తాదృశానాం సహస్రాణి శైలానాం యత్ర సన్త్య్ అథ । తాదృశో ఽస్త్య్ అతివిస్తీర్ణో దేశో విపులకోటరః
ఇక్కడ అలాంటి పర్వతాలు వేల సంఖ్యలో ఉన్నాయి. అలాగే, విశాలమైన గుహలు కలిగిన ఒక విస్తృతమైన ప్రదేశం కూడా ఉంది.
తాదృశానాం సహస్రాణి దేశానాం యత్ర సన్త్య్ అథ । తాదృగ్ అస్తి బృహద్ ద్వీపం మహాహ్రదనదీవృతమ్
ఇక్కడ అలాంటి ప్రదేశాలు వేల సంఖ్యలో ఉన్నాయి. అలాగే, పెద్ద సరస్సులు, నదులు చుట్టుముట్టిన ఒక గొప్ప ద్వీపం కూడా ఉంది.
తాదృశానాం సహస్రాణి ద్వీపానాం యత్ర సన్త్య్ అథ । తాదృగ్ అస్తి మహీపీఠం విచిత్రరచనాన్వితమ్
అలాంటి ద్వీపాలు వేల కొద్దీ ఉన్న ఒక భూమి ఉంది. ఆ భూమి ఎన్నో విచిత్రమైన నిర్మాణాలతో అలంకరించబడి ఉంది.
తాదృశీనాం సహస్రాణి పృథ్వీనాం యత్ర సన్త్య్ అథ । తాదృగ్ అస్తి జగత్ స్ఫారం మహాభువనపఞ్జరమ్
అలాంటి భూములు వేల సంఖ్యలో ఉన్న ఒక విశాలమైన లోకం ఉంది. అది గొప్పగా విస్తరించిన జగత్తు, మహా భువనాల గూడు.
తాదృశానాం సహస్రాణి జగతాం యత్ర సన్త్య్ అథ । తాదృగ్ అస్తి మహచ్ చాణ్డం చణ్డాడమ్బరపీఠవత్
అలాంటి లోకాలు వేల కొద్దీ ఉన్న ఒక మహా అండం ఉంది. అది గొప్ప కలకలంతో నిండిన పెద్ద ఆసనం వంటిది.
తాదృశానాం సహస్రాణి యత్రాణ్డాణాం తరఙ్గకః । తాదృశో ఽవిరతస్పన్దో విపులో ఽస్త్య్ అథ సాగరః
అలాంటి అండాలు వేల తరంగాలుగా ఎగిసే ఒక విస్తారమైన సముద్రం ఉంది. అది ఎప్పుడూ అలలతో కదిలిపోతూ ఉంటుంది.
తాదృక్సాగరలక్ష్యాణి తరఙ్గో యత్ర పేలవః । తాదృశస్ స్వవిలాసాత్మా నిర్మలో ఽస్తి మహార్ణవః
అలాంటి సముద్రాల లక్షణాలు కలిగిన ఒక మహాసముద్రం ఉంది. అందులో ప్రతి అల కూడా వేలాది సముద్రాల గుర్తులు మోసుకుపోతూ, ఆ మహాసముద్రం తన స్వభావానికే ఆనందంగా, నిర్మలంగా వెలుగుతుంది.
తాదృంశ్య్ అబ్ధిసహస్రాణి యస్యోదరజలాన్య్ అథ । తాదృశో ఽస్తి పుమాన్ కశ్చిద్ అత్యుచ్చైర్ భరితాకృతిః
అలాంటి వేలాది సముద్రాలు తన కడుపులోని నీటిలో ఉన్నట్లు, ఒక గొప్ప రూపాన్ని, మహోన్నతమైన ఆకృతిని కలిగిన మహాపురుషుడు ఉన్నాడు.
తాదృశానాం నృణాం లక్షైర్ యస్య మాలోరసి స్థితా । ప్రధానం సర్వసత్తానాం తాదృశో ఽస్త్య్ అపరః పుమాన్
అలాంటి లక్షలాది మనుషులు తన మెడలో ఉన్న మాలపై విశ్రాంతి తీసుకుంటున్నట్లు, సమస్త జీవులలో ప్రధానమైన మరొక మహాపురుషుడు ఉన్నాడు.
తాదృశానాం సహస్రాణి పురుషాణాం మహాత్మనామ్ । స్ఫురన్తి మణ్డలే యస్య స్వతనూరుహజాలవత్
అలాంటి వేలాది మహాత్ములు, తమ శరీరంలోని రోమాల వలయాల్లా ప్రకాశిస్తూ, ఒక వలయంగా వెలుగుతుంటారు.
తాదృశో ఽస్తి మహాదిత్యస్ స తపత్య్ ఆసు దృష్టిషు । యా ఏతాః కలనాస్ సర్వాస్ తా ఏతాస్ తస్య దీప్తయః
ఇలాంటి గొప్ప సూర్యుడు ఈ మన దృష్టుల్లో ప్రకాశిస్తూ ఉన్నాడు. మనకు కనిపించే అన్ని వేరువేరు భావాలూ అతని కిరణాలే.
అస్యాదిత్యస్య రశ్మీనాం బ్రహ్మాణ్డం త్రసరేణువత్ । ఏష చిత్సూర్య ఇత్య్ ఉక్తస్ సర్వమ్ ఏతత్ తపత్య్ అసౌ
ఈ సూర్యునికి, ఈ బ్రహ్మాండం అతని కిరణాల్లో ఒక ధూళిపాటికంటే తక్కువ. దీనిని 'చైతన్య సూర్యుడు' అంటారు. ఇదే అన్నిటినీ ప్రకాశింపజేస్తుంది.
విజ్ఞానాత్మైష పరమో భాస్కరో భావిభాసనః । ఇమే యే భువనాభోగాస్ తస్యైవ త్రసరేణవః
శుద్ధ జ్ఞాన స్వరూపుడైన ఈ పరమ సూర్యుడు అన్నింటినీ వెలిగిస్తూ ప్రకాశిస్తాడు. ఈ లోకాలు అన్నీ అతనికి ధూళిపాటలాంటివే.
విజ్ఞానపరమార్కస్య భాసా భాన్తి భవన్తి చ । ఇమా జగదహర్లక్ష్మ్యస్ త్వ్ అహర్లక్ష్మ్యో రవేర్ ఇవ
జ్ఞాన సూర్యుని కాంతితో ఈ జగత్తులోని ఐశ్వర్యాలు వెలుగుతాయి, ఉద్భవిస్తాయి. ఇవి సూర్యుని వల్ల పగటి ఐశ్వర్యాలు కలిగినట్టే.
విజ్ఞానమాత్రకచితాత్మని జన్తుజాతే త్రైలోక్యమణ్డపగణే చ వికాసభాజి । నిర్మజ్జనోద్భవనసమ్భ్రమభావలేఖాస్ సన్తీవ నేహ హి మనాగ్ అపి శాన్తమ్ ఆస్స్వ
జ్ఞానమే ఆధారంగా ఉన్న ఆత్మలో, అన్ని జీవులలో, మూడు లోకాల విస్తారంలో, ఎక్కడ చూసినా కలకలం, మునిగిపోవడం, పైకి రావడం, అయోమయం లాంటి భావాల జాడలు కనిపిస్తాయి. కానీ ఇక్కడ నిజంగా కొంచెమైనా శాంతి లేదు; నీవు నిశ్చింతగా ఉండు.
కాలసత్తా నభస్సత్తా స్పన్దసత్తా చ చిన్మయీ । శుద్ధచేతనసత్తాథ సర్వమ్ ఇత్యాది పావనమ్
కాలం ఉండటం, ఆకాశం ఉండటం, కదలిక ఉండటం—ఇవి అన్నీ చైతన్య స్వరూపమే. అలాగే, శుద్ధమైన జ్ఞానం ఉండటమూ. అందువల్ల, అన్నీ పవిత్రమైనవే.
పరమాత్మమహావాయౌ రజస్ స్ఫురతి చఞ్చలమ్ । కుసుమాన్తర్ ఇవామోదస్ తదతద్రూపకం స్వతః
పరమాత్మ అనే మహా గాలిలో, రాజోగుణం అలజడిగా కదులుతుంది. అది పువ్వులో పరిమళం ఎలా వ్యాపిస్తుందో అలాగే. ఆ గుణానికి పరమాత్మతో వేరుగా ఉన్న స్వరూపం ఉన్నా, అది పరమాత్మ నుంచే ఉద్భవిస్తుంది.
జగదాఖ్యే మహాస్వప్నే స్వప్నాత్ స్వప్నాన్తరం వ్రజేత్ । రూపం త్యజతి నో శాన్తం బ్రహ్మ శాన్తత్వబృంహితమ్
ప్రపంచం అనే గొప్ప కలలో, ఒక కల నుంచి మరో కలకు వెళ్తారు. రూపాలు వదిలిపెడతారు, కానీ శాంతితో పరిపూర్ణమైన బ్రహ్మం మాత్రం ఎప్పుడూ విడిచిపెట్టబడదు.
సఙ్కల్పపరిబృంహేయమ్ అనన్తస్ఫురణా స్వతః । యథా యథాభిబృంహాభిర్ బృంహత్య్ ఆబృంహితా తథా
ఈ ఊహ విస్తరణ అనేది అంతులేని ప్రకాశంలా సహజంగా వెలుగుతుంది. దాన్ని ఎంతగా పెంచితే, అంతగా అది విస్తారంగా మారుతుంది.
సఙ్కల్పశ్ చ పరాద్ అస్మాన్ మనాగ్ అపి న భిద్యతే । చిన్మయత్వాత్ తతః కిఞ్చిన్ న బృంహాస్తి న బృంహణమ్
ఈ ఊహ మనకు ذرాయంత కూడా వేరుగా లేదు, ఎందుకంటే అది చైతన్య స్వరూపమే. అందువల్ల నిజంగా ఎటువంటి విస్తరణా, విస్తరించేది కూడా లేదు.
రమ్భాస్తమ్భో యథా పత్త్రమాత్రమ్ ఏవాన్తరాన్తరా । అన్తర్ అన్తస్ తథేదం హి విశ్వం బ్రహ్మ వివర్త్య్ అథ
అరటి కాండంలోపల పొరల మధ్య పొరలే ఉన్నట్లు, ఈ విశ్వం కూడా బ్రహ్మమే, లోపల లోపల పొరలుగా విస్తరించి ఉంది.
సబ్రహ్మాత్మాదిభిశ్ శబ్దైర్ యద్ ఏతైర్ అభిధీయతే । శూన్యమ్ అవ్యపదేశ్యం తన్ న నకిఞ్చిన్ న కిఞ్చన
బ్రహ్మ, ఆత్మ వంటి పదాలతో చెప్పబడేది వాస్తవానికి శూన్యమే, వర్ణించలేనిది. అది ఏదీ కాదు, ఏదీ కానిది కూడా కాదు.
యా యా విభావ్యతే సత్తా సా సానుభవనిర్మితా । రమ్భాస్తమ్భవద్ ఏవాతశ్ చిన్మాత్రమ్ అమలం తతమ్
ఏదేనా ఉన్నట్టు మనకు అనిపిస్తుందో, అది అనుభవంతోనే ఏర్పడింది. అరటి కాండంలా లోపల ఏదీ లేకుండా, అంతటా వ్యాపించి, నిర్మలమైన చైతన్యమే మిగిలిపోతుంది.
సూక్ష్మత్వాద్ అప్య్ అలభ్యత్వాత్ పరమాత్మా పరో ఽణుకః । అనన్తత్వాద్ అసావ్ ఏవ ప్రోక్తో మేర్వాదిధూలిమాన్
అతిగా సూక్ష్మంగా ఉండటం వల్ల, అందరికీ అందుబాటులో లేకపోవడం వల్ల పరమాత్మను అత్యంత చిన్నదిగా అంటారు. కానీ అతని అనంతత్వం వల్ల, అతడే మెరు పర్వతాన్ని, భూమి ధూళిని కూడా కలిగి ఉన్నవాడిగా చెప్పబడతాడు.
అణోర్ అప్య్ అత్యనన్తస్య పురో ఽస్య జగదాద్య్ అపి । పరమాణువద్ ఆభాతి ప్రమితత్వాద్ అరూపవత్
ఈ అనంతమైన సూక్ష్మత ముందు, ఈ జగత్తు మొదట కూడా పరమాణువులా చిన్నదిగా, పరిమితంగా, ఆకారంలేనిదిగా కనిపిస్తుంది.
పరో ఽణుర్ ఏషో ఽలభ్యత్వాత్ పూరకత్వాన్ మహాగిరిః । సర్వావయవరూపో ఽపి నిరస్తావయవః పుమాన్
ఈ పరమాణువు అందరికీ అందుబాటులో లేకపోయినా, సంపూర్ణత వల్ల మహా పర్వతంలా కూడా ఉంటుంది. అన్ని భాగాల రూపంగా ఉన్నా, నిజానికి ఏ భాగమూ లేని పురుషుడే.
అస్య విజ్ఞప్తిమాత్రస్య మజ్జామాత్రం జగత్త్రయీ । విజ్ఞానమాత్రమధ్యం హి సాధో విద్ధి జగత్త్రయమ్
ఈ చైతన్యానికి, మూడు లోకాలు దాని లోనిలో మునిగిపోయినట్టే ఉన్నాయి. ఓ సద్గుణవంతుడా, ఈ మూడు లోకాలు కేవలం చైతన్యమధ్యంలోనే ఉన్నాయని తెలుసుకో.
విజ్ఞానమాత్రమ్ అకలాకలితం జగన్తి శాన్తం స్వభావసుకుమారమ్ అనన్తరూపమ్ । వేతాలబాలక పదం తద్ అలఙ్ఘనీయమ్ ఏవంస్మయస్ సమనుభావయ శాన్తమ్ ఆస్స్వ
ఈ లోకాలు చైతన్యమే, వాటిని కాలం తాకదు, స్వభావంగా శాంతంగా ఉంటాయి, చాలా సున్నితంగా, రూపం లేకుండా ఉంటాయి. ఇదే వేతాళబాలుని స్థితి, దాన్ని మించలేరు. ఇలాంటి శాంతిని అనుభవించి, నీవు కూడా ప్రశాంతంగా ఉండు.
ఇతి రాజముఖాచ్ ఛ్రుత్వా వేతాలశ్ శాన్తిమ్ ఆయయౌ । భావితాత్మతయా తత్ర విచారోదితయా ధియా
రాజు మాటలు విని, వేతాళుడు ప్రశాంతతను పొందాడు. ఆ సమయంలో అతని మనస్సు విచారణతో నిండిపోయి, ఆత్మచింతనలో లీనమైంది.
ఉపశాన్తవపుర్ భూత్వా గత్వైకాన్తమ్ అనిన్దితః । బభూవావిచలధ్యానీ విస్మృత్య విషమాం క్షుధమ్
తన రూపాన్ని శాంతంగా మార్చుకుని, ఒంటరిగా ఒక చోటికి వెళ్లి, నిందలేమిగా, అతడు ధ్యానంలో అచంచలంగా నిలిచాడు. ఆకలి బాధను పూర్తిగా మర్చిపోయాడు.