ప్రేక్షణాద్ ఏవ సంశాన్తే త్వ్ అహమ్భావే నిరాస్పదే । న విద్మః కేన కిం కస్య బధ్యతే వాథ ముచ్యతే
గమనించడం వల్లనే 'నేను' అనే భావన పూర్తిగా శాంతించిపోతే, దానికి ఆధారం లేకుండా పోతే, ఎవరు, ఏమి, ఎవరి కోసం బంధించబడతారు లేదా విముక్తి పొందుతారు అనేది మనకు తెలియదు.
సఙ్కల్ప ఏవ చ చితేర్ బుద్ధశ్ చేద్ అవిభాగవాన్ । తద్ అసఙ్కల్పమ్ అస్పన్దం సర్వం జాతమ్ అవారితమ్
సంకల్పమే మనస్సు యొక్క జాగృత స్థితి అని, అది ఏకరూపంగా ఉంటే, సంకల్పం లేకుండా, తరంగం లేకుండా ఏది ఉద్భవిస్తే అది అంతా నిర్బంధంగా, ఆపకుండా ప్రవహిస్తుంది.
స్పన్దే ఽస్పన్దతయైవాత్తే తన్మయత్వాత్ సదా చితా । సఙ్క్షీణ ఏవ సంసారో నిస్స్పన్దే చిద్ఘనే స్థితే
కదలికలోనూ, కదలిక లేనప్పటికీ, ఇవన్నీ చైతన్యం వల్లే నిలిచివుంటాయి. ఎందుకంటే చైతన్యం అన్నీ వ్యాపించి ఉంటుంది. చైతన్యం నిశ్చలంగా, స్వచ్ఛంగా నిలిచినప్పుడు, ఈ జనన మరణ చక్రం బాగా తగ్గిపోతుంది.
చిత్తేజ ఏవ చిత్స్పన్ద ఇతి బుద్ధే నిరన్తరమ్ । వ్యతిరిక్తశ్ చితస్ స్పన్దో న కశ్చిద్ అవశిష్యతే
చైతన్యంలో కలిగే కదలిక కూడా అదే చైతన్య శక్తి. అది ఎప్పుడూ మనసులో కొనసాగుతూనే ఉంటుంది. ఈ చైతన్య కదలిక తప్ప ఇంకేమీ మిగలదు.
అస్మిన్ దృశ్యమయే దీర్ఘస్వప్నే స్వప్నాన్తరం వ్రజన్ । న జ్ఞో మోహమ్ ఉపాదత్తే సర్వగత్వాత్ స్వసంవిదః
ఈ కనబడే, కలలాంటిది అయిన దీర్ఘమైన కలలో, ఇంకొక కలలోకి ప్రవేశించినా, ఆ జ్ఞాని మాయలో పడడు. ఎందుకంటే అతని స్వచేతన అన్నింటినీ వ్యాపించి ఉంటుంది.
యత్రోదేతి ప్రసభమ్ అనిశం సర్వసంవిత్తిసత్తా యస్మిన్న్ ఏతే సకలకలనాకారటఙ్కా లగన్తి । ఉత్పద్యన్తే స్వదనసుభగం యత్ర సర్వోపలమ్భా ధ్యానేనైనం తమ్ అవగమయ ప్రత్యగాత్మానమ్ అన్తః
అన్ని జ్ఞాన రూపాలు నిరంతరం ఉద్భవించే చోట, అన్ని ఊహలు, ఆలోచనలు కలిసే చోట, అన్ని అనుభూతులు ఆనందంగా పుట్టే చోట—ఆంతర్యంగా ధ్యానం చేసి, ఆ లోనివున్న నిజమైన ఆత్మను తెలుసుకో.
ఏనమ్ ఆహుః పరం తత్త్వం విద్ధ్య్ ఏనం పరమం పదమ్ । వేద్మ్య్ ఏనమ్ ఏకమ్ ఏవాహమ్ ఏష ఏవాస్తి నేతరః
ఈ స్థితిని పరమ సత్యమని అంటారు. ఇదే అత్యున్నత స్థితి అని తెలుసుకో. నేను ఇదే ఒక్కటే అని తెలుసుకున్నాను; ఇదే ఉంది, వేరే ఏమి లేదు.
య ఏష ప్రత్యగాత్మాన్తస్ సర్వసత్తైకదర్పణః । ఏతస్మాద్ ఇదమ్ ఉత్పన్నం జగద్ బీజాద్ ఇవ ద్రుమః
ఈ అంతరాత్మే అన్ని జీవులలోని సాక్షిగా, ఒక్క అద్దంలా ఉంటుంది. ఈ స్థితినుంచే ఈ జగత్తు, విత్తనంలా వృక్షం పుట్టినట్టు, ఉద్భవించింది.
బుద్ధ్యహఙ్కారచిత్తాది వర్జయిత్వా జడాత్మకమ్ । యత్రానుభవితాన్తస్ తే తద్ విద్ధి పరమం పదమ్
బుద్ధి, అహంకారం, మనస్సు, ఇతర జడభావాలను పక్కనబెట్టి, నీలో లోతుగా అనుభవించే ఆ అంతరంగికుడే పరమ స్థితి అని తెలుసుకో.
శుద్ధానుభవమాత్రం యన్ మనోబుద్ధ్యాదివర్జితమ్ । మహాచిదభిధం పుణ్యం తద్ ఏతత్ పరమం పదమ్
మనస్సు, బుద్ధి లాంటి వాటి లేని, కేవలం పవిత్రమైన అనుభవమే మహాచైతన్యమని పిలుస్తారు. అదే పుణ్యమైన పరమ స్థితి.
తత్స్థా ఏతే మహారూపా బ్రహ్మవిష్ణుహరాదయః । విభూతిభిస్ స్ఫురన్త్య్ ఉచ్చైర్ జనాస్ తుష్టనృపా ఇవ
ఆ స్థితిలో ఉన్న మహారూపులు అయిన బ్రహ్మ, విష్ణు, హరుడు మరియు ఇతర దేవతలు తమ మహిమలతో ప్రజల మధ్య సంతోషంగా ఉన్న రాజుల్లా ప్రకాశిస్తారు.
ఆకాశగమనాద్యాభిః క్రీడాభిః క్రీడ్యతే చిరమ్ । తత్స్థేనైవ జనేనేహ స్వర్గే స్వర్గౌకసా యథా
ఆ స్థితిలో ఉన్నవాడు ఆకాశంలో సంచరించడం వంటి లీలలతో ఎంతో కాలం ఆనందంగా విహరిస్తాడు; స్వర్గంలో నివసించే వారు స్వర్గసుఖాలు అనుభవించునట్లు.
తత్ ప్రాప్య నాఙ్గ మ్రియతే తత్ ప్రాప్యాఙ్గ న శోచ్యతే । తత్ ప్రాప్య క్షీయతే నాఙ్గ తత్ ప్రాప్యాఙ్గ న బధ్యతే
ఆ స్థితిని పొందినవాడు, ప్రియమైనవాడా, మరణించడు; దుఃఖించడు; తగ్గిపోడు; బంధించబడడు.
అపారపరమాకాశరూపిణః పరమాత్మనః । సత్తాసామాన్యరూపం చేన్ మనాగ్ అపి విభావ్యతే
అపారమైన, పరమమైన ఆకాశస్వరూపుడైన పరమాత్మ యొక్క సత్తా యొక్క సాధారణ స్వరూపాన్ని కొద్దిగా అయినా గ్రహిస్తే...
తత్ తన్నిమేషమాత్రేణ జన్తుర్ ముక్తమనా మునిః । కుర్వన్ సంసారకర్మాణి న భూయః పరితప్యతే
మనసు విముక్తమైన జీవుడు, ముని వలె, ఒక్క క్షణంలోనే, లోక సంబంధ పనులు చేస్తూ కూడా ఇకపై బాధపడడు.
మనో బుద్ధిర్ అహఙ్కార ఇతి యత్ర క్షయం గతమ్ । సత్తాసామాన్యమ్ ఆభానం కిం తత్ కీదృశమ్ ఉచ్యతే
మనస్సు, బుద్ధి, అహంకారం లయమైన చోట, ఆ సాధారణ సత్తా, ఆ ప్రకాశం ఏమిటి? అది ఎలా ఉంటుంది? దాన్ని ఎలా వివరించాలి?
యద్ బ్రహ్మ సర్వదేహస్థం భుఙ్క్తే పిబతి వల్గతి । ఆదత్తే వినిహన్త్య్ అత్తి సంవిత్సంవేద్యవర్జితమ్
బ్రహ్మం అన్నింటిలోనూ ఉండి, అనుభవించటం, త్రాగటం, నడుచటం, తీసుకోవటం, నాశనం చేయటం, తినటం చేస్తుంది. అయినా, అది జ్ఞానం, జ్ఞేయం లేనిది.
తత్ సర్వగతమ్ ఆద్యన్తరహితం స్థితమ్ ఊర్జితమ్ । సత్తాసామాన్యమ్ అఖిలం వస్తుతత్త్వమ్ ఇహోచ్యతే
ప్రతి చోటా ఉన్నది, ఆది అంతము లేనిది, స్థిరంగా, శక్తివంతంగా ఉన్నది—అది సర్వసాధారణ సత్తా, అన్ని వస్తువుల మౌలిక తత్వం అని ఇక్కడ చెప్పబడింది.
తత్ స్థితం ఖతయా వ్యోమ్ని శబ్దే శబ్దతయా స్థితమ్ । స్పర్శే స్థితం స్పర్శతయా త్వచి తత్ త్వక్తయా స్థితమ్
ఆది పరమాత్మ తాను ఆకాశంలో ఆకాశంగా, శబ్దంలో శబ్దంగా, స్పర్శలో స్పర్శగా, చర్మంలో చర్మంగా నిలిచివుంటుంది.
రసే లీనం రసతయా రసనాయాం చ తత్తయా । రూపే రూపతయా దృష్టం నేత్రే లీనం చ దృక్తయా
రుచిలో రుచి రూపంగా, నాలుకలో ఆ పరమార్థంగా లీనమై ఉంటుంది. రూపంలో రూపంగా కనిపిస్తుంది, కన్నులో దృష్టిస్వరూపంగా లీనమై ఉంటుంది.
ఘ్రాణే ఘ్రాణతయా దృష్టం గన్ధే గన్ధతయోదితమ్ । పుష్టం కాయతయా కాయే భూమావ్ అపి చ భూతయా
మూగులో వాసనగా తెలుస్తుంది, పరిమళంలో పరిమళంగా వెలుగుతుంది. శరీరంలో శరీరంగా, భూమిలో భూమిగా నిలిచి ఉంటుంది.
పయస్తయా చ పయసి వాయౌ వాయుతయా స్థితమ్ । తేజస్తయా తేజసి చ బుద్ధౌ బుద్ధితయా గతమ్
నీటిలో నీటిగా, గాలిలో గాలిగా, అగ్నిలో అగ్నిగా, బుద్ధిలో బుద్ధిగా స్థిరంగా ఉంటుంది.
మనస్తయా మనస్య్ అన్తర్ అహఙ్కృత్యాప్య్ అహఙ్కృతౌ । రూఢం సంవిది సంవిత్త్యా చితి చిత్త్వేన చోత్థితమ్
మనస్సు మనస్సుగా ఉంటుంది, 'నేను' అనే భావన అహంకారంగా ఉంటుంది, చైతన్యం చైతన్యంగా స్థిరంగా ఉంటుంది, అది జ్ఞానంగా వెలుగుతుంది.
వృక్షే వృక్షతయా లగ్నం పటే పటతయా స్థితమ్ । ఘటే ఘటతయా రూఢం వటే వటతయా స్థితమ్
చెట్టు చెట్టుగా, బట్ట బట్టగా, మట్టి కుండి కుండిగా, మర్రిచెట్టు మర్రిగా స్థిరంగా ఉంటుంది.
స్థావరే స్థావరత్వేన జఙ్గమత్వేన జఙ్గమే । పాషాణత్వేన పాషాణే చేతనత్వేన చేతనే
నిశ్చలమైనదిలో నిశ్చలత్వంగా, కదిలే దాంట్లో కదలికగా, రాయిలో రాయిగా, చైతన్యవంతుడిలో చైతన్యంగా ఉంటుంది.
అమరేష్వ్ అమరత్వేన నరత్వేన నరేషు చ । తిర్యక్త్వేన చ తిర్యక్షు క్రిమిత్వేన క్రిమిస్థితౌ
అమరులలో అమరత్వంగా, మనుషులలో మనుష్యత్వంగా, జంతువులలో జంతుత్వంగా, పురుగుల్లో పురుగుత్వంగా ఉంటుంది.
కాలక్రమే కాలతయా ఋతావ్ ఋతుతయానయా । తుటిక్షణనిమేషాదౌ సంస్థితస్ తత్తయా విభుః
కాలం ఎలా మారుతుందో, అది కాలంగా కనిపిస్తుంది; ఋతువుల్లో, ఋతువుల స్వభావంగా ఉంటుంది; క్షణాలు, తుడిపాటి, కన్నుమూసే వేళల్లో, వాటి స్వరూపంగా వ్యాపించి ఉంటుంది ఆ పరిపూర్ణత.
శుక్లే శుక్లతయా జాతం కృష్ణే కృష్ణతయా స్థితమ్ । క్రియాసు స్పన్దరూపేణ నియతౌ నియమేన చ
తెలుపులో తెలుపుగా, నలుపులో నలుపుగా కనిపిస్తుంది; క్రియల్లో కదలికగా, క్రమంలో క్రమశీలతగా ఉంటుంది.
సంస్థితస్ సంస్థితౌ స్థిత్యా నాశే నాశతయా స్థితః । ఉత్పత్తిరూపేణోత్పత్తావ్ ఆస్థితః పరమేశ్వరః
ఉండటంలో ఉండటంగా, నాశనంలో నాశనంగా, సృష్టిలో సృష్టిరూపంగా నిలిచే పరమేశ్వరుడు.
బాల్యే బాల్యేన విశ్రాన్తో యౌవనే యౌవనేన చ । జరసా చ జరారూపే మరణే మరణేన చ
బాల్యంలో బాల్యంగా, యవ్వనంలో యవ్వనంగా, వృద్ధాప్యంలో వృద్ధాప్యంగా, మరణంలో మరణంగా విశ్రాంతి పొందుతాడు.