తే శూన్యవాదినస్ త్వ్ అన్యే శూన్యత్వదృఢభావనాః । వ్యోమ్నశ్ శూన్యతరం సర్వం జగద్ ఇత్య్ ఆస్థయోజ్ఝితాః
ఇంకొంతమంది శూన్యవాదులు, శూన్యత్వంపై దృఢమైన నమ్మకంతో, ఈ ప్రపంచం ఆకాశం కన్నా ఎక్కువగా శూన్యమైందని భావిస్తూ, ఆ అభిప్రాయంలో స్థిరంగా ఉంటారు.
ఏకమ్ ఆకాశమ్ ఏవోచ్చైర్ ఆకాశవిశదాశయాః । పశ్యన్తి రామ నాత్మానం జగదాది చ వా పృథక్
రామా, ఆకాశంలా నిర్మలమైన మనస్సు కలవారు ఒకే ఆకాశాన్ని మాత్రమే చూస్తారు. వారు తమను తాము గానీ, లోకాన్ని గానీ, దాని మూలాలను గానీ వేరుగా చూడరు.
శిలాకుడ్యేన నిర్యాన్తి నభసేవానిరోధితమ్ । శస్త్రానిలైర్ న భిద్యన్తే నభోభాగా ఇవాచలాః
వారు రాళ్ల గోడల మధ్యగా, ఆకాశం అడ్డుగా ఉన్నా, నిర్బంధంగా వెళ్ళిపోతారు. ఆయుధాలు గాని, గాలులు గాని వారిని తాకలేవు. ఆకాశంలో ఉన్న పర్వతాలు ఎలా కదలికకు లోనవ్వవో, అలా వారూ ఏదీ తాకలేరు.
సుమేరువిపులాకారా అప్య్ ఆదిత్యాంశురేణుషు । బిసతన్తుషు మేఘేషు తిష్ఠన్తి పరమాణువత్
వారు సుమేరు పర్వతం లా విస్తారంగా ఉన్నా, సూర్యకిరణాల్లోని ధూళి కణాలు, తామర తంతువులు, మేఘాల్లోని చిన్న రేణువుల్లా ఎంతో సూక్ష్మంగా ఉంటారు.
శూన్యత్వమ్ ఇవ సంయాతాశ్ శూన్యతాబద్ధభావనాః । శూన్యా ఇవ నభోభాగాశ్ శూన్యే తిష్ఠన్తి విజ్వరమ్
ఖాళీదనాన్ని మనసులో బలంగా స్థాపించుకున్నవారు, ఆ ఖాళీదనమే అవుతారు. ఆకాశంలో భాగాలు ఎలా ఖాళీగా ఉంటాయో, అలా వారు కూడా ఖాళీదనంలో బాధలేమిగా నిలుస్తారు.
శూన్యే చ విదితాత్మానో భావయన్తి యథైవ యత్ । తత్ తథైవాశు పశ్యన్తి దృఢభావనయా స్వయా
ఆ ఖాళీదనంలో, తమను తాము తెలిసినవారు, ఏది కోరినా దాన్ని మనసులో ధ్యానం చేస్తారు. ఆ ధ్యానం బలంగా ఉండటం వల్ల, తాము కోరినదాన్ని వెంటనే స్పష్టంగా చూస్తారు.
దృఢభావానుసన్ధానాద్ విమూఢా అపి రాఘవ । విషం నయన్త్య్ అమృతతామ్ అమృతం విషతామ్ అపి
ఓ రాఘవ, దృఢమైన ధ్యానంతో ఉన్నవారు, ఎంతటి మూర్ఖులైనా, విషాన్ని అమృతంగా మార్చగలరు; అలాగే అమృతాన్ని విషంలా చేయగలరు.
ఏవం యథా యథైవేహ భావ్యతే దృఢభావనమ్ । భూయతే హి తథైవాశు తద్ ఏత్య్ ఆలోకితం పునః
ఇక్కడ మనసులో ఏదైనా దృఢంగా భావిస్తే, అదే త్వరగా జరుగుతుంది. ఇది మళ్లీ మళ్లీ చూశాం.
సత్యభావేన దృష్టో ఽయం దేహో దేహో భవత్య్ అలమ్ । దృష్టస్ త్వ్ అసత్యభావేన వ్యోమతాం యాతి దేహకః
ఈ శరీరాన్ని నిజమైనదిగా చూస్తే, అది శరీరంగానే ఉంటుంది. అబద్ధంగా చూస్తే, అది ఆకాశంలా అస్తిత్వం కోల్పోతుంది.
అణిమాదిపదప్రాప్తౌ జ్ఞానయుక్తిర్ ఇతి శ్రుతా । భవతైషాధునా రామ యుక్తిమ్ అన్యామ్ ఇమాం శృణు
అణిమాది శక్తులు జ్ఞానంతోనే లభిస్తాయని చెబుతారు. ఇప్పుడు, ఓ రామా, మరో విధానాన్ని విను.
రేచకాభ్యాసయోగేన జీవః కుణ్డలినీగృహాత్ । ఉద్ధృత్య యోజ్యతే వాయావ్ ఆమోదః కుసుమాద్ ఇవ
ఉద్వాసన సాధనంతో జీవుడు కుండలినీ స్థానం నుంచి బయటకు లాగబడతాడు, పువ్వు నుంచి పరిమళం వెలువడినట్లు.
త్యజ్యతే విగతస్పన్దో దేహో ఽయం కాష్ఠలోష్టవత్ । దేహే విజీవే విమణౌ వంశే చ క ఇవాదరః
ఈ దేహం కదలిక ఆగిపోయినప్పుడు, మట్టికట్ట లేదా దుంపలా వదిలేయబడుతుంది. ఆత్మ బయటకు వెళ్లిన తర్వాత, ఖాళీ దేహానికి, వంశానికి లేదా యంత్రానికి ఎవరికైనా ఏమి ఆసక్తి ఉంటుంది?
స్థావరే జఙ్గమే వాపి యథాభిమతయేచ్ఛయా । భోక్తుం తత్సమ్పదం సమ్యగ్ జీవో ఽన్తర్ వినివేశ్యతే
తన ఇష్టానుసారం, తన కోరిక ప్రకారం, జీవుడు స్థిరమైనదైనా, చలించేదైనా ఏదైనా రూపంలోకి ప్రవేశించి, ఆ రూపంలోని సంపదను పూర్తిగా అనుభవిస్తాడు.
ఇతి సిద్ధిశ్రియం భుక్త్వా స్థితం చేత్ తద్ వపుః పునః । ప్రవిశ్యతే స్వమ్ అన్యద్ వా యద్ యథాత్రాభిరోచతే
ఇలా సిద్ధుల మహిమను అనుభవించిన తర్వాత, మనస్సు తన పాత దేహంలోనైనా, లేక ఇంకొకదానిలోనైనా, ఇక్కడ తనకు నచ్చినట్లు తిరిగి ప్రవేశిస్తుంది.
దేహాద్ అయాతయా విష్వగ్ వ్యాప్తవత్యా చ ఖానిలమ్ । సంవిదా జగద్ ఆపూర్య సమ్పూర్ణం స్థీయతే ఽథ వా
శరీరానికి పరిమితి లేకుండా, ఆ చైతన్యం అన్ని దిశల్లో ఆకాశాన్ని, గాలిని వ్యాపించి, ఈ జగత్తును నింపి, సంపూర్ణంగా నిలిచి ఉంటుంది.
జ్ఞాత్వా సదాభ్యుదితమ్ ఉజ్ఝితదోషమ్ ఈశం యద్ యద్ యథా సమభివాఞ్ఛతి చిత్ప్రకాశః । ప్రాప్నోతి తత్ తద్ అచిరేణ తథైవ రామ సమ్పత్పదం విదుర్ అనావరణత్వమ్ ఏవ
ఎప్పుడూ ప్రకాశించే, లోపరహితమైన, పరిపూర్ణమైన ఆ చైతన్యాన్ని తెలుసుకున్నవాడు, ఏమి కోరుకున్నా, ఓ రామా, త్వరగా అది పొందగలడు. ఇదే నిర్బంధమైన ఐశ్వర్య స్థితి అని జ్ఞానులు చెబుతారు.
అణిమాదిగుణైశ్వర్యయుక్తా సా నృపమానినీ । ఏవం బభూవ చూడాలా ఘనాభ్యాసవతీ సతీ
అణిమాదులైన శక్తులతో, రాజసమాన గౌరవంతో, దృఢమైన సాధనతో, చూడాలా ఇలా మారింది.
జగామాకాశమార్గేణ వివేశామ్బుధికోటరమ్ । చచార వసుధాపీఠే గఙ్గేవామలశీతలా
ఆమె ఆకాశమార్గంలో ప్రయాణించి, సముద్రపు లోతుల్లోకి ప్రవేశించి, భూమిమీద గంగలా నిర్మలంగా, చల్లగా సంచరించింది.
క్షణమ్ అప్య్ అగతా భర్తుర్ వక్షసశ్ చేతసస్ తథా । సర్వేషూవాస రాజ్యేషు లక్ష్మీర్ ఇవ జగత్సు చ
ఆమె తన భర్త హృదయం నుంచి క్షణమంత కూడా దూరం కాలేదు. రాజ్యాలలో లక్ష్మీ ఎప్పుడూ రాజులను వదలని విధంగా, ఈ లోకాన్ని అదృష్టం వదలని విధంగా, ఆమె కూడా ఎప్పుడూ ఆయన మనసులోనే ఉండేది.
ఆకాశగామినీ శ్యామా విద్యుదాలోలభూషణా । బభ్రామ మేఘలేఖేవ గిరిమాలా మహీతలే
ఆమె నీలిరంగులో మెరుపులాంటి ఆభరణాలతో అలంకృతమై, ఆకాశంలో మేఘరేఖలా, భూమిపై కొండల దండలా సంచరించేది.
కాష్ఠం తృణోపలం భూమిం ఖం వాతమ్ అనలం జలమ్ । నిర్విఘ్నమ్ అవిశత్ సర్వం తన్తుర్ ముక్తాఫలం యథా
ఆమెకు చెక్క, గడ్డి, రాళ్లు, నేల, ఆకాశం, గాలి, అగ్ని, నీరు అన్నీ నిర్బంధం లేకుండా లోపలికి ప్రవేశించేవి, ముత్యాల దండలో దారం పోయినట్టు.
మేరోర్ ఉపరి శృఙ్గాణి లోకపాలపురాణి చ । దిగ్వ్యోమోదరరన్ధ్రాణి విజహార యథాసుఖమ్
ఆమె మెరుపర్వత శిఖరాలపై, లోకపాలుల పురాతన నగరాల్లో, దిక్కులూ ఆకాశపు రంధ్రాల్లో, తన ఇష్టానుసారం విహరించేది.
తిర్యగ్భూతపిశాచాద్యైస్ సహ నాగామరాసురైః । విద్యాధరాప్సరస్సిద్ధైర్ వ్యవహారం చకార సా
ఆమె పక్కగా నడిచే జంతువులు, పిశాచులు, పాములు, దేవతలు, రాక్షసులు, గంధర్వులు, అప్సరసలు, సిద్ధులతో కూడి వ్యవహరించేది.
యత్నేన తం చ భర్తారమ్ ఆత్మజ్ఞానామృతం ప్రతి । బహుశో బోధయామ్ ఆస మాతా బాలమ్ ఇవాత్మజమ్
తన భర్తకు ఆత్మజ్ఞానామృతాన్ని మళ్లీ మళ్లీ ఓ తల్లి తన చిన్నబిడ్డను ఎలా బోధించాలో అలా ఎంతో శ్రమతో బోధించేది.
న చాసావ్ ఆప తద్భర్తా రాజా విశ్రాన్తిమ్ ఆత్మని । ముక్తాఫలమ్ అసంశ్లిష్టం ముక్తాఫల ఇవాతలే
అయినా ఆ రాజు తనలోనే విశ్రాంతి పొందలేకపోయాడు; నేలపై ఒక ముత్యాన్ని మరో ముత్యానికి అంటించలేనట్టు.
ఏతావతాపి కాలేన తామ్ ఏవంగుణశాలినీమ్ । బాలో విద్యామ్ ఇవ నృపశ్ చూడాలాం న వివేద సః
ఇంతకాలం గడిచినా, అద్భుతమైన గుణాలున్న చూడాలాను ఆ రాజు, ఒక చిన్నవాడు విద్యను గుర్తించలేనట్టు, గుర్తించలేకపోయాడు.
కలావిదగ్ధా ముగ్ధా చ బాలేయం గృహిణీ మమ । ఇత్య్ ఏవ కేవలం రాజా స చూడాలాం వివేద తామ్
చూడాలా యెంత నిపుణురాలైనా, అమాయకురాలిగా, చిన్న వయసులో ఉన్న నా భార్య మాత్రమే అని రాజు భావించాడు; అంతకన్నా ఎక్కువగా ఆమెను చూడలేదు.
సాప్య్ అలబ్ధాత్మవిశ్రాన్తేస్ తాం సిద్ధిశ్రియమ్ ఆత్మనః । దర్శయామ్ ఆస నో రాజ్ఞశ్ శూద్రస్యేవ మఖక్రియామ్
తన స్వరూపాన్ని పూర్తిగా తెలుసుకోని ఆమె, తనకు ఉన్న ఆధ్యాత్మిక సంపదను రాజుకు చూపించలేదు; అది యెట్లా అంటే, ఒక శూద్రుడు యజ్ఞాన్ని చేయనట్టే.
మహత్యాస్ సిద్ధయోగిన్యాస్ తస్యా అపి శిఖిధ్వజః । యత్నేన ప్రాప నో బోధం బుధ్యతే ఽన్యః కథం ప్రభో
అంత గొప్ప యోగినిగా ఉన్న ఆమె దగ్గర శిఖిధ్వజుడు ఎంత ప్రయత్నించినా జ్ఞానం పొందలేకపోయాడు; అతడే అర్థం చేసుకోలేకపోతే, మరెవరు గ్రహించగలరు ప్రభూ?
ఉపదేశక్రమో నామ వ్యవస్థామాత్రపాలనమ్ । జ్ఞప్తేస్ తు కారణం శుద్ధా శిష్యప్రజ్ఞైవ రాఘవ
ఉపదేశం అనే క్రమం అనేది ఒక సంప్రదాయాన్ని పాటించడమే; రాఘవా, నిజంగా జ్ఞానం కలిగించేది శిష్యుని స్వచ్ఛమైన బుద్ధి మాత్రమే.