాక్షితారకాదిమధువ్రతమ్ । అమృతాపద్విఘాతాయ కోశసఞ్చయకారిభిః
తిరుగుతున్న వెంట్రుకలు, నీలిమైన కళ్లతో ఉన్న నక్షత్రపువ్వుల తేనెను ఆశించే తేనెటీగలతో, అమృతమార్గాన్ని అడ్డగించేందుకు కోశాలను కూడగట్టుతున్నాయి.
దుష్ప్రాపే భూతసఙ్ఘానాం వికసత్కనకామ్బుజే । పద్మపల్లవసఞ్ఛన్నం గుప్తం మేరోర్ గుహాన్తరే
భూతగణాలకు అందని, బంగారు కమలాలు వికసిస్తున్న, కమలపల్లవాలతో కప్పబడిన, మేరు పర్వతపు గుహలో దాగి ఉన్నది.
శీతలే స్వర్ధునీతీరే యత్నోత్సృష్టమలం పురః । చన్ద్రబిమ్బఫలాపూరమ్ ఏకత్రైవోపసమ్భృతమ్
పరమపవిత్రమైన ఆకాశగంగ తీరంలో, చల్లని గాలిలో, చంద్రబింబాలా పండ్లను ఒకచోట గుమ్మడించినట్టు, ముందు అతని కోసం కొత్తగా, మురికిలేని పండ్ల గుట్ట కనిపించింది.
స్త్రైణమ్ ఆలోక్య తత్ కాన్తం సహసైవ మనో మునేః । అనాశ్రితవివేకాంశం బభూవానన్దితం స్ఫురత్
ఆ అందమైన స్త్రీని చూసిన వెంటనే, మునివరి మనసు ఆకర్షితమై, వివేచన లేకుండా ఆనందంతో ప్రకాశించిపోయింది.
ఆనన్దవలితే చిత్తే క్షుబ్ధే ప్రాణానిలే స్థితే । బభూవ తస్య తుష్టస్య మదనస్ఖలితం తదా
ఆనందంతో నిండిన మనసుతో, శ్వాసలు కలవరంగా ఉండగా, ఆ సంతృప్తి క్షణంలో అతనికి కామవశంలో తడబడిన అనుభూతి కలిగింది.
ఫలం రసాపూర్ణమ్ ఇవ గ్రీష్మాన్త ఇవ తోయదః । ప్రత్యగ్రః పాదపశ్ ఛిన్నలతావృన్త ఇవోత్తమః
తాజా రసంతో నిండిన పండు లాగ, వేసవి చివరలో మేఘం లాగ, కొంతకాలం క్రితం దుంముక కత్తిరించిన కొత్త చెట్టు లాగ, అతను తన యౌవనోత్సాహంలో ఉన్నాడు.
అవశ్యాయకణస్యన్దీ శశాఙ్క ఇవ వా మునిః । బిసం ద్విధా యాతమ్ ఇవ గలత్సారరసో ఽభవత్
ఆ ముని చంద్రునిలా అమృతాన్ని జల్లించేవాడిగా, రెండు ముక్కలుగా చీలిన తామర కాడలాగా, తనలోని సారం బయటకు పొంగిపొర్లకుండా ఆపలేక పోయాడు.
తాదృశో ఽపి బహుజ్ఞో ఽపి జీవన్ముక్తో ఽప్య్ అసౌ మునిః । నిరిచ్ఛో ఽపి నిరాస్థో ఽపి నకిఞ్చిదుపమో ఽప్య్ అలమ్
అంతటి జ్ఞానవంతుడు, బహుజ్ఞుడు, జీవన్ముక్తుడు, కోరికలేని వాడు, విరక్తుడు, ఎవరికీ సరితూగని వాడు అయినా ఆ ముని కూడా దుర్బలుడయ్యాడు.
సబాహ్యాభ్యన్తరం నిత్యమ్ ఆకాశవిశదో ఽపి చ । నారదో ఽపి కథం బ్రహ్మన్ మదనస్ఖలితో ఽభవత్
బ్రహ్మన్, లోపల బయటా ఎప్పుడూ పవిత్రుడైన, ఆకాశంలా నిర్మలమైన నారదుడు కూడా ఎలా కామంలో తడబడ్డాడు?
సర్వస్యా ఏవ రాజేన్ద్ర భూతజాతేర్ జగత్త్రయే । దేవాదేర్ అపి దేహో ఽయం ద్వయాత్మైవం స్వభావతః
ఓ రాజేంద్ర, ఈ మూడుగ్లోబుల్లోని ప్రతి జీవికి, దేవతలకైనా, ఈ శరీరం సహజంగా ద్వంద్వ స్వభావంతోనే ఉంటుంది.
అజ్ఞమ్ అస్త్వ్ అథ వా తజ్జ్ఞం యావన్ మత్తం శరీరకమ్ । సర్వమ్ ఏవ జగత్య్ అఙ్గ సుఖదుఃఖమయం స్మృతమ్
అజ్ఞానం ఉన్నవాడైనా, జ్ఞానం ఉన్నవాడైనా, శరీరం మాయలో మునిగిపోయినంతవరకు, ప్రియమైనవాడా, ఈ లోకమంతా సుఖం, దుఃఖం కలిసినదిగానే కనిపిస్తుంది.
హృద్యాదినా పదార్థేన కేనచిద్ వర్ధతే సుఖమ్ । ఆలోక ఇవ దీపేన మహామ్బుధిర్ ఇవేన్దునా
మనసుకు హాయిగా అనిపించే ఏదైనా వస్తువు వల్ల కొంతమందికి సుఖం పెరుగుతుంది. ఇది దీపం వెలిగితే వెలుగు పెరగడం లాంటిది, లేక చంద్రుడు వెలిగితే సముద్రం ఉప్పొంగడం లాంటిది.