ఏతామ్ అవష్టభ్య దృశం భగీరథధియా వృతామ్ । సమస్ స్వస్థో యథాప్రాప్తం కార్యమ్ ఆహర శాన్తధీః
భగీరథుని సంకల్పంతో వచ్చిన ఈ దృష్టిని ఆశ్రయించి, మనసు ప్రశాంతంగా, స్థిరంగా ఉంచుకొని, ఏ పని ఎదురైనా నిశ్చలమైన ధైర్యంతో నెరవేర్చు.
ఇదం పూర్వం పరిత్యజ్య క్రోడీకృత్య తతస్ స్వయమ్ । శాన్తమ్ ఆత్మని తిష్ఠ త్వం శిఖిధ్వజ ఇవాచలః
ఇప్పటి వరకూ వచ్చినదాన్ని వదిలిపెట్టి, అంతా నీలోనే కలిపేసుకుని, మనసు నిశ్చలంగా ఉంచు; శిఖిధ్వజుడు పర్వతంలా ఎలా నిలిచాడో అలా నీవు కూడా నీలోనే స్థిరంగా ఉండి.
కో ఽసౌ శిఖిధ్వజో నామ కథం వా లబ్ధవాన్ పదమ్ । ఏతత్ కథయ మే బ్రహ్మన్ భూయో బోధాభివృద్ధయే
ఈ శిఖిధ్వజుడు ఎవరు? ఆయన ఆ స్థితిని ఎలా సాధించాడు? బ్రహ్మన్, దయచేసి నాకు మళ్లీ చెప్పు; నా జ్ఞానం మరింత పెరగాలని కోరుకుంటున్నాను.
ద్వాపరే ఽభవతాం పూర్వమ్ ఇదానీం చ భవిష్యతః । తేనైవ సన్నివేశేన దమ్పతీ స్నిగ్ధనాగరౌ
ద్వాపరయుగంలో వారు ముందుగా ఉండేవారు, ఇప్పుడు మళ్లీ ఉండబోతున్నారు. అదే జంట, భార్యాభర్తలుగా, పరస్పరం ప్రేమతో, అనురాగంతో కూడిన జీవితం గడిపారు.
యత్ పూర్వమ్ ఆసీద్ భగవంస్ తద్ ఇదానీం తథైవ హి । భవిష్యతి కిమర్థం వై వద మే వదతాం వర
భగవంతుడా, ముందున్నది ఇప్పుడూ అలాగే ఉంది. భవిష్యత్తులో అది వేరుగా ఎందుకు మారుతుంది? దయచేసి చెప్పండి, గొప్పగా మాట్లాడేవాడా.
జగన్నిర్మాణనియతేర్ అస్యా బ్రాహ్మ్యాస్ స్వసంవిదః । ఈదృశ్య్ ఏవ స్థితిర్ నిత్యమ్ అనివార్యా స్వభావజా
ఈ బ్రహ్మస్వరూపమైన ఆత్మజ్ఞానంతో జగత్తు సృష్టి ఎప్పుడూ ఇలానే ఉంటుంది. ఇది మారని, తప్పించుకోలేని, సహజమైన స్థితి.
యద్ అన్యద్ బహుశో భూత్వా పునర్ భవతి భూరిశః । అభూత్వైవ భవత్య్ అన్యత్ పునశ్ చ న భవత్య్ అలమ్
ఎన్నోసార్లు ఉన్నదీ, మళ్లీ మళ్లీ పుట్టేది, అది మళ్లీ పోయి ఇంకొకదిగా మారుతుంది. మళ్లీ మాయమైపోతుంది. ఇలాంటి వాటికి ఇక చాలును.
అన్యత్ ప్రాక్సన్నివేశస్య సాదృశ్యేన స్ఫురత్య్ అలమ్ । అన్యత్ ప్రాక్సన్నివేశార్ధసాదృశ్యేన వివల్గతి
కొన్నిసార్లు, గతంలో ఉన్నదానికి పోలికగా ఇంకొకటి కనిపిస్తుంది. ఇంకొకటి, గత స్థితికి కొంతవరకు మాత్రమే పోలికగా ఉద్భవిస్తుంది.
సదృశ్యో విషమాశ్ చైవ యథా సరసి వీచయః । తా ఏవాన్యాశ్ చ దృశ్యన్తే వ్యవస్థాస్ సంసృతౌ తథా
ఎలాగైతే సరస్సులో అలలు ఒకే విధంగా కూడా ఉంటాయి, కొంత భిన్నంగా కూడా కనిపిస్తాయి, అలాగే ఈ Samsāram లోని పరిస్థితులు కూడా ఒక్కోసారి ఒకేలా, ఒక్కోసారి వేరేలా ఉంటాయి.
తస్మాద్ రాఘవ భూయో ఽపి వక్ష్యమాణో నరేశ్వరః । భవిష్యతి మహాతేజాస్ తద్వృత్తాన్తమ్ ఇమం శృణు
కాబట్టి రాఘవా, మళ్లీ వివరించబోయే ఆ రాజు గొప్ప తేజస్సుతో జన్మిస్తాడు. ఆ కథను నీవు విను.
ద్వాపరే పూర్వమ్ అభవద్ అతీతే సప్తమే మనౌ । చతుర్యుగే చతుర్థే తు సర్గే ఽస్మిన్ వారణాకులే
గతంలో ద్వాపరయుగంలో, ఏడవ మన్వంతరంలో, ఈ సృష్టిలో నాలుగో యుగంలో, ఏనుగులతో నిండిన భూమిపై,
జమ్బుద్వీపే ప్రశాన్తస్య విన్ధ్యస్యాదూరసంస్థితే । మాలవానాం పురే శ్రీమాఞ్ శిఖిధ్వజ ఇతీశ్వరః
జంబూద్వీపంలో, ప్రశాంతమైన వింధ్య పర్వతాల దగ్గర, మాళవుల నగరంలో, శ్రేష్ఠుడైన శిఖిధ్వజుడు అనే మహారాజు ఉండేవాడు.
ధైర్యౌదార్యదయాయుక్తః క్షమాశమదమాన్వితః । శూరశ్ శుభసమాచారో మానీ గుణగణాకరః
అతడు ధైర్యం, ఉదారత, దయతో కూడి ఉండేవాడు. సహనం, మనస్సు, ఇంద్రియ నియమంతో నిండినవాడు. పరాక్రమవంతుడు, మంచిపనులు చేసే వాడు, గర్వంతో కూడినవాడు, అన్ని మంచి లక్షణాల సమాహారంగా ఉండేవాడు.
ఆహర్తా సర్వయజ్ఞానాం జేతా సర్వధనుష్మతామ్ । కర్తా సకలకార్యాణాం భర్తాపూర్వవపుర్ భువః
అతడు అన్ని యజ్ఞాలను నిర్వహించేవాడు, అందరు యోధులను జయించేవాడు, ఏ పని అయినా పూర్తి చేయగలవాడు, భూమిపై మొదటి రాజుగా వెలిగినవాడు.
పేశలస్ స్నిగ్ధమధురో విదగ్ధః ప్రీతనాగరః । సున్దరశ్ శీలసుభగః ప్రతాపీ ధర్మవత్సలః
అతడు మృదువుగా, స్నేహపూర్వకంగా, తీపిగా మాట్లాడేవాడు. తెలివిగలవాడు, పట్టణంలో అందరికీ ఇష్టమైనవాడు. అందగాడు, మంచి స్వభావం కలవాడు, తేజస్సుతో నిండినవాడు, ధర్మాన్ని ప్రేమించేవాడు.
వేదితా విదితార్థానాం దాతా సకలసమ్పదామ్ । భోక్తా సంసఙ్గరహితస్ సుశ్రోతా సకలశ్రుతేః
అతడు అన్ని విషయాల అర్థాన్ని తెలిసినవాడు, అన్ని సంపదలను ఇచ్చేవాడు, అనురాగం లేకుండా అనుభవించేవాడు, అన్ని శాస్త్రాలను శ్రద్ధగా వినేవాడు.
స భోగౌఘాన్ అనాదృత్య స్త్రైణం తృణవద్ ఉత్సృజన్ । పితరి స్వర్గమ్ ఆపన్నే బాల ఏవోత్తమౌజసా
అతడు అన్ని భోగాలను పట్టించుకోకుండా, స్త్రీలోకానికీ ఆసక్తిని గడ్డి మాదిరిగా వదిలేసి, తండ్రి స్వర్గానికి వెళ్లినప్పుడు, ఇంకా చిన్న వయసులోనే, గొప్ప శక్తిని సంపాదించాడు.
కృత్వా షోడశవర్షాత్మా కృత్వా దిగ్విజయం వశీ । నూనం సౌరాజ్యసమ్పత్త్యా భూమణ్డలమ్ అయోజయత్
పదహారు సంవత్సరాల వయసులో, అన్ని దిక్కులను జయించి, నిజమైన పరిపాలనతో భూమండలాన్ని తన పాలనలో కలిపాడు.
అతిష్ఠద్ విగతాశఙ్కం పాలయన్ ధర్మతః ప్రజాః । ధీమాన్ స మన్త్రిభిస్ సార్ధం యశసా శుక్లయన్ దిశః
అతడు ఎలాంటి భయం లేకుండా, ప్రజలను ధర్మబద్ధంగా పరిరక్షిస్తూ, తన మంత్రులతో కలిసి, తన కీర్తిని అన్ని దిశల్లో వ్యాపింపజేశాడు.
అథ గచ్ఛత్సు వర్షేషు వసన్తే ప్రోల్లసత్య్ అలమ్ । పుష్పేషు జృమ్భమాణేషు స్ఫురత్సు శశిరశ్మిషు
అలా సంవత్సరాలు గడుస్తూ, వసంతకాలంలో పుష్పాలు విరబూసి, చంద్రకాంతులు మెరిసిపోతున్నప్పుడు,
మఞ్జరీజాలదోలాసు విటపాన్తఃపురాన్తరే । రజఃకర్పూరధవలే చలద్దలకవాటకే
కొమ్మల చివరల్లోని లోపలి గదుల్లో, పుష్పగుచ్ఛాలు ఊగిపోతుండగా, దుమ్ముతో తెల్లగా మెరిసే ఆకుల తలుపులు మెల్లగా కదులుతున్నాయి.
ఆమోదిని లసత్పుష్పగులుచ్ఛకవితానకే । గాయత్సు గహనేషూచ్చైర్ మిథునేష్వ్ అలినాం మిథః
సువాసనతో మెరిసే పూలతో అలంకరించబడిన అరబయటల్లో, దట్టమైన అడవుల్లో తేనెటీగలు జంటగా గట్టిగా పాడుకుంటున్నాయి.
ఆయాతి మధురే వాయౌ శశిశీకరశీతలే । కదలీకన్దలీకచ్ఛతలపల్లవలాసిని
చంద్రకాంతి తాకిన చల్లని మృదువైన గాలి, అరటికొమ్మల అడుగున మొలకలూ, కొత్త ఆకుల మధ్య ఆడుకుంటూ వస్తోంది.
కాన్తాం ప్రతి బభూవాస్య నవం చేతస్ సముత్సుకమ్ । క్షీవం కుసుమసమ్భారసౌగన్ధిమధురాసవైః
తన ప్రియురాలిని చూసి అతని మనసు కొత్తగా ఉత్సాహంతో నిండిపోయింది; పుష్పాల సుగంధమూ, తీపి రసమూ అతన్ని మత్తులో ముంచాయి.
మనోరాజ్యమ్ ఇదం చక్రే స వసన్తమదైధితః । ఉద్యానవనదోలాసు లీలాకమలినీషు చ
వసంతకాల ఉల్లాసంతో, అతను ఈ తోటల మధ్య, ఊయలలలో, ఆడుకుంటున్న కమలాల చెరువుల్లో తన ఆనంద రాజ్యాన్ని ఏర్పరచుకున్నాడు.
కదా ప్రణయినీం ముగ్ధాం బాలాబ్జముకులస్తనీమ్ । కరిష్యే కామినీమ్ అఙ్కే పర్యఙ్కే కుసుమాఙ్కితామ్
ఎప్పుడు నా అమాయక ప్రేయసిని, కమలపు ముకులాల్లాంటి చిన్న వక్షోజాలు కలిగిన ఆమెను, పుష్పాలతో అలంకరించిన మంచంపై, నా మడిలో ప్రేమగా కూర్చోబెట్టుకుంటానో అని ఆశిస్తున్నాను.
కదా కమలవల్లీనాం దోలాస్వ్ అలిర్ ఇవాలినీమ్ । ఆలోలతాం వినేష్యామి బాలాం భుజలతానుగామ్
ఎప్పుడు నేను తేనెటీగలా, కమలలతపై ఊయలలో ఊగుతూ, నా ముద్దుబిడ్డను, తన చేతులు లతల్లా నన్ను చుట్టిపట్టి, నా వెంట ఊగిపోతూ ఆనందిస్తుందో అని కోరుకుంటున్నాను.
మృణాలహారకున్దేన్దువృన్దతల్పాభిలాషిణీ । మత్కృతే మదనాతప్తా కదా స్యాద్ ఇన్దుసున్దరీ
ఎప్పుడు చంద్రబింబ ముఖవన్నె గల అందాల రమణి, నా కోసం ప్రేమతో తపించి, మృణాళాల, మల్లెలు, చంద్రమల్లె పువ్వులతో తయారైన మంచాన్ని కోరుకుంటుందో అని ఆశిస్తున్నాను.
ఇతి చిన్తాపరో భూత్వా కుసుమావలనోన్ముఖః । విజహార వనాన్తేషు కుసుమోపవనేషు చ
అలానే ఆతడు ఆలోచనల్లో మునిగి, పువ్వుల హారాలు వేసుకోవాలని ఆసక్తిగా, అడవిలోని తోటల్లో, పుష్పాలతో నిండిన ఉద్యానవనాల్లో సంచరించాడు.
వేలోపవనదోలాసు లీలాకమలినీషు చ । వల్లీవలయగేహేషు వివిధోద్యానభూమిషు
సముద్రతీరపు తోటల్లో ఊయలల్లో, ఆటపాటలతో నిండిన కమలపూవుల చెరువుల్లో, లతలతో చుట్టిన మంటపాల్లో,色色మైన ఉద్యానవన ప్రదేశాల్లో ఆనందంగా విహరించాడు.