న కుర్యాద్ భోగసన్త్యాగం న కుర్యాద్ భోగభావనమ్ । స్థాతవ్యం సుసమేనైవ యథాప్రాప్తానువర్తినా
భోగాలను పూర్తిగా వదిలిపెట్టకూడదు, వాటిపట్ల మమకారం పెంచుకోకూడదు; ఏది ఎదురైతే దానిని సమంగా స్వీకరించాలి.
అనాత్మన్య్ ఆత్మతాం దేహే మా భావయ భవాత్మని । ఆత్మన్య్ ఏవాత్మతాం సత్యే భావయాభావరూపిణి
దేహంలో, ఆత్మ కాని దాంట్లో, ఆత్మ భావన కలిగి ఉండవద్దు; నిజమైన ఆత్మను, సత్యమైన ఆత్మను మాత్రమే, ఆత్మలోనే తెలుసుకో.
దేహనాశే మహాబాహో న కిఞ్చిద్ అపి నశ్యతి । ఆత్మనాశే హి నాశస్ స్యాన్ న చాత్మా నశ్యతి క్వచిత్
ఓ మహాబాహూ, ఈ శరీరం నశించినప్పుడు ఏదీ పోయిందని చెప్పలేం. ఆత్మ నశిస్తేనే నిజంగా నాశనం జరుగుతుంది. కానీ ఆ ఆత్మ ఎప్పుడూ ఎక్కడా నశించదు.
అవినాశమ్ అనాద్యన్తమ్ ఆత్మానమ్ అజరం విదుః । నశ్యత్య్ ఆత్మేతి దుర్బోధో మా తవాస్త్వ్ అతిదుఃఖదః
ఆత్మ అనేది నశించనిది, ఆదియూ అంతమూ లేనిది, వృద్ధాప్యం రాని దానిగా తెలుసుకున్నారు. ఆత్మ నశించిపోతుందనే భావనను నీవు కలిగి ఉండకూడదు, అది గొప్ప బాధను కలిగిస్తుంది.
న కదాచన నశ్యన్తి విదితాత్మాన ఉత్తమాః । నశ్యన్త్య్ అవిదితాత్మానో హ్య్ అనాత్మన్య్ ఆత్మమానినః
ఆత్మను తెలుసుకున్న ఉత్తములు ఎప్పుడూ నశించరు. కానీ ఆత్మను తెలియని వారు, ఆత్మ కానిది ఆత్మ అని భావించే వారు మాత్రం నశిస్తారు.
ఏవం చేత్ తజ్ జగన్నాథ మూఢానామ్ అపి మానద । దేహనాశే సముత్పన్నే మన్యే నష్టం న కిఞ్చన
ప్రభూ, మూర్ఖులకూ గౌరవం ఇచ్చేవాడవు కదా, ఇది నిజమైతే శరీరం నశించినా ఏదీ పోయిందని నేను అనుకోవడం లేదు.
ఏవమ్ ఏవ మహాబాహో న కిఞ్చిన్ నశ్యతి క్వచిత్ । ఆత్మైవాస్త్య్ అవినాశాత్మా కిం తస్య క్వ వినశ్యతి
ఈ విధంగా, ఓ మహాబాహువా, ఎక్కడా ఏది కూడా నశించదు. నశించని ఆత్మ మాత్రమే ఉంది. దానికి ఎప్పుడు, ఎక్కడ నాశనం జరుగుతుంది?
ఇదం నష్టమ్ ఇదం యుక్తమ్ ఇతి మోహాద్ భ్రమాద్ ఋతే । అన్యత్ తథా న పశ్యామి వన్ధ్యాస్త్రీతనయం యథా
ఇది పోయింది, ఇది సరైంది అని అనుకోవడం మాయ వల్ల, అపోహ వల్ల మాత్రమే కలుగుతుంది. వాస్తవానికి, వంధ్యకు కొడుకు లేని విధంగా, అలాంటి దేనినీ నేను చూడలేదు.
నాసతో విద్యతే భావో నాభావో విద్యతే సతః । ఉభయోర్ అపి దృష్టో ఽన్తస్ త్వ్ అనయోస్ తత్త్వదర్శిభిః
అసత్యానికి అసలు ఉనికి ఉండదు; సత్యానికి లేనట్టుగా ఉండదు. ఈ రెండింటి అంతాన్ని తత్వాన్ని తెలిసినవారు చూశారు.
అవినాశి తు తద్ విద్ధి యేన సర్వమ్ ఇదం తతమ్ । వినాశమ్ అవ్యయస్యాస్య న కశ్చిత్ కర్తుమ్ అర్హతి
ఈ సర్వాన్ని వ్యాపించి ఉన్నది నశించని దేనని తెలుసుకో. ఈ శాశ్వతమైనదాన్ని ఎవ్వరూ నశింప చేయలేరు.
అన్తవన్త ఇమే దేహా నిత్యస్యోక్తాశ్ శరీరిణః । అనాశినో ఽప్రమేయస్య తస్మాద్ యుధ్యస్వ భారత
ఈ శరీరాలు అంతమవుతాయి అని చెప్పబడింది, కాని వాటిలో ఉన్న ఆత్మ శాశ్వతమైనది, నశించనిది, కొలవలేనిది. అందుకే, ఓ భారత వంశజా, నీవు ధైర్యంగా పోరాడు.
ఆత్మైవైకో ఽస్తి న ద్విత్వమ్ అసతస్ సమ్భవః కుతః । అవినాశస్ త్వ్ అనన్తో ఽసౌ సతో నాశో న విద్యతే
ఇక్కడ ఒక్క ఆత్మ మాత్రమే ఉంది, రెండవది లేదు. అసత్యానికి ఎక్కడ నుండీ ఉద్భవం? నిజమైనది అనంతమైనది, నశించనిది. నిజమైనదానికి నాశనం ఉండదు.
ద్వైతైకత్వపరిత్యాగే యచ్ ఛేషమ్ అవశిష్యతే । శాన్తం సదసతోర్ మధ్యం తద్ అస్తీహ పరం పదమ్
ద్వైతం, అద్వైతాన్ని విడిచిపెట్టిన తర్వాత మిగిలేది శాంతమైనది, సత్యం-అసత్యం మధ్యలో ఉన్నది. అదే ఇక్కడ పరమ పదం.
తన్ మృతో ఽస్మీతి భగవన్ కింరూఢేహ నృణాం స్థితిః । కథం స్థితౌ వా లోకానాం తౌ స్వర్గనరకౌ ప్రభో
భగవంతుడా, 'నేను చనిపోయాను' అని ఎవరైనా అనినప్పుడు, ఇక్కడ మనుషుల స్థితి నిజంగా ఎలా ఉంటుంది? లోకాల స్థితిలో స్వర్గం, నరకం ఎలా ఉంటాయి ప్రభూ?
భూమిర్ ఆపో ఽనలో వాయుః ఖం మనో బుద్ధిర్ ఏవ చ । ఏతత్తన్మాత్రజాతాత్మా జీవో దేహేషు తిష్ఠతి
భూమి, నీరు, అగ్ని, గాలి, ఆకాశం, మనస్సు, బుద్ధి — ఇవన్నీ వాటి సూక్ష్మ స్వభావాలనుండి పుట్టినవే. ఇవే జీవుని అసలు స్వరూపం, ఇవి ఉండేంతవరకు జీవుడు శరీరాల్లో నివసిస్తాడు.
స కృష్యతే వాసనయా రజ్జ్వేవ పశుపోతకః । స తిష్ఠతి శరీరాన్తః పఞ్జరే విహగో యథా
ఆ జీవుడు వాసనల వల్ల, కట్టిన దూడను తాడుతో లాగినట్టు లాగబడతాడు. ఆత్మ శరీరంలో పంజరంలో పక్షి ఉన్నట్టు ఉంటుంది.
స కాలవశతో దేహాజ్ జర్జరత్వమ్ ఉపాగతాత్ । వాసనావశతో యాతి వృక్షపర్ణాద్ రసో యథా
కాల ప్రభావంతో శరీరం బలహీనమైపోయినప్పుడు, ఆ జీవుడు వాసనల బలంతో బయటకు వెళ్తాడు. ఇది చెట్టు ఆకులోని రసం ఎలా బయటకు పోతుందో అలా.
శ్రోత్రం చక్షుస్ స్పర్శనం చ రసనం ఘ్రాణమ్ ఏవ చ । గృహీత్వైతాని సంయాతి వాయుర్ గన్ధాన్ ఇవాశయాత్
వినికిడి, చూపు, స్పర్శ, రుచి, వాసన అనే ఇంద్రియాలను తీసుకుని, ఆ జీవుడు బయటకు వెళ్తాడు. ఇది గాలి వాసనలను వాటి మూలం నుండి తీసుకెళ్లినట్టు.
వాసనావత్త్వమ్ ఏవాస్య దేహో నేతరయుక్తిజః । క్షీయతే వాసనాత్యాగే క్షీణే భవతి తత్ పదమ్
ఈ శరీరం వాసనల వల్లే ఏర్పడింది, మరే ఇతర కారణం లేదు. వాసనలను పూర్తిగా వదిలిపెట్టినప్పుడు, శరీరం క్షీణించి, ఆ పరస్థితిని పొందుతుంది.
వాసనావాన్ పురా పుష్టో భూత్వా భ్రామ్యతి యోనిషు । జీవో భ్రమభరాకారో మాయాపురుషకో యథా
వాసనల వల్ల బలపడిన జీవుడు ఎన్నో జన్మల్లో తిరుగుతూ, మాయ వల్ల ఏర్పడిన మానవుడిలా, సంచారభారంతో కూడిన రూపాన్ని పొందుతాడు.
అక్షస్వభావాన్ అఖిలాఞ్ శరీరాద్ వాసనావశః । జీవో గృహీత్వా సంయాతి పుష్పాద్ గన్ధాన్ ఇవానిలః
వాసనల బలంతో జీవుడు శరీరంలోని అన్ని ఇంద్రియాలను తీసుకుని వెళ్ళిపోతాడు. ఇది పువ్వు నుండి గాలి పరిమళాన్ని తీసుకుపోయినట్లే.
దేహో నిస్స్పన్దతామ్ ఏతి జీవే కౌన్తేయ నిర్గతే । నిస్స్పన్దావయవాభోగశ్ శాన్తవాత ఇవ ద్రుమః
కౌంతేయా! జీవుడు బయటకు వెళ్ళినప్పుడు శరీరం నిశ్చలంగా మారుతుంది. దాని అవయవాలు కదలక, శాంతమైన గాలి తాకిన వృక్షంలా ఉంటాయి.
అచేష్టశ్ ఛేదభేదాదిదోషైర్ ఆయాత్య్ అదృశ్యతామ్ । మృత ఇత్య్ ఉచ్యతే లోకే దేహో విగతజీవితః
శరీరం కదలకుండా, కోయడం లేదా పగలగొట్టడం వంటి గాయాల వల్ల స్పర్శ లేకుండా కనిపించకుండా పోయినప్పుడు, అది ప్రాణం లేని శరీరం అని, మృతదేహం అని ఈ లోకంలో అంటారు.
స జీవః ప్రాణమూర్తిః ఖే యత్ర యత్రావతిష్ఠతే । తత్ర స్వవాసనాభ్యాసాత్ పశ్యత్య్ ఆకారమ్ ఆతతమ్
ఆ ప్రాణశక్తి రూపమైన జీవుడు, ఆకాశంలో ఎక్కడ ఉన్నా, తన స్వంత వాసనల ప్రభావంతో అక్కడే ఒక రూపాన్ని విస్తరించి చూస్తాడు.
అయం దేహో హి జీవేన త్వ్ అసన్న్ ఏవావలోకితః । అస్య నాశే ఽన్యమ్ అప్య్ ఏవం పశ్యత్య్ ఏవాశు స్వప్నవత్
ఈ శరీరాన్ని జీవుడు నిజంగా లేనట్టే భావిస్తాడు. ఇది నశించిన తర్వాత, కలలో మరోదాన్ని చూసినట్టు, వెంటనే ఇంకొకదాన్ని కూడా అలాగే చూస్తాడు.
యథైవ పశ్యత్య్ ఆకారాంస్ తేషాం నాశాంస్ తథైవ సః । ఆదిసర్గే భావనయా కిలైవం సంవిభావితః
జీవుడు రూపాలను ఎలా చూస్తాడో, అవి నశించడాన్ని కూడా అలాగే చూస్తాడు. సృష్టి ఆరంభంలో, భావన శక్తితో ఇదే విధంగా అనుభవించేవాడిగా తయారవుతాడు.
ఝగిత్య్ ఉద్భవకాలే తు యద్ యథా దృశ్యతే పురః । ఆనిర్వాణం తద్ ఏవాస్యా అవినాభావిసంవిదః
ఒకదానిలోంచి అకస్మాత్తుగా ఏది ఎదురుగా కనిపిస్తే, అది యథావిధిగా నిర్ణయించలేనిది అవుతుంది, ఎందుకంటే ఆ జ్ఞానం జీవనంతో విడిపోని స్వభావం కలిగి ఉంటుంది.
ప్రాక్తనం వాసనాజాలం పురుషార్థేన జీయతే । యత్నేనాద్యతనేనాశు యతనం హ్యస్తనం యథా
మునుపటి అలవాట్ల గుళిక purposeful ప్రయత్నంతో నిలబడుతుంది; ఇప్పుడే చేసే ప్రయత్నంతో, గతంలో చేసిన శ్రమను త్వరగా అధిగమించవచ్చు, నిన్నటి ప్రయత్నంలా.
య ఏవ పురుషార్థేన దృష్టో బలవతా క్షణాత్ । పూర్వోత్తరనిమేషాంశస్ స ఏవ జయతి స్ఫుటమ్
బలమైన ప్రయత్నంతో ఏ క్షణంలో ఏది స్పష్టంగా గ్రహించబడుతుందో, అది గతమో భవిష్యత్తో అయినా, అదే స్పష్టంగా విజయం సాధిస్తుంది.
అపి స్ఫుటతి విధ్యణ్డే వాతి వా ప్రలయానిలే । పౌరుషం హి యథాశాస్త్రమ్ అతస్ త్యాజ్యం న ధీమతా
బ్రహ్మాండం చీలిపోయినా, లయవాయువు వీచినా, శాస్త్రంలో చెప్పినట్టు ప్రయత్నాన్ని తెలివైనవాడు ఎప్పుడూ వదిలిపెట్టకూడదు.