ఆసక్తిమ్ ఆహుః కర్తృత్వమ్ అకర్తుర్ అపి తద్ భవేత్ । మౌర్ఖ్యే స్థితే హి మనసి తస్మాన్ మౌర్ఖ్యం పరిత్యజేత్
ఆసక్తినే చేయుదల అంటారు; చేయని వాడికీ అది కలగొచ్చు. మనస్సు అజ్ఞానంలో ఉండగా, అందువల్ల ఆ అజ్ఞానాన్ని విడిచిపెట్టాలి.
పరం తజ్జ్ఞత్వమ్ ఆశ్రిత్య నిరాసక్తేర్ మహాత్మనః । సర్వకర్మరతస్యాపి కర్తృతోదేతి న క్వచిత్
ఆ పరమ జ్ఞానాన్ని ఆధారంగా చేసుకుని, ఆసక్తి లేని మహాత్ముడికి అన్ని పనుల్లో నిమగ్నుడైనా, చేయుదల అనే భావన ఎప్పుడూ కలగదు.
అకర్తృత్వాద్ అభోక్తృత్వమ్ అభోక్తృత్వాత్ సమైకతా । సమైకత్వాద్ అనన్తత్వం తతో బ్రహ్మత్వమ్ ఆతతమ్
చేయుదల లేకపోతే అనుభవించేవాడనేది ఉండదు; అనుభవించేవాడనిది లేకపోతే సమత్వం వస్తుంది; సమత్వం వల్ల అనంతత్వం కలుగుతుంది; అనంతత్వం ద్వారా బ్రహ్మత్వం పొందుతారు.
నానాతామ్ అలమ్ ఉత్సృజ్య పరమాత్మైకతాం గతః । కుర్వన్ కార్యమ్ అకార్యం చ నైవ కర్తా త్వమ్ అర్జున
వివిధతను పూర్తిగా వదిలేసి పరమాత్మ సమత్వాన్ని పొందినవాడు, పని చేసినా చేయకపోయినా, నీవు చేయువాడవు, అర్జునా.
యస్య సర్వే సమారమ్భాః కామసఙ్కల్పవర్జితాః । జ్ఞానాగ్నిదగ్ధకర్మాణం తమ్ ఆహుః పణ్డితం బుధాః
ఎవరికి ప్రతి కార్యమూ ఆశలు, సంకల్పాలు లేకుండా, జ్ఞానాగ్ని వల్ల అన్ని కర్మలు కాలిపోయాయో, అటువంటి వాడిని జ్ఞానులు మునిగా పిలుస్తారు.
సమస్ సోమ్యస్ స్థిరస్ స్వస్థశ్ శాన్తస్ సర్వార్థనిస్స్పృహః । యస్ తిష్ఠతి స సువ్యగ్రో ఽప్య్ అలమ్ అవ్యగ్రతాం గతః
ఎవడు సమభావంతో, మృదువుగా, స్థిరంగా, స్వస్థంగా, శాంతంగా, ఏ విషయంపైనా ఆకాంక్ష లేకుండా ఉంటాడో, అతడు బయటికి ఎంత కలవరంగా కనిపించినా, నిజానికి అతనికి కలవరమే ఉండదు.
నిర్ద్వన్ద్వో నిత్యసత్త్వస్థో నిర్యోగక్షేమ ఆత్మవాన్ । యథాప్రాప్తానువర్తీ చ భవ భూషితభూతలః
నీవు ద్వంద్వాలు లేకుండా, ఎప్పుడూ పవిత్రతలో నిలిచి, లాభనష్టాలకీ భద్రతకీ పట్టించుకోకుండా, నిన్ను నీవు పట్టుకుని, ఏది వస్తే అది అంగీకరించేవాడిగా భూమిని అలంకరించు.
కర్మేన్ద్రియాణి సంయమ్య య ఆస్తే మనసా స్మరన్ । ఇన్ద్రియార్థాన్ విమూఢాత్మా మిథ్యాచారస్ స ఉచ్యతే
యవడు తన క్రియేంద్రియాలను నియంత్రించి, మనసులో మాత్రం విషయాలను తలచుకుంటాడో, అతని మనస్సు మాయలో మునిగిపోయి, అటువంటి వాడు మాయాచారి అని పిలవబడతాడు.
యస్ త్వ్ ఇన్ద్రియాణి మనసా నియమ్యారభతే ఽర్జున । కర్మేన్ద్రియైః కర్మయోగమ్ అసక్తస్ స విశిష్యతే
అర్జునా, ఎవడు మనస్సుతో ఇంద్రియాలను నియంత్రించి, కర్మేంద్రియాలతో అసక్తిగా కర్మయోగాన్ని ఆచరిస్తాడో, వాడు అందరిలో ఉత్తముడు.
ఆపూర్యమాణం త్వ్ అచలప్రతిష్ఠం సముద్రమ్ ఆపః ప్రవిశన్తి యద్వత్ । తద్వత్ కామా యం ప్రవిశన్తి సర్వే స శాన్తిమ్ ఆప్నోతి న కామకామీ
ఎప్పుడూ నిండిపోతూ ఉండే సముద్రాన్ని ఎన్నో నదుల నీళ్ళు చేరినా, అది కదలకుండా స్థిరంగా ఉంటుందిలా, అన్ని కోరికలు ఎవరిలో కలిసిపోతాయో ఆ మనిషి శాంతిని పొందుతాడు; కాని కోరికలకే ఆశపడేవాడు శాంతిని పొందడు.
న కుర్యాద్ భోగసన్త్యాగం న కుర్యాద్ భోగభావనమ్ । స్థాతవ్యం సుసమేనైవ యథాప్రాప్తానువర్తినా
భోగాలను పూర్తిగా వదిలిపెట్టకూడదు, వాటిపట్ల మమకారం పెంచుకోకూడదు; ఏది ఎదురైతే దానిని సమంగా స్వీకరించాలి.
అనాత్మన్య్ ఆత్మతాం దేహే మా భావయ భవాత్మని । ఆత్మన్య్ ఏవాత్మతాం సత్యే భావయాభావరూపిణి
దేహంలో, ఆత్మ కాని దాంట్లో, ఆత్మ భావన కలిగి ఉండవద్దు; నిజమైన ఆత్మను, సత్యమైన ఆత్మను మాత్రమే, ఆత్మలోనే తెలుసుకో.
దేహనాశే మహాబాహో న కిఞ్చిద్ అపి నశ్యతి । ఆత్మనాశే హి నాశస్ స్యాన్ న చాత్మా నశ్యతి క్వచిత్
ఓ మహాబాహూ, ఈ శరీరం నశించినప్పుడు ఏదీ పోయిందని చెప్పలేం. ఆత్మ నశిస్తేనే నిజంగా నాశనం జరుగుతుంది. కానీ ఆ ఆత్మ ఎప్పుడూ ఎక్కడా నశించదు.
అవినాశమ్ అనాద్యన్తమ్ ఆత్మానమ్ అజరం విదుః । నశ్యత్య్ ఆత్మేతి దుర్బోధో మా తవాస్త్వ్ అతిదుఃఖదః
ఆత్మ అనేది నశించనిది, ఆదియూ అంతమూ లేనిది, వృద్ధాప్యం రాని దానిగా తెలుసుకున్నారు. ఆత్మ నశించిపోతుందనే భావనను నీవు కలిగి ఉండకూడదు, అది గొప్ప బాధను కలిగిస్తుంది.
న కదాచన నశ్యన్తి విదితాత్మాన ఉత్తమాః । నశ్యన్త్య్ అవిదితాత్మానో హ్య్ అనాత్మన్య్ ఆత్మమానినః
ఆత్మను తెలుసుకున్న ఉత్తములు ఎప్పుడూ నశించరు. కానీ ఆత్మను తెలియని వారు, ఆత్మ కానిది ఆత్మ అని భావించే వారు మాత్రం నశిస్తారు.
ఏవం చేత్ తజ్ జగన్నాథ మూఢానామ్ అపి మానద । దేహనాశే సముత్పన్నే మన్యే నష్టం న కిఞ్చన
ప్రభూ, మూర్ఖులకూ గౌరవం ఇచ్చేవాడవు కదా, ఇది నిజమైతే శరీరం నశించినా ఏదీ పోయిందని నేను అనుకోవడం లేదు.
ఏవమ్ ఏవ మహాబాహో న కిఞ్చిన్ నశ్యతి క్వచిత్ । ఆత్మైవాస్త్య్ అవినాశాత్మా కిం తస్య క్వ వినశ్యతి
ఈ విధంగా, ఓ మహాబాహువా, ఎక్కడా ఏది కూడా నశించదు. నశించని ఆత్మ మాత్రమే ఉంది. దానికి ఎప్పుడు, ఎక్కడ నాశనం జరుగుతుంది?
ఇదం నష్టమ్ ఇదం యుక్తమ్ ఇతి మోహాద్ భ్రమాద్ ఋతే । అన్యత్ తథా న పశ్యామి వన్ధ్యాస్త్రీతనయం యథా
ఇది పోయింది, ఇది సరైంది అని అనుకోవడం మాయ వల్ల, అపోహ వల్ల మాత్రమే కలుగుతుంది. వాస్తవానికి, వంధ్యకు కొడుకు లేని విధంగా, అలాంటి దేనినీ నేను చూడలేదు.
నాసతో విద్యతే భావో నాభావో విద్యతే సతః । ఉభయోర్ అపి దృష్టో ఽన్తస్ త్వ్ అనయోస్ తత్త్వదర్శిభిః
అసత్యానికి అసలు ఉనికి ఉండదు; సత్యానికి లేనట్టుగా ఉండదు. ఈ రెండింటి అంతాన్ని తత్వాన్ని తెలిసినవారు చూశారు.
అవినాశి తు తద్ విద్ధి యేన సర్వమ్ ఇదం తతమ్ । వినాశమ్ అవ్యయస్యాస్య న కశ్చిత్ కర్తుమ్ అర్హతి
ఈ సర్వాన్ని వ్యాపించి ఉన్నది నశించని దేనని తెలుసుకో. ఈ శాశ్వతమైనదాన్ని ఎవ్వరూ నశింప చేయలేరు.
అన్తవన్త ఇమే దేహా నిత్యస్యోక్తాశ్ శరీరిణః । అనాశినో ఽప్రమేయస్య తస్మాద్ యుధ్యస్వ భారత
ఈ శరీరాలు అంతమవుతాయి అని చెప్పబడింది, కాని వాటిలో ఉన్న ఆత్మ శాశ్వతమైనది, నశించనిది, కొలవలేనిది. అందుకే, ఓ భారత వంశజా, నీవు ధైర్యంగా పోరాడు.
ఆత్మైవైకో ఽస్తి న ద్విత్వమ్ అసతస్ సమ్భవః కుతః । అవినాశస్ త్వ్ అనన్తో ఽసౌ సతో నాశో న విద్యతే
ఇక్కడ ఒక్క ఆత్మ మాత్రమే ఉంది, రెండవది లేదు. అసత్యానికి ఎక్కడ నుండీ ఉద్భవం? నిజమైనది అనంతమైనది, నశించనిది. నిజమైనదానికి నాశనం ఉండదు.
ద్వైతైకత్వపరిత్యాగే యచ్ ఛేషమ్ అవశిష్యతే । శాన్తం సదసతోర్ మధ్యం తద్ అస్తీహ పరం పదమ్
ద్వైతం, అద్వైతాన్ని విడిచిపెట్టిన తర్వాత మిగిలేది శాంతమైనది, సత్యం-అసత్యం మధ్యలో ఉన్నది. అదే ఇక్కడ పరమ పదం.
తన్ మృతో ఽస్మీతి భగవన్ కింరూఢేహ నృణాం స్థితిః । కథం స్థితౌ వా లోకానాం తౌ స్వర్గనరకౌ ప్రభో
భగవంతుడా, 'నేను చనిపోయాను' అని ఎవరైనా అనినప్పుడు, ఇక్కడ మనుషుల స్థితి నిజంగా ఎలా ఉంటుంది? లోకాల స్థితిలో స్వర్గం, నరకం ఎలా ఉంటాయి ప్రభూ?
భూమిర్ ఆపో ఽనలో వాయుః ఖం మనో బుద్ధిర్ ఏవ చ । ఏతత్తన్మాత్రజాతాత్మా జీవో దేహేషు తిష్ఠతి
భూమి, నీరు, అగ్ని, గాలి, ఆకాశం, మనస్సు, బుద్ధి — ఇవన్నీ వాటి సూక్ష్మ స్వభావాలనుండి పుట్టినవే. ఇవే జీవుని అసలు స్వరూపం, ఇవి ఉండేంతవరకు జీవుడు శరీరాల్లో నివసిస్తాడు.
స కృష్యతే వాసనయా రజ్జ్వేవ పశుపోతకః । స తిష్ఠతి శరీరాన్తః పఞ్జరే విహగో యథా
ఆ జీవుడు వాసనల వల్ల, కట్టిన దూడను తాడుతో లాగినట్టు లాగబడతాడు. ఆత్మ శరీరంలో పంజరంలో పక్షి ఉన్నట్టు ఉంటుంది.
స కాలవశతో దేహాజ్ జర్జరత్వమ్ ఉపాగతాత్ । వాసనావశతో యాతి వృక్షపర్ణాద్ రసో యథా
కాల ప్రభావంతో శరీరం బలహీనమైపోయినప్పుడు, ఆ జీవుడు వాసనల బలంతో బయటకు వెళ్తాడు. ఇది చెట్టు ఆకులోని రసం ఎలా బయటకు పోతుందో అలా.
శ్రోత్రం చక్షుస్ స్పర్శనం చ రసనం ఘ్రాణమ్ ఏవ చ । గృహీత్వైతాని సంయాతి వాయుర్ గన్ధాన్ ఇవాశయాత్
వినికిడి, చూపు, స్పర్శ, రుచి, వాసన అనే ఇంద్రియాలను తీసుకుని, ఆ జీవుడు బయటకు వెళ్తాడు. ఇది గాలి వాసనలను వాటి మూలం నుండి తీసుకెళ్లినట్టు.
వాసనావత్త్వమ్ ఏవాస్య దేహో నేతరయుక్తిజః । క్షీయతే వాసనాత్యాగే క్షీణే భవతి తత్ పదమ్
ఈ శరీరం వాసనల వల్లే ఏర్పడింది, మరే ఇతర కారణం లేదు. వాసనలను పూర్తిగా వదిలిపెట్టినప్పుడు, శరీరం క్షీణించి, ఆ పరస్థితిని పొందుతుంది.
వాసనావాన్ పురా పుష్టో భూత్వా భ్రామ్యతి యోనిషు । జీవో భ్రమభరాకారో మాయాపురుషకో యథా
వాసనల వల్ల బలపడిన జీవుడు ఎన్నో జన్మల్లో తిరుగుతూ, మాయ వల్ల ఏర్పడిన మానవుడిలా, సంచారభారంతో కూడిన రూపాన్ని పొందుతాడు.