శూన్యత్వమ్ అజడం యత్ తత్ పరమ్ ఆహుశ్ చితేర్ వపుః । నఞర్థాభావనా యాత్ర సంసృతిస్ సానుభూయతే
జడత్వం లేని శూన్యతనే వారు పరమ చైతన్య స్వరూపంగా అంటారు. అక్కడ నశించిపోతున్న భావన ఆగినపుడు, అక్కడే సంసారం అనుభవించబడుతుంది.
అభావనామాత్రలయా సా చ నిస్సారరూపిణీ । కేవలం కేవలీభావస్ స్వస్ సద్రూపో ఽవశిష్యతే
భావన అంతమైపోయినప్పుడు, అది అసలు సారం లేని స్వరూపంగా ఉంటుంది. అప్పుడు కేవలం స్వరూపమే, స్వయంగా ఉన్నది మాత్రమే మిగిలిపోతుంది.
చిత్స్పన్ద ఏవ సంసారచక్రప్రవహణం విదుః । మాతృమానప్రమేయాది కటకాదీవ హేమని
చైతన్యంలోని అలజడి అనేదే ఈ సంసారచక్రం అని వారు తెలుసుకుంటారు. జ్ఞాత, జ్ఞానం, జ్ఞేయం అనే వాటిని బంగారం తో చేసిన గాజుల్లా భావించాలి.
పృథగ్ అస్తి న చ స్పన్దశ్ చితేర్ యస్ సంసృతిర్ భవేత్ । చిత్త్వమ్ ఏవ చితేస్ స్పన్దస్ తదబోధో హి సంసృతిః
చైతన్యానికి వేరుగా అలజడి ఉండదు; అలాంటి వేరుదనం ఉంటే అది సంసారం అవుతుంది. చైతన్యంలోని అలజడే మనస్సు, దీని అసలు స్వరూపాన్ని తెలియకపోవడమే నిజమైన సంసారం.
అబోధమాత్రం చిత్స్పన్దః కటకత్వమ్ ఇవోత్థితమ్ । బోధమాత్రవిలీనే ఽస్మిఞ్ శుద్ధం చిద్ధేమ శిష్యతే
చైతన్యంలోని అలజడి అనేది తెలియని స్థితి మాత్రమే, అది గాజు రూపం లాగానే ఉద్భవిస్తుంది. అది లయమై, కేవలం స్వచ్ఛమైన చైతన్యం మాత్రమే మిగిలినప్పుడు, అది బంగారం లాంటి నిత్యమైన స్వరూపం.
సత్యావబోధమాత్రేణ క్షీయతే భోగభావనా । భోగాభావనమ్ ఏవేహ పరమం జ్ఞత్వలక్షణమ్
నిజమైన జ్ఞానం కలిగినప్పుడు అనుభవాల పట్ల ఆకాంక్ష తీరిపోతుంది. ఇక్కడ అనుభవాల పట్ల ఆశ లేకపోవడమే పరమ జ్ఞానానికి గుర్తు.
ఇమే ఽనభిమతాస్ సర్వే జ్ఞస్య భోగాస్ స్వభావతః । భవన్తి కో ఽతితృప్తో హి దురన్నం కిల వాఞ్ఛతి
ఈ సుఖాలు అన్నీ జ్ఞానికి సహజంగా ఆకర్షణీయంగా ఉండవు. ఎందుకంటే పూర్తిగా తృప్తి చెందినవాడు తక్కువ మట్టుకు ఉన్న ఆహారం ఆశపడడు కదా.
ఏతద్ ఏవ పరం విద్ధి జ్ఞత్వస్య పరలక్షణమ్ । స్వభావేనైవ భోగానాం యత్ కిలానభివాఞ్ఛనమ్
ఇది నిజమైన జ్ఞానానికి గొప్ప లక్షణమని తెలుసుకో: సహజంగా సుఖాల పట్ల ఎలాంటి ఆశ కూడా లేకపోవడం.
చిద్ అస్పన్దైవ సర్వాత్మరూపిణ్య్ అస్తీతి నిశ్చయః । యో ఽన్తః ప్రరూఢస్ స్వాభ్యాసాజ్ జ్ఞత్వశబ్దేన స స్మృతః
చైతన్యం కదలికలేని స్థితిలో అన్ని రూపాలకూ మూలమని లోపల బలంగా నమ్మకం ఏర్పడితే, అది సాధన వల్ల కలిగిన జ్ఞానం అంటారు.
యో న భుఙ్క్తే భుజ్యమానాన్ అపి భోగాన్ అబుద్ధిమాన్ । లోకానురోధసిద్ధ్యర్థం స హన్తి లగుడైర్ నభః
ఎవరైనా అనుభవిస్తున్న సుఖాలను అసలు గ్రహించకుండా ఉండిపోతే, వారు లోకానికి అనుగుణంగా చేయడానికే ఆకాశాన్ని కర్రలతో కొట్టినట్లే అవుతారు.
వినాకృత్రిమయా యుక్త్యా న సిద్ధిర్ అధిగమ్యతే । క్వచిద్ ఆత్మని లోకే వా స్వాఙ్గావదలనైర్ అపి
నిజమైన మార్గం లేకుండా, ఎంత శ్రమపడి శరీరాన్ని బాధించినా, మనలోనైనా, లోకంలోనైనా సిద్ధి సాధించలేం.
చిచ్ చేత్యచైత్యకోటిస్థా తావత్ పశ్యతి విభ్రమమ్ । ఇయం యావద్ అబోధాత్మా స్పన్దతే స్పన్దరూపిణీ
బోధ లేని ఆత్మ, ఇంకా చైతన్యం, జ్ఞాత, జ్ఞేయం అనే ఎన్నో తేడాల్లో ఉండగా, అది ఎప్పుడూ అయోమయం మాత్రమే చూస్తుంది.
సమ్యగ్బోధోదయే త్వ్ అస్యాస్ స్పన్దాస్పన్దదశాక్రమాః । క్వాపి యాన్తీవ సంశాన్తదీపవత్ సాభిధానకాః
కాని నిజమైన జ్ఞానం కలిగినప్పుడు, ఆత్మలోని కదలిక, అశాంతి అనే స్థితులు, ఆర్పిన దీపం వలె, పేర్లుగా మాత్రమే మిగిలిపోతాయి.
చితః ప్రకాశరూపాయా దీపికాయాస్ స్వభావతః । స్పన్దాస్పన్దమయీ నేహ కథైవాస్తి మనాగ్ అపి
ప్రకాశ స్వరూపమైన చిత్త దీపంలో, దాని సహజ స్వభావం వల్ల, ఇక్కడ కదలిక గానీ, అశాంతి గానీ, ఎంత మాత్రం కూడా ఉండవు.
యద్ అస్పన్దస్య మరుతో న సన్ నాసన్ న మధ్యగమ్ । రూపం తద్ ఏవ సంవిత్తిస్పన్దతా ప్రశమోచితా
చలనం లేని గాలికి, అది కదలడం కాదు, నిలిచిపోవడం కాదు, మధ్యలోనిది కూడా కాదు—అది యథాతథంగా ఉండే ఆవగాహన, దాని అలజడి పూర్తిగా శాంతించటానికి తగినదే.
అభిన్నో ఽస్యాశ్ చితేస్ స్పన్దశ్ శుద్ధచిత్సారరూపధృత్ । న బన్ధాయ న మోక్షాయ స్థిత ఆత్మని కేవలమ్
ఈ అవగాహన యొక్క అలజడి, అది ఏకరూపంగా, శుద్ధమైన అవగాహన సారాన్ని ధరించి, స్వయంగా ఆత్మలోనే నిలిచి ఉంటుంది—దానికీ బంధనమూ లేదు, విమోచనమూ లేదు.
చిచ్ చేన్ నఞర్థసంవిత్తిం నిర్వాణేవ న విన్దతే । తద్ బన్ధమోక్షపక్షాదేర్ నామాపి హి న విద్యతే
అవగాహన నిషేధ భావాన్ని గ్రహించకపోతే, అది శాంతిని పొందదు; అప్పుడు బంధనము, మోక్షము వంటి పేర్లు కూడా ఉండవు.
మోక్షో ఽస్త్వ్ ఇత్య్ ఏవ బన్ధో ఽన్తఃపూర్ణతాక్షయకారణం । మాస్త్వ్ ఇతీత్య్ అపి బన్ధస్ తే శ్రేయసే ఽవేదనం పరమ్
‘మోక్షం కలగాలి’ అనే ఆలోచన కూడా అంతరంగిక పరిపూర్ణతను తగ్గించేదే; ‘కలగకూడదు’ అనే భావన కూడా బంధమే—ఏ భావన లేకుండా ఉండటం అత్యుత్తమం.
యద్ అనాభాసమ్ అజడం తద్ విద్ధి పరమం పదమ్ । చితస్ స్వరూపసంస్థానమ్ అచేత్యోన్ముఖతాత్మకమ్
యేదీ రూపం లేకుండా, మూర్ఖత్వం లేకుండా ఉంటుందో, దానినే పరమపదంగా తెలుసుకో. అది మనసు సహజ స్వరూపంలో స్థిరంగా ఉంటుంది, బాహ్య విషయాల వైపు ఆకర్షితమవదు.
యస్ సఙ్కల్పనశబ్దార్థరూపస్ స్పన్దో మహాచితేః । బన్ధమోక్షాదికార్హో ఽసౌ ప్రేక్ష్యమాణః ప్రశామ్యతి
సంకల్పం, మాట, అర్థం రూపంలో కలిగే ఆ తరంగం మహత్తరమైన చైతన్యంలో ఉద్భవిస్తుంది. అది బంధనానికి, విముక్తికి కారణమవుతుంది. కానీ దాన్ని గమనిస్తే, అది నిశ్చలమవుతుంది.
ప్రేక్షణాద్ ఏవ సంశాన్తే త్వ్ అహమ్భావే నిరాస్పదే । న విద్మః కేన కిం కస్య బధ్యతే వాథ ముచ్యతే
గమనించడం వల్లనే 'నేను' అనే భావన పూర్తిగా శాంతించిపోతే, దానికి ఆధారం లేకుండా పోతే, ఎవరు, ఏమి, ఎవరి కోసం బంధించబడతారు లేదా విముక్తి పొందుతారు అనేది మనకు తెలియదు.
సఙ్కల్ప ఏవ చ చితేర్ బుద్ధశ్ చేద్ అవిభాగవాన్ । తద్ అసఙ్కల్పమ్ అస్పన్దం సర్వం జాతమ్ అవారితమ్
సంకల్పమే మనస్సు యొక్క జాగృత స్థితి అని, అది ఏకరూపంగా ఉంటే, సంకల్పం లేకుండా, తరంగం లేకుండా ఏది ఉద్భవిస్తే అది అంతా నిర్బంధంగా, ఆపకుండా ప్రవహిస్తుంది.
స్పన్దే ఽస్పన్దతయైవాత్తే తన్మయత్వాత్ సదా చితా । సఙ్క్షీణ ఏవ సంసారో నిస్స్పన్దే చిద్ఘనే స్థితే
కదలికలోనూ, కదలిక లేనప్పటికీ, ఇవన్నీ చైతన్యం వల్లే నిలిచివుంటాయి. ఎందుకంటే చైతన్యం అన్నీ వ్యాపించి ఉంటుంది. చైతన్యం నిశ్చలంగా, స్వచ్ఛంగా నిలిచినప్పుడు, ఈ జనన మరణ చక్రం బాగా తగ్గిపోతుంది.
చిత్తేజ ఏవ చిత్స్పన్ద ఇతి బుద్ధే నిరన్తరమ్ । వ్యతిరిక్తశ్ చితస్ స్పన్దో న కశ్చిద్ అవశిష్యతే
చైతన్యంలో కలిగే కదలిక కూడా అదే చైతన్య శక్తి. అది ఎప్పుడూ మనసులో కొనసాగుతూనే ఉంటుంది. ఈ చైతన్య కదలిక తప్ప ఇంకేమీ మిగలదు.
అస్మిన్ దృశ్యమయే దీర్ఘస్వప్నే స్వప్నాన్తరం వ్రజన్ । న జ్ఞో మోహమ్ ఉపాదత్తే సర్వగత్వాత్ స్వసంవిదః
ఈ కనబడే, కలలాంటిది అయిన దీర్ఘమైన కలలో, ఇంకొక కలలోకి ప్రవేశించినా, ఆ జ్ఞాని మాయలో పడడు. ఎందుకంటే అతని స్వచేతన అన్నింటినీ వ్యాపించి ఉంటుంది.
యత్రోదేతి ప్రసభమ్ అనిశం సర్వసంవిత్తిసత్తా యస్మిన్న్ ఏతే సకలకలనాకారటఙ్కా లగన్తి । ఉత్పద్యన్తే స్వదనసుభగం యత్ర సర్వోపలమ్భా ధ్యానేనైనం తమ్ అవగమయ ప్రత్యగాత్మానమ్ అన్తః
అన్ని జ్ఞాన రూపాలు నిరంతరం ఉద్భవించే చోట, అన్ని ఊహలు, ఆలోచనలు కలిసే చోట, అన్ని అనుభూతులు ఆనందంగా పుట్టే చోట—ఆంతర్యంగా ధ్యానం చేసి, ఆ లోనివున్న నిజమైన ఆత్మను తెలుసుకో.
ఏనమ్ ఆహుః పరం తత్త్వం విద్ధ్య్ ఏనం పరమం పదమ్ । వేద్మ్య్ ఏనమ్ ఏకమ్ ఏవాహమ్ ఏష ఏవాస్తి నేతరః
ఈ స్థితిని పరమ సత్యమని అంటారు. ఇదే అత్యున్నత స్థితి అని తెలుసుకో. నేను ఇదే ఒక్కటే అని తెలుసుకున్నాను; ఇదే ఉంది, వేరే ఏమి లేదు.
య ఏష ప్రత్యగాత్మాన్తస్ సర్వసత్తైకదర్పణః । ఏతస్మాద్ ఇదమ్ ఉత్పన్నం జగద్ బీజాద్ ఇవ ద్రుమః
ఈ అంతరాత్మే అన్ని జీవులలోని సాక్షిగా, ఒక్క అద్దంలా ఉంటుంది. ఈ స్థితినుంచే ఈ జగత్తు, విత్తనంలా వృక్షం పుట్టినట్టు, ఉద్భవించింది.
బుద్ధ్యహఙ్కారచిత్తాది వర్జయిత్వా జడాత్మకమ్ । యత్రానుభవితాన్తస్ తే తద్ విద్ధి పరమం పదమ్
బుద్ధి, అహంకారం, మనస్సు, ఇతర జడభావాలను పక్కనబెట్టి, నీలో లోతుగా అనుభవించే ఆ అంతరంగికుడే పరమ స్థితి అని తెలుసుకో.
శుద్ధానుభవమాత్రం యన్ మనోబుద్ధ్యాదివర్జితమ్ । మహాచిదభిధం పుణ్యం తద్ ఏతత్ పరమం పదమ్
మనస్సు, బుద్ధి లాంటి వాటి లేని, కేవలం పవిత్రమైన అనుభవమే మహాచైతన్యమని పిలుస్తారు. అదే పుణ్యమైన పరమ స్థితి.