ఆకాశ ఏవ రచితా ప్రతిభైకరఙ్గా ముగ్ధా జగత్త్రయమనోహరపుత్రికేయమ్ । చిన్మాత్రవక్త్రపరిరఞ్జితసర్వలోకా లీలాకులా చపలచిత్తకచిత్రకర్త్రా
ఈ ముగ్ధమైన బొమ్మ మూడు లోకాలకు ఆకర్షణగా, ఆకాశంలో ఊహాశక్తితో తయారైంది. అన్ని లోకాలు చైతన్యపు ముఖచాయతో రంగులయ్యాయి. ఆ బొమ్మ ఆటలతో నిండిపోయి, చంచలమైన మనస్సు సృష్టించిన అద్భుతం.
హేమాచలాఙ్గలతికా ఘనకేశపాశా చన్ద్రార్కలోచనవిచాలనదృష్టలోకా । ధర్మార్థకామత్రికయన్త్రితశాస్త్రవస్త్రా పాతాలతాలచరణోన్నతభూనితమ్బా
ఆమె హేమాచల పర్వతానికి వల్లి, మేఘాలే దట్టమైన జడలు, చంద్రుడు సూర్యుడు కన్నులై ఆమె చూపు లోకాలను కదిలిస్తుంది. ధర్మార్థకామాలు నడిపే శాస్త్రాలే ఆమె వస్త్రం, పాతాళం వేర్లు భూమిని ఎత్తినట్లు ఆమె నడుము విస్తరించింది.
బ్రహ్మేన్ద్రరుద్రహరిబాహుచతుష్టయోగ్రా సత్యానృతోన్నతకుచా కకుబఙ్గయష్టిః । అబ్ధ్యన్త్రవేష్టితమహీతలపద్మపీఠపత్త్రీకృతాచలమహాభువనోదరీ చ
బ్రహ్మ, ఇంద్రుడు, రుద్రుడు, హరిదేవుడు — వీరి చేతులే ఆమెకు నాలుగు బాహువులు. ఆమె వక్షోజాలు సత్యం, అసత్యంతో పైకి ఉబ్బినవిగా ఉంటాయి. దిక్కులు ఆమె శరీరానికి ఆధారంగా నిలుస్తాయి. సముద్రాలు చుట్టుముట్టిన భూమి పద్మాసనంగా, పర్వతాలు ఆ పద్మానికి రేకుల్లా, ఆ మహావిశ్వానికి విస్తారమైన పొట్ట ఆమెదే.
రాత్ర్యన్ధకారచపలభ్రురహస్స్మితోచ్చైస్ తారాకరాలపులకా గ్రహదన్తపఙ్క్తిః । చఞ్చచ్చతుర్దశవిధాకులభూతజాతరోమా ధ్వనత్ప్రలయవారిదకమ్బుపూగా
రాత్రి చీకటి ఆమె కనుబొమ్మలు, నక్షత్రాల మెరుపు ఆమె చిరునవ్వు, గ్రహాల వరుస ఆమె పళ్లల్లా మెరిసిపోతుంది. పద్నాలుగు రకాల భూతజాతులు ఆమె శరీర రోమాలు లాగా కదులుతుంటాయి. ప్రళయ సముద్ర జలాల గర్జన ఆమె స్వరం.
జీవాన్వితా గగన ఏవ కృతా విచిత్రా వ్యోమాత్మికాచిరవిలక్షణచిత్రకర్త్రా । చిత్తేన చిత్రపరికర్మవిదా త్రిలోకీ నానావిలాసవలితా వరపుత్రికేతి
ప్రాణంతో నిండిన ఆమె, ఆకాశంలోనే విచిత్రంగా సృష్టించబడింది. ఆమె స్వరూపం ఆకాశమే. ఎప్పుడూ భిన్నంగా ఉండే కళాకారుడు ఆమెను ప్రత్యేకంగా మలిచాడు. మూడు లోకాలు, మనస్సు చాతుర్యంతో అలంకరించబడి, అనేక లీలలతో నిండిన అద్భుతమైన బొమ్మగా నిలుస్తున్నాయి.
ఇదం విద్ధి మహాశ్చర్యమ్ అర్జునేహ హి యత్ కిల । పూర్వం సఞ్జాయతే చిత్రం పశ్చాద్ భిత్తిర్ ఉదేతి హి
అర్జునా! ఇది గొప్ప ఆశ్చర్యంగా తెలుసుకో. ఇక్కడ ముందుగా చిత్రమే కనిపిస్తుంది, తర్వాతే గోడ కనిపిస్తుంది.
అభిత్తావ్ ఉత్థితే చిత్రే దృశ్యతే భిత్తిర్ ఆతతా । అహో ను చిత్రా మాయేయం మగ్నం తుమ్బు శిలా ప్లుతా
గోడపై చిత్రము కనిపించినప్పుడు, ఆ గోడే విస్తరించి కనిపిస్తుంది. ఇదెంత ఆశ్చర్యకరమైన మాయో! నీటిలో మునిగిన తుమ్మెద గానీ, నీటిమీద తేలుతున్న రాయి గానీ లాంటిది ఇది.
చిత్తస్థచిత్రసదృశే వ్యోమాత్మని జగత్త్రయే । వ్యోమాత్మనస్ తే కిమ్ ఇయమ్ అహన్తా వ్యోమతోదితా
మనసులో ఉన్న చిత్రంలా, ఈ మూడు లోకాలు కూడా చైతన్యాకాశంలోనే ఉన్నాయి. నీ స్వరూపమైన ఆకాశంనుంచి ఈ 'నేను' అనే భావన ఎలా పుట్టిందో చెప్పు.
సర్గవ్యోమ కృతం వ్యోమ్నా వ్యోమ్ని వ్యోమ విలీయతే । భుజ్యతే వ్యోమని వ్యోమ వ్యోమ వ్యోమని చాతతమ్
సృష్టి అనే ఆకాశం, ఆకాశంతోనే ఏర్పడింది; ఆకాశంలోనే అది కలిసిపోతుంది. ఆకాశంలోనే ఆకాశాన్ని అనుభవిస్తారు, ఆకాశం అంతటా ఆకాశమే వ్యాపించి ఉంది.
వేష్టితం వాసనారజ్జ్వా దీర్ఘసంసృతిదామ యత్ । వాసనోద్వేష్టనేనైవ తద్ ఇహోద్వేష్ట్యతే ఽర్జున
దీర్ఘకాల సంసారం అనే గొడుగు, వాసనల తాడుతో బంధించబడి ఉంటుంది. ఆ వాసనలను విడదీయగలిగితే, అర్జునా, ఇక్కడే ఆ బంధం విడిపోతుంది.
ప్రతిబిమ్బం యథాదర్శే తథేదం బ్రహ్మణి స్వయమ్ । అగమ్యం ఛేదభేదాదేర్ ఆధారానన్యతావశాత్
ఎలా కంటిలో అద్దంలో ప్రతిబింబం కనిపిస్తుందో, అలాగే ఈ జగత్తు కూడా పరబ్రహ్మంలోనే ఉద్భవిస్తుంది. దానికి దాని ఆధారమైన పరబ్రహ్మతో ఏ మాత్రం భేదం ఉండదు కాబట్టి, దాన్ని కోయడం, విడగొట్టడం సాధ్యం కాదు.
అనన్యచ్ ఛేదభేదాది బ్రహ్మణి బ్రహ్మ చామ్బరమ్ । కిం కథం కస్య కేనైతచ్ ఛిద్యతే వా క్వ భిద్యతే
పరబ్రహ్మలో, ఆకాశంలో లాగానే, కోయడం లేదా విడదీయడం అనే భావమే ఉండదు. ఏమి, ఎలా, ఎవరిది, ఎవరు, ఎక్కడ ఈ భేదం జరుగుతుంది?
బ్రహ్మతా బ్రహ్మతాపూరే జలే జలమ్ ఇవ స్ఫురత్ । స్థితా సమసమా వ్యోమ నిర్మలా శాన్తమ్ ఆత్మని
పరబ్రహ్మ పరిపూర్ణంగా పరబ్రహ్మగానే వెలుగుతుంది, అది నీళ్లలో నీరు కలిసినట్లుగా ఉంటుంది. అది సమంగా, నిర్మలంగా, ప్రశాంతంగా, ఆత్మ అనే ఆకాశంలో స్థిరంగా ఉంటుంది.
వాస్యవాసకభావో ఽతో మనాగ్ అపి న భిద్యతే । తేనేహావాసనీభావో బోధాత్ సమ్పన్న ఏవ తే
కావున, పాత్రలోని ద్రవ్యం, పాత్ర అనే భేదం ఎంత తక్కువైనా ఉండదు. జ్ఞానంతో నీకు వాసనలేని స్థితి నిజంగా లభిస్తుంది.
యో న నిర్వాసనో నూనం సర్వధర్మపరో ఽపి సః । సర్వజ్ఞో ఽప్య్ అతిబద్ధాత్మా తపస్వ్య్ అపి స రాగవాన్
ఎవరైనా మనసులో దాచిన వాసనల నుంచి విముక్తి పొందకపోతే, వారు అన్ని కర్తవ్యాలు నెరవేర్చినా, అన్నీ తెలుసుకున్నవారైనా, ఎంత తపస్సు చేసినా, అంతర్గతంగా బంధించబడి, రాగంతో ఉంటారు.
యస్యాస్తి వాసనాబీజమ్ అత్యల్పం చితిభూమిగమ్ । బృహత్ సఞ్జాయతే తస్య పునస్ సంసృతికాననమ్
ఎవరికి మనస్సులో వాసనల విత్తనం ఎంత తక్కువగా ఉన్నా, అది ఉండగానే, ఆ వ్యక్తికి మళ్లీ సంసారమనే అరణ్యం విస్తరిస్తుంది.
అభ్యాసాద్ ధృది రూఢేన సత్యసమ్బోధవహ్నినా । నిర్దగ్ధం వాసనాబీజం న భూయః పరిరోహతి
నిజమైన జ్ఞానం హృదయంలో బలంగా నిలిచి, నిరంతర సాధన వల్ల వాసనల విత్తనం పూర్తిగా కాలిపోతే, అది మళ్లీ మొలకెత్తదు.
దగ్ధం తు వాసనాబీజం న నిమజ్జతి వస్తుషు । సుఖదుఃఖాదిషు స్వచ్ఛం తుమ్బీపత్త్రమ్ ఇవామ్భసి
వాసనల విత్తనం కాలిపోయినప్పుడు, అది విషయాలలో మునిగిపోదు; సుఖం, దుఃఖం వంటి వాటిలో కూడా, అది నీటిపై తుమ్మపత్రం లా నిర్మలంగా ఉంటుంది.
శాన్తాత్మా విగతభవామయో ఽసి జాతో నిర్వాణో దలితమహామనోవిమోహః । సమ్యగ్జ్ఞశ్ శ్రుతమ్ అవగమ్య పావనం తత్ తిష్ఠాత్మవ్యవహృతిర్ ఏకశాన్తరూపః
నీ మనసు శాంతమై, జనన మరణాల బాధలు తొలగిపోయినవాడివి, మోక్షాన్ని పొందినవాడివి, మానసిక మోహమనే పెద్ద మాయను పూర్తిగా పోగొట్టుకున్నావు. నిజమైన జ్ఞానాన్ని తెలుసుకుని, పవిత్రమైన ఉపదేశాన్ని గ్రహించినవాడివి. నీ ఆచరణ ఎప్పుడూ అంతర్గత శాంతి రూపంలో నిలిచి ఉండాలి.
నష్టో మోహస్ స్మృతిర్ లబ్ధా త్వత్ప్రసాదాన్ మయాచ్యుత । స్థితో ఽస్మి గతసన్దేహః కరిష్యే వచనం తవ
నీ కృప వల్ల, ఓ అచ్యుతా, నా మోహం పోయింది, జ్ఞాపకం తిరిగి వచ్చింది. ఇప్పుడు నేను సందేహాలు లేకుండా నిలిచాను. నీ ఆజ్ఞను తప్పక పాటిస్తాను.
వృత్తయో యది బోధేన సంశాన్తా హృదయే స్ఫుటమ్ । తచ్ చిత్తం శాన్తమ్ ఏవాశు విద్ధి సత్త్వమ్ ఉపాగతమ్
బోధ ద్వారా మనస్సులోని అలజడులు స్పష్టంగా శాంతించిపోయినప్పుడు, ఆ మనస్సు నిజంగా ప్రశాంతంగా ఉందని, నిజమైన సత్త్వాన్ని పొందినవాడివని తెలుసుకో.
అత్ర తచ్ చేత్యరహితం ప్రత్యక్చేతననామకమ్ । వస్తు శిష్టం వినిర్ముక్తం యత్ సర్వం సర్వతశ్ చ యత్
ఇక్కడ, వస్తువు అనగా, ఏదీ ఆశ్రయించని, అంతర్గత చైతన్యమనే పేరుగలది మాత్రమే మిగిలి ఉంటుంది. అది అన్నిటినీ దాటి, అన్నిటిలోనూ విస్తరించి ఉంటుంది.
న కేచన ప్రబాధన్తే తత్ పదం జగదాధయః । భూతలాద్ గగనోడ్డీనం విహఙ్గమమ్ ఇవోతవః
ప్రపంచంలోని బాధలు ఆ స్థితిని ఏ మాత్రం కూడా తాకలేవు. భూమి మీద నుంచి ఆకాశంలో ఎగిరిపోతున్న పక్షులు భూమిని తాకని విధంగా, ఆ స్థితిని ఎలాంటి కష్టాలు కలవరపర్చవు.
ప్రత్యక్చేతనమ్ ఆభాసం శుద్ధం సఙ్కల్పవర్జితమ్ । అగమ్యమ్ ఏనమ్ ఆత్మానం విద్ధి దుష్టదృశామ్ ఇహ
అంతర్గతమైన, నిర్మలమైన, ఊహలు లేని, అపవిత్ర దృష్టి ఉన్నవారికి అందని ఆ చైతన్యాన్ని నీవు లోపల వెలిగే ఆత్మగా తెలుసుకో.
సర్వాతీతపదస్థస్య చితా శుద్ధస్య వాసనా । న శక్నోతి పదం ద్రష్టుం జనదృష్టిర్ అహేర్ ఇవ
ప్రపంచాన్ని దాటి ఉన్న, నిర్మలమైన, వాసనలు లేని మనసును సాధారణ జనులు గ్రహించలేరు. పాము పక్షి దారిని చూడలేనట్లే అది వారికి అజ్ఞేయం.
యత్ప్రాప్తౌ సర్వ ఏవేమే క్షీణా ఘటపటాదయః । వరాకీ వాసనా తత్ర కిం కరోతి పరే పదే
ఆ పరమ స్థితిని పొందినప్పుడు, గడులు, వస్త్రాలు వంటి అన్ని వస్తువులు అంతరించిపోతాయి. అలాంటి స్థితిలో బలహీనమైన వాసన ఏమి చేయగలదు?
యథానలగిరిం ప్రాప్య హిమలేశో విలీయతే । శుద్ధమ్ ఆసాద్య చిత్తత్త్వమ్ అవిద్యా లీయతే తథా
ఎలాగైతే మంచు కొండ మంటను చేరినప్పుడు కరిగిపోతుందో, అలాగే మనస్సు యొక్క శుద్ధ స్వరూపాన్ని తెలుసుకున్నపుడు అజ్ఞానం కూడా అంతేగా లయమైపోతుంది.
క్వ వరాకీ రజస్తుచ్ఛా వాసనా భోగబన్ధనీ । క్వాపూరితజగజ్జాలశ్ చిత్తత్త్వవిపులానిలః
ఈ చిన్నదైన, బలహీనమైన, బంధించే రజోగుణ వాసన ఎక్కడ? అంతటిని నింపే, విశాలమైన, చైతన్య స్వరూపపు గాలి ఎక్కడ?
తావత్ స్ఫురత్య్ అవిద్యేయం నానాకారవికారిణీ । యావన్ న సమ్పరిజ్ఞాతశ్ శుద్ధస్ స్వాత్మాయమ్ ఆత్మనా
మన స్వంత శుద్ధ స్వరూపాన్ని మనమే పూర్తిగా గ్రహించేవరకు, అనేక రూపాల్లో మారుతూ ఉండే ఈ అజ్ఞానం కొనసాగుతూనే ఉంటుంది.
సర్వా దృశ్యదృశః క్షీణాశ్ శుద్ధతైవోదితాతతా । నభసీవ పదే తస్మిన్ స్వాత్మన్య్ అఖిలపూరణే
అందరూ చూసేవారు, చూసే వస్తువులు అంతా లయమైపోతాయి. ఆ స్థితిలో, ఆ పరిపూర్ణ స్వరూపమైన స్వయాన్ని మాత్రమే మిగిలి ఉంటుంది. అది ఆకాశంలో లయమైనట్టే ఉంటుంది.