తాదృశో ఽస్తి మహాదిత్యస్ స తపత్య్ ఆసు దృష్టిషు । యా ఏతాః కలనాస్ సర్వాస్ తా ఏతాస్ తస్య దీప్తయః
ఇలాంటి గొప్ప సూర్యుడు ఈ మన దృష్టుల్లో ప్రకాశిస్తూ ఉన్నాడు. మనకు కనిపించే అన్ని వేరువేరు భావాలూ అతని కిరణాలే.
అస్యాదిత్యస్య రశ్మీనాం బ్రహ్మాణ్డం త్రసరేణువత్ । ఏష చిత్సూర్య ఇత్య్ ఉక్తస్ సర్వమ్ ఏతత్ తపత్య్ అసౌ
ఈ సూర్యునికి, ఈ బ్రహ్మాండం అతని కిరణాల్లో ఒక ధూళిపాటికంటే తక్కువ. దీనిని 'చైతన్య సూర్యుడు' అంటారు. ఇదే అన్నిటినీ ప్రకాశింపజేస్తుంది.
విజ్ఞానాత్మైష పరమో భాస్కరో భావిభాసనః । ఇమే యే భువనాభోగాస్ తస్యైవ త్రసరేణవః
శుద్ధ జ్ఞాన స్వరూపుడైన ఈ పరమ సూర్యుడు అన్నింటినీ వెలిగిస్తూ ప్రకాశిస్తాడు. ఈ లోకాలు అన్నీ అతనికి ధూళిపాటలాంటివే.
విజ్ఞానపరమార్కస్య భాసా భాన్తి భవన్తి చ । ఇమా జగదహర్లక్ష్మ్యస్ త్వ్ అహర్లక్ష్మ్యో రవేర్ ఇవ
జ్ఞాన సూర్యుని కాంతితో ఈ జగత్తులోని ఐశ్వర్యాలు వెలుగుతాయి, ఉద్భవిస్తాయి. ఇవి సూర్యుని వల్ల పగటి ఐశ్వర్యాలు కలిగినట్టే.
విజ్ఞానమాత్రకచితాత్మని జన్తుజాతే త్రైలోక్యమణ్డపగణే చ వికాసభాజి । నిర్మజ్జనోద్భవనసమ్భ్రమభావలేఖాస్ సన్తీవ నేహ హి మనాగ్ అపి శాన్తమ్ ఆస్స్వ
జ్ఞానమే ఆధారంగా ఉన్న ఆత్మలో, అన్ని జీవులలో, మూడు లోకాల విస్తారంలో, ఎక్కడ చూసినా కలకలం, మునిగిపోవడం, పైకి రావడం, అయోమయం లాంటి భావాల జాడలు కనిపిస్తాయి. కానీ ఇక్కడ నిజంగా కొంచెమైనా శాంతి లేదు; నీవు నిశ్చింతగా ఉండు.
కాలసత్తా నభస్సత్తా స్పన్దసత్తా చ చిన్మయీ । శుద్ధచేతనసత్తాథ సర్వమ్ ఇత్యాది పావనమ్
కాలం ఉండటం, ఆకాశం ఉండటం, కదలిక ఉండటం—ఇవి అన్నీ చైతన్య స్వరూపమే. అలాగే, శుద్ధమైన జ్ఞానం ఉండటమూ. అందువల్ల, అన్నీ పవిత్రమైనవే.
పరమాత్మమహావాయౌ రజస్ స్ఫురతి చఞ్చలమ్ । కుసుమాన్తర్ ఇవామోదస్ తదతద్రూపకం స్వతః
పరమాత్మ అనే మహా గాలిలో, రాజోగుణం అలజడిగా కదులుతుంది. అది పువ్వులో పరిమళం ఎలా వ్యాపిస్తుందో అలాగే. ఆ గుణానికి పరమాత్మతో వేరుగా ఉన్న స్వరూపం ఉన్నా, అది పరమాత్మ నుంచే ఉద్భవిస్తుంది.
జగదాఖ్యే మహాస్వప్నే స్వప్నాత్ స్వప్నాన్తరం వ్రజేత్ । రూపం త్యజతి నో శాన్తం బ్రహ్మ శాన్తత్వబృంహితమ్
ప్రపంచం అనే గొప్ప కలలో, ఒక కల నుంచి మరో కలకు వెళ్తారు. రూపాలు వదిలిపెడతారు, కానీ శాంతితో పరిపూర్ణమైన బ్రహ్మం మాత్రం ఎప్పుడూ విడిచిపెట్టబడదు.
సఙ్కల్పపరిబృంహేయమ్ అనన్తస్ఫురణా స్వతః । యథా యథాభిబృంహాభిర్ బృంహత్య్ ఆబృంహితా తథా
ఈ ఊహ విస్తరణ అనేది అంతులేని ప్రకాశంలా సహజంగా వెలుగుతుంది. దాన్ని ఎంతగా పెంచితే, అంతగా అది విస్తారంగా మారుతుంది.
సఙ్కల్పశ్ చ పరాద్ అస్మాన్ మనాగ్ అపి న భిద్యతే । చిన్మయత్వాత్ తతః కిఞ్చిన్ న బృంహాస్తి న బృంహణమ్
ఈ ఊహ మనకు ذرాయంత కూడా వేరుగా లేదు, ఎందుకంటే అది చైతన్య స్వరూపమే. అందువల్ల నిజంగా ఎటువంటి విస్తరణా, విస్తరించేది కూడా లేదు.
రమ్భాస్తమ్భో యథా పత్త్రమాత్రమ్ ఏవాన్తరాన్తరా । అన్తర్ అన్తస్ తథేదం హి విశ్వం బ్రహ్మ వివర్త్య్ అథ
అరటి కాండంలోపల పొరల మధ్య పొరలే ఉన్నట్లు, ఈ విశ్వం కూడా బ్రహ్మమే, లోపల లోపల పొరలుగా విస్తరించి ఉంది.
సబ్రహ్మాత్మాదిభిశ్ శబ్దైర్ యద్ ఏతైర్ అభిధీయతే । శూన్యమ్ అవ్యపదేశ్యం తన్ న నకిఞ్చిన్ న కిఞ్చన
బ్రహ్మ, ఆత్మ వంటి పదాలతో చెప్పబడేది వాస్తవానికి శూన్యమే, వర్ణించలేనిది. అది ఏదీ కాదు, ఏదీ కానిది కూడా కాదు.
యా యా విభావ్యతే సత్తా సా సానుభవనిర్మితా । రమ్భాస్తమ్భవద్ ఏవాతశ్ చిన్మాత్రమ్ అమలం తతమ్
ఏదేనా ఉన్నట్టు మనకు అనిపిస్తుందో, అది అనుభవంతోనే ఏర్పడింది. అరటి కాండంలా లోపల ఏదీ లేకుండా, అంతటా వ్యాపించి, నిర్మలమైన చైతన్యమే మిగిలిపోతుంది.
సూక్ష్మత్వాద్ అప్య్ అలభ్యత్వాత్ పరమాత్మా పరో ఽణుకః । అనన్తత్వాద్ అసావ్ ఏవ ప్రోక్తో మేర్వాదిధూలిమాన్
అతిగా సూక్ష్మంగా ఉండటం వల్ల, అందరికీ అందుబాటులో లేకపోవడం వల్ల పరమాత్మను అత్యంత చిన్నదిగా అంటారు. కానీ అతని అనంతత్వం వల్ల, అతడే మెరు పర్వతాన్ని, భూమి ధూళిని కూడా కలిగి ఉన్నవాడిగా చెప్పబడతాడు.
అణోర్ అప్య్ అత్యనన్తస్య పురో ఽస్య జగదాద్య్ అపి । పరమాణువద్ ఆభాతి ప్రమితత్వాద్ అరూపవత్
ఈ అనంతమైన సూక్ష్మత ముందు, ఈ జగత్తు మొదట కూడా పరమాణువులా చిన్నదిగా, పరిమితంగా, ఆకారంలేనిదిగా కనిపిస్తుంది.
పరో ఽణుర్ ఏషో ఽలభ్యత్వాత్ పూరకత్వాన్ మహాగిరిః । సర్వావయవరూపో ఽపి నిరస్తావయవః పుమాన్
ఈ పరమాణువు అందరికీ అందుబాటులో లేకపోయినా, సంపూర్ణత వల్ల మహా పర్వతంలా కూడా ఉంటుంది. అన్ని భాగాల రూపంగా ఉన్నా, నిజానికి ఏ భాగమూ లేని పురుషుడే.
అస్య విజ్ఞప్తిమాత్రస్య మజ్జామాత్రం జగత్త్రయీ । విజ్ఞానమాత్రమధ్యం హి సాధో విద్ధి జగత్త్రయమ్
ఈ చైతన్యానికి, మూడు లోకాలు దాని లోనిలో మునిగిపోయినట్టే ఉన్నాయి. ఓ సద్గుణవంతుడా, ఈ మూడు లోకాలు కేవలం చైతన్యమధ్యంలోనే ఉన్నాయని తెలుసుకో.
విజ్ఞానమాత్రమ్ అకలాకలితం జగన్తి శాన్తం స్వభావసుకుమారమ్ అనన్తరూపమ్ । వేతాలబాలక పదం తద్ అలఙ్ఘనీయమ్ ఏవంస్మయస్ సమనుభావయ శాన్తమ్ ఆస్స్వ
ఈ లోకాలు చైతన్యమే, వాటిని కాలం తాకదు, స్వభావంగా శాంతంగా ఉంటాయి, చాలా సున్నితంగా, రూపం లేకుండా ఉంటాయి. ఇదే వేతాళబాలుని స్థితి, దాన్ని మించలేరు. ఇలాంటి శాంతిని అనుభవించి, నీవు కూడా ప్రశాంతంగా ఉండు.
ఇతి రాజముఖాచ్ ఛ్రుత్వా వేతాలశ్ శాన్తిమ్ ఆయయౌ । భావితాత్మతయా తత్ర విచారోదితయా ధియా
రాజు మాటలు విని, వేతాళుడు ప్రశాంతతను పొందాడు. ఆ సమయంలో అతని మనస్సు విచారణతో నిండిపోయి, ఆత్మచింతనలో లీనమైంది.
ఉపశాన్తవపుర్ భూత్వా గత్వైకాన్తమ్ అనిన్దితః । బభూవావిచలధ్యానీ విస్మృత్య విషమాం క్షుధమ్
తన రూపాన్ని శాంతంగా మార్చుకుని, ఒంటరిగా ఒక చోటికి వెళ్లి, నిందలేమిగా, అతడు ధ్యానంలో అచంచలంగా నిలిచాడు. ఆకలి బాధను పూర్తిగా మర్చిపోయాడు.
ఏతద్ రామ మయోక్తం తే వేతాలప్రశ్నజాలకమ్ । ఏవంక్రమేణ చిదణావ్ ఏవేదం సంస్థితం జగత్
రామా, నేను నీకు ఈ వేటాళ ప్రశ్నల గుళికను వివరించాను. ఇదే విధంగా, ఈ లోకం అంతా చైతన్యపు అణువులోనే స్థిరంగా ఉంది.
చిదణోః కోశగం విశ్వం విచారేణ విలీయతే । కోపో వేతాలకస్యేవ శిష్యతే యత్ పరం తు తత్
చైతన్యపు పొరలోంచి పుట్టిన ఈ విశ్వం విచారణ ద్వారా కరిగిపోతుంది. చివరికి, వేటాళుడి కోపంలా, పరమార్థమే మిగిలిపోతుంది.
సంహృత్య సర్వతశ్ చిత్తం స్తిమితేనాన్తరాత్మనా । ప్రవాహాపతితం కుర్వన్ నిరిచ్ఛస్ తిష్ఠ శాన్తధీః
మనస్సును అన్ని దిక్కుల నుంచి తీసుకుని, అంతరాత్మలోని నిశ్శబ్దంతో ప్రవాహాన్ని ఆపి, ఆశలు లేకుండా, శాంతమైన బుద్ధితో నిలుచు.
ఆకాశవిశదం కృత్వా మనసైవ మనో మునిః । తిష్ఠైకశమశాన్తాత్మా వ్యోమవద్విశదాశయః
మనస్సును ఆకాశంలా నిర్మలంగా చేసుకొని, ముని తన మనస్సుతోనే, ఆకాశంలా స్వచ్ఛమైన హృదయంతో, ఒకే శాంతి, స్థిరతతో ఉండాలి.
స్థిరబుద్ధేర్ అమూఢస్య యథాప్రాప్తానువర్తినః । రాజ్ఞో భగీరథస్యేవ దుస్సాధమ్ అపి సిధ్యతి
స్థిరమైన మనస్సు కలిగి, మాయలో పడని, ఎదురైనదాన్ని స్వీకరించే వాడికి ఎంత కష్టమైన పని అయినా సులభంగా పూర్తవుతుంది. ఇది రాజు భగీరథునికి జరిగినట్లే.
సమ్పూర్ణశాన్తమనసః పరితృప్తవృత్తేర్ నిత్యం సమే సుసమమ్ ఆత్మని తిష్ఠతో ఽన్తః । సిధ్యన్తి దుర్లభతరా అపి వాఞ్ఛితార్థా గఙ్గావతార ఇవ సాగరఖాతృనప్తుః
పూర్తిగా శాంతమైన మనస్సు, అన్ని కోరికలు తీరిన వాడు, ఎప్పుడూ సమతా భావంతో తనలో నిలిచిన వాడికి, ఎంత అరుదైన కోరిక అయినా నెరవేరుతుంది. ఇది సముద్రంలో కాలువ తవ్విన భగీరథునికి గంగావతరణం జరిగినట్లే.
యథా చిత్తచమత్కృత్యా రాజ్ఞో గఙ్గావతారణమ్ । భగీరథస్య సమ్పన్నం తన్ మే కథయ భోః ప్రభో
ప్రభూ, రాజు భగీరథుడు తన మనస్సు మహిమతో గంగను భూమికి తీసుకురావడాన్ని ఎలా సాధించాడో నాకు చెప్పండి.
ఆసీద్ భగీరథో నామ రాజా పరమధార్మికః । భువస్ సముద్రద్వీపాయా మణ్డనాతిలకోపమః
భగీరథుడు అనే రాజు ఉండేవాడు. అతడు అత్యంత ధార్మికుడు, భూమిపై ఉన్న సముద్ర ద్వీపాలకు అలంకారంగా ఉండేవాడు.
సఙ్కల్పానన్తరం ప్రాపుర్ యథాభిమతమ్ అర్థినః । చన్ద్రప్రసన్నవదనాద్ యస్మాచ్ చిన్తామణేర్ ఇవ
ఆయన మనసులో నిర్ణయించుకున్న వెంటనే, దయచేయమని కోరినవారు, ఆయన చంద్రబింబంలా ప్రకాశించే ముఖం చూసి, కోరుకున్నది పొందేవారు. అది మనసులో ఏదైనా కోరుకుంటే తీరే మణిలా ఉండేది.
సాధూనాం యో వ్యవస్థార్థం ధనాన్య్ అవిరతం దదౌ । తృణమాత్రమ్ ఉపాదత్తే కరం తృణమణిర్ యథా
ధర్మవంతుల స్థిరత కోసం, ఆయన ఎప్పుడూ ధనం ఇచ్చేవాడు. కానీ తనకైతే, గడ్డి మణి ఒక గడ్డి తునక తీసుకున్నట్టు, తక్కువదే తీసుకునేవాడు.