పరమే చిన్మణౌ సన్తి జగత్కోటిశతాన్య్ అపి । చిన్తామణావ్ అనన్తాని ఫలానీవార్థితాన్య్ అలమ్
పరమమైన చైతన్య మణిలో, అనేక కోట్ల జగత్తులు ఉన్నట్టు, మనసులో కోరుకున్నన్ని ఫలాలు చింతామణిలో దాగి ఉన్నట్టు ఉంటాయి.
చిత్సముద్గక ఏవేదం తదఙ్గోత్కీర్ణమ్ ఆతతమ్ । జగన్మౌక్తికమ్ ఆభాతి తదంశుమయమ్ అన్యవత్
ఈ జగత్తంతా చైతన్యపు గుచ్చమే; అది తన భాగాలనుండే చెక్కబడి విస్తరించి ఉంది. ఈ లోక ముత్యము, ఆ చైతన్య కిరణాలతో వెలిగిపోతూ, మిగతా రత్నాల్లా మెరిసిపోతుంది.
అహోరాత్రాన్ విరచయన్ వేదనావేదనాన్య్ అయమ్ । చిదాదిత్యస్ స్థితో భాస్వాఞ్ జగద్ద్రవ్యాణి దర్శయన్
ఈ చైతన్య సూర్యుడు పగలు, రాత్రులు, అనుభూతులు, అవి లేని స్థితులను సృష్టిస్తూ, ప్రకాశిస్తూ, ఈ లోకంలోని వస్తువులను చూపిస్తూ నిలిచివుంటాడు.
సముద్రకోటరావర్తపయస్స్పన్దవిలాసవత్ । న వ్యక్తం నానభివ్యక్తం త్రిజగద్ వర్తతే చితి
సముద్రపు లోతుల్లో, అలల ఆటలూ, ప్రవాహాలూ ఉన్నట్లే, ఈ మూడు లోకాలు చైతన్యంలో స్పష్టంగా కనిపించక, పూర్తిగా దాగిపోక, అలా ఉండిపోతున్నాయి.
శిలాన్తర్ఘనశుద్ధైకచిత్సారవపుర్ ఆత్మవాన్ । సోమ్యో వ్యవహరన్న్ ఏవ తిష్ఠత్య్ ఉపలకోశవత్
శిలలో లోపల ముద్దగా, నిర్మలంగా ఉన్న చైతన్య సారమే ఆత్మ. అది మణిపూస పొదిలో ఉన్నట్టు, మృదువుగా వ్యవహరిస్తూ, అక్కడే నిలిచి ఉంటుంది.
అవిభాగఘనస్పన్దా శిలాన్తస్ సన్నివేశవత్ । అనానైవ చ నానా చిచ్ ఛిలాన్తస్ సన్నివేశవత్
శిలలోపల ఏర్పడినట్టుగా, విడిపోని ఘనమైన తరంగాలతో చైతన్యం ఏర్పడింది. అది ఒక్కటిగా కూడా కాదు, అనేకంగా కూడా కాదు, శిలలోపల ఏర్పడినట్టే ఉంటుంది.
యద్ అస్తి తచ్ చితి శిలాశరీరే సాలభఞ్జికా । యన్ నాస్తి తచ్ చితి శిలాశరీరే సాలభఞ్జికా
ఏది ఉందో అది కూడా చైతన్యరూపమైన శిలపై చెక్కిన స్త్రీ విగ్రహంలా ఉంటుంది; ఏది లేదో అది కూడా చైతన్యరూపమైన శిలపై చెక్కిన స్త్రీ విగ్రహంలానే ఉంటుంది.
భావాభావేషు యత్ సత్యం చిన్మజ్జౌజ్జ్వల్యమ్ ఏవ తత్ । మజ్జసారా పదార్థశ్రీస్ తన్మయం స్యాత్ తద్ ఏవ హి
వస్తువులు ఉన్నా లేకపోయినా నిజంగా ఉండేది చైతన్యంలో మునిగిపోయిన ప్రకాశమే. ఆ మునిగిపోయిన స్థితి సారమే వస్తువుల మహిమ, అదే వాటి నిజమైన స్వరూపం.
పద్మం నానాదిశబ్దార్థాంస్ త్యక్త్వా యద్వచ్ ఛిలోదరమ్ । నానా తద్వద్ ఇదం నానా తదతన్మయమ్ అద్వయమ్
పద్మాన్ని అనేక పేర్లు, అర్థాలు వదిలేసిన తర్వాత శిలలో ఉన్న ఖాళీ మాత్రమే మిగిలినట్లు, ఈ ప్రపంచం కూడా పేర్లలోనే భిన్నంగా కనిపిస్తుంది; నిజంగా అది అద్వితీయమైనదే, అదే సారంగా ఉంటుంది.
నానాప్య్ ఏకతయానానా ఘనడిమ్బశిలోదరమ్ । యథా తద్ అవిభాగాత్మ తథేదం చిద్ఘనాన్తరమ్
ఒక ఘనమైన దానిమ్మను శిలలో చెక్కితే అది ఒక్కటే అయినా అనేక భాగాలుగా కనిపించడంలా, చైతన్యమయమైన ఈ విశ్వమూ విడిపోలేని స్వరూపంతో అలాగే ఉంటుంది.
యథామలః పయఃకోశస్ తలవిశ్రాన్తభానుభాః । సన్న్ ఏవాసన్న్ ఇవైవం చిన్నైబిడ్యం సద్ అసత్ త్వ్ ఇవ
ఎలా శుద్ధమైన నీటి పాత్రను చేతిలో ఉంచితే, ఆ పాత్రలోకి సూర్యకిరణాలు ప్రతిబింబిస్తాయి. ఆ పాత్ర నిజంగా ఉన్నప్పటికీ, అది కనిపించనట్టు అనిపిస్తుంది. అలాగే, చైతన్యం కూడా ఒకేసారి ఉంది, లేదనిపించడమూ జరుగుతుంది.
యథా సోమ్యపయోరాశికోటరం కలనోన్ముఖమ్ । ద్రవత్వాత్ స్పన్ద్య్ అథాస్పన్దం తథేదం చిద్ఘనాన్తరమ్
ఎలా మృదువైన నీటి గిన్నె లోపల ఖాళీ భాగం, శబ్దం రావడానికి సిద్ధంగా ఉండి, ద్రవత్వం వల్ల కదిలిపోవచ్చు లేదా నిశ్చలంగా ఉండొచ్చు, అలాగే ఈ చైతన్యరూపమైన విస్తారంలో కూడా కదలిక, నిశ్చలత రెండూ ఉంటాయి.
చిచ్ఛిలాశఙ్ఖపద్మౌఘస్ తన్మయశ్ చాప్య్ అతన్మయః । జగద్ విద్ధి సపద్మాదిశబ్దార్థం చిచ్ఛిలాన్తరమ్
చైతన్యరూప శిలలో చెక్కిన శంఖాలు, పద్మాలు వంటి అనేక రూపాలు, అవి చైతన్య స్వరూపమే అయినా, కాదన్న భావన కూడా కలుగుతుంది. 'పద్మం' వంటి పేర్లు, అర్థాలతో కూడిన ఈ జగత్తు, చైతన్యశిలలో కలిగిన మార్పే అని తెలుసుకో.
మహాశిలాఘనో ఽప్య్ ఏష చిద్ఘనస్ సుషిరోదరః । అరన్ధ్రో ఽన్తశ్ చాద్వయో ఽచ్ఛో జలాన్తస్ సన్నివేశవత్
ఈ మహత్తర శిలా సముదాయం గట్టి ఉన్నప్పటికీ, ఇది చైతన్యమే. ఇది ఘనంగా ఉన్నా, లోపల ఖాళీ ఉంది. బయట ఎలాంటి రంధ్రం లేకపోయినా, లోపల ఏకత్వంగా, పారదృష్టంగా, నీటిలోని ఏర్పాటులా ఉంటుంది.
పతతీదం జగద్బ్రహ్మ సోమ్యమ్ అమ్భ ఇవ ద్రుతేః
ఈ జగత్తు, ఓ మృదువైనవాడా, నీటిలో నీరు కలిసిపోవడం లాగానే, పరబ్రహ్మలో లీనమవుతుంది.
బ్రహ్మణీదం సుషుప్తాభమ్ అస్త్య్ అనన్యచ్ ఛిలాబ్జవత్ । మజ్జబిల్వమ్ ఇవ బ్రహ్మ జగద్ బ్రహ్మైవ వామలమ్
ఈ జగత్తు పరబ్రహ్మలో, నిద్రలో ఉన్నట్టు, మరొకటి లేకుండా, కమలపు సరస్సులో రాయి మునిగినట్టు ఉంటుంది. బిల్వపండు నీటిలో మునిగినట్టు, జగత్తు పరబ్రహ్మలో మునిగిపోతుంది. లేకపోతే, ఇది అంతా పరబ్రహ్మే.
యథా శూన్యత్వమ్ ఆకాశే ద్రవత్వం చామ్భసి స్థితమ్ । స్పన్దత్వం చ యథా వాయౌ బ్రహ్మణీదం తథా జగత్
ఎలా ఆకాశంలో శూన్యత ఉంది, నీటిలో ద్రవత్వం ఉంటుంది, గాలిలో కదలిక ఉంటుంది, అలాగే ఈ జగత్తు పరబ్రహ్మలో స్థిరంగా ఉంటుంది.
బ్రహ్మత్వం బ్రహ్మణి యథా తథైవేదం జగత్ స్థితమ్ । నానయోర్ విద్యతే భేదస్ తరుపాదపయోర్ ఇవ
పరబ్రహ్మలో బ్రహ్మత్వం ఎలా ఉంటుందో, అలాగే ఈ జగత్తు కూడా పరబ్రహ్మలోనే స్థిరంగా ఉంది. వీటిద్దరిలో తేడా ఏమీ లేదు, చెట్టు కొమ్మల మధ్య తేడా లేనట్టు.
యాన్య్ ఏతాని జగన్తీహ తాన్య్ అన్త్రాణి చిదాకృతేః । భావాభావాది నాస్త్య్ ఏషాం తస్యా ఇవ కదాచన
ఈ లోకాలు అన్నీ కూడా చైతన్య స్వరూపానికి అంతర్గత భాగాలే. వీటికి ఉండటం, లేకపోవడం వంటి భావాలు ఎప్పుడూ ఉండవు, ఆ చైతన్యానికి లేనట్టే.
బ్రహ్మైవ జగదాభాసం మరుతాపో యథా జలమ్ । బ్రహ్మైవాలోకనాచ్ ఛుద్ధం భవత్య్ అమ్బు యథాతపః
బ్రహ్మమే ఈ జగత్తుగా కనిపిస్తుంది, ఎలాగైతే గాలి, వేడి నీటిగా కనిపిస్తాయో అలా. బ్రహ్మాన్ని తెలుసుకున్నప్పుడు అది పవిత్రమవుతుంది, ఎలాగైతే నీరు సూర్యకాంతితో శుద్ధమవుతుందో అలా.
మేర్వాదేస్ తృణగుల్మాదేశ్ చిత్తాదేర్ జగతో ఽపి చ । పరమాణువిభాగేన యద్ రూపం తత్ పరం విదుః
మేరుపర్వతం నుండి గడ్డి, పొదలు, మనస్సు, ఈ జగత్తు వరకు, అన్ని పరమాణువుల విభాగంలో ఏ రూపం ఉందో, దానినే పరమాత్మ అని తెలుసుకోవాలి.
తత్సమూహస్ తద్ ఏవోచ్చైశ్ చిత్తమేరుతృణాదికమ్ । యత్ సౌక్ష్మ్యే ఽపి హి సారాత్మ స్థౌల్యే సారతరం హి తత్
అన్ని కలిసినదే, అత్యున్నతంగా మనస్సు, మేరుపర్వతం, గడ్డి మొదలైనవిగా ఉంటుంది. ఎంత సూక్ష్మంగా ఉన్నా అది అసలైన సారం, స్థూలంగా ఉన్నప్పుడు అది ఇంకా ముఖ్యమైనదే.
యథా రసాత్మికా శక్తిః పరమాణుతయా తయా । స్థితా జగత్పదార్థేషు పాయసీ బ్రహ్మతా తథా
ఎలా రసం కలిగిన శక్తి ప్రతి వస్తువులో పరమాణువుల రూపంలో ఉంటుంది, అలాగే బ్రహ్మతత్వం కూడా ఈ లోకంలోని ప్రతీ దాంట్లో నిండుగా ఉంటుంది.
రసశక్తిర్ యథోదేతి తృణగుల్మతయామ్భసః । తథా నానాతయోదేతి సైవాసేవేహ బ్రహ్మతా
ఎలా నీటిలోని రసశక్తి గడ్డి, పొదల రూపంలో బయటపడుతుంది, అలాగే ఒక్కటే అయిన బ్రహ్మతత్వం కూడా తన లీలవశాన ఎన్నో రూపాల్లో ఇక్కడ కనిపిస్తుంది.
యైషా రూపవిలాసానామ్ ఆలోకపరమాణుతా । గుణగుణ్యర్థసత్త్వాత్మరూపిణీ సా పరాత్మతా
ఎన్ని రూపాల వెలుగు, వాటి సూత్రభూతమైన పరమాణువుల స్వరూపం, గుణాలు, వాటి లక్ష్యాలు అన్నీ కలిపి ఉన్నది అదే పరమాత్మతత్వం.
చితితత్త్వే ఽస్తి శైలాది తదభివ్యఞ్జనాత్మని । పిఞ్ఛపక్షౌఘకాఠిన్యం మయూరాణ్డరసే యథా
చైతన్య తత్వంలో పర్వతాది పదార్థాల ఘనత్వం వాటి వ్యక్తీకరణగా ఉంటుంది. ఇది మయూరుడి గుడ్డులోని సారం, ఆ గుడ్డులోనే పావురపు రెక్కల గట్టితనంగా ఉండేలా ఉన్నదానితో పోల్చవచ్చు.
చితితత్త్వే ఽస్తి నానాతా తదభివ్యఞ్జనాత్మని । విచిత్రపిఞ్ఛికాపుఞ్జో మయూరాణ్డరసే యథా
చైతన్య స్వరూపంలో, ఆ భిన్నత్వం దాని వ్యక్తీకరణగా ఉంటుంది — అది మయూరుడి గుడ్డులోని రసంలో రంగురంగుల రెక్కల సమూహం ఉన్నట్టే.
నానానానాత్మికే హ్య్ ఏవం యథాణ్డరసబర్హితే । వివేకదృష్ట్యా దృశ్యేతే తథా బ్రహ్మజగత్స్థితీ
అదే విధంగా, గుడ్డు రసంలోనూ రెక్కల్లోనూ ఉన్న భిన్నత, అభిన్నతలు ఉన్నట్లే, వివేకంతో చూసేవారికి బ్రహ్మం మరియు జగత్తు యొక్క స్థితి కూడా అలా కనిపిస్తుంది.
సనానాతో ఽప్య్ అనానాతో యథాణ్డరసబర్హిణః । అద్వైతద్వైతసత్తాత్మా తథా బ్రహ్మజగద్భ్రమః
గుడ్డు రసం, రెక్కల్లో ఉన్న భిన్నత, అభిన్నతలు ఉన్నట్లే, బ్రహ్మం మరియు జగత్తు అనే మాయ కూడా అద్వైతం, ద్వైతం రెండింటి స్వభావాన్ని కలిగి ఉంటుంది.
యతస్ సదసతోస్ సత్తా సత్త్వతాయా యతస్ స్థితిః । యతస్ తదతదో రూపం భావం స్వం విద్ధి తత్ పరమ్
ఏది సత్తా, అసత్తా ఉనికికి మూలమో, ఏదివల్ల ఉనికి కలుగుతుందో, ఏదివల్ల ఇది, అదికాని రూపాలు వస్తాయో, అదే పరమాత్మ అని తెలుసుకో.