ప్రతిబిమ్బం యథాదర్శే తథేదం బ్రహ్మణి స్వయమ్ । అగమ్యం ఛేదభేదాదేర్ ఆధారానన్యతావశాత్
ఎలా కంటిలో అద్దంలో ప్రతిబింబం కనిపిస్తుందో, అలాగే ఈ జగత్తు కూడా పరబ్రహ్మంలోనే ఉద్భవిస్తుంది. దానికి దాని ఆధారమైన పరబ్రహ్మతో ఏ మాత్రం భేదం ఉండదు కాబట్టి, దాన్ని కోయడం, విడగొట్టడం సాధ్యం కాదు.
అనన్యచ్ ఛేదభేదాది బ్రహ్మణి బ్రహ్మ చామ్బరమ్ । కిం కథం కస్య కేనైతచ్ ఛిద్యతే వా క్వ భిద్యతే
పరబ్రహ్మలో, ఆకాశంలో లాగానే, కోయడం లేదా విడదీయడం అనే భావమే ఉండదు. ఏమి, ఎలా, ఎవరిది, ఎవరు, ఎక్కడ ఈ భేదం జరుగుతుంది?
బ్రహ్మతా బ్రహ్మతాపూరే జలే జలమ్ ఇవ స్ఫురత్ । స్థితా సమసమా వ్యోమ నిర్మలా శాన్తమ్ ఆత్మని
పరబ్రహ్మ పరిపూర్ణంగా పరబ్రహ్మగానే వెలుగుతుంది, అది నీళ్లలో నీరు కలిసినట్లుగా ఉంటుంది. అది సమంగా, నిర్మలంగా, ప్రశాంతంగా, ఆత్మ అనే ఆకాశంలో స్థిరంగా ఉంటుంది.
వాస్యవాసకభావో ఽతో మనాగ్ అపి న భిద్యతే । తేనేహావాసనీభావో బోధాత్ సమ్పన్న ఏవ తే
కావున, పాత్రలోని ద్రవ్యం, పాత్ర అనే భేదం ఎంత తక్కువైనా ఉండదు. జ్ఞానంతో నీకు వాసనలేని స్థితి నిజంగా లభిస్తుంది.
యో న నిర్వాసనో నూనం సర్వధర్మపరో ఽపి సః । సర్వజ్ఞో ఽప్య్ అతిబద్ధాత్మా తపస్వ్య్ అపి స రాగవాన్
ఎవరైనా మనసులో దాచిన వాసనల నుంచి విముక్తి పొందకపోతే, వారు అన్ని కర్తవ్యాలు నెరవేర్చినా, అన్నీ తెలుసుకున్నవారైనా, ఎంత తపస్సు చేసినా, అంతర్గతంగా బంధించబడి, రాగంతో ఉంటారు.
యస్యాస్తి వాసనాబీజమ్ అత్యల్పం చితిభూమిగమ్ । బృహత్ సఞ్జాయతే తస్య పునస్ సంసృతికాననమ్
ఎవరికి మనస్సులో వాసనల విత్తనం ఎంత తక్కువగా ఉన్నా, అది ఉండగానే, ఆ వ్యక్తికి మళ్లీ సంసారమనే అరణ్యం విస్తరిస్తుంది.
అభ్యాసాద్ ధృది రూఢేన సత్యసమ్బోధవహ్నినా । నిర్దగ్ధం వాసనాబీజం న భూయః పరిరోహతి
నిజమైన జ్ఞానం హృదయంలో బలంగా నిలిచి, నిరంతర సాధన వల్ల వాసనల విత్తనం పూర్తిగా కాలిపోతే, అది మళ్లీ మొలకెత్తదు.
దగ్ధం తు వాసనాబీజం న నిమజ్జతి వస్తుషు । సుఖదుఃఖాదిషు స్వచ్ఛం తుమ్బీపత్త్రమ్ ఇవామ్భసి
వాసనల విత్తనం కాలిపోయినప్పుడు, అది విషయాలలో మునిగిపోదు; సుఖం, దుఃఖం వంటి వాటిలో కూడా, అది నీటిపై తుమ్మపత్రం లా నిర్మలంగా ఉంటుంది.
శాన్తాత్మా విగతభవామయో ఽసి జాతో నిర్వాణో దలితమహామనోవిమోహః । సమ్యగ్జ్ఞశ్ శ్రుతమ్ అవగమ్య పావనం తత్ తిష్ఠాత్మవ్యవహృతిర్ ఏకశాన్తరూపః
నీ మనసు శాంతమై, జనన మరణాల బాధలు తొలగిపోయినవాడివి, మోక్షాన్ని పొందినవాడివి, మానసిక మోహమనే పెద్ద మాయను పూర్తిగా పోగొట్టుకున్నావు. నిజమైన జ్ఞానాన్ని తెలుసుకుని, పవిత్రమైన ఉపదేశాన్ని గ్రహించినవాడివి. నీ ఆచరణ ఎప్పుడూ అంతర్గత శాంతి రూపంలో నిలిచి ఉండాలి.
నష్టో మోహస్ స్మృతిర్ లబ్ధా త్వత్ప్రసాదాన్ మయాచ్యుత । స్థితో ఽస్మి గతసన్దేహః కరిష్యే వచనం తవ
నీ కృప వల్ల, ఓ అచ్యుతా, నా మోహం పోయింది, జ్ఞాపకం తిరిగి వచ్చింది. ఇప్పుడు నేను సందేహాలు లేకుండా నిలిచాను. నీ ఆజ్ఞను తప్పక పాటిస్తాను.
వృత్తయో యది బోధేన సంశాన్తా హృదయే స్ఫుటమ్ । తచ్ చిత్తం శాన్తమ్ ఏవాశు విద్ధి సత్త్వమ్ ఉపాగతమ్
బోధ ద్వారా మనస్సులోని అలజడులు స్పష్టంగా శాంతించిపోయినప్పుడు, ఆ మనస్సు నిజంగా ప్రశాంతంగా ఉందని, నిజమైన సత్త్వాన్ని పొందినవాడివని తెలుసుకో.
అత్ర తచ్ చేత్యరహితం ప్రత్యక్చేతననామకమ్ । వస్తు శిష్టం వినిర్ముక్తం యత్ సర్వం సర్వతశ్ చ యత్
ఇక్కడ, వస్తువు అనగా, ఏదీ ఆశ్రయించని, అంతర్గత చైతన్యమనే పేరుగలది మాత్రమే మిగిలి ఉంటుంది. అది అన్నిటినీ దాటి, అన్నిటిలోనూ విస్తరించి ఉంటుంది.
న కేచన ప్రబాధన్తే తత్ పదం జగదాధయః । భూతలాద్ గగనోడ్డీనం విహఙ్గమమ్ ఇవోతవః
ప్రపంచంలోని బాధలు ఆ స్థితిని ఏ మాత్రం కూడా తాకలేవు. భూమి మీద నుంచి ఆకాశంలో ఎగిరిపోతున్న పక్షులు భూమిని తాకని విధంగా, ఆ స్థితిని ఎలాంటి కష్టాలు కలవరపర్చవు.
ప్రత్యక్చేతనమ్ ఆభాసం శుద్ధం సఙ్కల్పవర్జితమ్ । అగమ్యమ్ ఏనమ్ ఆత్మానం విద్ధి దుష్టదృశామ్ ఇహ
అంతర్గతమైన, నిర్మలమైన, ఊహలు లేని, అపవిత్ర దృష్టి ఉన్నవారికి అందని ఆ చైతన్యాన్ని నీవు లోపల వెలిగే ఆత్మగా తెలుసుకో.
సర్వాతీతపదస్థస్య చితా శుద్ధస్య వాసనా । న శక్నోతి పదం ద్రష్టుం జనదృష్టిర్ అహేర్ ఇవ
ప్రపంచాన్ని దాటి ఉన్న, నిర్మలమైన, వాసనలు లేని మనసును సాధారణ జనులు గ్రహించలేరు. పాము పక్షి దారిని చూడలేనట్లే అది వారికి అజ్ఞేయం.
యత్ప్రాప్తౌ సర్వ ఏవేమే క్షీణా ఘటపటాదయః । వరాకీ వాసనా తత్ర కిం కరోతి పరే పదే
ఆ పరమ స్థితిని పొందినప్పుడు, గడులు, వస్త్రాలు వంటి అన్ని వస్తువులు అంతరించిపోతాయి. అలాంటి స్థితిలో బలహీనమైన వాసన ఏమి చేయగలదు?
యథానలగిరిం ప్రాప్య హిమలేశో విలీయతే । శుద్ధమ్ ఆసాద్య చిత్తత్త్వమ్ అవిద్యా లీయతే తథా
ఎలాగైతే మంచు కొండ మంటను చేరినప్పుడు కరిగిపోతుందో, అలాగే మనస్సు యొక్క శుద్ధ స్వరూపాన్ని తెలుసుకున్నపుడు అజ్ఞానం కూడా అంతేగా లయమైపోతుంది.
క్వ వరాకీ రజస్తుచ్ఛా వాసనా భోగబన్ధనీ । క్వాపూరితజగజ్జాలశ్ చిత్తత్త్వవిపులానిలః
ఈ చిన్నదైన, బలహీనమైన, బంధించే రజోగుణ వాసన ఎక్కడ? అంతటిని నింపే, విశాలమైన, చైతన్య స్వరూపపు గాలి ఎక్కడ?
తావత్ స్ఫురత్య్ అవిద్యేయం నానాకారవికారిణీ । యావన్ న సమ్పరిజ్ఞాతశ్ శుద్ధస్ స్వాత్మాయమ్ ఆత్మనా
మన స్వంత శుద్ధ స్వరూపాన్ని మనమే పూర్తిగా గ్రహించేవరకు, అనేక రూపాల్లో మారుతూ ఉండే ఈ అజ్ఞానం కొనసాగుతూనే ఉంటుంది.
సర్వా దృశ్యదృశః క్షీణాశ్ శుద్ధతైవోదితాతతా । నభసీవ పదే తస్మిన్ స్వాత్మన్య్ అఖిలపూరణే
అందరూ చూసేవారు, చూసే వస్తువులు అంతా లయమైపోతాయి. ఆ స్థితిలో, ఆ పరిపూర్ణ స్వరూపమైన స్వయాన్ని మాత్రమే మిగిలి ఉంటుంది. అది ఆకాశంలో లయమైనట్టే ఉంటుంది.
సమగ్రాకారరూపం తత్ సమగ్రాకారవర్జితమ్ । వాగతీతం పరం వస్తు కేన నామోపమీయతే
అన్ని రూపాలుగా కనిపించే, అయినా ఏ రూపం లేనట్టు ఉండే, మాటలకు అందని, పరమమైన ఆ సత్యాన్ని, దానికంటే సమానంగా చెప్పగలదేముంది?
విషయవిషవిషూచికామ్ అతస్ త్వం నిపుణమ్ అహంస్థితివాసనామ్ అపాస్య । అభిమతపరిహారయత్నయుక్త్యా భవ విరుజో భువనైకనాథమూర్తిః
కాబట్టి, విషం లాంటి అహంకార భావనను పూర్తిగా వదిలిపెట్టి, అన్ని ఆశలను త్యజించడంలో పట్టుదలతో ప్రయత్నిస్తూ, బాధల నుంచి విముక్తుడై, జగత్తుకు ఏకైక అధిపతిగా నిలిచిపో.
ఇతి గదితవతి త్రిలోకనాథే క్షణమ్ ఇవ మౌనమ్ అవస్థితే పురస్తాత్ । అథ మధుప ఇవాసితాబ్జషణ్డే వచనమ్ ఉపైష్యతి తత్ర పాణ్డుపుత్రః
మూడు లోకాల అధిపతి ఇలా చెప్పి, అతని ఎదుట క్షణం నిశ్శబ్దంగా ఉన్నాడు. అప్పుడు పాండు కుమారుడు, నీలకమల సమూహంలో తేనెటీగలా, అక్కడ మాట చెప్పేందుకు ముందుకు వచ్చాడు.
పరిగలితసమస్తశోకభావా పరమ్ ఉదయం భగవన్ మతిర్ గతేయమ్ । మమ తవ వచనేన లోకభర్తుర్ దినపతినా పరిబోధితాబ్జినీవ
భగవంతుడా! నీ మాటల వలన నా మనసు, అన్ని శోకాలు తొలగిపోయి, సూర్యుడు కమలాన్ని మేల్కొల్పినట్టు, లోకాన్ని పోషించే నీ ఉపదేశంతో పరమ జ్ఞానాన్ని పొందింది.
ఇత్య్ ఉక్త్వోత్థాయ గాణ్డీవధన్వా స హరిసారథిః । అర్జునో గతసన్దేహో రణలీలాం కరిష్యతి
ఇలా చెప్పి, గాండీవాన్ని ధరించిన అర్జునుడు, హరిదేవుడు తన రథసారథిగా ఉండగా, సందేహాలు లేకుండా లేచి, యుద్ధంలో పాల్గొంటాడు.
కరిష్యతి క్షతగజవాజిసారథిద్రుతద్రవద్రుధిరమహానదీం భువమ్ । శరోత్కరప్రసరమయాభ్రమణ్డలీతిరోహితద్యుమణివిలోచనాం దివమ్
అతడు గాయపడ్డ ఏనుగులు, గుర్రాలు, రథసారథులు పరుగెత్తే రక్తపు పెద్ద నదిగా భూమిని మార్చుతాడు. బాణాల ప్రవాహంతో ఆకాశాన్ని మేఘాల వలయంలా, సూర్యుడితో అలంకరించినట్టు కనిపించేలా చేస్తాడు.
ఏతాం దృష్టిమ్ అవష్టభ్య రాఘవాఘవిఘాతినీమ్ । తిష్ఠ నిస్సఙ్గసన్న్యాసబ్రహ్మార్పణమయాత్మికామ్
రాఘవా! పాపాల బాధలను తొలగించే ఈ దృష్టిని పట్టుకుని, అనాసక్తంగా, సర్వం పరమాత్మకు అర్పించిన మనసుతో నిలబడిపో.
యస్మిన్ సర్వం యతస్ సర్వం యస్ సర్వం సర్వతశ్ చ యః । యశ్ చ సర్వమయో నిత్య ఆత్మానం విద్ధి తం పరమ్
అందులోనే అన్నీ ఉన్నాయనీ, అందులోంచే అన్నీ ఉద్భవించాయనీ, అతడే అన్నీ, అన్ని చోట్ల ఉన్నవాడనీ, ఎప్పటికీ వ్యాపించినవాడనీ, ఆ పరమాత్మను తెలుసుకో.
దూరస్థమ్ అప్య్ అదూరస్థం సర్వగం త్వం స్వమ్ ఏవ చ । తత్స్థస్ తత్తామ్ అవాప్నోషి తద్ ఏవాస్య్ అస్తసంశయమ్
అది ఎంత దూరంలో ఉన్నట్టు కనిపించినా, నిజానికి మనకు దగ్గరగానే ఉంటుంది. అది అన్నిచోట్ల వ్యాపించి ఉన్నా, అది మన స్వరూపమే. దానిలో స్థిరంగా ఉన్నప్పుడు, దాని అసలైన తత్వాన్ని తెలుసుకుంటావు. అందులోనే అన్ని సందేహాలు తొలగిపోతాయి.
యత్ సంవేద్యవినిర్ముక్తం సంవేదనమ్ అనిన్దితమ్ । చేత్యముక్తచిదాభాసం తద్ విద్ధి పరమం పదమ్
ఏదైతే తెలిసే వస్తువుల నుండి పూర్తిగా స్వతంత్రంగా ఉంటుంది, నిందలేని స్వచ్ఛమైన జ్ఞానం, తెలిసే వస్తువుల బంధనాలకు లోనుకాని చైతన్యమై ఉంటుంది, దానినే పరమ పదంగా తెలుసుకో.