తత్ తత్ పాలయితుం రాజ్యం ప్రసాదం కర్తుమ్ అర్హసి । అప్రార్థితోపపన్నానాం త్యాగో ఽర్థానాం తు నోచితః
కాబట్టి, ఆ రాజ్యాన్ని కాపాడుతూ మాకు దయ చూపించాలి. అడగకుండానే వచ్చిన ధనాన్ని వదిలేయడం శ్రేయస్కరం కాదు.
ఇతి సమ్ప్రార్థితో రాజా తద్ అఙ్గీకృత్య తద్వచః । సర్వసాగరచిహ్నాయాస్ స బభూవ పతిర్ భువః
అలా వారు వేడుకున్నప్పుడు, ఆ రాజు వారి మాటలు అంగీకరించి, సముద్రాలతో చుట్టుముట్టిన భూమికి అధిపతిగా మారాడు.
సమశ్ శాన్తమనా మౌనీ వీతరాగో విమత్సరః । కార్యకార్యైకకరణరతిర్ ఆహితవిస్మయః
అతడు ఎవరిపట్లా పక్షపాతం లేకుండా, మనసు ప్రశాంతంగా, నిశ్శబ్దంగా ఉండేవాడు. అతనికి మోహం, అసూయ లేవు. ఏది చేయాలో, చేయకూడదో దానిపట్లే ఆసక్తి ఉండేది. అంతే కాదు, అతడు ఆశ్చర్యంతో నిండిపోయేవాడు.
పాతాలతలనష్టానాం సాగరాకారకారిణామ్ । పితామహానాం గఙ్గామ్బు శుశ్రావోత్తారణక్షమమ్
పాతాళంలో నశించిన, సముద్రంలా రూపం పొందిన పితృదేవతలకు గంగా జలము రక్షణ కలిగించగలదని అతడు విన్నాడు.
తదా కిల స్వర్గనదీ వహతి స్మ న భూతలే । పితౄణాం దుర్లభస్ సో ఽభూత్ తేన గఙ్గాజలాఞ్జలిః
ఆ కాలంలో స్వర్గనది భూమిపై ప్రవహించేది కాదు. అందువల్ల పితృదేవతలకు గంగా జలాన్ని సమర్పించడం చాలా దుర్లభంగా ఉండేది.
భగీరథేనాథ మహీమ్ అవతారయితుం దివః । గఙ్గాం గృహీతో నియమస్ తదా ప్రభృతి భూభృతా
అప్పుడు భగీరథుడు గంగను స్వర్గం నుంచి భూమికి తీసుకురావాలని వ్రతం స్వీకరించాడు. అప్పటి నుంచి భూమిపై రాజులు కూడా ఆ నియమాన్ని అనుసరిస్తున్నారు.
తతో రాజ్యం పరిత్యజ్య మన్త్రిణాం భూపతిశ్ శమీ । తపసే కార్యకార్యేహో జగామ గహనం వనమ్
అప్పుడు మంత్రుల సూచనతో రాజు తన రాజ్యాన్ని వదిలిపెట్టి, ఏమి చేయాలో, ఏమి చేయకూడదో తెలుసుకోవడానికి, తపస్సు కోసం దట్టమైన అడవికి వెళ్లాడు.
తత్ర వర్షసహస్రైస్ స సమారాధ్య పునః పునః । బ్రహ్మాణం శఙ్కరం జహ్నుం భువి గఙ్గామ్ అయోజయత్
అక్కడ వేల సంవత్సరాలు బ్రహ్మ, శంకరుడు, జహ్నుని పునఃపునః ఆరాధించి, భూమిపై గంగను ప్రవహింపజేశాడు.
తతః ప్రభృత్య్ అమలతరఙ్గభఙ్గినీ జగత్పతేశ్ శశివిశదాఙ్గసఙ్గినీ । నభస్తలాన్ నిపతతి గాం త్రిమార్గగా మహాత్మనామ్ ఇవ బహుపుణ్యసన్తతిః
అప్పటి నుండి, స్వచ్ఛమైన అలలతో, చంద్రునిలా ప్రకాశించే, జగత్పతిని తాకే గంగ, ఆకాశం నుంచి భూమికి మూడు మార్గాల్లో ప్రవహిస్తూ, మహాత్ముల పుణ్యసంతానంలా విస్తరించసాగింది.
స్ఫురత్తరఙ్గభఙ్గినీ స్వఫేనపుఞ్జహాసినీ ప్రసన్నపుణ్యమఞ్జరీ ద్రుతేవ ధర్మసన్తతిః । భగీరథే మహీపతౌ యశఃప్రచారవీథికా తదాది సా త్రిమార్గగా మహీతలే బభూవ హ
తన అలలతో మెరిసిపోతూ, స్వయంగా ఏర్పడిన నురుగు గుచ్చులతో నవ్వుతూ, నిర్మలమైన పుణ్యప్రవాహంలా, ధర్మసంతానంలా వేగంగా ప్రవహిస్తూ, భగీరథ మహారాజుకు భూమిపై పేరును తెచ్చిన మూడు మార్గాల్లో గంగ ప్రవహించసాగింది.
ఏతామ్ అవష్టభ్య దృశం భగీరథధియా వృతామ్ । సమస్ స్వస్థో యథాప్రాప్తం కార్యమ్ ఆహర శాన్తధీః
భగీరథుని సంకల్పంతో వచ్చిన ఈ దృష్టిని ఆశ్రయించి, మనసు ప్రశాంతంగా, స్థిరంగా ఉంచుకొని, ఏ పని ఎదురైనా నిశ్చలమైన ధైర్యంతో నెరవేర్చు.
ఇదం పూర్వం పరిత్యజ్య క్రోడీకృత్య తతస్ స్వయమ్ । శాన్తమ్ ఆత్మని తిష్ఠ త్వం శిఖిధ్వజ ఇవాచలః
ఇప్పటి వరకూ వచ్చినదాన్ని వదిలిపెట్టి, అంతా నీలోనే కలిపేసుకుని, మనసు నిశ్చలంగా ఉంచు; శిఖిధ్వజుడు పర్వతంలా ఎలా నిలిచాడో అలా నీవు కూడా నీలోనే స్థిరంగా ఉండి.
కో ఽసౌ శిఖిధ్వజో నామ కథం వా లబ్ధవాన్ పదమ్ । ఏతత్ కథయ మే బ్రహ్మన్ భూయో బోధాభివృద్ధయే
ఈ శిఖిధ్వజుడు ఎవరు? ఆయన ఆ స్థితిని ఎలా సాధించాడు? బ్రహ్మన్, దయచేసి నాకు మళ్లీ చెప్పు; నా జ్ఞానం మరింత పెరగాలని కోరుకుంటున్నాను.
ద్వాపరే ఽభవతాం పూర్వమ్ ఇదానీం చ భవిష్యతః । తేనైవ సన్నివేశేన దమ్పతీ స్నిగ్ధనాగరౌ
ద్వాపరయుగంలో వారు ముందుగా ఉండేవారు, ఇప్పుడు మళ్లీ ఉండబోతున్నారు. అదే జంట, భార్యాభర్తలుగా, పరస్పరం ప్రేమతో, అనురాగంతో కూడిన జీవితం గడిపారు.
యత్ పూర్వమ్ ఆసీద్ భగవంస్ తద్ ఇదానీం తథైవ హి । భవిష్యతి కిమర్థం వై వద మే వదతాం వర
భగవంతుడా, ముందున్నది ఇప్పుడూ అలాగే ఉంది. భవిష్యత్తులో అది వేరుగా ఎందుకు మారుతుంది? దయచేసి చెప్పండి, గొప్పగా మాట్లాడేవాడా.
జగన్నిర్మాణనియతేర్ అస్యా బ్రాహ్మ్యాస్ స్వసంవిదః । ఈదృశ్య్ ఏవ స్థితిర్ నిత్యమ్ అనివార్యా స్వభావజా
ఈ బ్రహ్మస్వరూపమైన ఆత్మజ్ఞానంతో జగత్తు సృష్టి ఎప్పుడూ ఇలానే ఉంటుంది. ఇది మారని, తప్పించుకోలేని, సహజమైన స్థితి.
యద్ అన్యద్ బహుశో భూత్వా పునర్ భవతి భూరిశః । అభూత్వైవ భవత్య్ అన్యత్ పునశ్ చ న భవత్య్ అలమ్
ఎన్నోసార్లు ఉన్నదీ, మళ్లీ మళ్లీ పుట్టేది, అది మళ్లీ పోయి ఇంకొకదిగా మారుతుంది. మళ్లీ మాయమైపోతుంది. ఇలాంటి వాటికి ఇక చాలును.
అన్యత్ ప్రాక్సన్నివేశస్య సాదృశ్యేన స్ఫురత్య్ అలమ్ । అన్యత్ ప్రాక్సన్నివేశార్ధసాదృశ్యేన వివల్గతి
కొన్నిసార్లు, గతంలో ఉన్నదానికి పోలికగా ఇంకొకటి కనిపిస్తుంది. ఇంకొకటి, గత స్థితికి కొంతవరకు మాత్రమే పోలికగా ఉద్భవిస్తుంది.
సదృశ్యో విషమాశ్ చైవ యథా సరసి వీచయః । తా ఏవాన్యాశ్ చ దృశ్యన్తే వ్యవస్థాస్ సంసృతౌ తథా
ఎలాగైతే సరస్సులో అలలు ఒకే విధంగా కూడా ఉంటాయి, కొంత భిన్నంగా కూడా కనిపిస్తాయి, అలాగే ఈ Samsāram లోని పరిస్థితులు కూడా ఒక్కోసారి ఒకేలా, ఒక్కోసారి వేరేలా ఉంటాయి.
తస్మాద్ రాఘవ భూయో ఽపి వక్ష్యమాణో నరేశ్వరః । భవిష్యతి మహాతేజాస్ తద్వృత్తాన్తమ్ ఇమం శృణు
కాబట్టి రాఘవా, మళ్లీ వివరించబోయే ఆ రాజు గొప్ప తేజస్సుతో జన్మిస్తాడు. ఆ కథను నీవు విను.
ద్వాపరే పూర్వమ్ అభవద్ అతీతే సప్తమే మనౌ । చతుర్యుగే చతుర్థే తు సర్గే ఽస్మిన్ వారణాకులే
గతంలో ద్వాపరయుగంలో, ఏడవ మన్వంతరంలో, ఈ సృష్టిలో నాలుగో యుగంలో, ఏనుగులతో నిండిన భూమిపై,
జమ్బుద్వీపే ప్రశాన్తస్య విన్ధ్యస్యాదూరసంస్థితే । మాలవానాం పురే శ్రీమాఞ్ శిఖిధ్వజ ఇతీశ్వరః
జంబూద్వీపంలో, ప్రశాంతమైన వింధ్య పర్వతాల దగ్గర, మాళవుల నగరంలో, శ్రేష్ఠుడైన శిఖిధ్వజుడు అనే మహారాజు ఉండేవాడు.
ధైర్యౌదార్యదయాయుక్తః క్షమాశమదమాన్వితః । శూరశ్ శుభసమాచారో మానీ గుణగణాకరః
అతడు ధైర్యం, ఉదారత, దయతో కూడి ఉండేవాడు. సహనం, మనస్సు, ఇంద్రియ నియమంతో నిండినవాడు. పరాక్రమవంతుడు, మంచిపనులు చేసే వాడు, గర్వంతో కూడినవాడు, అన్ని మంచి లక్షణాల సమాహారంగా ఉండేవాడు.
ఆహర్తా సర్వయజ్ఞానాం జేతా సర్వధనుష్మతామ్ । కర్తా సకలకార్యాణాం భర్తాపూర్వవపుర్ భువః
అతడు అన్ని యజ్ఞాలను నిర్వహించేవాడు, అందరు యోధులను జయించేవాడు, ఏ పని అయినా పూర్తి చేయగలవాడు, భూమిపై మొదటి రాజుగా వెలిగినవాడు.
పేశలస్ స్నిగ్ధమధురో విదగ్ధః ప్రీతనాగరః । సున్దరశ్ శీలసుభగః ప్రతాపీ ధర్మవత్సలః
అతడు మృదువుగా, స్నేహపూర్వకంగా, తీపిగా మాట్లాడేవాడు. తెలివిగలవాడు, పట్టణంలో అందరికీ ఇష్టమైనవాడు. అందగాడు, మంచి స్వభావం కలవాడు, తేజస్సుతో నిండినవాడు, ధర్మాన్ని ప్రేమించేవాడు.
వేదితా విదితార్థానాం దాతా సకలసమ్పదామ్ । భోక్తా సంసఙ్గరహితస్ సుశ్రోతా సకలశ్రుతేః
అతడు అన్ని విషయాల అర్థాన్ని తెలిసినవాడు, అన్ని సంపదలను ఇచ్చేవాడు, అనురాగం లేకుండా అనుభవించేవాడు, అన్ని శాస్త్రాలను శ్రద్ధగా వినేవాడు.
స భోగౌఘాన్ అనాదృత్య స్త్రైణం తృణవద్ ఉత్సృజన్ । పితరి స్వర్గమ్ ఆపన్నే బాల ఏవోత్తమౌజసా
అతడు అన్ని భోగాలను పట్టించుకోకుండా, స్త్రీలోకానికీ ఆసక్తిని గడ్డి మాదిరిగా వదిలేసి, తండ్రి స్వర్గానికి వెళ్లినప్పుడు, ఇంకా చిన్న వయసులోనే, గొప్ప శక్తిని సంపాదించాడు.
కృత్వా షోడశవర్షాత్మా కృత్వా దిగ్విజయం వశీ । నూనం సౌరాజ్యసమ్పత్త్యా భూమణ్డలమ్ అయోజయత్
పదహారు సంవత్సరాల వయసులో, అన్ని దిక్కులను జయించి, నిజమైన పరిపాలనతో భూమండలాన్ని తన పాలనలో కలిపాడు.
అతిష్ఠద్ విగతాశఙ్కం పాలయన్ ధర్మతః ప్రజాః । ధీమాన్ స మన్త్రిభిస్ సార్ధం యశసా శుక్లయన్ దిశః
అతడు ఎలాంటి భయం లేకుండా, ప్రజలను ధర్మబద్ధంగా పరిరక్షిస్తూ, తన మంత్రులతో కలిసి, తన కీర్తిని అన్ని దిశల్లో వ్యాపింపజేశాడు.
అథ గచ్ఛత్సు వర్షేషు వసన్తే ప్రోల్లసత్య్ అలమ్ । పుష్పేషు జృమ్భమాణేషు స్ఫురత్సు శశిరశ్మిషు
అలా సంవత్సరాలు గడుస్తూ, వసంతకాలంలో పుష్పాలు విరబూసి, చంద్రకాంతులు మెరిసిపోతున్నప్పుడు,