విశ్రాన్తా సుచిరశ్రాన్తా ఘనలబ్ధపదాత్మని । సర్వోపమాతీతతయా జగామావ్యపదేశ్యతామ్
చిరకాల శ్రమకు విశ్రాంతి లభించి, పరిపూర్ణ జ్ఞాన స్థితిలో నిలిచి, అన్ని ఉపమానాలను దాటి, వర్ణించలేని స్థితికి చేరింది.
ఇతి సా మహిషీ తస్య చూడాలా వరవర్ణినీ । స్వల్పేనైవ హి కాలేన యయౌ విదితవేద్యతామ్
అలా, ఆ మహిషి చూడాలా, అపూర్వ సౌందర్యవతి, చాలా తక్కువ కాలంలోనే తెలిసినదీ తెలియవలసినదీ అన్నిటినీ తెలుసుకున్న స్థితిని పొందింది.
యథాయమ్ ఆగతః కశ్చిజ్ జాగతస్ స్పన్దవిభ్రమః । యథా చ లీయతే సర్వం తత్ తజ్ జ్ఞాతవతీ బభౌ
ఎలా ఈ మేల్కొనుటలో కొంత అలికడుపు కలుగుతుందో, అలాగే అది ఎలా అంతా లయమవుతుందో ఆమె గ్రహించింది. ఆ జ్ఞానం వల్ల ఆమె ప్రకాశించింది.
అదృష్టసకలభ్రాన్తౌ పదే విశ్రాన్తిమ్ ఏత్య సా । రరాజ శరదచ్ఛాభ్రమాలేవ గతసమ్భ్రమా
అన్ని మాయలు కనబడని స్థితిలో విశ్రాంతిని పొందిన ఆమె, గగనంలో తేలిన శరదృతువు మేఘంలా, కలవరంలేని వెలుగుతో మెరిసింది.
అనాకులసమాలోకే ఆశశ్వాసాత్మనాత్మని । జరద్గుర్ ఇవ శైలాగ్రం సతృణం ప్రాప్య సంస్థితా
ఏ మాత్రం కలవరం లేకుండా స్పష్టంగా చూసే దృష్టితో, తనలో తానే ధైర్యంగా నిలిచి, పచ్చికతో కూడిన కొండపై నిలిచిన వృద్ధ పర్వతంలా స్థిరంగా నిలిచింది.
స్వవివేకఘనాభ్యాసవశాద్ ఆత్మోదయేన సా । శుశుభే శోభనా పుష్పలతేవాభినవోద్గతా
తన వివేకాన్ని పదేపదే అభ్యసించడం వల్ల, ఆత్మజ్ఞానం కలిగిన ఆమె, కొత్తగా వికసించిన పుష్పలతలా అందంగా మెరిసింది.
అథ తామ్ అనవద్యాఙ్గీం కదాచిత్ స శిఖిధ్వజః । అపూర్వశోభామ్ ఆలోక్య స్మయమాన ఉవాచ హ
ఒకసారి, శిఖిధ్వజుడు ఆమెను చూసి — ఆమె అందమైన, లోపం లేని రూపాన్ని, ఎన్నడూ చూడని అందాన్ని గమనించి — చిరునవ్వుతో ఇలా అన్నాడు.
భూయో యౌవనయుక్తేవ మణ్డితేవ పునః పునః । అధికం రాజసే తన్వి జగద్రాజ్యవతీ యథా
నీవు మళ్లీ మళ్లీ యవ్వనంతో నిండినవాడిలా, అలంకారాలతో మెరిసే వాడిలా, ఈ లోకాన్ని పాలించే మహారాణిలా మరింత ప్రకాశంగా కనిపిస్తున్నావు, సన్నని ముద్దుగుమ్మా!
ప్రపీతామృతసారేవ లబ్ధాలభ్యపదేవ చ । ఆనన్దాపూరపూర్ణేవ రాజసే ఽతితరాం ప్రియే
ప్రియమైనవాడా, నీవు అమృతసారం తాగినవాడిలా, అందరికీ అందని స్థితిని పొందినవాడిలా, ఆనందంతో నిండిపోయినవాడిలా కనిపిస్తున్నావు.
ఉపశాన్తం చ కాన్తం చ దధానా సున్దరం వపుః । అభిభూయేన్దుమ్ ఆయాసి శ్రియం కామ్ అపి కామిని
శాంతమైన, అందమైన రూపాన్ని ధరించి, నీ అందంతో చంద్రుడికన్నా మెరుగ్గా మెరిసిపోతున్నావు, అందరికీ అందని మహిమను కలిగి ఉన్నావు, ముద్దుగుమ్మా!
అభోగకృపణం శాన్తమ్ ఊర్జితం సమతాం గతమ్ । గమ్భీరం చ ప్రసన్నం చ చేతః పశ్యామి తే ప్రియే
ప్రియమైనవాడా, నీ మనసు ఆనందాల పట్ల ఆసక్తి లేకుండా, నిశ్చలంగా, బలంగా, సమభావంలో నిలిచి, లోతుగా, ప్రశాంతంగా ఉందని నేను చూస్తున్నాను.
తృణీకృతత్రిభువనం పీతాఖిలజగత్త్రయమ్ । అనన్తోద్భాసురం సౌమ్యం మనః పశ్యామి తే ప్రియే
ప్రియమైనవాడా, మూడు లోకాలను గడ్డి మాదిరిగా భావిస్తూ, అన్ని లోకాలను లోనికి తీసుకుని, అనంతంగా, ప్రకాశవంతంగా, మృదువుగా ఉన్న నీ మనసును నేను చూస్తున్నాను.
న కేనచిన్ మహాభాగే విభవానన్దవస్తునా । చేతస్ తవ తులామ్ ఏతి మేరుక్షీరాబ్ధిసున్దరమ్
అత్యంత భాగ్యశాలివాడా, నీ మనసు మెరు పర్వతం, సముద్రం, చంద్రుడు లా అందంగా ఉంది. ఎలాంటి ఐశ్వర్యం లేదా ఆనందం దానికి సమానం కాదు.
తైర్ ఏవ బాలకదలీమృణాలాఙ్కురకోమలైః । అఙ్గైస్ స్థితిమ్ అనుజ్ఝద్భిర్ వృద్ధిం యాతేవ లక్ష్యసే
పిల్లి అరటి, తామర కాడ, మొగ్గల వలె మృదువైన అవయవాలతో, ఆ కాంతిని కోల్పోకుండా, నువ్వు మరింత ప్రకాశవంతంగా పెరుగుతున్నట్టు కనిపిస్తున్నావు.
తథా తేనైవ తేనైవ సన్నివేశేన సంస్థితా । అన్యతామ్ ఉపయాతాసి లతేవర్తువిపర్యయే
అదే విధంగా, అదే స్థితిలో నీవు ఉన్నావు. కానీ ఋతువులు మారినప్పుడు లత ఎలా రూపం మార్చుకుంటుందో, నీవు కూడా వేరే రూపాన్ని ధరించావు.
కిం త్వయా పీతమ్ అమృతం ప్రాప్తం సామ్రాజ్యమ్ ఏవ వా । అమృత్యవే వా సమ్ప్రాప్తః ప్రయోగో యోగయుక్తిభిః
నీవు అమృతాన్ని పానమా చేసావా? లేక రాజ్యాధికారం పొందావా? లేక యోగపద్ధతులతో మరణాన్ని జయించే మార్గం కనుగొన్నావా?
రాజ్యాచ్ చిన్తామణేర్ వాపి త్రైలోక్యాద్ వా త్వయాధికమ్ । అప్రాప్యం కిమ్ అనుప్రాప్తం నీలోత్పలవిలోచనే
నీలకమలపు కన్నులవాడా! రాజ్యం, చింతామణి, మూడు లోకాలు — వీటన్నిటికంటే ఎక్కువగా సాధించలేనిది నీవు ఏదైనా పొందావా?
నకిఞ్చిత్ కిఞ్చిదాకారమ్ ఇదం త్యక్త్వాహమ్ ఆగతా । నకిఞ్చిత్కిఞ్చిదాకారం తేనాస్మి శ్రీమతీ స్థితా
ఏమీ లేనట్టు కనిపించే ఈ రూపాన్ని వదిలి నేను వచ్చాను. ఇప్పుడు అదే ఏమీ లేని, కానీ ఏదో ఉన్నట్టు కనిపించే స్థితిలో నేను నిలిచిపోయాను.
యత్ కిఞ్చిద్ యన్ నకిఞ్చిచ్ చ తజ్ జానామి యథాస్థితమ్ । యథోదయం యథానాశం తేనాస్మి శ్రీమతీ స్థితా
ఏది ఉన్నదో, ఏది లేనిదో, అవన్నీ యథాతథంగా నాకు తెలుసు. అవి ఎలా ఉద్భవిస్తాయో, ఎలా అంతమవుతాయో కూడా నాకు స్పష్టంగా తెలుసు. ఈ జ్ఞానంతోనే నేను ధన్యురాలిగా స్థిరంగా ఉన్నాను.
భోగైర్ అభుక్తైస్ తుష్యామి భుక్తైర్ ఇవ సుదూరగైః । న హృష్యామి న కుప్యామి తేనాస్మి శ్రీమతీ స్థితా
అనుభవించని సుఖాలతోనూ, దూరంగా అనుభవించిన సుఖాలతోనూ నేను సంతృప్తిగా ఉంటాను. నాకు ఆనందం రాదు, కోపం కూడా రాదు. ఈ స్థితితోనే నేను ధన్యురాలిగా నిలిచాను.
ఏకైవాకాశసఙ్కాశే కేవలే హృదయే రమే । న రమే రాజలీలాసు తేనాస్మి శ్రీమతీ స్థితా
శుద్ధమైన, విశాలమైన ఆకాశంలాంటి నా హృదయంలోనే నేను ఒంటరిగా ఆనందిస్తాను. రాజసిక వినోదాలలో నాకు ఆనందం ఉండదు. ఈ స్థితితోనే నేను ధన్యురాలిగా నిలిచాను.
ఆత్మన్య్ ఏవ హి తిష్ఠామి న వనోద్యానసద్మసు । న భోగౌఘేషు శయ్యాసు తేనాస్మి శ్రీమతీ స్థితా
నేను నా ఆత్మలోనే స్థిరంగా ఉంటాను. అడవుల్లో, తోటల్లో, మహల్లుల్లో కాదు. అనేక సుఖాలలో, మంచాలపై కూడా కాదు. ఈ స్థితితోనే నేను ధన్యురాలిగా నిలిచాను.
జగతాం ప్రభుర్ ఏవాస్మి నకిఞ్చిన్మాత్రరూపిణీ । ఇత్య్ ఆత్మన్య్ ఏవ తిష్ఠామి తేనాహం శ్రీమతీ స్థితా
నేను లోకాలన్నిటికీ అధిపతిని, అయినా నా స్వరూపం శూన్యమే. ఈ భావంతో నేనే నాలోనే నిలిచిపోతున్నాను. అందువల్ల నేను నిజంగా ధన్యురాలిని.
అన్యైవాహమ్ ఇయం నాహమ్ అన్యా చేయం చ వాప్య్ అహమ్ । సర్వమ్ అస్మి నకిఞ్చిద్ వా తేనాహం శ్రీమతీ స్థితా
నేను ఇది కాదు, ఇది నేను కాదు. అయినా ఇది కూడా నేనే కావచ్చు, లేకపోతే అన్నీ నేనే కావచ్చు, లేదా ఏదీ కాదు కావచ్చు. ఈ భావంతో నేను నిజంగా ధన్యురాలిని.
యత్ పశ్యామి న పశ్యామి తత్ పశ్యామ్య్ అన్యద్ ఏవ యత్ । ఇతి సమ్యక్ ప్రపశ్యామి తేనాహం శ్రీమతీ స్థితా
నేను చూస్తున్నది నిజంగా నేను చూడడం కాదు. నేను గ్రహిస్తున్నది వేరేదే. ఈ విధంగా నేను సరిగ్గా తెలుసుకుంటున్నాను. అందువల్ల నేను నిజంగా ధన్యురాలిని.
న సుఖం ప్రార్థయే నార్థం నానర్థం చేతరాం స్థితిమ్ । యథాప్రప్తేన తుష్యామి తేనాహం శ్రీమతీ స్థితా
నాకు సుఖం కావాలని, ధనం కావాలని, దుఃఖం రావాలని, లేదా ఇంకేదైనా స్థితి కావాలని కోరిక లేదు. నాకు దక్కినదానితోనే సంతృప్తిగా ఉంటాను. అందువల్ల నేను నిజంగా ధన్యురాలిని.
తనువిద్వేషరాగాభిస్ తజ్జ్ఞాభిశ్ శాస్త్రదృష్టిషు । రమే సహ వయస్యాభిస్ తేనాస్మి శ్రీమతీ స్థితా
శరీరానికి మమకారం లేదా ద్వేషం లేని, అటువంటి జ్ఞానం కలిగి, శాస్త్రబద్ధంగా చూడగల స్నేహితులతో కలిసి నేను ఆనందంగా ఉంటాను. అందువల్లనే నేను నిజంగా భాగ్యవంతురాలిగా నిలిచాను.
పశ్యామి యన్ నయనరశ్మిభిర్ ఇన్ద్రియైర్ వా చిత్తేన చేహ హి తద్ అఙ్గ న కిఞ్చిద్ ఏవ । పశ్యామి తద్విరహితం తు నకిఞ్చిదాభం పశ్యామి సమ్యగ్ ఇతి నాథ చిరోదయాస్మి
ప్రభూ, నేను కళ్లతో, ఇంద్రియాలతో, లేదా మనసుతో ఇక్కడ చూస్తున్నదేదైనా నిజంగా ఏమీలేదు. నేను చూస్తున్నది వాటి లేని, శూన్యంగా కనిపించే రూపమే. ఇలా నేను సరిగ్గా గ్రహించాను, చాలా కాలంగా జ్ఞానాన్ని పొందాను.
ఏవమ్ ఆత్మని విశ్రాన్తాం వదన్తీం తాం వరాననామ్ । అసమ్బద్ధప్రలాపాసి బాలాసీతి వదఞ్ శనైః
ఆమె తనలో తానే విశ్రాంతిగా ఇలా మాట్లాడుతుండగా, ఆ సుందర ముఖవతి, నీవు పిల్లాడిలా అసంబద్ధంగా మాట్లాడుతున్నావు అని అతడు మృదువుగా చెప్పాడు.
భోగలమ్పటయా బుద్ధ్యా ముగ్ధామ్ ఆశఙ్క్య తాం ప్రియామ్ । అబుద్ధ్వా తద్గిరామ్ అర్థం విహస్యోవాచ భూపతిః
భోగాల పట్ల ఆశతో ఉన్న మనసుతో తన ప్రియురాలు అమాయకురాలైందేమో అని అనుమానించి, ఆమె మాటల అర్థం గ్రహించక, రాజు నవ్వుతూ ఇలా అన్నాడు.