మనోబుద్ధీన్ద్రియాద్యర్థరూపైస్ సైవం విజృమ్భతే । తరఙ్గకణకల్లోలవలనైర్ అమ్బ్వ్ ఇవాత్మని
అది మనస్సు, బుద్ధి, ఇంద్రియాలు, వాటి విషయాల రూపాల్లో విస్తరిస్తుంది. నీరు తనలోనే తరంగాలు, చినుకులు, అలలుగా ఎలా మారుతుందో, అదేవిధంగా అది కూడా విభిన్న రూపాల్లో కనిపిస్తుంది.
జగద్భూతపదార్థానాం సత్తా స్ఫురతి సాన్తరే । యద్ ఇదం తత్ పరం రూపం తస్యాః ఖలు మహాచితేః
ఈ లోకంలోని భూతాలు, వస్తువులన్నింటి సత్తా దానిలోనే ప్రకాశిస్తుంది. ఇది ఏదైతే ఉందో, అదే మహాచైతన్యానికి పరమ స్వరూపం.
శుద్ధసంవిన్మహాసింహీ సేయం సమసమోదితా । అనన్యయైవాన్యయేవ జగజ్జృమ్భికయా స్థితా
ఈ విశుద్ధమైన చైతన్యమయమైన సింహిని, తనే తాను సమంగా వెలుగుచేస్తూ, తన స్వంత శక్తితోనే జగత్తు వ్యాప్తిగా నిలిచింది.
సత్తా తద్వ్యతిరేకేణ నాన్యా సమ్భవతీహ హి । విచిత్రహేమభాణ్డానాం నను హేమేతరా యథా
దానికి తప్ప ఇంకొకటి ఇక్కడ ఉండదు. అది లేకుండా ఏదీ ఉనికిలోకి రాదు. ఎలా అంటే, ఎన్నో బంగారు ఆభరణాలకు బంగారం తప్ప వేరే దేనీ అసలు పదార్థం ఉండదు కదా.
సా యథోదేతి తద్రూపమ్ ఆత్మానం చేతతి స్వయమ్ । స్వచిత్త్వేన ద్రవత్వేన తరఙ్గాదిత్వమ్ అమ్బ్వ్ ఇవ
ఆమె ఎలా ఉద్భవిస్తే, అలా తనను తానే తెలుసుకుంటుంది. తన మనస్సుతో, తన ప్రవాహ స్వభావంతో, నీటిలో అలలవలె తానే తాను అనేక రూపాల్లో కనిపిస్తుంది.
మహాచితో జగచ్ చిత్త్వాద్ ఉదేతీవానుదయ్య్ అపి । తదాత్మైవ యథావర్తో రూపవాఞ్ జలధౌ ద్రవాత్
ఈ మహత్తరమైన చిత్తం నుండి జగత్తు చైతన్యంగా ఉద్భవించినట్టు అనిపిస్తుంది. కానీ నిజానికి అది ఉద్భవించదు. అది ఆ చిత్త స్వరూపమే, సముద్రంలో నీటి ప్రవాహంతో ఏర్పడే అలలవంటి రూపాన్ని కలిగి ఉంటుంది.
ఏవం చిన్మాత్రమ్ ఏవాహమ్ అనహమ్భావమ్ ఆతతమ్ । న తస్య జన్మమరణే న చ స్తస్ సదసద్గతీ
ఈ విధంగా నేను కేవలం చైతన్యమే, 'నేను' అనే భావం లేని విస్తృతమైన స్వరూపాన్ని కలిగి ఉన్నాను. దానికి పుట్టుక లేదా మరణం ఉండవు, అలాగే ఉన్నదీ కానిదీ అన్న స్థితులలోనూ అది ఉండదు.
న నాశస్ సమ్భవత్య్ అస్య చిన్మాత్రనభసః క్వచిత్ । అచ్ఛేద్యో ఽయమ్ అదాహ్యో ఽయం చిదాత్మా నిత్యనిర్మలః
ఈ చైతన్యాకాశానికి ఎప్పుడూ నాశనం సంభవించదు. ఈ చైతన్య స్వరూపం ఎవరూ విడగొట్టలేరు, కాల్చలేరు, అది శాశ్వతమైనది, ఎప్పుడూ నిర్మలమైనది.
అహో ను చిరకాలేన శాన్తాస్మి పరినిర్వృతా । నిర్వాసితమతిర్ ముక్తమ్ ఆసే నిర్మన్దరాబ్ధివత్
ఓహో, ఎంతో కాలం తర్వాత నేను శాంతిని పొందాను, పూర్తిగా నిశ్చలమయ్యాను. నా మనస్సులోని ఆలోచనలు అంతా తొలగిపోయి, విముక్తిగా, నిశ్శబ్ద సముద్రంలా విశ్రాంతిగా ఉన్నాను.
అసదాభాసమ్ అత్యచ్ఛమ్ అనన్తమ్ అజమ్ అచ్యుతమ్ । ఆత్మాకాశమ్ అనాయాసమ్ అవలమ్బ్య రమే చిరమ్
అసత్యమయంగా కనిపించే, పూర్తిగా పారదర్శకమైన, అనంతమైన, జన్మలేని, మార్పు లేని ఆత్మాకాశాన్ని సులభంగా ఆధారంగా చేసుకొని, నేను చాలా కాలం ఆనందంగా ఉంటాను.
అనన్తమ్ ఇదమ్ ఆకాశం భూతౌఘశ్ చాచలాదికః । సురాసురయుతం విశ్వమ్ ఏతన్మయమ్ అకృత్రిమమ్
ఈ అనంతమైన ఆకాశం, పర్వతాలు మొదలైన భూతాల సమూహం, దేవతలు మరియు రాక్షసులతో కూడిన ఈ విశ్వం అన్నీ సహజంగా అదే తత్వంతోనే ఏర్పడినవి.
పుస్తకర్మమయీ సేనా సర్వా మృణ్మాత్రకం యథా । ద్రష్టృదృశ్యదృశాం సత్తా చిన్మాత్రైకమయీ తథా
మట్టి బొమ్మలతో చేసిన సైన్యం మట్టితోనే నిండినట్టు, చూసేవాడు, చూడబడేది, చూసే చర్య — ఇవన్నీ కూడా కేవలం చైతన్య స్వరూపమే.
ఇదమ్ ఐక్యమ్ ఇదం ద్విత్వమ్ అహం నాహమ్ ఇతీతి చ । క ఇహ భ్రమసమ్మోహః కథం కస్య కుతః క్వ వా
ఈ ఏకత్వం, ఈ ద్వైతం, 'నేను ఉన్నాను', 'నేను లేను' అనే భావాలు — ఇక్కడ ఎవరు మాయలో, ఎవరు భ్రమలో పడతారు? అది ఎలా, ఎవరి వల్ల, ఎక్కడ, ఏ రూపంలో కలుగుతుంది?
తద్ అనన్తమ్ అనాయాసమ్ ఉపశాన్తాస్మి ఖం స్థితా । నిర్వామి పరినిర్వాణా సత్యమ్ ఆసే గతజ్వరమ్
ఆ అనంతమైన, సులభమైన, శాంతమైన ఆకాశంలో నేను స్థిరంగా ఉన్నాను; నేను పరిపూర్ణ శాంతిలో లీనమై, నిజంగా విశ్రాంతిగా, బాధలేమిగా ఉన్నాను.
అచేతనం చేతనం వా యో యో నామాభిచేతతి । సత్తామాత్రాత్మ తద్రూపం స్వం మహాచితి సంస్థితమ్
ఏదైనా జడమై ఉన్నదిగా, లేదా చైతన్యమై ఉన్నదిగా ఎవరు ఊహించినా, దానికి ఏ పేరైనా పెట్టినా, దాని అసలైన స్వరూపం ఒక్కటే — అది ఉన్నదిగా, మహాచైతన్యంలో తనంతట తాను నిలిచినదిగా ఉంటుంది.
తేనేహ నాహమ్ నాన్యశ్ చ న భావాభావసమ్భవః । శాన్తం సర్వం నిరాలమ్బం కేవలం సంస్థితం పరమ్
దానివల్ల ఇక్కడ నేను లేను, మరొకరెవ్వరూ లేరు, ఉనికీ లేనిపోవడమూ లేదు; అన్నీ నిశ్చలంగా, ఆధారంలేకుండా, పరమమైనదిగా స్థిరంగా ఉన్నాయి.
ఇత్థం విచారణపరా పరమావబోధాద్ బుద్ధ్వా యథాస్థితమ్ ఇదం పరమాత్మతత్త్వమ్ । సంశాన్తరాగభయమోహమనోవిలాసా శాన్తా బభూవ శరదమ్బరలేఖికేవ
ఇలా విచారణలో నిమగ్నమై, పరమ జ్ఞానంతో పరమాత్మ తత్వాన్ని యథాతథంగా గ్రహించిన ఆమె, రాగం, భయం, మోహం, మనస్సు కలకలం అన్నీ శాంతించిపోయి, శరదృతువులో ఆకాశంలో గీసిన గీతలా ప్రశాంతంగా మారింది.
దినానుదినమ్ ఏషాథ స్వాత్మారామతయా తయా । నిత్యమ్ అన్తర్ముఖతయా బభూవ ప్రకృతిస్థితిః
ప్రతి రోజూ, తనలో తానే ఆనందిస్తూ, ఎప్పుడూ లోపలికి దృష్టి పెట్టి, ఆమె సహజ స్థితిలో నిలిచింది.
నీరాగా నీరుజాసఙ్గా నిర్ద్వన్ద్వా నిస్సమీహితా । న జహాతి న చాదత్తే ప్రకృతాచారచారిణీ
ఆమెకు మోహం లేదు, బాధ లేదు, ఆసక్తి లేదు, ద్వంద్వాలు లేవు, ఆశలు లేవు — ఆమె ఏదీ వదలదు, ఏదీ పట్టుకోదు, తన సహజ స్వభావానుసారం మాత్రమే నడుస్తుంది.
పరితీర్ణా భవామ్భోధిం శాన్తసన్దేహజాలికా । పరమాత్మమహాలాభపరిపూర్ణతరాన్తరా
ఆమె సంసార సముద్రాన్ని దాటి, సందేహాల వలయాన్ని శాంతపరిచి, పరమాత్మను సంపూర్ణంగా పొందిన ఆనందంతో లోపల నిండిపోయింది.
విశ్రాన్తా సుచిరశ్రాన్తా ఘనలబ్ధపదాత్మని । సర్వోపమాతీతతయా జగామావ్యపదేశ్యతామ్
చిరకాల శ్రమకు విశ్రాంతి లభించి, పరిపూర్ణ జ్ఞాన స్థితిలో నిలిచి, అన్ని ఉపమానాలను దాటి, వర్ణించలేని స్థితికి చేరింది.
ఇతి సా మహిషీ తస్య చూడాలా వరవర్ణినీ । స్వల్పేనైవ హి కాలేన యయౌ విదితవేద్యతామ్
అలా, ఆ మహిషి చూడాలా, అపూర్వ సౌందర్యవతి, చాలా తక్కువ కాలంలోనే తెలిసినదీ తెలియవలసినదీ అన్నిటినీ తెలుసుకున్న స్థితిని పొందింది.
యథాయమ్ ఆగతః కశ్చిజ్ జాగతస్ స్పన్దవిభ్రమః । యథా చ లీయతే సర్వం తత్ తజ్ జ్ఞాతవతీ బభౌ
ఎలా ఈ మేల్కొనుటలో కొంత అలికడుపు కలుగుతుందో, అలాగే అది ఎలా అంతా లయమవుతుందో ఆమె గ్రహించింది. ఆ జ్ఞానం వల్ల ఆమె ప్రకాశించింది.
అదృష్టసకలభ్రాన్తౌ పదే విశ్రాన్తిమ్ ఏత్య సా । రరాజ శరదచ్ఛాభ్రమాలేవ గతసమ్భ్రమా
అన్ని మాయలు కనబడని స్థితిలో విశ్రాంతిని పొందిన ఆమె, గగనంలో తేలిన శరదృతువు మేఘంలా, కలవరంలేని వెలుగుతో మెరిసింది.
అనాకులసమాలోకే ఆశశ్వాసాత్మనాత్మని । జరద్గుర్ ఇవ శైలాగ్రం సతృణం ప్రాప్య సంస్థితా
ఏ మాత్రం కలవరం లేకుండా స్పష్టంగా చూసే దృష్టితో, తనలో తానే ధైర్యంగా నిలిచి, పచ్చికతో కూడిన కొండపై నిలిచిన వృద్ధ పర్వతంలా స్థిరంగా నిలిచింది.
స్వవివేకఘనాభ్యాసవశాద్ ఆత్మోదయేన సా । శుశుభే శోభనా పుష్పలతేవాభినవోద్గతా
తన వివేకాన్ని పదేపదే అభ్యసించడం వల్ల, ఆత్మజ్ఞానం కలిగిన ఆమె, కొత్తగా వికసించిన పుష్పలతలా అందంగా మెరిసింది.
అథ తామ్ అనవద్యాఙ్గీం కదాచిత్ స శిఖిధ్వజః । అపూర్వశోభామ్ ఆలోక్య స్మయమాన ఉవాచ హ
ఒకసారి, శిఖిధ్వజుడు ఆమెను చూసి — ఆమె అందమైన, లోపం లేని రూపాన్ని, ఎన్నడూ చూడని అందాన్ని గమనించి — చిరునవ్వుతో ఇలా అన్నాడు.
భూయో యౌవనయుక్తేవ మణ్డితేవ పునః పునః । అధికం రాజసే తన్వి జగద్రాజ్యవతీ యథా
నీవు మళ్లీ మళ్లీ యవ్వనంతో నిండినవాడిలా, అలంకారాలతో మెరిసే వాడిలా, ఈ లోకాన్ని పాలించే మహారాణిలా మరింత ప్రకాశంగా కనిపిస్తున్నావు, సన్నని ముద్దుగుమ్మా!
ప్రపీతామృతసారేవ లబ్ధాలభ్యపదేవ చ । ఆనన్దాపూరపూర్ణేవ రాజసే ఽతితరాం ప్రియే
ప్రియమైనవాడా, నీవు అమృతసారం తాగినవాడిలా, అందరికీ అందని స్థితిని పొందినవాడిలా, ఆనందంతో నిండిపోయినవాడిలా కనిపిస్తున్నావు.
ఉపశాన్తం చ కాన్తం చ దధానా సున్దరం వపుః । అభిభూయేన్దుమ్ ఆయాసి శ్రియం కామ్ అపి కామిని
శాంతమైన, అందమైన రూపాన్ని ధరించి, నీ అందంతో చంద్రుడికన్నా మెరుగ్గా మెరిసిపోతున్నావు, అందరికీ అందని మహిమను కలిగి ఉన్నావు, ముద్దుగుమ్మా!