అనన్తమ్ ఇదమ్ ఆకాశం భూతౌఘశ్ చాచలాదికః । సురాసురయుతం విశ్వమ్ ఏతన్మయమ్ అకృత్రిమమ్
ఈ అనంతమైన ఆకాశం, పర్వతాలు మొదలైన భూతాల సమూహం, దేవతలు మరియు రాక్షసులతో కూడిన ఈ విశ్వం అన్నీ సహజంగా అదే తత్వంతోనే ఏర్పడినవి.
పుస్తకర్మమయీ సేనా సర్వా మృణ్మాత్రకం యథా । ద్రష్టృదృశ్యదృశాం సత్తా చిన్మాత్రైకమయీ తథా
మట్టి బొమ్మలతో చేసిన సైన్యం మట్టితోనే నిండినట్టు, చూసేవాడు, చూడబడేది, చూసే చర్య — ఇవన్నీ కూడా కేవలం చైతన్య స్వరూపమే.
ఇదమ్ ఐక్యమ్ ఇదం ద్విత్వమ్ అహం నాహమ్ ఇతీతి చ । క ఇహ భ్రమసమ్మోహః కథం కస్య కుతః క్వ వా
ఈ ఏకత్వం, ఈ ద్వైతం, 'నేను ఉన్నాను', 'నేను లేను' అనే భావాలు — ఇక్కడ ఎవరు మాయలో, ఎవరు భ్రమలో పడతారు? అది ఎలా, ఎవరి వల్ల, ఎక్కడ, ఏ రూపంలో కలుగుతుంది?
తద్ అనన్తమ్ అనాయాసమ్ ఉపశాన్తాస్మి ఖం స్థితా । నిర్వామి పరినిర్వాణా సత్యమ్ ఆసే గతజ్వరమ్
ఆ అనంతమైన, సులభమైన, శాంతమైన ఆకాశంలో నేను స్థిరంగా ఉన్నాను; నేను పరిపూర్ణ శాంతిలో లీనమై, నిజంగా విశ్రాంతిగా, బాధలేమిగా ఉన్నాను.
అచేతనం చేతనం వా యో యో నామాభిచేతతి । సత్తామాత్రాత్మ తద్రూపం స్వం మహాచితి సంస్థితమ్
ఏదైనా జడమై ఉన్నదిగా, లేదా చైతన్యమై ఉన్నదిగా ఎవరు ఊహించినా, దానికి ఏ పేరైనా పెట్టినా, దాని అసలైన స్వరూపం ఒక్కటే — అది ఉన్నదిగా, మహాచైతన్యంలో తనంతట తాను నిలిచినదిగా ఉంటుంది.
తేనేహ నాహమ్ నాన్యశ్ చ న భావాభావసమ్భవః । శాన్తం సర్వం నిరాలమ్బం కేవలం సంస్థితం పరమ్
దానివల్ల ఇక్కడ నేను లేను, మరొకరెవ్వరూ లేరు, ఉనికీ లేనిపోవడమూ లేదు; అన్నీ నిశ్చలంగా, ఆధారంలేకుండా, పరమమైనదిగా స్థిరంగా ఉన్నాయి.
ఇత్థం విచారణపరా పరమావబోధాద్ బుద్ధ్వా యథాస్థితమ్ ఇదం పరమాత్మతత్త్వమ్ । సంశాన్తరాగభయమోహమనోవిలాసా శాన్తా బభూవ శరదమ్బరలేఖికేవ
ఇలా విచారణలో నిమగ్నమై, పరమ జ్ఞానంతో పరమాత్మ తత్వాన్ని యథాతథంగా గ్రహించిన ఆమె, రాగం, భయం, మోహం, మనస్సు కలకలం అన్నీ శాంతించిపోయి, శరదృతువులో ఆకాశంలో గీసిన గీతలా ప్రశాంతంగా మారింది.
దినానుదినమ్ ఏషాథ స్వాత్మారామతయా తయా । నిత్యమ్ అన్తర్ముఖతయా బభూవ ప్రకృతిస్థితిః
ప్రతి రోజూ, తనలో తానే ఆనందిస్తూ, ఎప్పుడూ లోపలికి దృష్టి పెట్టి, ఆమె సహజ స్థితిలో నిలిచింది.
నీరాగా నీరుజాసఙ్గా నిర్ద్వన్ద్వా నిస్సమీహితా । న జహాతి న చాదత్తే ప్రకృతాచారచారిణీ
ఆమెకు మోహం లేదు, బాధ లేదు, ఆసక్తి లేదు, ద్వంద్వాలు లేవు, ఆశలు లేవు — ఆమె ఏదీ వదలదు, ఏదీ పట్టుకోదు, తన సహజ స్వభావానుసారం మాత్రమే నడుస్తుంది.
పరితీర్ణా భవామ్భోధిం శాన్తసన్దేహజాలికా । పరమాత్మమహాలాభపరిపూర్ణతరాన్తరా
ఆమె సంసార సముద్రాన్ని దాటి, సందేహాల వలయాన్ని శాంతపరిచి, పరమాత్మను సంపూర్ణంగా పొందిన ఆనందంతో లోపల నిండిపోయింది.
విశ్రాన్తా సుచిరశ్రాన్తా ఘనలబ్ధపదాత్మని । సర్వోపమాతీతతయా జగామావ్యపదేశ్యతామ్
చిరకాల శ్రమకు విశ్రాంతి లభించి, పరిపూర్ణ జ్ఞాన స్థితిలో నిలిచి, అన్ని ఉపమానాలను దాటి, వర్ణించలేని స్థితికి చేరింది.
ఇతి సా మహిషీ తస్య చూడాలా వరవర్ణినీ । స్వల్పేనైవ హి కాలేన యయౌ విదితవేద్యతామ్
అలా, ఆ మహిషి చూడాలా, అపూర్వ సౌందర్యవతి, చాలా తక్కువ కాలంలోనే తెలిసినదీ తెలియవలసినదీ అన్నిటినీ తెలుసుకున్న స్థితిని పొందింది.
యథాయమ్ ఆగతః కశ్చిజ్ జాగతస్ స్పన్దవిభ్రమః । యథా చ లీయతే సర్వం తత్ తజ్ జ్ఞాతవతీ బభౌ
ఎలా ఈ మేల్కొనుటలో కొంత అలికడుపు కలుగుతుందో, అలాగే అది ఎలా అంతా లయమవుతుందో ఆమె గ్రహించింది. ఆ జ్ఞానం వల్ల ఆమె ప్రకాశించింది.
అదృష్టసకలభ్రాన్తౌ పదే విశ్రాన్తిమ్ ఏత్య సా । రరాజ శరదచ్ఛాభ్రమాలేవ గతసమ్భ్రమా
అన్ని మాయలు కనబడని స్థితిలో విశ్రాంతిని పొందిన ఆమె, గగనంలో తేలిన శరదృతువు మేఘంలా, కలవరంలేని వెలుగుతో మెరిసింది.
అనాకులసమాలోకే ఆశశ్వాసాత్మనాత్మని । జరద్గుర్ ఇవ శైలాగ్రం సతృణం ప్రాప్య సంస్థితా
ఏ మాత్రం కలవరం లేకుండా స్పష్టంగా చూసే దృష్టితో, తనలో తానే ధైర్యంగా నిలిచి, పచ్చికతో కూడిన కొండపై నిలిచిన వృద్ధ పర్వతంలా స్థిరంగా నిలిచింది.
స్వవివేకఘనాభ్యాసవశాద్ ఆత్మోదయేన సా । శుశుభే శోభనా పుష్పలతేవాభినవోద్గతా
తన వివేకాన్ని పదేపదే అభ్యసించడం వల్ల, ఆత్మజ్ఞానం కలిగిన ఆమె, కొత్తగా వికసించిన పుష్పలతలా అందంగా మెరిసింది.
అథ తామ్ అనవద్యాఙ్గీం కదాచిత్ స శిఖిధ్వజః । అపూర్వశోభామ్ ఆలోక్య స్మయమాన ఉవాచ హ
ఒకసారి, శిఖిధ్వజుడు ఆమెను చూసి — ఆమె అందమైన, లోపం లేని రూపాన్ని, ఎన్నడూ చూడని అందాన్ని గమనించి — చిరునవ్వుతో ఇలా అన్నాడు.
భూయో యౌవనయుక్తేవ మణ్డితేవ పునః పునః । అధికం రాజసే తన్వి జగద్రాజ్యవతీ యథా
నీవు మళ్లీ మళ్లీ యవ్వనంతో నిండినవాడిలా, అలంకారాలతో మెరిసే వాడిలా, ఈ లోకాన్ని పాలించే మహారాణిలా మరింత ప్రకాశంగా కనిపిస్తున్నావు, సన్నని ముద్దుగుమ్మా!
ప్రపీతామృతసారేవ లబ్ధాలభ్యపదేవ చ । ఆనన్దాపూరపూర్ణేవ రాజసే ఽతితరాం ప్రియే
ప్రియమైనవాడా, నీవు అమృతసారం తాగినవాడిలా, అందరికీ అందని స్థితిని పొందినవాడిలా, ఆనందంతో నిండిపోయినవాడిలా కనిపిస్తున్నావు.
ఉపశాన్తం చ కాన్తం చ దధానా సున్దరం వపుః । అభిభూయేన్దుమ్ ఆయాసి శ్రియం కామ్ అపి కామిని
శాంతమైన, అందమైన రూపాన్ని ధరించి, నీ అందంతో చంద్రుడికన్నా మెరుగ్గా మెరిసిపోతున్నావు, అందరికీ అందని మహిమను కలిగి ఉన్నావు, ముద్దుగుమ్మా!
అభోగకృపణం శాన్తమ్ ఊర్జితం సమతాం గతమ్ । గమ్భీరం చ ప్రసన్నం చ చేతః పశ్యామి తే ప్రియే
ప్రియమైనవాడా, నీ మనసు ఆనందాల పట్ల ఆసక్తి లేకుండా, నిశ్చలంగా, బలంగా, సమభావంలో నిలిచి, లోతుగా, ప్రశాంతంగా ఉందని నేను చూస్తున్నాను.
తృణీకృతత్రిభువనం పీతాఖిలజగత్త్రయమ్ । అనన్తోద్భాసురం సౌమ్యం మనః పశ్యామి తే ప్రియే
ప్రియమైనవాడా, మూడు లోకాలను గడ్డి మాదిరిగా భావిస్తూ, అన్ని లోకాలను లోనికి తీసుకుని, అనంతంగా, ప్రకాశవంతంగా, మృదువుగా ఉన్న నీ మనసును నేను చూస్తున్నాను.
న కేనచిన్ మహాభాగే విభవానన్దవస్తునా । చేతస్ తవ తులామ్ ఏతి మేరుక్షీరాబ్ధిసున్దరమ్
అత్యంత భాగ్యశాలివాడా, నీ మనసు మెరు పర్వతం, సముద్రం, చంద్రుడు లా అందంగా ఉంది. ఎలాంటి ఐశ్వర్యం లేదా ఆనందం దానికి సమానం కాదు.
తైర్ ఏవ బాలకదలీమృణాలాఙ్కురకోమలైః । అఙ్గైస్ స్థితిమ్ అనుజ్ఝద్భిర్ వృద్ధిం యాతేవ లక్ష్యసే
పిల్లి అరటి, తామర కాడ, మొగ్గల వలె మృదువైన అవయవాలతో, ఆ కాంతిని కోల్పోకుండా, నువ్వు మరింత ప్రకాశవంతంగా పెరుగుతున్నట్టు కనిపిస్తున్నావు.
తథా తేనైవ తేనైవ సన్నివేశేన సంస్థితా । అన్యతామ్ ఉపయాతాసి లతేవర్తువిపర్యయే
అదే విధంగా, అదే స్థితిలో నీవు ఉన్నావు. కానీ ఋతువులు మారినప్పుడు లత ఎలా రూపం మార్చుకుంటుందో, నీవు కూడా వేరే రూపాన్ని ధరించావు.
కిం త్వయా పీతమ్ అమృతం ప్రాప్తం సామ్రాజ్యమ్ ఏవ వా । అమృత్యవే వా సమ్ప్రాప్తః ప్రయోగో యోగయుక్తిభిః
నీవు అమృతాన్ని పానమా చేసావా? లేక రాజ్యాధికారం పొందావా? లేక యోగపద్ధతులతో మరణాన్ని జయించే మార్గం కనుగొన్నావా?
రాజ్యాచ్ చిన్తామణేర్ వాపి త్రైలోక్యాద్ వా త్వయాధికమ్ । అప్రాప్యం కిమ్ అనుప్రాప్తం నీలోత్పలవిలోచనే
నీలకమలపు కన్నులవాడా! రాజ్యం, చింతామణి, మూడు లోకాలు — వీటన్నిటికంటే ఎక్కువగా సాధించలేనిది నీవు ఏదైనా పొందావా?
నకిఞ్చిత్ కిఞ్చిదాకారమ్ ఇదం త్యక్త్వాహమ్ ఆగతా । నకిఞ్చిత్కిఞ్చిదాకారం తేనాస్మి శ్రీమతీ స్థితా
ఏమీ లేనట్టు కనిపించే ఈ రూపాన్ని వదిలి నేను వచ్చాను. ఇప్పుడు అదే ఏమీ లేని, కానీ ఏదో ఉన్నట్టు కనిపించే స్థితిలో నేను నిలిచిపోయాను.
యత్ కిఞ్చిద్ యన్ నకిఞ్చిచ్ చ తజ్ జానామి యథాస్థితమ్ । యథోదయం యథానాశం తేనాస్మి శ్రీమతీ స్థితా
ఏది ఉన్నదో, ఏది లేనిదో, అవన్నీ యథాతథంగా నాకు తెలుసు. అవి ఎలా ఉద్భవిస్తాయో, ఎలా అంతమవుతాయో కూడా నాకు స్పష్టంగా తెలుసు. ఈ జ్ఞానంతోనే నేను ధన్యురాలిగా స్థిరంగా ఉన్నాను.
భోగైర్ అభుక్తైస్ తుష్యామి భుక్తైర్ ఇవ సుదూరగైః । న హృష్యామి న కుప్యామి తేనాస్మి శ్రీమతీ స్థితా
అనుభవించని సుఖాలతోనూ, దూరంగా అనుభవించిన సుఖాలతోనూ నేను సంతృప్తిగా ఉంటాను. నాకు ఆనందం రాదు, కోపం కూడా రాదు. ఈ స్థితితోనే నేను ధన్యురాలిగా నిలిచాను.