ఇన్ద్రియాణీన్ద్రియార్థాఖ్యం విద్ధి సంవేదనం స్వకమ్ । సమ్పన్నం చ యథా తత్ తే ప్రోక్తమ్ ఆద్యమనస్స్థితౌ
ఇంద్రియాలు, వాటి విషయాలు అన్నీ జీవుని స్వంత జ్ఞానమే అని తెలుసుకో. ఆ జ్ఞానం పూర్తిగా ఉన్నప్పుడు, అది మొదటి మనస్సు స్థితిలో ఎలా ఉంటుందో నీకు వివరించబడింది.
శుద్ధా సంవిత్ సంవిదన్తీ సంవేదనమ్ అనిన్దితమ్ । అతో ఽహంవేదనాద్ అన్తర్ జీవం పుర్యష్టకం త్వ్ ఇతా
శుద్ధమైన జ్ఞానం, స్వయంగా తెలిసే జ్ఞానం, అది నిందలేని సాక్షాత్కారం. ఈ 'నేను ఉన్నాను' అనే లోపలి అనుభూతి నుంచే జీవుడు, అంటే ఎనిమిది భాగాల నగరం, ఉద్భవిస్తుంది.
న త్వ్ ఏకత్వాద్ అనన్తత్వాద్ అవేద్యత్వాద్ అనామయా । అనన్యత్వాద్ అనేకత్వాద్ అశూన్యత్వాత్ పరా స్థితిః
అయితే, పరమ స్థితి ఏకత్వం, అనంతత్వం, తెలియదగినదనం, రోగరహితత్వం, వేరేదనం, అనేకత్వం లేదా శూన్యత అని చెప్పదగినది కాదు.
చేత్యాది బుధ్యతే కిఞ్చిన్ న మనస్తాం చ గచ్ఛతి । న చ జీవత్వమ్ ఆయాతి న చ పుర్యష్టకాత్మికా
ఏదో ఒకటి తెలుసుకొనబడుతుంది గాని, మనస్సు ఆ స్థితికి చేరదు; అది జీవితంగా మారదు, సూత్ష్మశరీరంగా కూడ ఉండదు.
నావిద్యాదివిలాసో ఽస్తి సో ఽస్తి నాస్తీవ యస్ సదా । పరమాత్మేతి కథితో మనష్షష్ఠేన్ద్రియాతిగః
అక్కడ అవిద్యాదుల ఆటలు లేవు; ఎప్పుడూ ఉండేదీ, ఉండనిదీ కానిది అది. అది మనస్సు, ఆరు ఇంద్రియాలకు అతీతమైన పరమాత్మ అని పిలవబడుతుంది.
తస్మాత్ సమ్పద్యతే జీవశ్ చిన్మూర్తిర్ మననాత్మకః । భ్రమః కేవలమ్ ఇత్య్ ఆద్య ఉపదేశాయ గీయతే
అందువల్ల, చైతన్య స్వరూపమైన, ఆలోచనలతో కూడిన జీవుడు ఉద్భవించినట్టు చెప్పబడుతుంది; కానీ ఇది కేవలం భ్రమ మాత్రమే, ప్రారంభంలో బోధించేందుకు ఇలా చెప్పబడింది.
యతః కుతశ్చిత్ సమ్పన్నే త్వ్ అవిద్యామయ ఆమయే । ఉపదేశ్యోపదేశేన ప్రవిలీనే విచారణాత్
ఎక్కడ నుంచైనా, ఎప్పుడైనా, అజ్ఞానంతో కూడిన వ్యాధి పుట్టినపుడు, ఉపదేశం ద్వారా, విచారణ వల్ల అది పూర్తిగా కరుగుతుంది.
ప్రశాన్తసకలాచారం జ్ఞానం తద్ అవశిష్యతే । యత్రాకాశమ్ అపి స్థూలమ్ అణావ్ ఇవ సురాచలః
అప్పుడు, అన్ని క్రియలు శాంతించిపోయిన జ్ఞానం మాత్రమే మిగిలి ఉంటుంది. అక్కడ స్థూలమైన ఆకాశం కూడా, ఒక అణువులో పర్వతంలా నిలబడినట్టు ఉంటుంది.
యత్రోద్యదాచారమ్ అపి సద్ అప్య్ అసద్ అవస్థితమ్ । జగజ్ జ్ఞవిషయం పఙ్కాద్ ఇవ తిష్ఠతి నిర్మితమ్
అక్కడ, ఎంత చిన్న క్రియ జరిగినా, అది ఉన్నా లేనట్టే ఉంటుంది. ఈ లోకం, జ్ఞానానికి ఒక విషయం అయినా, మట్టిలో మురుగు ఎలా ఉంటుందో అలా కనిపిస్తుంది.
అసన్మయమ్ అవిద్యాయా రూపమ్ ఏతావద్ ఏవ హి । యద్ వీక్షితా సతీ నూనం నశ్యత్య్ ఏవ న దృశ్యతే
అజ్ఞానానికి అసలు రూపం ఇంతే — దాన్ని గమనిస్తే అది తప్పక నశిస్తుంది, ఇక కనబడదు.
ఆలోకితం నామ కథమ్ అవస్తు కిల లభ్యతే । ప్రయత్నేనాపి సమ్ప్రాప్తం మృగతృష్ణామ్బు కేన వా
ఒకటి వాస్తవం కానప్పుడు, దాన్ని చూస్తే ఏమి లాభం? ఎంత ప్రయత్నించినా, మృగతృష్ణలోని నీటిని ఎవరైనా పొందారా?
అసద్ ఏవ సదైవాసద్ అజ్ఞానాద్ అస్య సత్యతా । జ్ఞానాద్ యథాస్థితం వస్తు దృశ్యతే నశ్యతి భ్రమః
అసత్యం ఎప్పుడూ అసత్యమే. అవిభేదమై నిజమై కనిపించేది అవిద్య వల్లే. జ్ఞానం కలిగినప్పుడు, వాస్తవం ఎలా ఉందో అలా కనిపిస్తుంది; అపోహ అంతా పోతుంది.
అవిద్యాయా విచారాయ జీవపుర్యష్టకాదికా । అప్య్ అత్యన్తమ్ అసత్యాయాః కల్పనా కల్పితాత్మని
అవిద్యను పరిశీలించేందుకు, జీవుడు, పూర్యష్టకం మొదలైనవి ఊహించబడ్డాయి. ఇవన్నీ పూర్తిగా అసత్యమైనవి, ఊహించుకున్న ఆత్మపై కల్పించబడినవే.
తస్మాత్ తదుపదేశాయ సేయం జీవాదికల్పనా । కృతా శాస్త్రైః ప్రబోధాయ తాం త్వమ్ ఏకమనాశ్ శృణు
కాబట్టి, బోధించేందుకు జీవుడు మొదలైన కల్పనలు శాస్త్రాలలో చెప్పబడ్డాయి. అవగాహన కలిగించేందుకు ఇవి చెప్పబడ్డాయి. వాటిని ఏకాగ్రంగా విను.
జీవత్వమ్ ఇవ సమ్ప్రాప్తా పుర్యష్టకపదే స్థితా । కలాకలఙ్కరహితా చితిర్ ఆచేతనోన్ముఖీ
గుణములు, మలినతలు లేని ఆ చైతన్యం, ఎనిమిది భాగాల సూక్ష్మదేహ స్థితిలో, ప్రాణమున్నట్టు కనిపిస్తుంది. కానీ అది జడవైపు మొగ్గుచూపుతుంది.
యద్ యథా భావయత్య్ ఆశు తత్ తథానుభవత్య్ అలమ్ । సత్యం భవత్వ్ అసత్యం వా బాలేవ నిశి యక్షకమ్
ఎవరు ఏదైనా బలంగా ఊహిస్తే, అది నిజమైనదా, అబద్ధమా అన్నది కాకుండా, వెంటనే అనుభవిస్తారు. రాత్రి పిల్లవాడు దెయ్యాన్ని చూసినట్టు.
పఞ్చతన్మాత్రకలనాస్ సా భావయతి యత్ర యాః । తత్రాత్మని తథారన్ధ్రాస్ తాః పశ్యతి తథోదితాః
ఆ చైతన్యం ఎక్కడ ఐదు సూక్ష్మభూతాల భావనలను కల్పిస్తుందో, అక్కడే తనలో తాను ఆ మార్గాలను ఎలా ఉద్భవించాయో అలాగే చూస్తుంది.
తాభ్య ఏవ సముత్పన్నం బహిస్స్థం భూతపఞ్చకమ్ । పశ్యత్య్ అనన్యద్ అన్యాభం శాఖాశతమ్ ఇవాఙ్కురః
అవి నుంచే బయట ఐదు భూతాలు ఉద్భవిస్తాయి. అవి తానే కాకుండా వేరేలా కనిపించినా, మొక్కలో ఒక మొగ్గ నుండి వంద కొమ్మలు పుట్టినట్టు అవి తానే అనిపిస్తాయి.
ఇదమ్ అన్తర్ ఇదం బాహ్యమ్ ఇతి నిశ్చయవాంస్ తతః । జీవో యథా యద్ ఆదత్తే తత్ తథా ద్రఢయత్య్ అలమ్
ఇది లోపలిది, అది బయటిది అని మనసులో నిశ్చయంగా భావించినప్పుడు, జీవుడు ఏది అంగీకరిస్తాడో, దాన్ని అదే విధంగా బలంగా నమ్ముకుంటాడు.
రశ్మిజాలమ్ ఇవేన్దోర్ యద్ ఆత్మనః ప్రతిభాసనమ్ । బాహ్యస్పర్శతయా తేన తద్ ఏవాశూరరీకృతమ్
చంద్రుని కిరణాలు చంద్రుని నుంచే వెలువడినట్టు కనిపించడంలా, మనలోనుంచి ఏది వెలువడితేనైనా, బయటదిగా అనిపించే స్పర్శ వల్ల అది వెంటనే బయటి విషయంగా మారిపోతుంది.
మరిచస్యేవ యత్ తైక్ష్ణ్యం శూన్యత్వమ్ ఇవ ఖస్య యత్ । ఆత్మనో వేదనం తేన తద్ ఏవాన్యద్ ఇవాశ్రితమ్
మాయలోని తీపి తీపిగా, ఆకాశంలో ఖాళీ ఖాళీగా ఉండేలా, మనసుకు తెలిసినదే కూడా వేరేదిగా అనిపించుకుంటుంది, కానీ అది మనదే.
అత్రైవ నిశ్చయం బుద్ధ్వా నియమస్ సుదృఢీకృతః । అనేనేత్థమ్ అనేనేత్థం భావ్యమ్ ఇత్య్ అవిఖణ్డితమ్
ఇక్కడే ఈ నిశ్చయాన్ని తెలుసుకుని, దృఢంగా నియమాన్ని పాటిస్తూ, 'ఇలా ఉండాలి, ఇలా ఉండాలి' అని మనసులో ఎలాంటి సందేహం లేకుండా స్థిరంగా నిర్ణయించుకోవాలి.
స్వభావేతరనామాసౌ స్వసఙ్కల్పనియామకః । క్వచిత్ కదాచిద్ భవతి స్వభావేనైవ నాన్యథా
ఇది ఇంకొక పేరుతో పిలవబడినా, మనసులోని సంకల్పానికి అనుగుణంగా జరుగుతుంది. కొన్ని సందర్భాల్లో, కొన్ని చోట్ల, అది సహజంగా జరుగుతుంది, వేరే విధంగా కాదు.
ఆత్మనైవేదమ్ అఖిలం సమ్పన్నం ద్వైతమ్ అద్వయమ్ । షణ్డో మధురసేనేవ మృదేవ చ మహాఘటః
ఈ లోకంలోని ద్వైతం, అద్వైతం అన్నీ ఆత్మవల్లే జరుగుతాయి. అది ఎలా అంటే, షండుడు పాకంతో తీపిగా మారినట్టు, పెద్ద మట్టి గడ మట్టితో తయారైనట్టు.
సన్నివేశవికారాది దేశకాలాదిసమ్భవాత్ । సమ్భవత్య్ అత్ర న త్వ్ ఈశే దేశకాలాద్యసమ్భవాత్
వ్యవస్థ, మార్పు వంటి వాటన్నీ స్థలం, కాలం వంటివి ఉన్నప్పుడు కలుగుతాయి. కానీ ఇక్కడ అవి లేవు కాబట్టి, స్థలం, కాలం లాంటి వాటికి అవకాశం లేదు.
ఇతః పుష్పమ్ ఇతః పత్త్రమ్ అహమ్ ఇత్య్ ఉదితో యథా । షణ్డే స్వాత్మని వాసన్తో రసో ఽద్విత్వే ద్వితాం హరన్
ఇక్కడ పువ్వు ఉంది, ఇక్కడ ఆకు ఉంది, నేను ఉన్నాను అని మనం చెప్పినట్టు, షండుని స్వంత ఆత్మలో వసంత ఋతువు రుచి ద్వైతాన్ని తీసివేసి, అద్వైతంలో కలిపేస్తుంది.
ఇతః పటమ్ ఇతః కుడ్యమ్ అహమ్ ఇత్య్ ఉదితస్ తథా । సర్గాత్మన్య్ ఆత్మని బ్రహ్మ నిర్ద్వన్ద్వే ద్విత్వమ్ ఆహరత్
ఇక్కడ బట్ట ఉంది, అక్కడ గోడ ఉంది, ఇలా 'నేను' అనే భావన కలుగుతుంది. సృష్టికి మూలమైన ఆ పరమాత్మలో, ద్వంద్వాలు లేని బ్రహ్మలో, ఈ రకమైన భేదభావం ఊహించబడుతుంది.
అద్యాఙ్కురో ఽహమ్ అద్యార్కరుగ్ అహం త్వ్ అద్య వారిదః । యథేతి తిష్ఠత్య్ అబ్భాగస్ తథాత్మా సదసద్వపుః
ఈ రోజు నేను మొక్క కురుపు, ఈ రోజు నేను సూర్యకిరణం, ఈ రోజు నేను మేఘం. నీరు ఎలా ఎన్నో రూపాలు దాల్చుతుందో, ఆత్మ కూడా ఉండటంలో, ఉండకపోవడంలో ఇలా అనేక రూపాల్లో కనిపిస్తుంది.
ఇతి భావ్యమ్ అనేనేత్థమ్ ఇతి సర్వేశ్వరేరితమ్ । క్రమం ఖణ్డయితుం లోకే కస్య నామాస్తి శక్తతా
ఇలా మనసులో ఆలోచించాలి అని సర్వలోకాధిపతి చెప్పాడు. ఈ లోకంలో ఈ సంఘటనల పరంపరను ఎవరు విచ్ఛిన్నం చేయగలరు?
ఆదర్శే స్వచ్ఛ ఆకారో నైవ స్వః ప్రతిబిమ్బతి । వ్యతిరేకాసమ్భవతః కచత్య్ ఏవ తు కేవలమ్
స్పష్టమైన అద్దంలో మన రూపం తానే తానుగా ప్రతిబింబించదు. ఎందుకంటే అక్కడ భేదం ఉండదు, కేవలం ప్రకాశమే మిగిలి ఉంటుంది.