అగ్రస్థబుద్ధిసంస్థే ఽస్మిన్ కల్పితం ప్రాప్తుమ్ ఇచ్ఛతి । యస్ స నా నైకనిష్ఠత్వాత్ తదా తన్ నాశయేద్ ద్వయమ్
మనసు ఒకే లక్ష్యంపై నిలిపినవాడు ఊహించినదాన్ని సాధించాలనుకుంటాడు. కానీ మనసు చిత్తశుద్ధిగా లేకపోతే, లక్ష్యమూ, ఊహించిందీ రెండూ నశించిపోతాయి.
తస్మాద్ ఏకార్థనిష్ఠత్వాద్ భిక్షుజీవేన రుద్రతామ్ । ప్రాప్య సర్వాత్మనో లబ్ధం పదాత్ సర్వం తథాస్థితేః
కాబట్టి ఒకే లక్ష్యంపై స్థిరంగా ఉండడం వల్ల, భిక్షాటన జీవితం గానీ రుద్రుని స్థితి గానీ పొందవచ్చు. ఆ పరిపూర్ణ స్థితిని పొందినవాడికి అన్నీ లభిస్తాయి.
భిక్షుసఙ్కల్పజీవానాం ప్రత్యేకం తజ్ జగత్ పృథక్ । పశ్యన్తి తే చ నాన్యోఽన్యం రుద్రజ్ఞానాద్ ఋతే తతః
భిక్షువుల సంకల్పాలతో జీవించే వారికి, ప్రతి ఒక్కరికీ తనదైన ప్రపంచం వేరుగా కనిపిస్తుంది. వారు ఒకరిని మరొకరు చూడరు; రుద్రుని జ్ఞానంతో తప్ప.
అప్రబుద్ధాః ప్రజాయన్తే జీవా జీవాత్ ప్రబోధినః । తదిచ్ఛయాశు విదుష ఇవ మూర్ఖాస్ సుతా ఇవ
ప్రబుద్ధులు కాని జీవులు, ప్రాణుల నుంచే పుట్టుతారు; అలాగే ప్రబుద్ధులు కూడా వారిలోంచే జన్మిస్తారు. జ్ఞానులు తమ సంకల్పంతో మూర్ఖులను, కుమారులను సృష్టించినట్టు త్వరగా సృష్టించగలరు.
ఇహ విద్యాధరో ఽహం స్యామ్ ఇహ స్యామ్ అహమ్ ఏడికా । ఇత్య్ ఏకధ్యానసాఫల్యదృష్టాన్తో ఽస్యాం క్రియాస్థితౌ
ఇక్కడ నేను విద్యాధరుడిని అవుతానేమో, ఇక్కడ నేను ఈడికగా మారిపోతానేమో అని ఒకే ధ్యానంలో స్థిరంగా ఉండటం వల్ల కలిగే ఫలితానికి ఇది ఉదాహరణ.
ఏకత్వం చ శతత్వం చ మౌర్ఖ్యం పాణ్డిత్యమ్ ఏవ చ । దేవత్వం మానుషత్వం చ దేశకాలక్రియాక్రమైః
ఒకటిగా ఉండటం, వందగా మారడం, మూర్ఖత్వం, పాండిత్యం, దేవతలుగా ఉండటం, మానవత్వం—ఇవి అన్నీ దేశం, కాలం, చర్య, క్రమాల ద్వారా కలుగుతాయి.
తుల్యకాలమ్ అలఙ్కర్తుం ధారణాధ్యానయత్నతః । సర్వశక్త్యజరూపత్వాజ్ జీవస్యాస్త్య్ ఏవ శక్తతా
జీవుడు ఎప్పుడూ కొత్తగా ఉండే శక్తితో, ధారణా ధ్యానాలలో శ్రమ పెట్టడం వల్ల, ఒకేసారి అనేక రకాలుగా తనను తాను అలంకరించగల సామర్థ్యం నిజంగా ఉంటుంది.
అనన్తశ్ చాన్తయుక్తశ్ చ స్వభావో ఽస్య స్వభావతః । సవికాసస్ ససఙ్కోచో హంసస్యేవ చిదాత్మనః
స్వభావంగా, చైతన్యం అనంతమైనదీ, పరిమితమైనదీ, విస్తరించేదీ, సంకుచించేదీ కూడా. ఇవన్నీ సహజంగా కలిగి ఉంటాయి — అది హంసలా, విస్తరించడమూ, కుదించడమూ చేస్తుంది.
యద్ ఇచ్ఛతి తద్ అస్త్య్ అఙ్గ నను సమ్పద్యతే స్వయమ్ । స్వయంసఙ్కల్పితైర్ ఏభిర్ దేశకాలక్రియాక్రమైః
ప్రియమైనవాడా, జీవుడు ఏది కోరినా అది తానే తానే జరుగుతుంది. తన మనస్సులో ఊహించుకున్న దేశం, కాలం, చర్యల క్రమాల ద్వారా అవి సులభంగా సిద్ధిస్తాయి.
యోగిన్యో యోగినశ్ చేహ తిష్ఠన్త్య్ అన్యత్ర యాన్తి చ । ఇహ చాముత్ర చేహన్తే దృష్టమ్ ఏతద్ అనేకశః
ఇక్కడ యోగినులు, యోగులు కొందరు ఉంటారు, మరికొందరు వేరే చోటికి వెళ్తారు. ఇక్కడా, అక్కడా, ఎక్కడైనా వారు నివసిస్తారు — ఇది ఎన్నోసార్లు చూశాం.
కార్తవీర్యో గృహే తిష్ఠన్ వవర్షామ్బుధరో భవన్ । విష్ణుః క్షీరోదధౌ తిష్ఠఞ్ జాయతే పురుషో భువి
కార్తవీర్యుడు తన ఇంట్లోనే ఉండి, మేఘాల నుంచి వర్షాన్ని తన ఇంటికి తెప్పించాడు. విష్ణువు పాలసముద్రంలో నివసిస్తూ, భూమిపై మనిషిగా అవతరిస్తాడు.
పశ్వర్థం యాన్తి తిష్ఠన్త్యో యోగిన్యో యోగినీగణే । శక్రస్ స్వర్గాసనే తిష్ఠన్ యాతి యజ్ఞార్థమ్ ఉర్వరామ్
యోగినులు యోగుల సమూహంలో ఉండి, పశువుల కోసం వెళ్తారు. ఇంద్రుడు స్వర్గాసనంలో కూర్చొని, యజ్ఞార్ధంగా భూమికి వస్తాడు.
సహస్రమ్ ఏకం భవతి తథాస్మిఞ్ జగదాత్మని । నృణాం శతాని భక్తానాం యాన్తి సాయుజ్యతాం తనౌ
ఈ జగత్తు ఆత్మలో ఒకటి వెయ్యిగా మారుతుంది. శతాదిక భక్తులు ఆ దేహంతో ఐక్యమవుతారు.
ఏకస్ సహస్రం భవతి తథా చైష జనార్దనః । ఏకః కాన్తాసహస్రాణి తుల్యకాలం నిషేవతే
ఒకటి వెయ్యిగా అవుతుంది; జనార్దనుడూ అలాగే. ఒక్కరే వెయ్యి ప్రియలను ఒకేసారి అనుభవిస్తాడు.
ఏవం తే భిక్షుసఙ్కల్పజీవటబ్రాహ్మణాదయః । రుద్రవిజ్ఞానవశతస్ స్వసఙ్కల్పపురీర్ గతాః
ఇలా ఆ భిక్షువులు, జీవదేహాలు, బ్రాహ్మణులు మరియు ఇతరులు రుద్రుని జ్ఞానశక్తితో తమ స్వంత సంకల్పంతో సృష్టించిన పట్టణాలకు వెళ్లిపోయారు.
తత్ర భుక్త్వా చిరం భోగాన్ ప్రాప్య రుద్రపురం తతః । గణతామ్ ఆప్నువన్తస్ తే స్థాస్యన్తి సపరిచ్ఛదాః
అక్కడ వారు చాలా కాలం సుఖాలు అనుభవించి, ఆ తరువాత రుద్రుని పట్టణానికి చేరుకుని, ఆయన సేవకులుగా తమ వెంట ఉన్నవారితో కలిసి అక్కడే ఉంటారు.
నిత్యప్రఫుల్తనవకల్పలతాలయేషు రుద్రేణ సార్ధమ్ ఉరురత్నగులుచ్ఛకేషు । నానాజగత్సు చ తదా పురపత్తనేషు విద్యాధరీష్వ్ అమలమౌలిధరా రమన్తే
ఎప్పుడూ పుష్పించే కొత్త కల్పవృక్షాల తోటల్లో, రుద్రునితో కలిసి విలువైన రత్నాల గుళికల్లో, ఆ లోకంలోని వివిధ పట్టణాలు, విద్యాధరీల మధ్య, నిర్మలమైన కిరీటాలు ధరించిన వారు ఆనందంగా విహరిస్తారు.
ఏష దృష్టో యథానేన భిక్షుణా చేతనాభ్రమః । భూతం ప్రత్యేకమ్ ఏవైవం పృథఙ్ మృత్వా తు పశ్యతి
ఈ భిక్షువు తనకు ఎలా చైతన్య భ్రమను చూశాడో, అలాగే ప్రతి జీవి మరణించిన తరువాత ఒక్కొక్కరుగా అదే విధంగా ఆ భ్రమను అనుభవిస్తారు.
సర్వస్య నామ జీవస్య మృతిజన్మమయీ స్థితిః । భవత్య్ ఏవ చిదాకాశరూపిణో ఽప్య్ ఆకృతిం గతా
ప్రతి జీవికి జననం, మరణం కలిసినదే జీవితం. చైతన్యాకాశ స్వరూపుడైనవాడికీ ఒక రూపం వచ్చినప్పుడు ఇదే స్థితి జరుగుతుంది.
పృథక్ ప్రత్యేకమ్ అభ్యేతి ఖాత్మా సంసారషణ్డకః । పృథగ్ ఆమోదసార్థస్య యథా కుసుమషణ్డకః
ప్రపంచ జీవన సమూహాల్లో ఒక్కొక్కటిగా ఆకాశ స్వరూపుడు ప్రవేశిస్తాడు. పువ్వుల గుచ్చంలో ఒక్కొక్కదానిలో వాసన ఎలా వేరుగా వెళ్తుందో, అలాగే.
సర్వ ఏవ మృతో జన్తుః పృథక్ స్వప్రతిభాత్మకమ్ । పశ్యత్య్ ఏవం ఖరూపో ఽపి దేహీ చామోక్షమ్ ఆకులః
ప్రతి ప్రాణి మరణించిన తర్వాత తాను వేరే వ్యక్తిగా, తనకు తానే తెలిసినవాడిగా అనుభవిస్తాడు. అందుకే, ఆకాశ స్వరూపుడైనవాడికీ విముక్తి లేకపోతే మనస్సు కలవరంగా ఉంటుంది.
జీవ ఏష మయా తుభ్యం కథితః కథయానయా । పరాత్ ప్రస్పన్దితాత్మేతి న భిక్షూ రామ కేవలః
రామా! ఈ జీవుడెవరో నేను నీకు వివరించాను. ఈ విధంగా, పరమాత్మ ప్రభావంతో ఆత్మ కదలిపోతుంది. కేవలం భిక్షువు మాత్రమే కాదు.
మోహాన్ మోహాన్తరం యాతి జీవో జరఢజీవితః । పర్వతాగ్రపరిభ్రష్టో హ్య్ అధో ఽధ ఉపలో యథా
జీవుడు వృద్ధాప్యంతో బలహీనమై, ఒక మోహం నుంచి మరో మోహంలో పడిపోతూ ఉంటాడు. ఇది పర్వతశిఖరంపై నుంచి జారిపడిన రాయి క్రిందకి, ఇంకా క్రిందకి వెళ్లినట్లే.
పరమాత్మపదభ్రష్టో జీవస్ స్వప్నమ్ ఇమం దృఢమ్ । పశ్యత్య్ అస్మాద్ అపి స్వప్నాద్ యాతి స్వప్నాన్తరం పునః
పరమాత్మ స్థితి నుంచి జారిపోయిన జీవుడు ఈ దృఢమైన కలను చూస్తూ, ఆ కల నుంచి మరొక కలలోకి మళ్లీ ప్రవేశిస్తాడు.
స్వప్నాత్ స్వప్నే ఽపి నిపతన్ మృషైవేదం శిలాదృఢమ్ । పరిపశ్యతి దేహో ఽన్తర్ మాయయా జర్జరీకృతః
కల నుంచి మరో కలలోకి జారిపోతూ, మాయ వల్ల బలహీనమైన ఈ శరీరాన్ని రాయిలా దృఢంగా ఉన్నదిగా జీవుడు చూస్తాడు. కానీ ఇది నిజంగా అబద్ధమే.
క్వచిత్ కేనచిద్ ఏవైష కదాచిద్ వా న వా స్వయమ్ । దేహేన మోహనిద్రాతో ముచ్యతే సమ్ప్రబుధ్యతే
ఎప్పుడో, ఏదో విధంగా, లేదా కొన్నిసార్లు అసలు కాకపోవచ్చు, ఈ జీవుడు మోహనిద్ర నుంచి మేలుకొని శరీర బంధం నుంచి విముక్తి పొందుతాడు.
అహో ను విషమో మోహో జీవస్యాస్యోపజాయతే । పదాచ్ చ్యుతస్య స్తోకేన నానాకారవికారదః
అయ్యో! ఈ జీవుడికి ఎంతటి గొప్ప మాయ కలుగుతుందో చూడండి. తన నిజ స్థితి నుండి కొద్దిగా తప్పిపోతేనే, ఎన్నో రూపాలు, మార్పులు అనుభవించాల్సి వస్తుంది.
మిథ్యాజ్ఞానోగ్రయామిన్యా మాయయా నిపుణాద్ ఇదమ్ । అహో ను ఖలు వైషమ్యం భీమం నిజపదచ్యుతేః
తప్పు జ్ఞానంతో కూడిన గాఢమైన మాయ వల్ల, మన నిజ స్థితి నుండి తప్పిపోతే, ఎంతటి భయంకరమైన తేడా కలుగుతుందో నిజంగా ఆశ్చర్యమే.
భగవన్ సర్వదా సర్వం సర్వథైవ జగత్స్థితౌ । త్వయా సమ్భవతీత్య్ ఉక్తం మయా తచ్ చానుభూయతే
ప్రభూ! ఈ లోకంలో ఉన్న ప్రతీది ఎప్పుడూ, అన్ని విధాలా, నీవు సృష్టించావని నీవే చెప్పారు. నేను కూడా అదే అనుభవించాను.
ఏవంగుణవిశిష్టాత్మా సుమహాత్మన్ స భిక్షుకః । క్వచిద్ అస్తి న వేత్య్ అన్తర్ ఆలోక్య కథయాశు మే
అలాంటి గొప్ప లక్షణాలు కలిగిన ఆ మహాత్ముడు, ఆ భిక్షువు ఎక్కడైనా ఉన్నాడా లేదా? దయచేసి లోపల పరిశీలించి నాకు త్వరగా చెప్పండి.