అభోగకృపణం శాన్తమ్ ఊర్జితం సమతాం గతమ్ । గమ్భీరం చ ప్రసన్నం చ చేతః పశ్యామి తే ప్రియే
ప్రియమైనవాడా, నీ మనసు ఆనందాల పట్ల ఆసక్తి లేకుండా, నిశ్చలంగా, బలంగా, సమభావంలో నిలిచి, లోతుగా, ప్రశాంతంగా ఉందని నేను చూస్తున్నాను.
తృణీకృతత్రిభువనం పీతాఖిలజగత్త్రయమ్ । అనన్తోద్భాసురం సౌమ్యం మనః పశ్యామి తే ప్రియే
ప్రియమైనవాడా, మూడు లోకాలను గడ్డి మాదిరిగా భావిస్తూ, అన్ని లోకాలను లోనికి తీసుకుని, అనంతంగా, ప్రకాశవంతంగా, మృదువుగా ఉన్న నీ మనసును నేను చూస్తున్నాను.
న కేనచిన్ మహాభాగే విభవానన్దవస్తునా । చేతస్ తవ తులామ్ ఏతి మేరుక్షీరాబ్ధిసున్దరమ్
అత్యంత భాగ్యశాలివాడా, నీ మనసు మెరు పర్వతం, సముద్రం, చంద్రుడు లా అందంగా ఉంది. ఎలాంటి ఐశ్వర్యం లేదా ఆనందం దానికి సమానం కాదు.
తైర్ ఏవ బాలకదలీమృణాలాఙ్కురకోమలైః । అఙ్గైస్ స్థితిమ్ అనుజ్ఝద్భిర్ వృద్ధిం యాతేవ లక్ష్యసే
పిల్లి అరటి, తామర కాడ, మొగ్గల వలె మృదువైన అవయవాలతో, ఆ కాంతిని కోల్పోకుండా, నువ్వు మరింత ప్రకాశవంతంగా పెరుగుతున్నట్టు కనిపిస్తున్నావు.
తథా తేనైవ తేనైవ సన్నివేశేన సంస్థితా । అన్యతామ్ ఉపయాతాసి లతేవర్తువిపర్యయే
అదే విధంగా, అదే స్థితిలో నీవు ఉన్నావు. కానీ ఋతువులు మారినప్పుడు లత ఎలా రూపం మార్చుకుంటుందో, నీవు కూడా వేరే రూపాన్ని ధరించావు.
కిం త్వయా పీతమ్ అమృతం ప్రాప్తం సామ్రాజ్యమ్ ఏవ వా । అమృత్యవే వా సమ్ప్రాప్తః ప్రయోగో యోగయుక్తిభిః
నీవు అమృతాన్ని పానమా చేసావా? లేక రాజ్యాధికారం పొందావా? లేక యోగపద్ధతులతో మరణాన్ని జయించే మార్గం కనుగొన్నావా?
రాజ్యాచ్ చిన్తామణేర్ వాపి త్రైలోక్యాద్ వా త్వయాధికమ్ । అప్రాప్యం కిమ్ అనుప్రాప్తం నీలోత్పలవిలోచనే
నీలకమలపు కన్నులవాడా! రాజ్యం, చింతామణి, మూడు లోకాలు — వీటన్నిటికంటే ఎక్కువగా సాధించలేనిది నీవు ఏదైనా పొందావా?
నకిఞ్చిత్ కిఞ్చిదాకారమ్ ఇదం త్యక్త్వాహమ్ ఆగతా । నకిఞ్చిత్కిఞ్చిదాకారం తేనాస్మి శ్రీమతీ స్థితా
ఏమీ లేనట్టు కనిపించే ఈ రూపాన్ని వదిలి నేను వచ్చాను. ఇప్పుడు అదే ఏమీ లేని, కానీ ఏదో ఉన్నట్టు కనిపించే స్థితిలో నేను నిలిచిపోయాను.
యత్ కిఞ్చిద్ యన్ నకిఞ్చిచ్ చ తజ్ జానామి యథాస్థితమ్ । యథోదయం యథానాశం తేనాస్మి శ్రీమతీ స్థితా
ఏది ఉన్నదో, ఏది లేనిదో, అవన్నీ యథాతథంగా నాకు తెలుసు. అవి ఎలా ఉద్భవిస్తాయో, ఎలా అంతమవుతాయో కూడా నాకు స్పష్టంగా తెలుసు. ఈ జ్ఞానంతోనే నేను ధన్యురాలిగా స్థిరంగా ఉన్నాను.
భోగైర్ అభుక్తైస్ తుష్యామి భుక్తైర్ ఇవ సుదూరగైః । న హృష్యామి న కుప్యామి తేనాస్మి శ్రీమతీ స్థితా
అనుభవించని సుఖాలతోనూ, దూరంగా అనుభవించిన సుఖాలతోనూ నేను సంతృప్తిగా ఉంటాను. నాకు ఆనందం రాదు, కోపం కూడా రాదు. ఈ స్థితితోనే నేను ధన్యురాలిగా నిలిచాను.
ఏకైవాకాశసఙ్కాశే కేవలే హృదయే రమే । న రమే రాజలీలాసు తేనాస్మి శ్రీమతీ స్థితా
శుద్ధమైన, విశాలమైన ఆకాశంలాంటి నా హృదయంలోనే నేను ఒంటరిగా ఆనందిస్తాను. రాజసిక వినోదాలలో నాకు ఆనందం ఉండదు. ఈ స్థితితోనే నేను ధన్యురాలిగా నిలిచాను.
ఆత్మన్య్ ఏవ హి తిష్ఠామి న వనోద్యానసద్మసు । న భోగౌఘేషు శయ్యాసు తేనాస్మి శ్రీమతీ స్థితా
నేను నా ఆత్మలోనే స్థిరంగా ఉంటాను. అడవుల్లో, తోటల్లో, మహల్లుల్లో కాదు. అనేక సుఖాలలో, మంచాలపై కూడా కాదు. ఈ స్థితితోనే నేను ధన్యురాలిగా నిలిచాను.
జగతాం ప్రభుర్ ఏవాస్మి నకిఞ్చిన్మాత్రరూపిణీ । ఇత్య్ ఆత్మన్య్ ఏవ తిష్ఠామి తేనాహం శ్రీమతీ స్థితా
నేను లోకాలన్నిటికీ అధిపతిని, అయినా నా స్వరూపం శూన్యమే. ఈ భావంతో నేనే నాలోనే నిలిచిపోతున్నాను. అందువల్ల నేను నిజంగా ధన్యురాలిని.
అన్యైవాహమ్ ఇయం నాహమ్ అన్యా చేయం చ వాప్య్ అహమ్ । సర్వమ్ అస్మి నకిఞ్చిద్ వా తేనాహం శ్రీమతీ స్థితా
నేను ఇది కాదు, ఇది నేను కాదు. అయినా ఇది కూడా నేనే కావచ్చు, లేకపోతే అన్నీ నేనే కావచ్చు, లేదా ఏదీ కాదు కావచ్చు. ఈ భావంతో నేను నిజంగా ధన్యురాలిని.
యత్ పశ్యామి న పశ్యామి తత్ పశ్యామ్య్ అన్యద్ ఏవ యత్ । ఇతి సమ్యక్ ప్రపశ్యామి తేనాహం శ్రీమతీ స్థితా
నేను చూస్తున్నది నిజంగా నేను చూడడం కాదు. నేను గ్రహిస్తున్నది వేరేదే. ఈ విధంగా నేను సరిగ్గా తెలుసుకుంటున్నాను. అందువల్ల నేను నిజంగా ధన్యురాలిని.
న సుఖం ప్రార్థయే నార్థం నానర్థం చేతరాం స్థితిమ్ । యథాప్రప్తేన తుష్యామి తేనాహం శ్రీమతీ స్థితా
నాకు సుఖం కావాలని, ధనం కావాలని, దుఃఖం రావాలని, లేదా ఇంకేదైనా స్థితి కావాలని కోరిక లేదు. నాకు దక్కినదానితోనే సంతృప్తిగా ఉంటాను. అందువల్ల నేను నిజంగా ధన్యురాలిని.
తనువిద్వేషరాగాభిస్ తజ్జ్ఞాభిశ్ శాస్త్రదృష్టిషు । రమే సహ వయస్యాభిస్ తేనాస్మి శ్రీమతీ స్థితా
శరీరానికి మమకారం లేదా ద్వేషం లేని, అటువంటి జ్ఞానం కలిగి, శాస్త్రబద్ధంగా చూడగల స్నేహితులతో కలిసి నేను ఆనందంగా ఉంటాను. అందువల్లనే నేను నిజంగా భాగ్యవంతురాలిగా నిలిచాను.
పశ్యామి యన్ నయనరశ్మిభిర్ ఇన్ద్రియైర్ వా చిత్తేన చేహ హి తద్ అఙ్గ న కిఞ్చిద్ ఏవ । పశ్యామి తద్విరహితం తు నకిఞ్చిదాభం పశ్యామి సమ్యగ్ ఇతి నాథ చిరోదయాస్మి
ప్రభూ, నేను కళ్లతో, ఇంద్రియాలతో, లేదా మనసుతో ఇక్కడ చూస్తున్నదేదైనా నిజంగా ఏమీలేదు. నేను చూస్తున్నది వాటి లేని, శూన్యంగా కనిపించే రూపమే. ఇలా నేను సరిగ్గా గ్రహించాను, చాలా కాలంగా జ్ఞానాన్ని పొందాను.
ఏవమ్ ఆత్మని విశ్రాన్తాం వదన్తీం తాం వరాననామ్ । అసమ్బద్ధప్రలాపాసి బాలాసీతి వదఞ్ శనైః
ఆమె తనలో తానే విశ్రాంతిగా ఇలా మాట్లాడుతుండగా, ఆ సుందర ముఖవతి, నీవు పిల్లాడిలా అసంబద్ధంగా మాట్లాడుతున్నావు అని అతడు మృదువుగా చెప్పాడు.
భోగలమ్పటయా బుద్ధ్యా ముగ్ధామ్ ఆశఙ్క్య తాం ప్రియామ్ । అబుద్ధ్వా తద్గిరామ్ అర్థం విహస్యోవాచ భూపతిః
భోగాల పట్ల ఆశతో ఉన్న మనసుతో తన ప్రియురాలు అమాయకురాలైందేమో అని అనుమానించి, ఆమె మాటల అర్థం గ్రహించక, రాజు నవ్వుతూ ఇలా అన్నాడు.
అసమ్బద్ధప్రలాపాసి బాలాసి వరవర్ణిని । రమసే వాక్యలీలాభీ రమస్వావనిపాత్మజే
ఓ సుందరాంగినీ, నీవు చిన్నపిల్లలా అర్థంలేని మాటలు మాట్లాడుతున్నావు. మాటలతో ఆటలాడటంలో ఆనందపడుతున్నావు కదా, భూమిపుత్రుడితో కూడా అలానే ఆనందించు.
కిఞ్చిత్ త్యక్త్వా నకిఞ్చిద్ యో గతః ప్రత్యక్షసంస్థితమ్ । త్యక్తప్రత్యక్షసద్రూపస్ స కథం కిల శోభతే
ఎవరైనా ఏదో ఒకటి వదిలేసి, ఏమీలేని స్థితిలో ఉండి, కనబడే నిజ స్వరూపాన్ని కూడా వదిలిపెడితే, అలాంటి వాడు ఎలా వెలుగుతాడు చెప్పు.
భోగైర్ అభుక్తైస్ తుష్టో ఽహమ్ ఇతి భోగాఞ్ జహాతి యః । రుషేవాశనపానాద్యాన్ స కథం కిల శోభతే
ఇంకా అనుభవించని ఆనందాలతోనే తృప్తిపడుతూ, అనుభవించదగిన సుఖాలను ఆగ్రహంతో త్యజిస్తే, అలాంటి వాడు ఎలా వెలుగుతాడు చెప్పు.
వాహనాశనశయ్యాది సర్వం సన్త్యజ్య ధీరధీః । యస్ తిష్ఠత్య్ ఆత్మనైవైకస్ స కథం కిల శోభతే
యెవరైనా తన బలమైన మనస్సుతో వాహనాలు, ఆహారం, మంచం లాంటివన్నీ వదిలేసి, ఒంటరిగా తనతోనే ఉంటే, అలాంటి వాడు ఎలా వెలుగుతాడు చెప్పు.
స్వయం నకిఞ్చిద్ ఏవాహం జగదీశో ఽస్మి చేతి చ । నిశ్చయో యస్య దుర్బుద్ధేస్ స కథం కిల శోభతే
తాను ఏమీ కాదు, అయినా ఈ లోకానికి అధిపతి అని నమ్మే మనిషి, బుద్ధి బలహీనంగా ఉండి, ఎలా వెలుగుతాడు చెప్పండి.
ఆత్మన్య్ ఏవాత్మనైకాన్తే త్యక్తసర్వసమాగమః । యస్ స్థితశ్ శ్వభ్రతరువత్ స కథం కిల శోభతే
అన్నీ వదిలిపెట్టి, ఒంటరిగా తనలోతానే ఉండిపోయినవాడు, లోతైన గోతిలా ఉండి, ఎలా వెలుగుతాడు చెప్పండి.
నాహం దేహో ఽన్యద్ ఏవాహం నకిఞ్చిత్ సర్వమ్ ఏవ హి । ఏవం ప్రలాపో యస్యాస్తి స కథం కిల శోభతే
నేను ఈ శరీరం కాదు, మరోదాన్ని, ఏమీ కాదు, అన్నీ నేనే అని మాట్లాడే వాడి మాటలు వింతగా ఉంటే, అలాంటి వాడు ఎలా వెలుగుతాడు చెప్పండి.
యత్ పశ్యామి న పశ్యామి తత్ పశ్యామ్య్ అన్యద్ ఏవ యత్ । ప్రలాప ఇత్య్ అసన్ యస్య స కథం కిల శోభతే
నేను చూస్తున్నదాన్ని చూస్తున్నట్టు లేదు, నేను చూస్తున్నది వేరే అని అసత్యంగా మాట్లాడే వాడు, ఎలా వెలుగుతాడు చెప్పండి.
తస్మాన్ ముగ్ధాసి బాలాసి చపలాసి విలాసిని । నానాలాపవిలాసేన క్రీడసి క్రీడ సున్దరి
అందుకే నీవు అమాయకురాలివి, పిల్లలాంటివి, చంచలమైనవి, ఆటపాటలతో మునిగిపోయినవివి. నువ్వు రకరకాల మాటలతో, వినోదాలతో ఆనందంగా ఆడుకుంటూ ఉంటావు, అందాల రాణి.
ప్రవిహస్యాట్టహాసేన శిఖిధ్వజ ఇతి ప్రియామ్ । మధ్యాహ్నే స్నాతుమ్ ఉత్థాయ నిర్జగామాఙ్గనాగృహాత్
ఆమె గట్టిగా నవ్వుతూ 'శిఖిధ్వజా' అని పిలిచింది. మధ్యాహ్నం సమయంలో స్నానం చేయడానికి లేచి, ఆడవారి గదిని విడిచి బయటకు వెళ్లింది.