యథాహ్లాదయతి స్వచ్ఛః పల్లవం రశ్మిర్ ఐన్దవః । తథాత్మాహ్లాదయత్య్ అన్తర్ దృశ్యదర్శనసఙ్గమే
ఎలా నిర్మలమైన చంద్రకాంతి కొత్త ఆకును ఆనందింపజేస్తుందో, అలాగే దృశ్యదర్శన సమయంలో ఆత్మ మనసులో ఆనందాన్ని కలిగిస్తుంది.
బిమ్బాద్ దూరం ప్రయాతస్య భిత్తావ్ అపతితస్య చ । యద్ ఇన్దోస్ తేజసో రూపం తద్ రూపం శుద్ధసంవిదః
చంద్రుని కాంతి తన వలయాన్ని దాటి దూరంగా గోడపై పడినప్పుడు కనిపించే రూపం, శుద్ధమైన చైతన్యానికి ఉన్న రూపం లాంటిది.
న దృశ్యం నోపదేశార్హం నాభ్యాశే న చ దూరతః । కేవలానుభవప్రాప్యం తద్ రూపం శుద్ధమ్ ఆత్మనః
ఆ స్వరూపం మన కళ్లకు కనిపించదు, ఎవరికీ చెప్పి నేర్పలేం, అది దగ్గరలో లేదు, దూరంలో లేదు. కేవలం అనుభవం ద్వారానే తెలుసుకోవచ్చు, అది ఆత్మ యొక్క పవిత్ర స్వరూపం.
న దేహో నేన్ద్రియగణో న చిత్తం న చ వాసనా । న జీవో నాపి చ స్పన్దో న సంవిత్తిర్ న చైవ ఖమ్
అది శరీరం కాదు, ఇంద్రియాలు కావు, మనస్సు కాదు, వాసనలు కావు, జీవుడు కాదు, చలనం కాదు, చైతన్యం కాదు, ఆకాశం కూడా కాదు.
న సన్ నాసన్ న మధ్యస్థం శూన్యాశూన్యే న చైవ హ । న దేశకాలవస్త్వాది స ఏవాస్తి న చేతరత్
అది ఉన్నది కాదు, లేనిది కాదు, మధ్యలో ఉన్నది కాదు; శూన్యం కాదు, అశూన్యం కాదు; అది దేశం, కాలం, వస్తువు, లేదా మరేదీ కాదు—అది ఒక్కటే ఉంది, వేరే ఏదీ లేదు.
ఏతైస్ సర్వైర్ వినిర్ముక్తం హృది కోశగతే ఽపి చ । యత్రైతత్ స్పన్దతే ఽదృశ్యం తత్ తద్ ఆత్మపదం భవేత్
ఈ అన్నిటి నుండి విముక్తమై, హృదయ పద్మంలో ఉన్నప్పటికీ, ఎక్కడ ఈ అగోచరమైన చలనం ఉంటుందో, అదే ఆత్మ స్థితి.
తచ్ చ నాద్య న కల్పాన్తే న శస్త్రాగ్న్యనిలాదిభిః । నేహ నాముత్ర సద్రూపాద్ అన్యథా భవతి క్వచిత్
అది ఇప్పుడూ మారదు, యుగాంతంలోనూ మారదు, ఆయుధాలు, అగ్ని, గాలి వంటి వాటితోనూ ఏ మార్పు రాదు. ఈ లోకంలోనైనా, పరలోకంలోనైనా, దాని అసలు స్వరూపం ఎప్పుడూ వేరుగా ఉండదు.
జాయన్తే చ మ్రియన్తే చ దేహకుమ్భాస్ సహస్రశః । సబాహ్యాభ్యన్తరస్యాస్య నాత్మాకాశస్య ఖణ్డనా
శరీరాలు మట్టికుండలవంటివి, వేలకొద్దీ పుట్టి, మరణిస్తాయి. అయినా, ఆత్మలోని లోపలి గానీ, బయట గానీ ఖాళీ స్థలం ఎప్పుడూ చెదరదు.
తచ్ చ దేహాది సకలమ్ ఆత్మైవాత్మవిదాం వర । కేవలం బోధవైరూప్యాద్ ఈషత్ పృథగ్ అవస్థితమ్
శరీరం మొదలైనవన్నీ, ఆత్మను తెలుసుకున్నవారికి నిజంగా ఆత్మే. కేవలం జ్ఞానం తేడా పడినందువల్ల, కొంచెం వేరుగా కనిపిస్తుంది.
విష్వగ్ ఆత్మమయం శుద్ధం బుద్ధ్వా బుద్ధ్యా స్వసిద్ధయా । ప్రజ్వలన్న్ అపి కార్యేషు నిర్వాణో నిర్మమో భవ
ఈ జగత్తు అంతా ఆత్మతోనే నిండినది, పవిత్రమైనదని నీ స్వంత జ్ఞానంతో తెలుసుకుని, పనుల్లో ప్రకాశిస్తూ, అయినా విముక్తుడిగా, స్వార్థం లేకుండా ఉండు.
యద్ ఇదం దృశ్యతే కిఞ్చిజ్ జగత్ స్థావరజఙ్గమమ్ । తత్ సర్వం బ్రహ్మ నిర్ధర్మ నిర్గుణం నిర్మమాత్మకమ్
ఈ లోకంలో మనకు కనబడే ఏదైనా, చలించేవి అయినా, నిలిచిపోయినవైనా, అన్నీ బ్రహ్మమే. దానికి లక్షణాలు లేవు, గుణాలు లేవు, 'నా' అనే భావన కూడా లేదు.
నిత్యవ్యపేతావయవమ్ ఏకమ్ ఏకాన్తనిర్మలమ్ । నిర్వికారమ్ అనాద్యన్తం నిత్యం శాన్తం సమాత్మకమ్
అది ఎప్పటికీ విడిపోయిన భాగాలు లేని ఒకటే, పూర్తిగా పవిత్రమైనది, మార్పు లేనిది, ఆది అంతం లేని శాశ్వతమైనది, ఎప్పుడూ ప్రశాంతమైనది, ఏకత్వ స్వరూపమైనది.
కాలక్రియాకరణకారణకర్తృకార్యజన్మస్థితిప్రలయసంసరణాది సర్వమ్ । బ్రహ్మేతి దృష్టవత ఏవ తవాత్మదృష్ట్యా భూయో ఽపి కిం భ్రమణమ్ అఙ్గ ససఙ్గమ్ ఏవ
కాలం, చర్య, సాధనాలు, కారణాలు, కర్తలు, ఫలితాలు, జననం, నిలుపుదల, లయ, సంచారం ఇవన్నీ బ్రహ్మమే అని నీవు నీ అంతరదృష్టితో చూస్తున్నప్పుడు, ప్రియమైనవాడా, నీకు ఇంకెందుకు సంచారం లేదా మమకారం మిగిలిపోతుంది?
యది నాస్తి వికారాది బ్రహ్మన్ బ్రహ్మణి బృంహితే । తద్ ఇదం కథమ్ ఆభాతి భావాభావమయం జగత్
బ్రహ్మంలో మార్పు లాంటివి ఏవీ లేవని, అది విస్తరించినదని అనుకుంటే, ఈ ఉనికి-లేనితనం కలిసిన లోకం మనకు ఎలా కనిపిస్తోంది?
అపునఃప్రాగవస్థానం యత్ స్వరూపవిపర్యయః । తద్ వికారాది కథితం యత్ క్షీరాదిషు విద్యతే
ఒక వస్తువు తన మునుపటి స్థితికి తిరిగి రాకుండా, దాని స్వభావం మారిపోతే, దానిని మార్పు అంటారు. ఇది పాలలో వంటి పదార్థాల్లో కనిపిస్తుంది.
పయస్తాం పునర్ అభ్యేతి దధిత్వాన్ న పునః పయః । బుద్ధమ్ ఆద్యన్తమధ్యేషు బ్రహ్మ బ్రహ్మైవ నిర్మలమ్
పాలు పెరుగు అయిన తర్వాత మళ్లీ పాలు కావు. కానీ బ్రహ్మం మొదలు, మధ్య, అంత్యాల్లో ఎప్పుడూ నిష్కళంకమైన బ్రహ్మమేగా ఉంటుంది.
క్షీరాదేర్ ఇవ తేనాస్తి బ్రహ్మణో న వికారితా । అనాద్యన్తావికారస్య న చైవావయవిక్రమః
పాలూ ఇతర పదార్థాల వలె బ్రహ్మంలో ఎలాంటి మార్పు ఉండదు. ఆది, అంత్యం, మార్పు లేని దానికి భాగాల క్రమం ఉండదు.
సమస్యాద్యన్తయోర్ యేయం దృశ్యతే వికృతిః క్షణమ్ । సంవిదస్ తం భ్రమం విద్ధి నావికారే ఽస్తి విక్రియా
ఏదైనా సమ్మిళిత వస్తువులో మొదట, చివర క్షణం కనిపించే మార్పు, అది మన మనస్సులో కలిగే మాయ మాత్రమే. మార్పు లేనిదానిలో ఎలాంటి మార్పు ఉండదు.
సంవేద్యే సతి సంవిత్తిస్ తన్ న బ్రహ్మణి విద్యతే । తద్ బ్రహ్మశబ్దకథితం నిస్సంవేద్యం చిదాత్మ యత్
ఏదైనా తెలుసుకోవడానికి అవకాశం ఉన్నప్పుడు మాత్రమే జ్ఞానం కలుగుతుంది; కానీ అది పరబ్రహ్మంలో ఉండదు. పరబ్రహ్మ అని పిలవబడేది ఎలాంటి తెలిసిన వస్తువు లేని, స్వచ్ఛమైన చైతన్య స్వరూపమే.
యాదృగ్ ఆద్యన్తయోర్ వస్తు తాదృగ్ ఏవ తద్ ఉచ్యతే । మధ్యే తస్య యద్ అన్యత్వం తద్ అబోధవిజృమ్భితమ్
ఏదైనా వస్తువు మొదట, చివర ఎలా ఉంటుందో, అదే నిజంగా దాని స్వరూపం. మధ్యలో కనిపించే తేడా అన్నీ అజ్ఞానం వల్లే కలుగుతాయి.
ఆత్మా త్వ్ ఆద్యన్తమధ్యేషు సమస్ సర్వత్ర సర్వదా । ఖమ్ అప్య్ అన్యత్వమ్ ఆయాతి నాత్మతత్త్వం కదాచన
ఆత్మ మొదట, మధ్య, చివర ఎప్పుడూ, ఎక్కడైనా ఒకేలా ఉంటుంది. ఆకాశం కూడా వేరుగా కనిపించొచ్చు, కానీ ఆత్మ తత్వం ఎప్పుడూ మారదు.
భారూపత్వాత్ తదేకత్వాన్ నిత్యత్వాచ్ చాయమ్ ఈశ్వరః । వశం భావవికారాణాం న కదాచన గచ్ఛతి
ఇది ప్రకాశ స్వరూపం, ఏకత్వం, నిత్యత్వం కలిగి ఉండటం వల్ల, ఈ పరమేశ్వరుడు ఎప్పుడూ మార్పులకు లోనవడు కాదు.
విద్యమానే సదైకస్మిన్ బ్రహ్మణ్య్ ఏకాన్తనిర్మలే । సంవిద్భ్రమస్వరూపాయా అవిద్యాయాః క ఆగమః
ఒక్కటే, పూర్తిగా పవిత్రమైన బ్రహ్మం మాత్రమే ఉన్నప్పుడు, మనసు మాయలో కలిగే అజ్ఞానం ఎక్కడి నుంచి వస్తుంది?
బ్రహ్మతత్త్వమ్ ఇదం సర్వమ్ ఆసీద్ అస్తి భవిష్యతి । నిర్వికారమ్ అనాద్యన్తం నావిద్యాస్తీతి నిశ్చయః
ఇది అంతా గతంలోనూ, ఇప్పుడూ, భవిష్యత్తులోనూ బ్రహ్మ తత్వమే; అది మారదు, దానికి మొదలు లేదు, అంతం లేదు. అజ్ఞానం అసలు లేదు అనేది నిస్సందేహం.
యస్ తు బ్రహ్మేతి శబ్దేన వాచ్యవాచకయోః క్రమః । తత్రాపి నాన్యతాభావ ఉపదేష్టుం కృతో హ్య్ అసౌ
బ్రహ్మం అనే పదానికి, దాని అర్థానికి మధ్య తేడా ఉందని చెప్పడమూ ఉపదేశం కోసం మాత్రమే; వాస్తవానికి అక్కడ ఎలాంటి భేదం లేదు.
త్వమ్ అహం జగద్ ఆశాశ్ చ భూః ఖమ్ అగ్న్యనిలాది చ । బ్రహ్మమాత్రమ్ అనాద్యన్తం నావిద్యాస్తి మనాగ్ అపి
నీవు, నేను, ఈ లోకం, ఆశలు, భూమి, ఆకాశం, అగ్ని, గాలి మొదలైనవి అన్నీ ఆద్యాంతరహితమైన బ్రహ్మమే; ఇక్కడ అజ్ఞానం కణమంత కూడా లేదు.
నామైవేదమ్ అవిద్యేతి భ్రమమాత్రమ్ అసద్ విదుః । న విద్యతే యా తస్యా హి కీదృఙ్ నామ భవిష్యతి
అజ్ఞానం అనే పేరు కేవలం మాయ మాత్రమే అని జ్ఞానులు తెలుసుకున్నారు. అది నిజంగా లేనిది కాబట్టి, దానికి ఎలాంటి స్వరూపం ఉండగలదు?
ఉపదేశప్రకరణే హ్యః కిమ్ ఏతత్ త్వయోదితమ్ । అవిద్యేయం తథేత్థం చ నిర్ధార్యత ఇతి ప్రభో
ప్రభూ, ఉపదేశ భాగంలో మీరు ఇదే అజ్ఞానం అని, అలాగే గుర్తించాలి అని ఎందుకు చెప్పారు?
ఏతావన్తమ్ అబుద్ధస్ త్వమ్ అభూః కాలం రఘూద్వహ । కల్పితాభిః కిలైతాభిర్ బోధితో ఽసి సుయుక్తిభిః
రఘువంశంలో పుట్టినవాడా, ఇంతకాలం నీవు తెలియని వాడివిగా ఉన్నావు. ఇప్పుడు ఈ మంచి కారణాలతో చెప్పిన మాటల వల్ల నీవు బోధ పొందావు.
అవిద్యేయమ్ అయం జీవ ఇత్యాదికలనాక్రమః । అప్రబుద్ధప్రబోధాయ కల్పితో వాగ్విదాం వరైః
ఇది అజ్ఞానం, ఇది జీవుడు అని వగైరా భావనలు, ఇంకా తెలియని వారికి జ్ఞానం కలిగించేందుకు జ్ఞానులు ఊహించి చెప్పినవి.