అత్ర రాత్రౌ సమాధిస్థస్ త్రిలోకీమఠికామ్ ఇమామ్ । భిక్షుర్ ఏషో ఽస్తి నాస్తీతి ప్రేక్ష్య ప్రాతర్ వదామ్య్ అహమ్
ఈ రాత్రి సమాధిలో లీనమైన ఈ యతికి, ఈ మూడు లోకాలు ఉన్నాయి కూడా, లేవు కూడా అన్న భావన కలిగింది. ఉదయం నేను దీనిని వివరంగా చెబుతాను.
మునావ్ ఏవం కథయతి బహిర్ మధ్యాహ్నదిణ్డిమః । ఉదభూత్ ప్రలయక్షుబ్ధఘనగర్జితమాంసలః
ఆ ముని ఇలా మాట్లాడుతుండగా, బయట మధ్యాహ్నం సమయానికి, ప్రళయం సంభవించినట్లు మేఘాలు గర్జించిన శబ్దంలా, ఒక డప్పు మ్రోగింది.
తత్యజుః పాదయోస్ తస్య పుష్పాఞ్జలిపరమ్పరాః । నృపాః పౌరా విటపినః పుష్పం వాతయుతా ఇవ
అందులో రాజులు, పట్టణవాసులు, సభాసభ్యులు — వీరందరూ గాలి తోడుగా పువ్వులు ఎగిరిపడినట్లు, అతని పాదాల వద్ద పుష్పమాలలు సమర్పించారు.
పూజయిత్వా మునిశ్రేష్ఠాన్ ఉదతిష్ఠత్ స విష్టరాత్ । మునినా సహ భూపాల ఉదయాద్రేర్ ఇవాంశుమాన్
మునిశ్రేష్ఠులను పూజించిన తరువాత, ఆ రాజు తన ఆసనాన్ని వదిలి, ఆ మునితో కలిసి, ఉదయగిరి పర్వతంతో పాటు ఉదయించే సూర్యుడిలా లేచాడు.
సభా తదను సోత్తస్థౌ సప్రణామపరస్పరమ్ । క్రమేణ హ్యస్తనేనైవ జగ్ముః ఖేచరభూచరాః
ఆ సభలో ఉన్నవారు పరస్పరం నమస్కారాలు చేసుకుంటూ, ఒక్కొక్కరుగా అక్కడి నుండి వెళ్లిపోయారు. ఆకాశంలో తిరిగేవారు, భూమిపై ఉన్నవారు కూడా నిన్న ఎలా వచ్చారో అలానే క్రమంగా వెళ్ళిపోయారు.
స్వాస్పదేషు యథాశాస్త్రమ్ అహర్వ్యాపారమ్ ఆదృతాః । సర్వే సమ్పాదయామ్ ఆసుర్ నిజధర్మక్రమోచితమ్
వారు అందరూ తమ తమ ఇళ్లలో, శాస్త్రంలో చెప్పినట్టుగా, రోజువారీ పనులను శ్రద్ధగా నిర్వహించారు. ప్రతి ఒక్కరూ తన కర్తవ్యాన్ని నిబద్ధతతో చేసుకున్నారు.
చిన్తయన్తో మునిప్రోక్తం మహీచరనభశ్చరాః । జ్ఞానం క్షపాం క్షణమ్ ఇవ నిన్యుః కల్పమ్ ఇవాపి చ
మహర్షి చెప్పిన మాటలను ఆలోచిస్తూ, భూమిపై ఉన్నవారు, ఆకాశంలో ఉన్నవారు ఆ రాత్రిని క్షణంలా, లేక యుగంలా అనిపించేలా గడిపారు.
ప్రాతః పునః ప్రసృతకార్యపరమ్పరే ఽస్మిఞ్ జాతే జనే ఖచరభూచరసిద్ధసఙ్ఘః । ఆస్థానలోకరచనేన తథైవ తస్థావ్ అన్యోఽన్యసంవదనపూజితపూజ్యలోకః
ఉదయం అవగానే, ప్రజల్లో మళ్లీ పనులు మొదలయ్యాయి. ఆ సమయంలో ఆకాశంలో తిరిగేవారు, భూమిపై ఉన్నవారు, సిద్ధులు అందరూ తమ తమ ఆసనాల్లో కూర్చొని, పరస్పరం మాట్లాడుకుంటూ, ఒకరిని ఒకరు గౌరవిస్తూ అక్కడే ఉన్నారు.
వసిష్ఠమునిసంయుక్తా విశ్వామిత్రాదిసంయుతా । స్థితఖేచరసిద్ధౌఘా విశ్రాన్తనృపనాయకా
వసిష్ఠమహర్షి, విశ్వామిత్రుడు మరియు ఇతరులు, ఆకాశంలో సంచరించే సిద్ధులు, విశ్రాంతి తీసుకుంటున్న రాజాధిపతులతో కూడిన ఆ సభ అక్కడ ఉంది.
సరామలక్ష్మణా సైవ తథైవాథ సభా బభౌ । సోమ్యా సమసమాభోగా శాన్తవాత్యేవ పద్మినీ
ఆ సభ రాముడు, లక్ష్మణుడు కూడా ఉన్నందున మరింత ప్రకాశవంతంగా కనిపించింది. అందులోని అందరూ మృదువుగా, సమతుల్యంగా ఉండి, గాలులు తాకని పద్మసరోవరంలా ప్రశాంతంగా ఉన్నారు.
అనపేక్ష్యైవ చ ప్రశ్నమ్ ఉవాచాథ మునీశ్వరః । బోధయన్తి బలాద్ ఏవ సానుకమ్పా హి సాధవః
ప్రశ్న కోసం ఎదురు చూడకుండా, ఆ మహర్షి మాట్లాడటం ప్రారంభించాడు. ఎందుకంటే దయతో ఉన్న సద్గుణులు, అవసరమైతే బలవంతంగా కూడా ఇతరులకు జ్ఞానం బోధిస్తారు.
రాజన్ రఘుకులాకాశశశాఙ్క రఘునన్దన । హ్యో మయా ధ్యాననేత్రేణ స భిక్షుః ప్రేక్షితశ్ చిరమ్
రఘువంశ చంద్రుడా, రఘువంశానికి ఆనందదాయకుడా, నరపతి! నిన్న నేను ధ్యానదృష్టితో ఆ భిక్షువును చాలా కాలం గమనించాను.
ధ్యానేనాహం చిరం భ్రాన్తస్ తాదృగ్భిక్షుదిదృక్షయా । ద్వీపాని సప్త విపులాంస్ తథైవ కులపర్వతాన్
ధ్యానంలో మునిగి, అలాంటి భిక్షువు ఎక్కడ ఉంటాడో తెలుసుకోవాలని ఎంతోకాలం తిరిగాను. ఆ తపస్సులో ఏడు విస్తారమైన ద్వీపాలు, ముఖ్యమైన పర్వతాలు అన్నీ చుట్టివచ్చాను.
యావత్ కుతశ్చిద్ అప్య్ ఏవ భిక్షుర్ లబ్ధో న తాదృశః । కథం కిల మనోరాజ్యం బహిర్ అప్య్ ఉపలభ్యతే
అయినా, ఎక్కడా అలాంటి భిక్షువును కనుగొనలేకపోయాను. మనస్సు రాజ్యం బయట ఎక్కడ దొరుకుతుందో చెప్పండి.
తతస్ త్రిభాగశేషాయాం రాత్రౌ పునర్ అహం ధియా । ఉత్తరాశాన్తరం యాతో వేలావాత ఇవార్ణవమ్
అలా తిరిగి, మూడో వంతు రాత్రి మిగిలినప్పుడు, మళ్లీ నా మనస్సుతో ఉత్తర దిశగా సాగాను. అది ఒడ్డునుంచి సముద్రం వైపు వీస్తున్న గాలి లాగా ఉంది.
చీననామాథ తత్రాస్తి శ్రీమాఞ్ జనపదో మహాన్ । వల్మీకోపరి తత్రాస్తి విహారో జినసంశ్రయః
అక్కడ చీన అనే గొప్ప, ధనికమైన దేశం ఉంది. అక్కడ ఒక పెద్ద పుట్టమీద జినుని ఆశ్రయంగా ఒక మఠం ఉంది.
తస్మిన్ విహారే స్వకుటీకోశే కపిలమూర్ధజః । భిక్షుర్ దీర్ఘశయా నామ స్థిత ఏవంపరోదయః
ఆ ఆశ్రమంలో, తన కుడి గుడిసెలో, పసుపు రంగు జుట్టు కలిగిన దీర్ఘశయా అనే భిక్షువు అలా స్థిరంగా ఉండేవాడు.
ఏకవింశతిరాత్రం చ తస్యైవంస్థితిశాలినః । దృఢార్గడం గృహం ధ్యానభఙ్గభీతా విశన్తి నో
అలా ధ్యానం లో లీనమై ఉన్న ఆ భిక్షువు కోసం ఇరవై ఒక రాత్రులు గడిచినా, ధ్యానం భంగం అవుతుందని భయపడి, బలమైన ఆ గృహాన్నికూడా ఎవరూ లోపలికి రాలేదు.
భృత్యాః ప్రాయః కిల తథా స తిష్ఠతి సుభిక్షుకః । అద్యైవం తస్య సమ్పన్నం నియతేర్ ఈదృశీ స్థితిః
అతని సేవకులు సాధారణంగా అతన్ని అలా వదిలిపెట్టేవారు; అదృష్టవంతుడైన ఆ భిక్షువు ఈ రోజు విధి వల్ల ఇలాంటి స్థితిని పొందాడు.
రాత్రయో ధ్యాననిష్ఠస్య గతాస్ తస్యైకవింశతిః । స తు వర్షసహస్రాణి తథా చిత్తే ఽనుభూతవాన్
ఆయన ధ్యానంలో లీనమై ఉండగా, ఇరవై ఒక రాత్రులు గడిచిపోయాయి; కానీ తన మనసులో మాత్రం, అది వెయ్యి సంవత్సరాలుగా అనుభూతి అయ్యింది.
కస్మింశ్చిత్ ప్రాక్తనే కల్పే భిక్షుర్ ఏవం పురాభవత్ । అద్య త్వ్ ఇహ ద్వితీయో ఽస్తి తృతీయో నోపలభ్యతే
కొన్ని పూర్వకాలాల్లో, ఒక భిక్షువు ఇలాగే ఉండేవాడు. కానీ ఇప్పుడు ఇక్కడ రెండవవాడు ఉన్నాడు, మూడవవాడు మాత్రం కనబడటం లేదు.
మయా తు పునర్ అన్విష్టశ్ చేతసా చతురాత్మనా । తాదృగ్ భిక్షుస్ తృతీయో ఽన్యో జగత్పద్మోదరాలినా
కానీ నేను నా నాలుగు విధాలైన మనసుతో మళ్లీ వెతికితే, ప్రపంచ పద్మపు గర్భంలో ఇంకొక భిక్షువును, అంటే మూడవవాడిని కనుగొన్నాను.
అస్మాత్ సర్గాత్ తు నో లబ్ధస్ తృతీయస్ తాదృగాశయః । అథాన్యే లీలయా సర్గా మయా సమ్ప్రేక్షితాస్ తతః
ఈ సృష్టిలో అలాంటి మనసు గల మూడవవాడు దొరకలేదు. అందుకే ఆటగా ఇతర సృష్టులను కూడా నేను చూశాను.
యావత్ కస్మింశ్చిద్ ఆకాశకోశశాయిని సర్గకే । తృతీయో విద్యతే భిక్షుర్ బ్రాహ్మణశ్ చేదృశక్రమః
అలా చూస్తూ ఉండగా, ఒక ఆకాశపు గర్భంలో ఉండే సృష్టిలో, ఈ క్రమంలో మూడవ భిక్షువు, ఒక బ్రాహ్మణుడు కనబడినాడు.
ఏవం తేనైవ తేనైవ సన్నివేశేన భూరిశః । భవిష్యన్త్య్ అభవన్ సన్తి పదార్థాస్ సర్గసన్తతౌ
ఇలానే, ఇదే విధంగా, అనేకమైన వస్తువులు సృష్టిలో పుట్టి, మళ్లీ అంతరించి, ఇంకా ఉన్నట్టే ఉంటూ వస్తున్నాయి.
అస్యాం సభాయామ్ అపి యే మునయో బ్రాహ్మణా నృపాః । భావ్యమ్ ఏవంసమాచారైస్ తైర్ అన్యైర్ అప్య్ అనేకశః
ఈ సభలో ఉన్న మునులు, బ్రాహ్మణులు, రాజులు, ఇంకా మరెందరో, విధిగా ఇలాంటి పనులు ఎన్నోసార్లు చేస్తారు.
నారదేనామునా భావ్యం పునర్ అన్యేన చానఘ । ఏవమ్ ఏవాత్రిణా భావ్యం పునర్ అన్యేన చాధునా
పాపరహితుడా, ఈ నారదుడితోనూ, ఇంకొకరితోనూ ఇదే విధంగా జరుగుతుంది. అలాగే అత్రితోనూ, ఇప్పుడు మరొకరితోనూ ఇదే జరుగుతుంది.
ఏవం కలత్రకర్మభ్యాం యుక్తేనానేన భూరిశః । ఏవంజన్మాదినా భావ్యం వ్యాసేన చ శుకేన చ
ఇలానే భార్యతో కలిసిన జీవితం, కర్మలు, జన్మ మొదలైన వాటి ద్వారా, వ్యాసుడు, శుకుడు కూడా ఎన్నోసార్లు ఇదే విధంగా అనుభవిస్తారు.
జనకేన పునర్ భావ్యం క్రతునా పులహేన చ । అగస్త్యేన పులస్త్యేన భృగుణాఙ్గిరసాపి చ
ఇది మళ్లీ జనకుడు, కృతువు, పులహుడు, అగస్త్యుడు, పులస్త్యుడు, భృగువు, అంగిరసుడు వీరందరికీ జరగాల్సిందే.
ఏత ఏవ తథాన్యే చ ఏవంరూపక్రియాస్పదమ్ । చిరాచ్ చిరాద్ భవిష్యన్తి మాయేయం వితతా యతః
ఇలాంటి వారు, ఇంకా మరికొందరు కూడా, ఇలాంటి రూపాలు, పనులు ఎన్నోసార్లు, చాలా కాలం పాటు కలుగుతూనే ఉంటాయి. ఎందుకంటే ఈ మాయ అంతటా వ్యాపించింది.