వికారాది తద్ ఏవేతి బుద్ధైవోక్తిర్ అనర్థికా । తత్తాం సముపయాత్య్ ఆశు జలబిన్దుర్ ఇవామ్భసి
ఈ మార్పులు అన్నీ అదే మనస్సు అని చెప్పడం కేవలం మాటకోసం మాత్రమే; అవి త్వరగా నీటి బిందువు సముద్రంలో కలిసిపోవడం లాగా, తత్త్వాన్ని చేరుకుంటాయి.
అనన్తత్వాచ్ చితేర్ ఏతద్ వికారాది చితేర్ ఇతి । ఉక్త్యా సమ్పద్యతే తచ్ చ తల్లయేన విలీయతే
మనస్సు అనంతమైనదని, 'మార్పులు మనస్సులోనే ఉన్నాయి' అని అంటారు; అలా చెప్పినప్పుడు అవి కూడా మనస్సులో కలిసిపోయి లయమవుతాయి.
బ్రహ్మైవేదం వికారాది వికారాద్యర్థవర్జితమ్ । వర్జనావర్జనే ఽర్థస్య బ్రహ్మైవానన్తతావశాత్
ఈ జగత్తు అన్నీ బ్రహ్మమే. అన్ని మార్పులు బ్రహ్మ నుంచే వస్తాయి, కానీ అవి మారిన వస్తువులు బ్రహ్మకు అంటకూడవు. వస్తువులు ఉండినా లేకపోయినా, బ్రహ్మ యొక్క అనంతత్వం వల్ల, అన్నీ బ్రహ్మమే.
బ్రహ్మస్థితి వికారాది బ్రహ్మైవోత్పాదితం క్రమాత్ । అత్రాన్యార్థవిదం విద్ధి మృగతృష్ణామ్భసా సమామ్
బ్రహ్మ స్థితి, అలాగే అన్ని మార్పులు, అన్నీ క్రమంగా బ్రహ్మ నుంచే ఉద్భవిస్తాయి. వస్తువుల గురించి వేరే విధంగా అర్థం చేసుకోవడం, మృగతృష్ణలో నీరు ఉన్నట్టు, వాస్తవం కాదు అని తెలుసుకో.
బీజం పుష్పఫలాన్తస్స్థం బీజాన్తం నాన్యతాత్మకమ్ । తాదృశీ బీజసత్తా సా భవిత్రీ యా తథోత్తరమ్
విత్తనం, పువ్వు, ఫలం అన్నీ విత్తనంలోనే ఉన్నాయి; వాటి అసలు స్వరూపం వేరేది కాదు. విత్తనం ఎలా ఉంటుందో, దానినుంచి వచ్చేదీ అదే స్వభావం కలిగి ఉంటుంది.
చిద్ఘనే చిద్ఘనత్వం యత్ స ఏవ త్రిజగత్క్రమః । ఏకత్వమ్ అనయోర్ ద్విత్వమ్ ఏకాభావే ద్వయోః క్షతిః
చైతన్యం ఘనంగా ఉన్నదే చైతన్య స్వరూపం. ఇదే మూడు లోకాల వ్యవస్థ. ఈ రెండింటి ఏకత్వమే ద్వైతం, ఒకటి లేకపోతే రెండింటికీ లోపం వస్తుంది.
జగద్ అన్యగ్భవోత్పత్తి న కదాచిద్ అనీదృశమ్ । చిద్ అచిన్ న కదాచిన్ న ద్వయమ్ ఏతన్ మిథో ద్వయమ్
ఈ లోకం వేరుగా ఉద్భవించడం ఎప్పుడూ వేరుగా ఉండదు; చైతన్యం, అచైతన్యం రెండూ ఎప్పుడూ విడివిడిగా ఉండవు — ఇవి పరస్పరం ద్వంద్వంగా ఉంటాయి.
మహాశిలాన్తరే ఽభేద్యే లేఖాత్మాస్తి యథా బహు । తదన్యానన్యమజ్జాది చిద్ఘనే త్రిజగద్గతిః
ఎలా ఒక పెద్ద, విడిపోని రాయిలో అనేక గీతలు ఉండగలవో, అలాగే చైతన్య సముదాయంలో మూడు లోకాల ప్రయాణం వేరుగా కూడా కాదు, వేరుకాని కూడా కాదు — లోపల, బయట అనే తేడా లేదు.
యథా శిలాన్తర్ లేఖాది భిద్యతే న శిలాఙ్గతః । తత్సారత్వాత్ తథా మన్తృకర్తృత్వాది జగచ్ చితేః
రాయిలోని గీతలు ఆ రాయి స్వభావానికి వేరుగా లేవు కదా, అలాగే లోకంలో చేసే పనులు, ఆలోచనలు అన్నీ చైతన్యానికి వేరుగా ఉండవు, ఎందుకంటే అవి దాని సహజ లక్షణమే.
యథా శిలాన్తర్ అబ్జానాం స్పన్దాస్పన్దభవాభవాః । విషయత్వం న గచ్ఛన్తి కర్తారో జగతస్ తథా
రాయిలోని కమలాల కదలిక, నిలకడ, ఉద్భవం, లేమి — ఇవేవీ అనుభవించదగినవి కావు కదా, అలాగే ఈ లోకాన్ని సృష్టించే వారు కూడా అనుభవించదగినవారు కారు.
నేదం కదాచిత్ క్రియతే న కదాచన నశ్యతి । అద్రివన్ న్యగ్భవోల్లాసవిలాసావేదనాత్మకమ్
ఇది ఎప్పుడూ పుట్టదు, ఎప్పుడూ నశించదు. ఇది ఎప్పుడూ మారని, సాక్షాత్కారంతో, ఆనందంతో, ప్రకాశంతో నిండిన స్వరూపం.
యథా యత్ర యదాకారం తథా తత్ర తద్ ఏవ హి । బ్రహ్మ సర్వాత్మకం సర్వం సుషుప్తస్థమ్ అవస్థితమ్
ఏ రూపంలో, ఎక్కడ, ఎప్పుడు కనిపిస్తే, అక్కడ అదే ఉంటుంది. బ్రహ్మం అన్నింటిలోనూ ఉన్నది, అది సర్వత్రా, గాఢ నిద్రలో ఉన్నట్టు స్థిరంగా ఉంటుంది.
భూరిభావవికారాఢ్యో యో ఽయం జగదురుభ్రమః । సుషుప్తమ్ ఏవ తద్ విద్ధి శిలాన్తః పఙ్కజాదివత్
ఈ ప్రపంచం ఎన్నో మార్పులతో, గొప్ప మాయతో నిండినదిగా కనిపించినా, అది నిజానికి గాఢ నిద్రే. అది రాయిలోని కమలంలా అంతర్లీనంగా ఉంటుంది.
నిత్యం సుషుప్తపదమ్ ఏవ జగద్విలాసస్ సోమ్య ప్రశాన్తసమచిద్ఘనఖాత్మకత్వాత్ । పద్మాశ్ శిలాత ఇవ సర్గదశాస్ స్వసారాద్ దృష్ట్యా న భేదమ్ ఉపయాన్తి కయాచిద్ ఏవ
ప్రపంచం యొక్క లీల ఎప్పుడూ గాఢ నిద్రలోనే ఉంటుంది, ఓ మృదువైనవాడా! ఎందుకంటే అది శాంతంగా, సమంగా, చైతన్యంతో నిండినదిగా ఉంటుంది. రాయిలోని కమలాలు ఒకదానికొకటి వేరుగా కనిపించనట్టు, సృష్టి స్థితులు కూడా మన దృష్టికి వేరుగా ఉండవు.
చిత్తత్త్వస్య ఫలస్యేవ చిత్రస్ సోమ్యో ఽప్య్ అనుక్రమాత్ । స్వసత్తాసన్నివేశో ఽన్తర్ యస్ స సర్గ ఇతి స్థితః
ఎలా ఒక పండులోని అంతర్గత నిర్మాణం దాని స్వభావంతో ఏర్పడిందో, అలాగే, ఓ సౌమ్యుడా, మనస్సులోని అంతరంగ నిర్మాణమే సృష్టి అని చెప్పబడుతుంది.
దేశకాలక్రియాదీనామ్ అతి తన్మయరూపతః । ఇదమ్ అన్యద్ ఇదం చాన్యద్ ఇతి నాత్రోపపద్యతే
దేశం, కాలం, చర్యలు మొదలైన వాటితో పూర్తిగా ఏకమై ఉండటం వల్ల, 'ఇది వేరది, అది వేరది' అనే భావనలు ఇక్కడ కలగవు.
సమస్తశబ్దశబ్దార్థవాసనాకల్పనావిదామ్ । ఏకాత్మత్వాద్ అన్యథేదమ్ ఇతి సఙ్కథ్యతే కథమ్
అన్ని పదాలు, వాటి అర్థాల వాసనలతో మనస్సు నిండిపోయినవారికి, అన్నీ ఒకే తత్వమై ఉన్నప్పుడు 'ఇది వేరది' అనే భావన ఎలా కలుగుతుంది?
ఫలస్యాన్తస్ సన్నివేశో నానానుక్రమతో యథా । .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..
ఎలా ఒక పండులోని అంతర్గత నిర్మాణం క్రమానుసారం మారదు, అలాగే...
అనానైవాపి నానేవ క్షుబ్ధేవాక్షుభితైవ చ । యథా ఫలాన్తస్ స్వా సత్తా చిదన్తశ్ చిచ్చయస్ తథా
ఒక పండులోని అసలు సారం, దాని ఉనికీ, లోపల ఉన్న చైతన్యమూ — ఇవన్నీ ఒక్కటిగా కూడా కావు, వేర్వేరు కూడా కావు; కలవు కూడా కావు, కలగని వి కూడా కావు. అలాగే, స్వచ్ఛమైన చైతన్య స్వభావమూ కూడా అలా ఉంటుంది.
జగన్నగరమ్ ఆదర్శే చితీవ ప్రతిబిమ్బితమ్ । కచతీవాకచద్ అపి శిలాన్తస్ సన్నివేశవత్
ఈ జగత్తు అనే నగరం, మనస్సులో అద్దంలో ప్రతిబింబం పడినట్టు కనిపిస్తుంది. మణిలో మెరిసే వస్తువు లాగా, రాయి లోపల అమర్చినట్టు, అంతే సహజంగా మనసులో ప్రతిఫలిస్తుంది.
పరమే చిన్మణౌ సన్తి జగత్కోటిశతాన్య్ అపి । చిన్తామణావ్ అనన్తాని ఫలానీవార్థితాన్య్ అలమ్
పరమమైన చైతన్య మణిలో, అనేక కోట్ల జగత్తులు ఉన్నట్టు, మనసులో కోరుకున్నన్ని ఫలాలు చింతామణిలో దాగి ఉన్నట్టు ఉంటాయి.
చిత్సముద్గక ఏవేదం తదఙ్గోత్కీర్ణమ్ ఆతతమ్ । జగన్మౌక్తికమ్ ఆభాతి తదంశుమయమ్ అన్యవత్
ఈ జగత్తంతా చైతన్యపు గుచ్చమే; అది తన భాగాలనుండే చెక్కబడి విస్తరించి ఉంది. ఈ లోక ముత్యము, ఆ చైతన్య కిరణాలతో వెలిగిపోతూ, మిగతా రత్నాల్లా మెరిసిపోతుంది.
అహోరాత్రాన్ విరచయన్ వేదనావేదనాన్య్ అయమ్ । చిదాదిత్యస్ స్థితో భాస్వాఞ్ జగద్ద్రవ్యాణి దర్శయన్
ఈ చైతన్య సూర్యుడు పగలు, రాత్రులు, అనుభూతులు, అవి లేని స్థితులను సృష్టిస్తూ, ప్రకాశిస్తూ, ఈ లోకంలోని వస్తువులను చూపిస్తూ నిలిచివుంటాడు.
సముద్రకోటరావర్తపయస్స్పన్దవిలాసవత్ । న వ్యక్తం నానభివ్యక్తం త్రిజగద్ వర్తతే చితి
సముద్రపు లోతుల్లో, అలల ఆటలూ, ప్రవాహాలూ ఉన్నట్లే, ఈ మూడు లోకాలు చైతన్యంలో స్పష్టంగా కనిపించక, పూర్తిగా దాగిపోక, అలా ఉండిపోతున్నాయి.
శిలాన్తర్ఘనశుద్ధైకచిత్సారవపుర్ ఆత్మవాన్ । సోమ్యో వ్యవహరన్న్ ఏవ తిష్ఠత్య్ ఉపలకోశవత్
శిలలో లోపల ముద్దగా, నిర్మలంగా ఉన్న చైతన్య సారమే ఆత్మ. అది మణిపూస పొదిలో ఉన్నట్టు, మృదువుగా వ్యవహరిస్తూ, అక్కడే నిలిచి ఉంటుంది.
అవిభాగఘనస్పన్దా శిలాన్తస్ సన్నివేశవత్ । అనానైవ చ నానా చిచ్ ఛిలాన్తస్ సన్నివేశవత్
శిలలోపల ఏర్పడినట్టుగా, విడిపోని ఘనమైన తరంగాలతో చైతన్యం ఏర్పడింది. అది ఒక్కటిగా కూడా కాదు, అనేకంగా కూడా కాదు, శిలలోపల ఏర్పడినట్టే ఉంటుంది.
యద్ అస్తి తచ్ చితి శిలాశరీరే సాలభఞ్జికా । యన్ నాస్తి తచ్ చితి శిలాశరీరే సాలభఞ్జికా
ఏది ఉందో అది కూడా చైతన్యరూపమైన శిలపై చెక్కిన స్త్రీ విగ్రహంలా ఉంటుంది; ఏది లేదో అది కూడా చైతన్యరూపమైన శిలపై చెక్కిన స్త్రీ విగ్రహంలానే ఉంటుంది.
భావాభావేషు యత్ సత్యం చిన్మజ్జౌజ్జ్వల్యమ్ ఏవ తత్ । మజ్జసారా పదార్థశ్రీస్ తన్మయం స్యాత్ తద్ ఏవ హి
వస్తువులు ఉన్నా లేకపోయినా నిజంగా ఉండేది చైతన్యంలో మునిగిపోయిన ప్రకాశమే. ఆ మునిగిపోయిన స్థితి సారమే వస్తువుల మహిమ, అదే వాటి నిజమైన స్వరూపం.
పద్మం నానాదిశబ్దార్థాంస్ త్యక్త్వా యద్వచ్ ఛిలోదరమ్ । నానా తద్వద్ ఇదం నానా తదతన్మయమ్ అద్వయమ్
పద్మాన్ని అనేక పేర్లు, అర్థాలు వదిలేసిన తర్వాత శిలలో ఉన్న ఖాళీ మాత్రమే మిగిలినట్లు, ఈ ప్రపంచం కూడా పేర్లలోనే భిన్నంగా కనిపిస్తుంది; నిజంగా అది అద్వితీయమైనదే, అదే సారంగా ఉంటుంది.
నానాప్య్ ఏకతయానానా ఘనడిమ్బశిలోదరమ్ । యథా తద్ అవిభాగాత్మ తథేదం చిద్ఘనాన్తరమ్
ఒక ఘనమైన దానిమ్మను శిలలో చెక్కితే అది ఒక్కటే అయినా అనేక భాగాలుగా కనిపించడంలా, చైతన్యమయమైన ఈ విశ్వమూ విడిపోలేని స్వరూపంతో అలాగే ఉంటుంది.