సా పరాత్ పరమా కాష్ఠా సా దృశాం దృగ్ అనుత్తమా । స మహిమ్నాం చ మహిమా గురూణాం స గురుర్ గురుః
అదే సర్వోన్నతమైన పరమావధి, అందరిలోకీ అత్యుత్తమమైన దృష్టి, మహిమలన్నింటిలోనూ గొప్పదైన మహిమ, గురువులందరికీ గురువు.
స ఆత్మా తచ్ చ విజ్ఞానం తచ్ ఛూన్యం బ్రహ్మ తత్ పరమ్ । తచ్ ఛ్రేయస్ స శివశ్ శాన్తస్ సా విద్యాపరమా స్థితిః
అదే ఆత్మ, అదే నిజమైన జ్ఞానం, అదే శూన్యత్వం, అదే బ్రహ్మం, అదే పరమ తత్వం. అదే శ్రేయస్సు, అదే శివుడు, అదే శాంతి, అదే పరమ జ్ఞాన స్థితి.
యో ఽయమ్ అన్తశ్చేతనాత్మా సర్వానుభవరూపకః । యత్ర స్వదన్తే సర్వాణి ద్రవ్యాణి స్వాత్మసత్తయా
అంతరంగమైన ఆ చైతన్య స్వరూపమే అన్ని అనుభవాలకు మూలం. అన్ని వస్తువులు తమ స్వభావంతోనే అందులో ఆనందిస్తాయి.
స జగత్తిలతైలాత్మా స జగద్గృహదీపకః । స జగత్పాదపరసస్ స జగత్పశుపాలకః
అది ఈ లోకానికి నువ్వులో నూనె లాంటిది, లోకమనే ఇంటికి దీపం లాంటిది, ఈ జగత్తుకు ఆధారంగా నిలిచింది, అన్ని జీవులను కాపాడే దైవం కూడా అదే.
స తన్తుర్ భూతముక్తానాం పరిప్రోతహృదమ్బరః । స భూతమరిచౌఘానాం పరమా తిక్తతాతతా
విముక్తుల హృదయాలలో దారంలా పరస్పరంగా కలిపేది అదే. మాయగా కనిపించే అన్ని భూతాల మధ్యలో పరమ సత్యం కూడా అదే.
స పదార్థే పదార్థత్వం స తుచ్ఛత్వమ్ అవస్తునః । స సతో వస్తునస్ సత్త్వమ్ అసత్త్వమ్ అసతశ్ చ సః
వస్తువుల్లోని అసలు తత్వం అదే, అసత్యానికి శూన్యతను ఇచ్చేది కూడా అదే, ఉన్నదానికి సత్తా ఇచ్చేది అదే, లేనిదానికి లేనితనాన్ని ఇచ్చేది కూడా అదే.
జగద్గృహక్రియాభాణ్డోపస్కరాణాం స దీపకః । చన్ద్రార్కతారకాతేజస్ తేనేదం ప్రకటీకృతమ్
ఈ జగత్తులోని ఇంటి పనులు, వస్తువులు, ఉపకరణాలన్నిటికీ ఆయన దీపంలా ఉన్నాడు. చంద్రుడు, సూర్యుడు, నక్షత్రాల వెలుగుతో ఈ లోకం స్పష్టంగా కనిపిస్తోంది.
సర్వం ప్రసృతమ్ ఏతస్మాచ్ చేతనాత్ పరమాత్మనః । స్వసంవిత్తివిచారేణ స్వయమ్ ఆత్మైష లభ్యతే
ఈ సర్వం చైతన్య స్వరూపమైన పరమాత్మ నుంచే ఉద్భవించింది. మన స్వంత జ్ఞానాన్ని పరిశీలించడం ద్వారా అదే ఆత్మను తెలుసుకోవచ్చు.
సర్వ ఏవ జగద్భావా అవిచారణచారవః । అవిద్యమానసద్భావా విచారవిశరారవః
ఈ లోకంలోని అన్ని స్థితులూ విచారణ లేకుండా సంచరించే భ్రమలు మాత్రమే. అవి నిజంగా లేవు; విచారణ వల్ల అవి తొలగిపోతాయి.
అహమ్ ఆదౌ జగజ్జాలే మిథ్యాభ్రమభరాత్మని । కో భూత్వా క్వానుబధ్నామి ధృతిం కథమ్ అవాస్తవీమ్
ప్రారంభంలో ఈ జగత్తు అల్లికలో నేను అబద్ధమైన భ్రమతో నిండిపోయాను. నేను ఎవరో, ఎక్కడ నా మనస్సు కట్టిపడుతున్నదో, ఎలా అసత్యాన్ని నిలుపుకుంటున్నానో అర్థం కావడం లేదు.
ఆదిమధ్యాన్తమననసఙ్కల్పకలనాస్వ్ అహమ్ । బ్రహ్మాకాశమ్ అనాద్యన్తం కేవేయత్తా మమాత్మనః
ఆది, మధ్య, అంత్యముల యొద్ద కలిగే ఆలోచనలలో నేను ఉన్నాను. కాని నా స్వరూపం ఆది లేని, అంతు లేని, పరిమితి లేని, నిర్మలమైన బ్రహ్మాకాశంలా విస్తరించి ఉంటుంది.
ఇతినిశ్చయవాన్ యో ఽన్తస్ సమవ్యవహృతిర్ బహిః । ఉదయాస్తమయోన్ముక్తస్ స్థితో ఽనన్తస్ స సర్వదా
ఈ విధంగా అంతరంగంలో స్థిర నిశ్చయంతో, బయటి వ్యవహారాల్లో సమతతో ప్రవర్తించే వాడు, ఉదయం-అస్తమయాల బంధనాల నుండి విముక్తుడై, ఎప్పుడూ అనంత స్వరూపంగా నిలిచి ఉంటాడు.
నాస్తమ్ ఏతి న చోదేతి సామ్యం సమమ్ అవస్థితమ్ । యస్య ఖస్యేవ శూన్యత్వం స మహాత్మేహ సద్వపుః
ఎవరికి neither ఉదయం లేచే భావన, nor అస్తమించే భావన ఉండవు, ఎప్పుడూ సమతలో నిలిచి ఉంటాడో, ఆకాశంలా ఖాళీగా ఉన్నవాడో, వాడే ఈ లోకంలో మహాత్ముడు, నిజమైన స్వరూపాన్ని పొందినవాడు.
భావాద్వైతపదారూఢస్ సుషుప్తపరయా ధియా । వ్యవహార్య్ అపి హృత్క్షోభం నైత్య్ ఆదర్శనరో యథా
భావాద్వైత స్థితిలో, సుషుప్తి సమానమైన పరమ జ్ఞానంతో స్థిరంగా ఉండి, వ్యవహారంలో ఉన్నా, హృదయంలో ఏ కలకలం లేకుండా, అద్దంలా నిర్లిప్తంగా ఉంటాడు.
ఆదర్శపురుషస్యేవ వ్యవహారవతో ఽపి చ । న యస్య హృదయోల్లేఖో మనాగ్ అపి స ముక్తిభాక్
కన్నడంలో మనిషి ప్రతిబింబంలా, ఎవరైనా లోకవ్యవహారాల్లో పాల్గొంటున్నా, హృదయంలో కొంచెమైన కలకలం లేకపోతే, అతడు నిజమైన విముక్తిని పొందినవాడవుతాడు.
అవిభాగమతావ్ ఏవ జ్ఞమణౌ ప్రతిబిమ్బతి । చితేః పరమవైమల్యాద్ వ్యవహారో యథాగతః
ఏకత్వమైన జ్ఞానస్థితిలో, జ్ఞానమణిలో ప్రతిబింబం కనిపిస్తుంది. మనస్సు పరమశుద్ధిగా ఉన్నప్పుడు, లోకవ్యవహారం వచ్చినట్లు సాగిపోతుంది.
చిచ్చమత్కృతిర్ ఏవేయం జగద్ ఇత్య్ అవభాసతే । నేహాస్త్య్ ఐక్యం న చ ద్విత్వమ్ ఉపదేశో ఽపి తన్మయః
ఈ ప్రపంచం అనేది చైతన్య ఆశ్చర్యమే కనిపించేదిగా ఉంటుంది. ఇక్కడ ఏకత్వమూ లేదు, ద్వైతమూ లేదు; బోధన కూడా అదే స్వభావంతో ఉంటుంది.
వాచ్యవాచకశిష్యేహాగుర్వాఖ్యైస్ స్వచమత్కృతైః । ఆత్మనాత్మని శాన్తైవ చిచ్ చమత్కురుతే చితి
పదాలు, అర్థాలు, శిష్యుడు, గురువు అనే పేర్ల ద్వారా, తన స్వంత ఆశ్చర్యంతో, ఆత్మలో ఆత్మను చూసుకుంటూ, చైతన్యం నిశ్శబ్దంగా తనలో తాను ఆనందిస్తుంది.
చిత్ప్రస్పన్దో హి సంసారస్ తదస్పన్దః పరం పదమ్ । చిత్స్పన్దశమనేనేయం పరిశామ్యతి సంసృతిః
చైతన్యానికి కలిగే కదలికే ఈ సంసారం. ఆ కదలిక ఆగిపోతే అదే పరమ పదం. మనసు కదలికలు శాంతించగానే ఈ జనన మరణ చక్రం కూడా ఆగిపోతుంది.
మహాచితేర్ నఞర్థాంశభావో యో ఽభావనక్షయః । అసన్న్ ఇవ స్వభావేన స చిత్స్పన్ద ఉదాహృతః
మహా చైతన్యంలో నశించిపోతున్న భావన అంతమవడమే చైతన్య కదలికగా చెప్పబడింది. అది సహజంగా లేనట్టుగా అనిపిస్తుంది.
శూన్యత్వమ్ అజడం యత్ తత్ పరమ్ ఆహుశ్ చితేర్ వపుః । నఞర్థాభావనా యాత్ర సంసృతిస్ సానుభూయతే
జడత్వం లేని శూన్యతనే వారు పరమ చైతన్య స్వరూపంగా అంటారు. అక్కడ నశించిపోతున్న భావన ఆగినపుడు, అక్కడే సంసారం అనుభవించబడుతుంది.
అభావనామాత్రలయా సా చ నిస్సారరూపిణీ । కేవలం కేవలీభావస్ స్వస్ సద్రూపో ఽవశిష్యతే
భావన అంతమైపోయినప్పుడు, అది అసలు సారం లేని స్వరూపంగా ఉంటుంది. అప్పుడు కేవలం స్వరూపమే, స్వయంగా ఉన్నది మాత్రమే మిగిలిపోతుంది.
చిత్స్పన్ద ఏవ సంసారచక్రప్రవహణం విదుః । మాతృమానప్రమేయాది కటకాదీవ హేమని
చైతన్యంలోని అలజడి అనేదే ఈ సంసారచక్రం అని వారు తెలుసుకుంటారు. జ్ఞాత, జ్ఞానం, జ్ఞేయం అనే వాటిని బంగారం తో చేసిన గాజుల్లా భావించాలి.
పృథగ్ అస్తి న చ స్పన్దశ్ చితేర్ యస్ సంసృతిర్ భవేత్ । చిత్త్వమ్ ఏవ చితేస్ స్పన్దస్ తదబోధో హి సంసృతిః
చైతన్యానికి వేరుగా అలజడి ఉండదు; అలాంటి వేరుదనం ఉంటే అది సంసారం అవుతుంది. చైతన్యంలోని అలజడే మనస్సు, దీని అసలు స్వరూపాన్ని తెలియకపోవడమే నిజమైన సంసారం.
అబోధమాత్రం చిత్స్పన్దః కటకత్వమ్ ఇవోత్థితమ్ । బోధమాత్రవిలీనే ఽస్మిఞ్ శుద్ధం చిద్ధేమ శిష్యతే
చైతన్యంలోని అలజడి అనేది తెలియని స్థితి మాత్రమే, అది గాజు రూపం లాగానే ఉద్భవిస్తుంది. అది లయమై, కేవలం స్వచ్ఛమైన చైతన్యం మాత్రమే మిగిలినప్పుడు, అది బంగారం లాంటి నిత్యమైన స్వరూపం.
సత్యావబోధమాత్రేణ క్షీయతే భోగభావనా । భోగాభావనమ్ ఏవేహ పరమం జ్ఞత్వలక్షణమ్
నిజమైన జ్ఞానం కలిగినప్పుడు అనుభవాల పట్ల ఆకాంక్ష తీరిపోతుంది. ఇక్కడ అనుభవాల పట్ల ఆశ లేకపోవడమే పరమ జ్ఞానానికి గుర్తు.
ఇమే ఽనభిమతాస్ సర్వే జ్ఞస్య భోగాస్ స్వభావతః । భవన్తి కో ఽతితృప్తో హి దురన్నం కిల వాఞ్ఛతి
ఈ సుఖాలు అన్నీ జ్ఞానికి సహజంగా ఆకర్షణీయంగా ఉండవు. ఎందుకంటే పూర్తిగా తృప్తి చెందినవాడు తక్కువ మట్టుకు ఉన్న ఆహారం ఆశపడడు కదా.
ఏతద్ ఏవ పరం విద్ధి జ్ఞత్వస్య పరలక్షణమ్ । స్వభావేనైవ భోగానాం యత్ కిలానభివాఞ్ఛనమ్
ఇది నిజమైన జ్ఞానానికి గొప్ప లక్షణమని తెలుసుకో: సహజంగా సుఖాల పట్ల ఎలాంటి ఆశ కూడా లేకపోవడం.
చిద్ అస్పన్దైవ సర్వాత్మరూపిణ్య్ అస్తీతి నిశ్చయః । యో ఽన్తః ప్రరూఢస్ స్వాభ్యాసాజ్ జ్ఞత్వశబ్దేన స స్మృతః
చైతన్యం కదలికలేని స్థితిలో అన్ని రూపాలకూ మూలమని లోపల బలంగా నమ్మకం ఏర్పడితే, అది సాధన వల్ల కలిగిన జ్ఞానం అంటారు.
యో న భుఙ్క్తే భుజ్యమానాన్ అపి భోగాన్ అబుద్ధిమాన్ । లోకానురోధసిద్ధ్యర్థం స హన్తి లగుడైర్ నభః
ఎవరైనా అనుభవిస్తున్న సుఖాలను అసలు గ్రహించకుండా ఉండిపోతే, వారు లోకానికి అనుగుణంగా చేయడానికే ఆకాశాన్ని కర్రలతో కొట్టినట్లే అవుతారు.