స్తబకస్తనధారిణ్యో రక్తపల్లవపాణయః । మఞ్జరీజాలహాసిన్యో లోలశుభ్రామ్బుదాంశుకాః
పుష్పగుచ్ఛాలు వక్షోజాలుగా, ఎర్రని కొమ్మలు చేతులుగా, మంజరి హారాలతో చిరునవ్వుతో, మృదువైన తెల్ల మేఘాల వస్ర్తాలతో అలంకరించబడినవిగా—
స్వపరాగాఙ్గహారిణ్యః కృతకౌసుమమణ్డనాః । సుసేవ్యకాఞ్చనశిలానితమ్బతటశోభనాః
స్వభావిక పరిమళంతో, పరాగంతో మెరుస్తున్న అవయవాలతో, పుష్పాల అలంకరణతో, సేవకు ఆహ్వానించే బంగారు శిలా నితంబాలతో అందంగా కనిపిస్తున్నాయి.
తరఙ్గమౌక్తికప్రోతసరిన్ముక్తాలతావృతాః । లతావయస్యావలితా ముగ్ధముగ్ధమృగాత్మజాః
తరంగాలపై ముత్యాల దారాలతో అలంకరించబడి, నదీ తీరపు లతల మాలలతో చుట్టబడి, స్నేహిత లతలతో కలిసి, అడవి మృగశిశువుల్లా అమాయకంగా, ఆకర్షణీయంగా ఉన్నారు.
స్వభావోద్దామసౌగన్ధ్యా వితీర్ణఫలభోజనాః । షట్పదశ్రేణినయనాః పుష్పాపూరనతాఙ్గికాః
తమ సహజమైన మధుర సుగంధంతో, విరివిగా పండ్లు పంచుతూ, తేనెటీగల వరుసలతో కన్నుల్లా, పుష్పభారం తట్టుకోలేక శరీరాలు వంగిపోయి ఉన్నారు.
ఆశ్వాసాస్పదతాం యాతాశ్ శీతలామలగాత్రికాః । రమయన్తి త్వమ్ ఇవ మాం వనవీథ్యో వరాననే
చల్లని, నిర్మలమైన అవయవాలతో, విశ్రాంతి ఇచ్చే స్థలంగా మారిన అడవి మార్గాలు, ఓ సుందరీ, నీవు నన్ను ఎలా ఆనందింపజేస్తావో, అలాగే నన్ను ఆనందింపజేస్తున్నాయి.
యథా వివిక్తమ్ ఏకాన్తే మనో భవతి నిర్వృతమ్ । న తథా శశిబిమ్బేషు న చ బ్రహ్మేన్ద్రసద్మసు
ఒంటరిగా, నిశ్శబ్దంగా ఉన్నప్పుడు మనసు నిజమైన సంతృప్తిని పొందుతుంది; అది చంద్రబింబంలోనో, బ్రహ్మ లేదా ఇంద్రుని మహాప్రాసాదాల్లోనో కలగదు.
అస్మిన్ మత్ప్రణయే తన్వి న విఘ్నం కర్తుమ్ అర్హసి । భర్తుర్ విఘటయన్తీచ్ఛాం న స్వప్నే ఽపి కులస్త్రియః
నాజుకమైనవాడా, నా ప్రేమ విషయంలో నీవు ఎలాంటి అడ్డంకి తేవకూడదు. మంచి ఇంటి మహిళలు భర్త అభిప్రాయానికి ఎప్పుడూ, కలలో కూడా, వ్యతిరేకంగా ఉండరు.
ప్రాప్తకాలం కృతం కార్యం రాజతే నాథ నేతరత్ । వసన్తే రాజతే పుష్పం ఫలం శరది రాజతే
సమయానికి తగిన పని చేస్తే అది మెరిసిపోతుంది, ప్రభూ. వసంతంలో పువ్వు పూస్తుంది, శరదృతువులో ఫలం పండుతుంది.
జరాజరఢదేహానాం యుక్తం వనసమాశ్రయః । న యూనాం త్వాదృశామ్ ఏవ తేనైతన్ మే న రోచతే
వృద్ధాప్యంలో శరీరం బలహీనపడినవారికి అడవిలోకి వెళ్లడం తగినదే. కానీ నీవంటి యవ్వనంలో ఉన్నవారికి అది నచ్చదు. అందుకే నాకు ఇది ఇష్టం లేదు.
యౌవనేన మహారాజ న యావద్ వయమ్ ఉజ్ఝితాః । పుష్పౌఘేనేవ తరవస్ తావచ్ ఛోభామహే గృహే
మహారాజా, మనకు యవ్వనం ఉన్నంతవరకు మనం ఇంటిని పూలతో నిండిన చెట్లలా అలంకరిస్తాం. యవ్వనం ఉన్నంత కాలం ఇల్లు అందంగా ఉంటుంది.
పుష్పాభయా పుష్పసితం జరసా సహ కాననమ్ । సమం గృహాద్ గమిష్యామో హంసా ఇవ తరోస్ సరః
పువ్వులతో అలంకరించబడిన అడవి, ముసలితనంతో కలిసి వచ్చినప్పుడు, మనం ఇద్దరం ఇంటిని విడిచి, చెట్టు మీదినుంచి సరస్సు వైపు వెళ్లే హంసలవలె బయలుదేరిపోతాం.
అప్రాప్తకాలం నృపతేః ప్రజాపాలనమ్ ఉజ్ఝతః । రాజయక్ష్మేవ చన్ద్రస్య మహద్ ఏనో న నశ్యతి
ఒక రాజు తన ప్రజలను సంరక్షించాల్సిన సమయం రాకముందే ఆ బాధ్యతను వదిలేస్తే, అతని గొప్ప పాపం పోదు; అది చంద్రునికి వచ్చే వ్యాధిలా ఎప్పటికీ పోదు.
అప్రాప్తకారిణం భూపం రోధయన్తి చ వై ప్రజాః । రోధయన్తి హ్య్ అకార్యేభ్యః ప్రభుభృత్యాః పరస్పరమ్
సరైన సమయం రాకముందే పనులు చేసే రాజును ప్రజలు అడ్డుకుంటారు; అలాగే యజమానులు, పనివారు కూడా తగని పనులు చేయకుండా ఒకరిని ఒకరు అడ్డుకుంటారు.
అలమ్ ఉత్పలమాలాక్షి విఘ్నేనాభిమతస్య మే । విద్ధి మాం గతమ్ ఏవేతో దూరమ్ ఏకాన్తకాననమ్
కమలనయన! నా సంకల్పానికి అడ్డుగా నిలవడం ఇక చాలును. నేను ఇప్పటికే దూరంగా, ఒంటరిగా ఉన్న అడవిలోకి వెళ్లిపోయానని తెలుసుకో.
బాలా త్వమ్ అనవద్యాఙ్గీ నాగన్తవ్యం వనం త్వయా । పుంసామ్ అపి హి మృద్వఙ్గి దుర్విషహ్యో వనాశ్రయః
నీవు ఇంకా చిన్నవాడివి, నీకు ఎలాంటి లోపమూ లేని అందమైన శరీరం ఉంది. నీలాంటి అమ్మాయికి అడవికి వెళ్లడం తగదు. మృదువైన శరీరమున్న పురుషులకు కూడా అడవిలో జీవించడం తట్టుకోలేనిది.
న సమర్థా వనావాసే యోషితః కఠినా అపి । కా నామ పుష్పమఞ్జర్యస్ సోఢుమ్ అర్కాతపం క్షమాః
బలమైనవారు అయినా స్త్రీలు అడవిలో ఉండడం సాధ్యం కాదు. పువ్వుల గుత్తె ఎప్పటికీ ఎండ వేడి తట్టుకోగలదా?
భవత్యా పాలయన్త్యేహ రాజ్యం స్థాతవ్యమ్ ఉత్తమే । కుటుమ్బభారోద్వహనం పత్యౌ యాతే వ్రతం స్త్రియః
నీవు ఇక్కడే ఉండి రాజ్యాన్ని రక్షించాలి. భర్త వెళ్లిన తర్వాత, స్త్రీలు ఇంటి బాధ్యతను భుజాలపై వేసుకోవడం తమ కర్తవ్యంగా భావించాలి.
ఇత్య్ ఉక్త్వా దయితాం రాజా తామ్ ఇన్దువదనాం వశీ । ఉత్తస్థౌ స్నాతుమ్ అఖిలం దినకార్యం చకార హ
ఇలా తన ప్రియమైన, చంద్రబింబంలాంటి ముఖమున్న భార్యతో రాజు మాట్లాడి, ఆత్మనిగ్రహంతో లేచి స్నానం చేసి, తన దినచర్యని పూర్తిచేశాడు.
అథోజ్ఝితప్రజాచేష్టో రవిర్ అస్తాచలం యయౌ । శిఖిధ్వజో వనమ్ ఇవ సమస్తజనదుర్గమమ్
ఆ సమయంలో, తన رعజ్యపాలన పనులను వదిలేసిన సూర్యుడు, పశ్చిమ పర్వతాన్ని చేరుకున్నాడు. అదే విధంగా, శిఖిధ్వజుడు కూడా అందరికీ అందని అడవిలోకి ప్రవేశించాడు.
సంహృత్య వితతం రూపం తమ్ ఏవానుయయౌ ప్రభా । నాథం భవననిష్క్రాన్తం చూడాలేవానురాగిణీ
తన విస్తృతమైన రూపాన్ని మళ్లీ సేకరించుకుని, ప్రభా తన భర్తను అనుసరించింది. రాజభవనం విడిచి వెళ్ళిన తన ప్రియమైన భర్తను, ప్రేమతో కూడిన చూడాలిలా ఆమె వెంబడించింది.
ఆయయౌ యామినీ శ్యామా భువనం భస్మధూసరమ్ । ధృతవ్యోమాపగం శర్వమ్ ఈర్ష్యయేవ యమస్వసా
కృష్ణవర్ణమైన రాత్రి వచ్చి, భూమిని బూడిద రంగులోకి మార్చింది. ఆకాశంలో గంగను పట్టుకుని, యమునికి ఈర్ష్యతో వచ్చిన యమునిలా కనిపించింది.
దిక్షు సన్ధ్యాభ్రహస్తాసు స్థితాసు కృతకుణ్డలమ్ । తమోలవాలకాఙ్కాసు జ్యోత్స్నాహాసోదయాఙ్కితమ్
దిక్కులన్నీ సంధ్యా మేఘాల చేతులతో, చెవి ఆభరణాలతో అలంకరించబడి ఉండగా, చీకటి జుట్టులో చంద్రకాంతి నవ్వు ముద్రలు మెరిసిపోవడం మొదలయ్యింది.
గచ్ఛతోర్ అపరం పారం దమ్పత్యోర్ మైరవం వనమ్ । దేవోద్యానమయం రన్తుం దినశ్రీదిననాథయోః
పగలు మరియు దాని అధిపతి అయిన రాజదంపతులు, మరోవైపు ఉన్న మైరవ వనంలోకి, ఆ దివ్యోధ్యానంలో ఆనందించేందుకు వెళ్లారు.
ఆగచ్ఛతోర్ ఇమం పారం హృద్యం తీక్ష్ణకరోజ్ఝితమ్ । నిశానిశానాథయోశ్ చ దమ్పత్యోర్ మైరవం పునః
రాత్రి మరియు దాని అధిపతి అయిన రాజదంపతులు, ఈవైపు ఆకర్షణీయంగా ఉన్నా, కిరణాల తీవ్రతతో తాకబడిన చోటికి చేరుకున్నప్పుడు, మళ్లీ మైరవ వనంలోకి ప్రవేశించారు.
తారాగణో ఽపి దదృశే విశీర్ణో వ్యోమకుట్టిమే । ముక్తో మఙ్గలలాజానాం దిగ్వధూభిర్ ఇవాఞ్జలిః
ఆకాశపు విస్తారంలో నక్షత్ర సమూహం చెల్లాచెదురుగా కనిపించింది, అది దిక్పత్నులు మంగళాకాంక్షతో అక్షతలను వదిలినట్లుగా ఉంది.
చన్ద్రాననా తమశ్శ్యామా శీతా కుముదహాసినీ । యామినీ యౌవనం ప్రాప సరోజముకులస్తనీ
చంద్రాననమైన, చీకటి వర్ణంతో, చల్లదనాన్ని పంచుతూ, కుముదపుష్పం లా నవ్వుతూ, రాత్రి తన యవ్వనాన్ని పొందింది; ఆమె వక్షోజాలు పూతకాని కమలముక్కుల్లా మెరిశాయి.
కృతసన్ధ్యాసమాచారస్ సహ చూడాలయేష్టయా । సుష్వాప శయనే భూపో మైనాక ఇవ సాగరే
సాయంకాలపు సంధ్యావందనం చేసి, తన ప్రియమైన రాణితో కలిసి, రాజు తన మంచంపై మైనాక పర్వతం సముద్రంలో ఉన్నట్టు నిద్రపోయాడు.
అథార్ధరాత్రసమయే దేశే నిశ్శబ్దతాం గతే । ఘననిద్రాశిలాకోశనిలీనే సకలే జనే
అంతలో, అర్ధరాత్రి సమయం వచ్చేసరికి, చుట్టూ నిశ్శబ్దం వ్యాపించి, అందరూ గాఢనిద్రలోకి జారిపోయారు.
స తస్యాం సమ్ప్రసుప్తాయాం శయనే కోమలాంశుకే । భృశం నిద్రావిమూఢాయాం భ్రమర్యామ్ ఇవ పఙ్కజే
ఆమె నాజూకు వస్త్రంలో మంచంపై లోతుగా నిద్రపోతూ, పద్మంలో తేనెటీగలా నిద్రలో మునిగి ఉంది.
తత్యాజ దయితాం సుప్తామ్ అఙ్కాద్ రాజా శిఖిధ్వజః । స్వైరం స్వైరం ముఖం రాహో రవిచన్ద్రప్రభామ్ ఇవ
రాజు శిఖిధ్వజుడు, తన ముద్దు భార్యను ఆమె నిద్రలో ఉన్నప్పుడు, నెమ్మదిగా తన ఒడిలోంచి విడిచిపెట్టి, రాహువు సూర్యచంద్రుల కాంతిని మెల్లగా వదిలిపెట్టినట్టు అక్కడి నుంచి వెళ్లిపోయాడు.