మేర్వాదేస్ తృణగుల్మాదేశ్ చిత్తాదేర్ జగతో ఽపి చ । పరమాణువిభాగేన యద్ రూపం తత్ పరం విదుః
మేరుపర్వతం నుండి గడ్డి, పొదలు, మనస్సు, ఈ జగత్తు వరకు, అన్ని పరమాణువుల విభాగంలో ఏ రూపం ఉందో, దానినే పరమాత్మ అని తెలుసుకోవాలి.
తత్సమూహస్ తద్ ఏవోచ్చైశ్ చిత్తమేరుతృణాదికమ్ । యత్ సౌక్ష్మ్యే ఽపి హి సారాత్మ స్థౌల్యే సారతరం హి తత్
అన్ని కలిసినదే, అత్యున్నతంగా మనస్సు, మేరుపర్వతం, గడ్డి మొదలైనవిగా ఉంటుంది. ఎంత సూక్ష్మంగా ఉన్నా అది అసలైన సారం, స్థూలంగా ఉన్నప్పుడు అది ఇంకా ముఖ్యమైనదే.
యథా రసాత్మికా శక్తిః పరమాణుతయా తయా । స్థితా జగత్పదార్థేషు పాయసీ బ్రహ్మతా తథా
ఎలా రసం కలిగిన శక్తి ప్రతి వస్తువులో పరమాణువుల రూపంలో ఉంటుంది, అలాగే బ్రహ్మతత్వం కూడా ఈ లోకంలోని ప్రతీ దాంట్లో నిండుగా ఉంటుంది.
రసశక్తిర్ యథోదేతి తృణగుల్మతయామ్భసః । తథా నానాతయోదేతి సైవాసేవేహ బ్రహ్మతా
ఎలా నీటిలోని రసశక్తి గడ్డి, పొదల రూపంలో బయటపడుతుంది, అలాగే ఒక్కటే అయిన బ్రహ్మతత్వం కూడా తన లీలవశాన ఎన్నో రూపాల్లో ఇక్కడ కనిపిస్తుంది.
యైషా రూపవిలాసానామ్ ఆలోకపరమాణుతా । గుణగుణ్యర్థసత్త్వాత్మరూపిణీ సా పరాత్మతా
ఎన్ని రూపాల వెలుగు, వాటి సూత్రభూతమైన పరమాణువుల స్వరూపం, గుణాలు, వాటి లక్ష్యాలు అన్నీ కలిపి ఉన్నది అదే పరమాత్మతత్వం.
చితితత్త్వే ఽస్తి శైలాది తదభివ్యఞ్జనాత్మని । పిఞ్ఛపక్షౌఘకాఠిన్యం మయూరాణ్డరసే యథా
చైతన్య తత్వంలో పర్వతాది పదార్థాల ఘనత్వం వాటి వ్యక్తీకరణగా ఉంటుంది. ఇది మయూరుడి గుడ్డులోని సారం, ఆ గుడ్డులోనే పావురపు రెక్కల గట్టితనంగా ఉండేలా ఉన్నదానితో పోల్చవచ్చు.
చితితత్త్వే ఽస్తి నానాతా తదభివ్యఞ్జనాత్మని । విచిత్రపిఞ్ఛికాపుఞ్జో మయూరాణ్డరసే యథా
చైతన్య స్వరూపంలో, ఆ భిన్నత్వం దాని వ్యక్తీకరణగా ఉంటుంది — అది మయూరుడి గుడ్డులోని రసంలో రంగురంగుల రెక్కల సమూహం ఉన్నట్టే.
నానానానాత్మికే హ్య్ ఏవం యథాణ్డరసబర్హితే । వివేకదృష్ట్యా దృశ్యేతే తథా బ్రహ్మజగత్స్థితీ
అదే విధంగా, గుడ్డు రసంలోనూ రెక్కల్లోనూ ఉన్న భిన్నత, అభిన్నతలు ఉన్నట్లే, వివేకంతో చూసేవారికి బ్రహ్మం మరియు జగత్తు యొక్క స్థితి కూడా అలా కనిపిస్తుంది.
సనానాతో ఽప్య్ అనానాతో యథాణ్డరసబర్హిణః । అద్వైతద్వైతసత్తాత్మా తథా బ్రహ్మజగద్భ్రమః
గుడ్డు రసం, రెక్కల్లో ఉన్న భిన్నత, అభిన్నతలు ఉన్నట్లే, బ్రహ్మం మరియు జగత్తు అనే మాయ కూడా అద్వైతం, ద్వైతం రెండింటి స్వభావాన్ని కలిగి ఉంటుంది.
యతస్ సదసతోస్ సత్తా సత్త్వతాయా యతస్ స్థితిః । యతస్ తదతదో రూపం భావం స్వం విద్ధి తత్ పరమ్
ఏది సత్తా, అసత్తా ఉనికికి మూలమో, ఏదివల్ల ఉనికి కలుగుతుందో, ఏదివల్ల ఇది, అదికాని రూపాలు వస్తాయో, అదే పరమాత్మ అని తెలుసుకో.
నానానానాత్వమ్ అవిదన్ నను నూనమ్ అసమ్భవమ్ । చిజ్జగజ్జ్వలనం పశ్య బర్హ్యణ్డరసబర్హివత్
వాస్తవంగా భిన్నత్వం అసాధ్యమని తెలియక, చైతన్యమూ జగత్తూ ఎలా వెలుగుతాయో చూడు — అవి నెమలి గుడ్డు లోపల, బయట ఉన్నట్లే ఉంటాయి.
యథా జగతి చిత్తత్త్వం చిత్తత్త్వే చ జగత్ తథా । నానానానాత్మ చైకం చ మయూరాణ్డరసో యథా
ఈ జగత్తు చైతన్యంలోనే ఉంది, చైతన్యం కూడా జగత్తులోనే ఉంది. అలాగే, ఏకత్వమూ భిన్నత్వమూ ఒకటే — ఇది నెమలి గుడ్డు లోని సారం లాంటిది.
నానాపదార్థభ్రమపిఞ్ఛపూర్ణో జగన్మయూరాణ్డరసశ్ చిదాత్మా । మయూరరూపం త్వ్ అమయూరమ్ అత్ర సత్తాపదం విద్ధి కుతో ఽస్తి భేదః
నెమలి గుడ్డు లోని చైతన్యమే జగత్తు రూపంలో అనేక వస్తువుల మాయతో నిండిపోయింది. కానీ ఇక్కడ కనిపించే నెమలి రూపం నిజంగా నెమలికాదు — ఉన్నది ఒక్కటే స్థితి. మరి భేదం ఎలా వస్తుంది?
యత్రానుదితరూపాత్మ సర్వమ్ అస్తీదమ్ ఆతతమ్ । మయూర ఇవ బీజాన్తస్ తద్ అహన్త్వమ్ అగాది చ
అప్రకటిత రూపం నుంచి ఈ సమస్తం వ్యాపించి ఉంది. ఆ స్థలంలో, నెమలి గుడ్డు లోపల నెమలి ఉండినట్లుగా, 'నేను' అనే భావన కూడా పుట్టింది.
తత్ర నాభ్యుదితం కిఞ్చిత్ తత్ర సర్వం చ విద్యతే । తద్ అవాచ్యం గిరాం స్వర్గసుఖసారే న విద్యతే
అక్కడ ఏదీ పుట్టలేదు, అయినా అన్నీ అక్కడే ఉన్నాయి. అది మాటలకందని స్థితి. ఆ పరమానంద స్వరూపంలో, పరలోక సుఖానికి కూడా అది అందుబాటులో లేదు.
తథా చ మునయో దేవా గణాస్ సిద్ధా మహర్షయః । ఆస్వాదయన్తస్ స్వం రూపం సదా తూర్యపదే స్థితాః
అలాగే, మునులు, దేవతలు, గణాలు, సిద్ధులు, మహర్షులు అందరూ ఎప్పుడూ ఆ తూర్యపదంలో నిలిచి, తమ అసలైన స్వరూపాన్ని ఆస్వాదిస్తున్నారు.
ఏతే యే స్తబ్ధనయనదృష్టయో నిర్నిమేషిణః । తే దృశ్యదర్శనాసఙ్గస్పన్దత్యాగే వ్యవస్థితాః
ఎవరికి చూపు స్థిరంగా, మెరుపు లేకుండా ఉంటుందో, వారు చూసేది, చూడబడేది అన్నీ వదిలిపెట్టి, చలనం లేని స్థితిలో నిలిచిపోతారు.
న స్థితా భావనా యేషాం స్థితానామ్ అపి కర్మసు । సంవిత్సంవేద్యసమ్బన్ధస్పన్దత్యాగే చ యే స్థితాః
ఎవరికి భావనలు నిలవవో, వారు పనుల్లో ఉన్నా, ఆ జ్ఞానం-జ్ఞేయ సంబంధాన్ని, చలనాన్ని వదిలేసి, నిశ్చలంగా ఉంటారు.
ప్రాణో న స్పన్దతే తేషాం చిత్రస్థవపుషామ్ ఇవ । చిత్తచైత్తసమాసఙ్గత్యాగే తే స్వపదే స్థితాః
వారి శరీరాలు చిత్రంగా నిలిపిన బొమ్మల్లా ఉండి, ప్రాణం కదలదు. మనస్సు, దాని భావాలతో కలిసిపోవడం వదిలేసిన వారు తమ సహజ స్థితిలో నిలిచిపోతారు.
స్పన్దాత్ సంసాధయన్త్య్ అర్థం సేనాస్ సేనేశ్వరం యథా । తథైవ చిత్తచైత్తాని స్పన్దాత్ కుర్వన్తి సంసృతిమ్
సైనికులు తమ చలనం ద్వారా సేనాధిపతికి కావలసిన పని పూర్తిచేసినట్లే, మనస్సు మరియు దాని భావాలు కదలిక వల్ల ఈ లోకజీవితాన్ని కలిగిస్తాయి.
యథాహ్లాదయతి స్వచ్ఛః పల్లవం రశ్మిర్ ఐన్దవః । తథాత్మాహ్లాదయత్య్ అన్తర్ దృశ్యదర్శనసఙ్గమే
ఎలా నిర్మలమైన చంద్రకాంతి కొత్త ఆకును ఆనందింపజేస్తుందో, అలాగే దృశ్యదర్శన సమయంలో ఆత్మ మనసులో ఆనందాన్ని కలిగిస్తుంది.
బిమ్బాద్ దూరం ప్రయాతస్య భిత్తావ్ అపతితస్య చ । యద్ ఇన్దోస్ తేజసో రూపం తద్ రూపం శుద్ధసంవిదః
చంద్రుని కాంతి తన వలయాన్ని దాటి దూరంగా గోడపై పడినప్పుడు కనిపించే రూపం, శుద్ధమైన చైతన్యానికి ఉన్న రూపం లాంటిది.
న దృశ్యం నోపదేశార్హం నాభ్యాశే న చ దూరతః । కేవలానుభవప్రాప్యం తద్ రూపం శుద్ధమ్ ఆత్మనః
ఆ స్వరూపం మన కళ్లకు కనిపించదు, ఎవరికీ చెప్పి నేర్పలేం, అది దగ్గరలో లేదు, దూరంలో లేదు. కేవలం అనుభవం ద్వారానే తెలుసుకోవచ్చు, అది ఆత్మ యొక్క పవిత్ర స్వరూపం.
న దేహో నేన్ద్రియగణో న చిత్తం న చ వాసనా । న జీవో నాపి చ స్పన్దో న సంవిత్తిర్ న చైవ ఖమ్
అది శరీరం కాదు, ఇంద్రియాలు కావు, మనస్సు కాదు, వాసనలు కావు, జీవుడు కాదు, చలనం కాదు, చైతన్యం కాదు, ఆకాశం కూడా కాదు.
న సన్ నాసన్ న మధ్యస్థం శూన్యాశూన్యే న చైవ హ । న దేశకాలవస్త్వాది స ఏవాస్తి న చేతరత్
అది ఉన్నది కాదు, లేనిది కాదు, మధ్యలో ఉన్నది కాదు; శూన్యం కాదు, అశూన్యం కాదు; అది దేశం, కాలం, వస్తువు, లేదా మరేదీ కాదు—అది ఒక్కటే ఉంది, వేరే ఏదీ లేదు.
ఏతైస్ సర్వైర్ వినిర్ముక్తం హృది కోశగతే ఽపి చ । యత్రైతత్ స్పన్దతే ఽదృశ్యం తత్ తద్ ఆత్మపదం భవేత్
ఈ అన్నిటి నుండి విముక్తమై, హృదయ పద్మంలో ఉన్నప్పటికీ, ఎక్కడ ఈ అగోచరమైన చలనం ఉంటుందో, అదే ఆత్మ స్థితి.
తచ్ చ నాద్య న కల్పాన్తే న శస్త్రాగ్న్యనిలాదిభిః । నేహ నాముత్ర సద్రూపాద్ అన్యథా భవతి క్వచిత్
అది ఇప్పుడూ మారదు, యుగాంతంలోనూ మారదు, ఆయుధాలు, అగ్ని, గాలి వంటి వాటితోనూ ఏ మార్పు రాదు. ఈ లోకంలోనైనా, పరలోకంలోనైనా, దాని అసలు స్వరూపం ఎప్పుడూ వేరుగా ఉండదు.
జాయన్తే చ మ్రియన్తే చ దేహకుమ్భాస్ సహస్రశః । సబాహ్యాభ్యన్తరస్యాస్య నాత్మాకాశస్య ఖణ్డనా
శరీరాలు మట్టికుండలవంటివి, వేలకొద్దీ పుట్టి, మరణిస్తాయి. అయినా, ఆత్మలోని లోపలి గానీ, బయట గానీ ఖాళీ స్థలం ఎప్పుడూ చెదరదు.
తచ్ చ దేహాది సకలమ్ ఆత్మైవాత్మవిదాం వర । కేవలం బోధవైరూప్యాద్ ఈషత్ పృథగ్ అవస్థితమ్
శరీరం మొదలైనవన్నీ, ఆత్మను తెలుసుకున్నవారికి నిజంగా ఆత్మే. కేవలం జ్ఞానం తేడా పడినందువల్ల, కొంచెం వేరుగా కనిపిస్తుంది.
విష్వగ్ ఆత్మమయం శుద్ధం బుద్ధ్వా బుద్ధ్యా స్వసిద్ధయా । ప్రజ్వలన్న్ అపి కార్యేషు నిర్వాణో నిర్మమో భవ
ఈ జగత్తు అంతా ఆత్మతోనే నిండినది, పవిత్రమైనదని నీ స్వంత జ్ఞానంతో తెలుసుకుని, పనుల్లో ప్రకాశిస్తూ, అయినా విముక్తుడిగా, స్వార్థం లేకుండా ఉండు.