ఏవం శిఖిధ్వజః పర్ణమఠికాయాం వనే స్థితః । ఇదానీం శృణు చూడాలా సా కిం కృతవతీ గృహే
అలా శిఖిధ్వజుడు అడవిలోని ఆకుల గుడిసెలో ఉండిపోయాడు. ఇప్పుడు, ఇంట్లో చూడాలా ఏమి చేసిందో విను.
తత్రార్ధరాత్రసమయే దూరం యాతే శిఖిధ్వజే । హరిణీ గ్రామసుప్తేవ చూడాలా బుబుధే భయాత్
అక్కడ, అర్ధరాత్రి సమయానికి శిఖిధ్వజుడు దూరంగా వెళ్లిపోయినప్పుడు, గ్రామంలో నిద్రలేచిన జింకలా, భయంతో చూడాలా మేల్కొంది.
అపశ్యత్ పతినిర్హీనం శయనం శూన్యతాం గతమ్ । అభాస్కరమ్ అపూర్ణేన్దుం శాన్తశోభమ్ ఇవామ్బరమ్
ఆమె భర్త లేని మంచాన్ని, ఖాళీగా మారిపోయినదాన్ని చూసింది. అది, వెలుతురు లేని ఆకాశంలా, పూర్ణచంద్రుడు లేకుండా, నిశ్శబ్దంగా అందంగా కనిపించింది.
ఉత్తస్థౌ కిఞ్చిద్ ఆమ్లానవదనా ఖేదశాలినీ । కుసిక్తేవ మహావల్లీ నిరుత్సాహాఙ్గపల్లవా
ఆమె కొంత ముదురిన ముఖంతో, బాధతో నిండినవాడిగా లేచింది. వానలో తడిసిన పెద్ద వల్లి చెట్టు లాగ, ఆమె అవయవాలు ఉత్సాహం లేకుండా కనిపించాయి.
న ప్రసన్నా న విమలా బభూవాకులతాం గతా । దినశ్రీర్ ఇవ నీహారధూసరా సా వ్యతిష్ఠత
ఆమెకు మనస్సు ప్రశాంతంగా లేక, పవిత్రంగా కూడా లేదు. మబ్బుతో కమ్ముకున్న పగటి వెలుగు ఎలా మసకబారుతుందో, ఆమె కూడా అయోమయంతో ఉండిపోయింది.
క్షణం శయ్యోపవిష్టైవ చిన్తయామ్ ఆస చిన్తయా । కష్టం రాజ్యం ప్రభుస్ త్యక్త్వా వనం యాతో గృహాద్ ఇతి
ఒక క్షణం ఆమె మంచంపై కూర్చొని, ఆందోళనతో ఇలా ఆలోచించింది: 'అయ్యో! రాజు రాజ్యాన్ని వదిలి, ఇల్లును విడిచి, అడవికి వెళ్లిపోయాడు.'
తన్ మయేహాద్య కిం కార్యం తత్సమీపం వ్రజామ్య్ అహమ్ । భర్తైవ గతిర్ ఉద్దిష్టా విధినా ప్రకృతా స్త్రియః
ఇప్పుడు నేను ఏమి చేయాలి? అతని దగ్గరకు వెళ్ళిపోవాలి. ఎందుకంటే, ఒక स्त్రీకి భర్తే దైవం నిర్ణయించిన ఆశ్రయం.
ఇతి సఞ్చిన్త్య భర్తారమ్ అనుగన్తుం సముత్థితా । చూడాలా వాతరన్ధ్రేణ నిర్గత్యామ్బరమ్ ఆయయౌ
ఇలా ఆలోచించి, భర్తను అనుసరించేందుకు చూడాలా లేచి, గాలి మార్గం ద్వారా బయటకు వెళ్లి, ఆకాశంలోకి ఎగిరిపోయింది.
బభ్రామామ్బరమార్గేణ వాతస్కన్ధేన యోగినీ । కుర్వతీ సిద్ధసార్థస్య ముఖేనాన్యేన్దువిభ్రమమ్
ఆ యోగినీ గాలి తడవుతో ఆకాశ మార్గంలో సంచరిస్తూ, సిద్ధుల సమూహంలో చంద్రుని కాంతిని తలపించే అందమైన ముఖంతో ప్రయాణించింది.
దదర్శాథ పథా యాన్తం రాత్రౌ ఖడ్గకరం పతిమ్ । భ్రమన్తమ్ ఏకమ్ ఏకాన్తే వేతాలేశమ్ ఇవోత్థితమ్
ఆ మార్గంలో రాత్రి వేళ, ఖడ్గాన్ని చేతబట్టి, ఒంటరిగా ఒక పక్కన తిరుగుతున్న తన భర్తను ఆమె చూసింది. అతడు కొత్తగా లేచిన వేతాళుడిలా కనిపించాడు.
తాదృశం పతిమ్ ఆలోక్య రుద్ధా గగనకోటరే । భవిష్యచ్ చిన్తయామ్ ఆస సర్వం భర్తుర్ అఖణ్డితమ్
అలా తన భర్తను ఆ స్థితిలో చూసి, ఆకాశపు లోపలే ఆగి, భర్తకు జరగబోయే అన్నిటినీ పూర్తిగా ఆలోచించసాగింది.
యథా తేన యదా యత్ర యావత్ కార్యం యథోదయమ్ । యథా చ నిర్వృతిస్ స్ఫారా గన్తవ్యా తేన రాఘవ
ఏ పని ఎప్పుడు, ఎక్కడ, ఎంతవరకు చేయాలో, అలాగే అతనికి సంపూర్ణ శాంతి ఎలా కలుగుతుందో అన్నీ అతడే సాధించాలి రాఘవా అని ఆమె తలంచింది.
అవశ్యభవితవ్యం తద్ భర్తుర్ దృష్ట్వా పురస్స్థితమ్ । తద్ ఏవ సమ్పాదయితుం గమనాత్ సా న్యవర్తత
భర్తకు జరగాల్సినది ఇప్పుడు తన కళ్ల ముందు ఉన్నదని చూసి, దాన్ని జరిగేలా చేయడానికి ఆమె తన ప్రయాణాన్ని ఆపింది.
ఆస్తాం మమాద్య గమనం కాలేనాతిచిరేణ హి । మయాస్య పార్శ్వం గన్తవ్యం నియతేర్ ఏష నిశ్చయః
ఈ రోజు నా ప్రయాణం వాయిదా వేయబడింది గాక; త్వరలోనే విధి వల్ల నేను అతని వద్దకు వెళ్లాల్సిందే.
ఇతి సఞ్చిన్త్య చూడాలా ప్రవిశ్యాన్తఃపురం పునః । సుష్వాప శయనే శమ్భోశ్ శిరసీవైన్దవీ కలా
ఇలా ఆలోచించి, చూడాలా మళ్లీ అంతఃపురంలోకి వెళ్లి, తన మంచంపై చంద్రుని కిరణం శివుని తలపై ఉండినట్లు నిద్రించింది.
కేనచిత్ కారణేనాసౌ గతస్ సమ్ప్రతి భూపతిః । ఇతి పౌరజనం సర్వమ్ ఆశ్వాస్యాతిష్ఠద్ అఙ్గనా
రాజు ఏదో కారణంతో వెళ్లాడని ప్రజలందరినీ నమ్మదగ్గలా చెప్పి, ఆ రాణి అక్కడే ఉండిపోయింది.
రాజ్యం రరక్ష భర్తుస్ తత్ క్రమేణ సమదర్శనా । యథా కలమకేదారం పక్వం కలమగోపికా
ఆమె భర్త స్థానంలో రాజ్యాన్ని సమాన దృష్టితో పాలించింది. ఎలా అంటే, ఒక రైతు భార్య పండిన వరి పొలాన్ని జాగ్రత్తగా చూసుకుంటుందో అలా.
తయోస్ తదావహత్ కాలో దమ్పత్యోస్ స్థితయోస్ తథా । అదృష్టాన్యోఽన్యముఖయో రాజ్యకాననపాలయోః
అలా ఆ దంపతులకు కాలం గడిచిపోయింది. ఆమె రాజప్రాసాదంలో, అతను అడవిలో ఉండగా, ఇద్దరూ తమ తమ ప్రాంతాలను కాపాడుతూ, ఒకరినొకరు చూడకుండా జీవించారు.
జగామాథ దినం పక్షో మాసో ఽథర్తుశ్ చ వత్సరః । శిఖిధ్వజస్య విపినే చూడాలాయాస్ స్వమన్దిరే
ఒక రోజు, పక్షం, నెల, సంవత్సరం గడిచిపోయాయి. శిఖిధ్వజుడు అడవిలో ఉండగా, చూడాలా తన మందిరంలోనే ఉండింది.
బహునాత్ర కిమ్ ఉక్తేన వర్షాణ్య్ అష్టాదశాఙ్గనా । చూడాలోవాస సదనే వనకచ్ఛే శిఖిధ్వజః
ఇంకా ఎంత చెప్పాలి? పదెనిమిది సంవత్సరాలు గడిచిపోయాయి. చూడాలా తన ఇంట్లోనే ఉండగా, శిఖిధ్వజుడు అడవి అంచులోనే ఉన్నాడు.
అథ యాతేషు బహుషు వర్షేషు జరసా వృతే । శిఖిధ్వజే మహాశైలతటకోటరవాసిని
అనేక సంవత్సరాలు గడిచిన తరువాత, వృద్ధాప్యం వచ్చేసరికి, శిఖిధ్వజుడు ఒక గొప్ప కొండ దారిలోని గుహలో నివసించేవాడు.
భర్తుః కషాయపాకం తద్ ఆలక్ష్య ఫలితం చిరాత్ । తదా తస్యాత్మకార్యస్య భవితవ్యతయా తయా
తన భర్త చేసిన కఠోర సాధనలు చాలా కాలానికి ఫలించాయని గమనించిన ఆమె, అతని ఆత్మసాధనకు సమయం వచ్చిందని అర్థం చేసుకుంది.
భర్తుస్ సమీపగమనే మమ కాలో ఽయమ్ ఇత్య్ అపి । సఞ్చిన్త్య మన్దరోపాన్తం గన్తుం బుద్ధిం చకార సా
‘ఈ సమయం నా భర్తను చేరడానికి అనుకూలంగా ఉంది’ అని ఆలోచించి, ఆమె మందార పర్వతానికి దగ్గరికి వెళ్లాలని నిర్ణయించుకుంది.
చచాలాన్తఃపురాద్ రాత్రౌ తతార చ నభఃపథమ్ । జగామ వాతస్కన్ధేన గచ్ఛన్తీ ఖే దదర్శ చ
ఆమె రాత్రిపూట అంతఃపురం విడిచి, ఆకాశమార్గంలో ప్రయాణించి, గాలి చేత మోసుకుని వెళ్తూ, ఆకాశంలో సంచరించే వారిని చూసింది.
కల్పవృక్షాంశుకచ్ఛన్నా రత్నస్తబకభూషితాః । నన్దనోద్యాననిలయా రక్తాస్ సిద్ధాభిసారికాః
ఆమె నందనవనాల్లో నివసిస్తూ, కల్పవృక్షాల వస్త్రాలు ధరించి, రత్నాల మాలలతో అలంకరించబడిన స్త్రీలను చూచి, వారు సిద్ధుల సాంగత్యాన్ని కోరికతో వెంబడిస్తున్నారని గమనించింది.
పరామృష్టేన్దుశకలాన్ ప్రాలేయకణకర్షిణః । సిద్ధోత్తంసాత్తసౌగన్ధ్యాన్ స్పర్శయామ్ ఆస మారుతాన్
ఆమె సిద్ధులు ధరించిన సుగంధాల పరిమళంతో, చంద్రకిరణాల చల్లదనంతో, మంచుతుంతల తాకిడితో కూడిన గాలిని తాకింది.
చన్ద్రబిమ్బామృతామ్భోధిమహావీచిపరమ్పరామ్ । అపశ్యన్ నిర్మలాం జ్యోత్స్నామ్ అమ్బరామ్బరతాం గతామ్
ఆమె చంద్రబింబంలోని అమృతసముద్రపు మహావేణుల్లా పరవళ్లు తొక్కుతూ, ఆకాశాన్ని వస్త్రంలా కప్పిన నిర్మలమైన జ్యోత్స్నను చూచింది.
మేఘాన్తరేణ గచ్ఛన్తీ మేఘలగ్నాశ్ చ విద్యుతః । అభియుక్తా స్వభర్త్రా సా భూయో భూయో వ్యలోకయత్
ఆమె మేఘాల మధ్యగా ప్రయాణిస్తూ, వాటికి అంటుకున్న మెరుపులను చూస్తూ, తన భర్తను తలచుకుంటూ మళ్లీ మళ్లీ చూసింది.
ఉవాచ చాత్మనైవాహో యావజ్జీవం శరీరిణామ్ । న స్వభావశ్ శమం యాతి మమాప్య్ ఉత్కణ్ఠతే మనః
ఆత్మతోనే ఆయన ఇలా అన్నాడు: జీవులు ఎంతకాలం బ్రతికినా, వారి స్వభావం ఎప్పుడూ నిశ్చలంగా ఉండదు; నా మనసుకూడా ప్రశాంతంగా ఉండడం లేదు.
కదా మృగేన్ద్రస్కన్ధం తం ప్రణయప్రవణం పురః । పశ్యామి కాన్తమ్ ఇత్య్ అన్తర్ మమాప్య్ ఉత్కణ్ఠితం మనః
సింహంలా బలమైన భుజాలు ఉన్న, ప్రేమతో నిండిన నా ప్రియుడిని నేను ఎప్పుడూ ఎదురుగా చూస్తానో అని నా మనసు కూడా లోపల ఆత్రుతతో ఉంది.