ఆదిమధ్యాన్తమననసఙ్కల్పకలనాస్వ్ అహమ్ । బ్రహ్మాకాశమ్ అనాద్యన్తం కేవేయత్తా మమాత్మనః
ఆది, మధ్య, అంత్యముల యొద్ద కలిగే ఆలోచనలలో నేను ఉన్నాను. కాని నా స్వరూపం ఆది లేని, అంతు లేని, పరిమితి లేని, నిర్మలమైన బ్రహ్మాకాశంలా విస్తరించి ఉంటుంది.
ఇతినిశ్చయవాన్ యో ఽన్తస్ సమవ్యవహృతిర్ బహిః । ఉదయాస్తమయోన్ముక్తస్ స్థితో ఽనన్తస్ స సర్వదా
ఈ విధంగా అంతరంగంలో స్థిర నిశ్చయంతో, బయటి వ్యవహారాల్లో సమతతో ప్రవర్తించే వాడు, ఉదయం-అస్తమయాల బంధనాల నుండి విముక్తుడై, ఎప్పుడూ అనంత స్వరూపంగా నిలిచి ఉంటాడు.
నాస్తమ్ ఏతి న చోదేతి సామ్యం సమమ్ అవస్థితమ్ । యస్య ఖస్యేవ శూన్యత్వం స మహాత్మేహ సద్వపుః
ఎవరికి neither ఉదయం లేచే భావన, nor అస్తమించే భావన ఉండవు, ఎప్పుడూ సమతలో నిలిచి ఉంటాడో, ఆకాశంలా ఖాళీగా ఉన్నవాడో, వాడే ఈ లోకంలో మహాత్ముడు, నిజమైన స్వరూపాన్ని పొందినవాడు.
భావాద్వైతపదారూఢస్ సుషుప్తపరయా ధియా । వ్యవహార్య్ అపి హృత్క్షోభం నైత్య్ ఆదర్శనరో యథా
భావాద్వైత స్థితిలో, సుషుప్తి సమానమైన పరమ జ్ఞానంతో స్థిరంగా ఉండి, వ్యవహారంలో ఉన్నా, హృదయంలో ఏ కలకలం లేకుండా, అద్దంలా నిర్లిప్తంగా ఉంటాడు.
ఆదర్శపురుషస్యేవ వ్యవహారవతో ఽపి చ । న యస్య హృదయోల్లేఖో మనాగ్ అపి స ముక్తిభాక్
కన్నడంలో మనిషి ప్రతిబింబంలా, ఎవరైనా లోకవ్యవహారాల్లో పాల్గొంటున్నా, హృదయంలో కొంచెమైన కలకలం లేకపోతే, అతడు నిజమైన విముక్తిని పొందినవాడవుతాడు.
అవిభాగమతావ్ ఏవ జ్ఞమణౌ ప్రతిబిమ్బతి । చితేః పరమవైమల్యాద్ వ్యవహారో యథాగతః
ఏకత్వమైన జ్ఞానస్థితిలో, జ్ఞానమణిలో ప్రతిబింబం కనిపిస్తుంది. మనస్సు పరమశుద్ధిగా ఉన్నప్పుడు, లోకవ్యవహారం వచ్చినట్లు సాగిపోతుంది.
చిచ్చమత్కృతిర్ ఏవేయం జగద్ ఇత్య్ అవభాసతే । నేహాస్త్య్ ఐక్యం న చ ద్విత్వమ్ ఉపదేశో ఽపి తన్మయః
ఈ ప్రపంచం అనేది చైతన్య ఆశ్చర్యమే కనిపించేదిగా ఉంటుంది. ఇక్కడ ఏకత్వమూ లేదు, ద్వైతమూ లేదు; బోధన కూడా అదే స్వభావంతో ఉంటుంది.
వాచ్యవాచకశిష్యేహాగుర్వాఖ్యైస్ స్వచమత్కృతైః । ఆత్మనాత్మని శాన్తైవ చిచ్ చమత్కురుతే చితి
పదాలు, అర్థాలు, శిష్యుడు, గురువు అనే పేర్ల ద్వారా, తన స్వంత ఆశ్చర్యంతో, ఆత్మలో ఆత్మను చూసుకుంటూ, చైతన్యం నిశ్శబ్దంగా తనలో తాను ఆనందిస్తుంది.
చిత్ప్రస్పన్దో హి సంసారస్ తదస్పన్దః పరం పదమ్ । చిత్స్పన్దశమనేనేయం పరిశామ్యతి సంసృతిః
చైతన్యానికి కలిగే కదలికే ఈ సంసారం. ఆ కదలిక ఆగిపోతే అదే పరమ పదం. మనసు కదలికలు శాంతించగానే ఈ జనన మరణ చక్రం కూడా ఆగిపోతుంది.
మహాచితేర్ నఞర్థాంశభావో యో ఽభావనక్షయః । అసన్న్ ఇవ స్వభావేన స చిత్స్పన్ద ఉదాహృతః
మహా చైతన్యంలో నశించిపోతున్న భావన అంతమవడమే చైతన్య కదలికగా చెప్పబడింది. అది సహజంగా లేనట్టుగా అనిపిస్తుంది.
శూన్యత్వమ్ అజడం యత్ తత్ పరమ్ ఆహుశ్ చితేర్ వపుః । నఞర్థాభావనా యాత్ర సంసృతిస్ సానుభూయతే
జడత్వం లేని శూన్యతనే వారు పరమ చైతన్య స్వరూపంగా అంటారు. అక్కడ నశించిపోతున్న భావన ఆగినపుడు, అక్కడే సంసారం అనుభవించబడుతుంది.
అభావనామాత్రలయా సా చ నిస్సారరూపిణీ । కేవలం కేవలీభావస్ స్వస్ సద్రూపో ఽవశిష్యతే
భావన అంతమైపోయినప్పుడు, అది అసలు సారం లేని స్వరూపంగా ఉంటుంది. అప్పుడు కేవలం స్వరూపమే, స్వయంగా ఉన్నది మాత్రమే మిగిలిపోతుంది.
చిత్స్పన్ద ఏవ సంసారచక్రప్రవహణం విదుః । మాతృమానప్రమేయాది కటకాదీవ హేమని
చైతన్యంలోని అలజడి అనేదే ఈ సంసారచక్రం అని వారు తెలుసుకుంటారు. జ్ఞాత, జ్ఞానం, జ్ఞేయం అనే వాటిని బంగారం తో చేసిన గాజుల్లా భావించాలి.
పృథగ్ అస్తి న చ స్పన్దశ్ చితేర్ యస్ సంసృతిర్ భవేత్ । చిత్త్వమ్ ఏవ చితేస్ స్పన్దస్ తదబోధో హి సంసృతిః
చైతన్యానికి వేరుగా అలజడి ఉండదు; అలాంటి వేరుదనం ఉంటే అది సంసారం అవుతుంది. చైతన్యంలోని అలజడే మనస్సు, దీని అసలు స్వరూపాన్ని తెలియకపోవడమే నిజమైన సంసారం.
అబోధమాత్రం చిత్స్పన్దః కటకత్వమ్ ఇవోత్థితమ్ । బోధమాత్రవిలీనే ఽస్మిఞ్ శుద్ధం చిద్ధేమ శిష్యతే
చైతన్యంలోని అలజడి అనేది తెలియని స్థితి మాత్రమే, అది గాజు రూపం లాగానే ఉద్భవిస్తుంది. అది లయమై, కేవలం స్వచ్ఛమైన చైతన్యం మాత్రమే మిగిలినప్పుడు, అది బంగారం లాంటి నిత్యమైన స్వరూపం.
సత్యావబోధమాత్రేణ క్షీయతే భోగభావనా । భోగాభావనమ్ ఏవేహ పరమం జ్ఞత్వలక్షణమ్
నిజమైన జ్ఞానం కలిగినప్పుడు అనుభవాల పట్ల ఆకాంక్ష తీరిపోతుంది. ఇక్కడ అనుభవాల పట్ల ఆశ లేకపోవడమే పరమ జ్ఞానానికి గుర్తు.
ఇమే ఽనభిమతాస్ సర్వే జ్ఞస్య భోగాస్ స్వభావతః । భవన్తి కో ఽతితృప్తో హి దురన్నం కిల వాఞ్ఛతి
ఈ సుఖాలు అన్నీ జ్ఞానికి సహజంగా ఆకర్షణీయంగా ఉండవు. ఎందుకంటే పూర్తిగా తృప్తి చెందినవాడు తక్కువ మట్టుకు ఉన్న ఆహారం ఆశపడడు కదా.
ఏతద్ ఏవ పరం విద్ధి జ్ఞత్వస్య పరలక్షణమ్ । స్వభావేనైవ భోగానాం యత్ కిలానభివాఞ్ఛనమ్
ఇది నిజమైన జ్ఞానానికి గొప్ప లక్షణమని తెలుసుకో: సహజంగా సుఖాల పట్ల ఎలాంటి ఆశ కూడా లేకపోవడం.
చిద్ అస్పన్దైవ సర్వాత్మరూపిణ్య్ అస్తీతి నిశ్చయః । యో ఽన్తః ప్రరూఢస్ స్వాభ్యాసాజ్ జ్ఞత్వశబ్దేన స స్మృతః
చైతన్యం కదలికలేని స్థితిలో అన్ని రూపాలకూ మూలమని లోపల బలంగా నమ్మకం ఏర్పడితే, అది సాధన వల్ల కలిగిన జ్ఞానం అంటారు.
యో న భుఙ్క్తే భుజ్యమానాన్ అపి భోగాన్ అబుద్ధిమాన్ । లోకానురోధసిద్ధ్యర్థం స హన్తి లగుడైర్ నభః
ఎవరైనా అనుభవిస్తున్న సుఖాలను అసలు గ్రహించకుండా ఉండిపోతే, వారు లోకానికి అనుగుణంగా చేయడానికే ఆకాశాన్ని కర్రలతో కొట్టినట్లే అవుతారు.
వినాకృత్రిమయా యుక్త్యా న సిద్ధిర్ అధిగమ్యతే । క్వచిద్ ఆత్మని లోకే వా స్వాఙ్గావదలనైర్ అపి
నిజమైన మార్గం లేకుండా, ఎంత శ్రమపడి శరీరాన్ని బాధించినా, మనలోనైనా, లోకంలోనైనా సిద్ధి సాధించలేం.
చిచ్ చేత్యచైత్యకోటిస్థా తావత్ పశ్యతి విభ్రమమ్ । ఇయం యావద్ అబోధాత్మా స్పన్దతే స్పన్దరూపిణీ
బోధ లేని ఆత్మ, ఇంకా చైతన్యం, జ్ఞాత, జ్ఞేయం అనే ఎన్నో తేడాల్లో ఉండగా, అది ఎప్పుడూ అయోమయం మాత్రమే చూస్తుంది.
సమ్యగ్బోధోదయే త్వ్ అస్యాస్ స్పన్దాస్పన్దదశాక్రమాః । క్వాపి యాన్తీవ సంశాన్తదీపవత్ సాభిధానకాః
కాని నిజమైన జ్ఞానం కలిగినప్పుడు, ఆత్మలోని కదలిక, అశాంతి అనే స్థితులు, ఆర్పిన దీపం వలె, పేర్లుగా మాత్రమే మిగిలిపోతాయి.
చితః ప్రకాశరూపాయా దీపికాయాస్ స్వభావతః । స్పన్దాస్పన్దమయీ నేహ కథైవాస్తి మనాగ్ అపి
ప్రకాశ స్వరూపమైన చిత్త దీపంలో, దాని సహజ స్వభావం వల్ల, ఇక్కడ కదలిక గానీ, అశాంతి గానీ, ఎంత మాత్రం కూడా ఉండవు.
యద్ అస్పన్దస్య మరుతో న సన్ నాసన్ న మధ్యగమ్ । రూపం తద్ ఏవ సంవిత్తిస్పన్దతా ప్రశమోచితా
చలనం లేని గాలికి, అది కదలడం కాదు, నిలిచిపోవడం కాదు, మధ్యలోనిది కూడా కాదు—అది యథాతథంగా ఉండే ఆవగాహన, దాని అలజడి పూర్తిగా శాంతించటానికి తగినదే.
అభిన్నో ఽస్యాశ్ చితేస్ స్పన్దశ్ శుద్ధచిత్సారరూపధృత్ । న బన్ధాయ న మోక్షాయ స్థిత ఆత్మని కేవలమ్
ఈ అవగాహన యొక్క అలజడి, అది ఏకరూపంగా, శుద్ధమైన అవగాహన సారాన్ని ధరించి, స్వయంగా ఆత్మలోనే నిలిచి ఉంటుంది—దానికీ బంధనమూ లేదు, విమోచనమూ లేదు.
చిచ్ చేన్ నఞర్థసంవిత్తిం నిర్వాణేవ న విన్దతే । తద్ బన్ధమోక్షపక్షాదేర్ నామాపి హి న విద్యతే
అవగాహన నిషేధ భావాన్ని గ్రహించకపోతే, అది శాంతిని పొందదు; అప్పుడు బంధనము, మోక్షము వంటి పేర్లు కూడా ఉండవు.
మోక్షో ఽస్త్వ్ ఇత్య్ ఏవ బన్ధో ఽన్తఃపూర్ణతాక్షయకారణం । మాస్త్వ్ ఇతీత్య్ అపి బన్ధస్ తే శ్రేయసే ఽవేదనం పరమ్
‘మోక్షం కలగాలి’ అనే ఆలోచన కూడా అంతరంగిక పరిపూర్ణతను తగ్గించేదే; ‘కలగకూడదు’ అనే భావన కూడా బంధమే—ఏ భావన లేకుండా ఉండటం అత్యుత్తమం.
యద్ అనాభాసమ్ అజడం తద్ విద్ధి పరమం పదమ్ । చితస్ స్వరూపసంస్థానమ్ అచేత్యోన్ముఖతాత్మకమ్
యేదీ రూపం లేకుండా, మూర్ఖత్వం లేకుండా ఉంటుందో, దానినే పరమపదంగా తెలుసుకో. అది మనసు సహజ స్వరూపంలో స్థిరంగా ఉంటుంది, బాహ్య విషయాల వైపు ఆకర్షితమవదు.
యస్ సఙ్కల్పనశబ్దార్థరూపస్ స్పన్దో మహాచితేః । బన్ధమోక్షాదికార్హో ఽసౌ ప్రేక్ష్యమాణః ప్రశామ్యతి
సంకల్పం, మాట, అర్థం రూపంలో కలిగే ఆ తరంగం మహత్తరమైన చైతన్యంలో ఉద్భవిస్తుంది. అది బంధనానికి, విముక్తికి కారణమవుతుంది. కానీ దాన్ని గమనిస్తే, అది నిశ్చలమవుతుంది.