న హృష్యతి సుఖేనాత్మా దుఃఖైర్ గ్లాయతి నార్జున । దృషద్వచ్ చేతనాత్మాపి శరీరాన్తర్గతో ఽపి సన్
అర్జునా, మన ఆత్మ సుఖం వచ్చినప్పుడు ఆనందించదు, దుఃఖం వచ్చినప్పుడు బాధపడదు. ఆత్మ శరీరంలో ఉన్నా, అది పర్వతంలా అచలంగా, ఏమీ ప్రభావితం కాకుండా ఉంటుంది.
జడం చిత్తాది దుఃఖస్య భాజనం దేహతాం గతమ్ । న చైతస్మిన్ క్షతే క్షీణే కిఞ్చిద్ ఏవాత్మనః క్షతమ్
మనస్సు లాంటి జడమైనవి, శరీరమై మారి, దుఃఖాలకు కారణమవుతాయి. ఇవి నశించినా లేదా దెబ్బతిన్నా, ఆత్మకు ఏమాత్రం హాని కలగదు.
జడం దేహాది దుఃఖాదేర్ యద్ ఇదం భోక్త్ర్ ఇతి స్థితమ్ । తన్ మాయాభ్రమమ్ ఏవాఙ్గ విద్ధ్య్ అబోధవశోత్థితమ్
ప్రియమైనవాడా, ఈ శరీరం లాంటి జడమైనవి దుఃఖాన్ని అనుభవిస్తున్నాయన్న భావన, అవిద్య వల్ల కలిగిన మాయ మాత్రమే. ఇది నిజమని నమ్మవద్దు.
న కిఞ్చిద్ ఏవ దేహాది న చ దుఃఖాది విద్యతే । ఆత్మనో యత్ పృథగ్భూతం కిం కేనాతో ఽనుభూయతే
వాస్తవానికి శరీరం కూడా లేదు, దుఃఖం వంటి వాటూ లేవు. ఆత్మకు వేరుగా ఏదైనా ఉందని ఊహించుకుంటే, దాన్ని ఎవరు ఎలా అనుభవించగలరు?
యద్ ఇదం కథయామ్య్ అత్ర తేనైషా తే వినశ్యతి । భ్రాన్తిర్ దురవబోధోత్థా సమ్యగ్బోధేన భారత
భారతా, నేను ఇక్కడ చెప్పిన ఈ మాటల వల్ల నీకు అర్థం కావడం ద్వారా, అజ్ఞానంతో కలిగిన ఆ మాయా భ్రమ పూర్తిగా నశిస్తుంది.
యథా రజ్జ్వామ్ అహిభయం బోధాన్ నశ్యత్య్ అబోధజమ్ । తథా దేహాది దుఃఖాది బోధాన్ నశ్యత్య్ అబోధజమ్
ఎలా ఒక కట్టలో పాము ఉందని అర్థం కాక భయపడితే, జ్ఞానంతో ఆ భయం పోతుందో, అలాగే శరీరం మొదలైన వాటి వల్ల కలిగే బాధలు కూడా జ్ఞానంతో పూర్తిగా పోతాయి.
విష్వగ్ విశ్వమ్ అజం బ్రహ్మ న నశ్యతి న జాయతే । ఇతి సత్యం పరం విద్ధి బోధః పరమ ఏష సః
ఈ సృష్టి అంతా ఎక్కడ చూసినా, జన్మించని బ్రహ్మమే. అది నశించదు, పుట్టదు. ఇదే పరమ సత్యం. ఇదే అత్యున్నతమైన జ్ఞానం అని తెలుసుకో.
బ్రహ్మార్ణవతరఙ్గస్ త్వం కిఞ్చిద్ భూత్వా విలీయసే । బ్రహ్మావర్తే స్ఫురస్య్ అద్య బ్రహ్మైవాసి నిరామయమ్
నీవు బ్రహ్మ సముద్రంలో ఒక అలవంటి వాడివి; కొంతసేపు ఏదో రూపంలో ఉండి, మళ్లీ కలిసిపోతావు. నీవు ఇప్పుడు బ్రహ్మ ప్రవాహంలో ప్రకాశిస్తున్నావు. నీవే ఆ బ్రహ్మ, నీవు ఎలాంటి వ్యాధులూ లేని స్వరూపవంతుడవు.
జగత్ కాలః క్రియా దేశస్ త్వమ్ అహం సైనికా ఇతి । బ్రహ్మణ్య్ ఏవం పరిస్పన్దో నాత్ర స్తస్ సదసత్క్రమౌ
ఈ లోకం, కాలం, చర్య, స్థలం, నువ్వు, నేను, సైన్యాలు — ఇవన్నీ పరబ్రహ్మంలోనే కలిసిపోయిన చలనాలు. ఇక్కడ నిజమైనదీ, అబద్ధమైనదీ అనే క్రమం లేదు.
జహి మానం మదం శోకం భయమ్ ఈర్ష్యాం సుఖాసుఖే । ద్వైతమ్ ఏతద్ అసద్రూపమ్ ఏకస్ సద్రూపవాన్ భవ
అహంకారం, గర్వం, దుఃఖం, భయం, ఈర్ష్య, సుఖం, అసుఖం అన్నీ వదిలిపెట్టు. ఈ ద్వంద్వం అసత్య స్వభావమైంది. నీవు ఒకటిగా, నిజమైన స్వరూపాన్ని కలిగి ఉండు.
పురుషాక్షౌహిణీనాం త్వం క్షయేణానుభవాత్మనా । బ్రహ్మణా బృంహితం యుద్ధం బ్రహ్మ బ్రహ్మమయం కురు
నీవు మానవ సైన్యాల నాశనాన్ని అనుభవిస్తున్నప్పుడు, పరబ్రహ్మ ద్వారా విస్తరించిన యుద్ధాన్ని, పరబ్రహ్మతోనే నిండిన యుద్ధంగా మార్చు.
అసంవిదన్ సుఖం దుఃఖం లాభాలాభౌ జయాజయౌ । యుద్ధబ్రహ్మైకతాం గచ్ఛ బ్రహ్మాదిస్తమ్భ భారత
సుఖం, దుఃఖం, లాభం, నష్టం, విజయము, పరాజయము అన్నవి తెలియని స్థితిలో, బ్రహ్మ నుండి గడ్డి వరకు అన్నింటినీ కలిపే పరబ్రహ్మ యుద్ధంలో ఏకత్వాన్ని పొందు, ఓ భారత.
లాభాలాభసమో భూత్వా భూత్వా నూనం నకిఞ్చన । జడో వాత ఇవ స్పన్దీ ప్రసృతం కార్యమ్ ఆచర
లాభం, నష్టం రెండింటినీ సమంగా చూసి, నిజంగా ఏదీ మనదే అన్న భావన లేకుండా ఉండాలి. గాలి ఎలా నిర్లిప్తంగా కదులుతుందో, అలాగే మనం కూడా మనకు చేయాల్సిన పనులు నిరాశ్రయంగా చేయాలి.
యత్ కరోషి యద్ అశ్నాసి యజ్ జుహోషి దదాసి యత్ । యత్ కరిష్యసి కౌన్తేయ తద్ ఆత్మేతి స్థిరో భవ
నీకు చేసే పని ఏదైనా, తినే ఆహారం ఏదైనా, యజ్ఞంలో సమర్పించే దానైనా, ఇచ్చే దానైనా, ఏ పని చేయబోయినా, అర్హుడా కౌంతేయా, 'ఇది ఆత్మ' అనే భావంతో స్థిరంగా ఉండి చేయాలి.
యన్మయో యో భవత్య్ అన్తస్ స తద్ ఆప్నోత్య్ అసంశయమ్ । బ్రహ్మసత్యమ్ అవాప్తుం త్వం బ్రహ్మసత్యమయో భవ
మన మనసులో ఏ భావన నిండిపోతుందో, అదే మనకు తప్పకుండా లభిస్తుంది. బ్రహ్మసత్యాన్ని తెలుసుకోవాలంటే, బ్రహ్మసత్య భావనతో నిండిపోవాలి.
అనపేక్ష్య ఫలం బ్రహ్మ భూత్వా బ్రహ్మేతి భావితమ్ । క్రియతే కేవలం కర్మ బ్రహ్మజ్ఞేన యథాగతమ్
ఫలితాన్ని ఆశించకుండా, 'నేను బ్రహ్మనే' అన్న భావనతో బ్రహ్మరూపంగా మారి, బ్రహ్మను తెలిసినవాడు, తనకు ఎదురైన పనిని యథావిధిగా కేవలం చేస్తూ ఉంటాడు.
కర్మణ్య్ అకర్మ యః పశ్యత్య్ అకర్మణి చ కర్మ యః । స బుద్ధిమాన్ మనుష్యేషు స చోక్తస్ సర్వకర్మకృత్
కర్మలో అకర్మను, అకర్మలో కర్మను చూడగలవాడు మానవులలో జ్ఞానిగా, అన్ని పనులు చేసినవాడిగా చెప్పబడతాడు.
మా కర్మఫలహేతుర్ భూర్ మా తే సఙ్గో ఽస్త్వ్ అకర్మణి । యోగస్థః కురు కర్మాణి సఙ్గం త్యక్త్వా ధనఞ్జయ
నీకు పనుల ఫలితాలపై ఆశ ఉండకూడదు, పనులు చేయకపోవడంలో కూడా మమకారం పెట్టుకోకూడదు. యోగంలో స్థిరంగా ఉండి, మమకారం వదిలి, పనులు చేయు, ఓ ధనంజయ.
కర్మాసక్తిమ్ అనాశ్రిత్య తథా నాశ్రిత్య మూఢతామ్ । నైష్కర్మ్యమ్ అప్య్ అనాశ్రిత్య సమస్ తిష్ఠ యథాస్థితమ్
పనులపై మమకారం లేకుండా, మూర్ఖత్వాన్ని ఆశ్రయించకుండా, పనులు చేయకపోవడాన్ని కూడా ఆశ్రయించకుండా, సమంగా, నీవున్నట్టే ఉండుము.
త్యక్త్వా కర్మఫలాసఙ్గం నిత్యతృప్తో నిరాశ్రయః । కర్మణ్య్ అభిప్రవృత్తో ఽపి నైవ కిఞ్చిత్ కరోతి సః
పనుల ఫలితాలపై ఆశను వదిలి, ఎప్పుడూ తృప్తిగా, ఆధారంలేకుండా ఉండేవాడు, పనుల్లో నిమగ్నుడైనా, నిజానికి ఏమీ చేయడు.
ఆసక్తిమ్ ఆహుః కర్తృత్వమ్ అకర్తుర్ అపి తద్ భవేత్ । మౌర్ఖ్యే స్థితే హి మనసి తస్మాన్ మౌర్ఖ్యం పరిత్యజేత్
ఆసక్తినే చేయుదల అంటారు; చేయని వాడికీ అది కలగొచ్చు. మనస్సు అజ్ఞానంలో ఉండగా, అందువల్ల ఆ అజ్ఞానాన్ని విడిచిపెట్టాలి.
పరం తజ్జ్ఞత్వమ్ ఆశ్రిత్య నిరాసక్తేర్ మహాత్మనః । సర్వకర్మరతస్యాపి కర్తృతోదేతి న క్వచిత్
ఆ పరమ జ్ఞానాన్ని ఆధారంగా చేసుకుని, ఆసక్తి లేని మహాత్ముడికి అన్ని పనుల్లో నిమగ్నుడైనా, చేయుదల అనే భావన ఎప్పుడూ కలగదు.
అకర్తృత్వాద్ అభోక్తృత్వమ్ అభోక్తృత్వాత్ సమైకతా । సమైకత్వాద్ అనన్తత్వం తతో బ్రహ్మత్వమ్ ఆతతమ్
చేయుదల లేకపోతే అనుభవించేవాడనేది ఉండదు; అనుభవించేవాడనిది లేకపోతే సమత్వం వస్తుంది; సమత్వం వల్ల అనంతత్వం కలుగుతుంది; అనంతత్వం ద్వారా బ్రహ్మత్వం పొందుతారు.
నానాతామ్ అలమ్ ఉత్సృజ్య పరమాత్మైకతాం గతః । కుర్వన్ కార్యమ్ అకార్యం చ నైవ కర్తా త్వమ్ అర్జున
వివిధతను పూర్తిగా వదిలేసి పరమాత్మ సమత్వాన్ని పొందినవాడు, పని చేసినా చేయకపోయినా, నీవు చేయువాడవు, అర్జునా.
యస్య సర్వే సమారమ్భాః కామసఙ్కల్పవర్జితాః । జ్ఞానాగ్నిదగ్ధకర్మాణం తమ్ ఆహుః పణ్డితం బుధాః
ఎవరికి ప్రతి కార్యమూ ఆశలు, సంకల్పాలు లేకుండా, జ్ఞానాగ్ని వల్ల అన్ని కర్మలు కాలిపోయాయో, అటువంటి వాడిని జ్ఞానులు మునిగా పిలుస్తారు.
సమస్ సోమ్యస్ స్థిరస్ స్వస్థశ్ శాన్తస్ సర్వార్థనిస్స్పృహః । యస్ తిష్ఠతి స సువ్యగ్రో ఽప్య్ అలమ్ అవ్యగ్రతాం గతః
ఎవడు సమభావంతో, మృదువుగా, స్థిరంగా, స్వస్థంగా, శాంతంగా, ఏ విషయంపైనా ఆకాంక్ష లేకుండా ఉంటాడో, అతడు బయటికి ఎంత కలవరంగా కనిపించినా, నిజానికి అతనికి కలవరమే ఉండదు.
నిర్ద్వన్ద్వో నిత్యసత్త్వస్థో నిర్యోగక్షేమ ఆత్మవాన్ । యథాప్రాప్తానువర్తీ చ భవ భూషితభూతలః
నీవు ద్వంద్వాలు లేకుండా, ఎప్పుడూ పవిత్రతలో నిలిచి, లాభనష్టాలకీ భద్రతకీ పట్టించుకోకుండా, నిన్ను నీవు పట్టుకుని, ఏది వస్తే అది అంగీకరించేవాడిగా భూమిని అలంకరించు.
కర్మేన్ద్రియాణి సంయమ్య య ఆస్తే మనసా స్మరన్ । ఇన్ద్రియార్థాన్ విమూఢాత్మా మిథ్యాచారస్ స ఉచ్యతే
యవడు తన క్రియేంద్రియాలను నియంత్రించి, మనసులో మాత్రం విషయాలను తలచుకుంటాడో, అతని మనస్సు మాయలో మునిగిపోయి, అటువంటి వాడు మాయాచారి అని పిలవబడతాడు.
యస్ త్వ్ ఇన్ద్రియాణి మనసా నియమ్యారభతే ఽర్జున । కర్మేన్ద్రియైః కర్మయోగమ్ అసక్తస్ స విశిష్యతే
అర్జునా, ఎవడు మనస్సుతో ఇంద్రియాలను నియంత్రించి, కర్మేంద్రియాలతో అసక్తిగా కర్మయోగాన్ని ఆచరిస్తాడో, వాడు అందరిలో ఉత్తముడు.
ఆపూర్యమాణం త్వ్ అచలప్రతిష్ఠం సముద్రమ్ ఆపః ప్రవిశన్తి యద్వత్ । తద్వత్ కామా యం ప్రవిశన్తి సర్వే స శాన్తిమ్ ఆప్నోతి న కామకామీ
ఎప్పుడూ నిండిపోతూ ఉండే సముద్రాన్ని ఎన్నో నదుల నీళ్ళు చేరినా, అది కదలకుండా స్థిరంగా ఉంటుందిలా, అన్ని కోరికలు ఎవరిలో కలిసిపోతాయో ఆ మనిషి శాంతిని పొందుతాడు; కాని కోరికలకే ఆశపడేవాడు శాంతిని పొందడు.