చిచ్ఛిలైషా మయోక్తా తే యస్యామ్ అన్తర్ జగన్తి ఖే । ఘనత్వైకాత్మకత్వాదివశాద్ ఏషా శిలేవ చిత్
నేను చెప్పిన ఆ చైతన్య శిలలోనే, అంతరంగా అన్ని లోకాలు ఆకాశంలో తేలుతున్నట్టు ఉంటాయి. దాని ఘనత్వ స్వభావం వల్ల అది శిలలా కనిపించినా, అది నిజానికి చైతన్యమే.
అప్య్ అత్యన్తఘనాఙ్గాయా అనీరన్ధ్రాకృతేర్ అపి । విద్యతే ఽన్తః పరం బ్రహ్మ వ్యోమ్నీవ విపులానిలః
ఆ శిలకు పూర్తిగా ఘనమైన రూపం ఉండి, ఎక్కడా రంధ్రం లేకపోయినా, దాని లోపల పరబ్రహ్మం ఉంది. అది ఆకాశంలో విస్తారమైన గాలి ఉన్నట్టు ఉంటుంది.
ద్యౌః క్షమా వాయుర్ ఆకాశం పర్వతాస్ సరితో దిశః । సన్తి తస్యాం శిలా సా చ సుషిరా న మనాగ్ అపి
ఆ శిలలోనే ఆకాశం, భూమి, గాలి, ఆకాశం, పర్వతాలు, నదులు, దిక్కులు అన్నీ ఉన్నాయి. అయినా ఆ శిలలో ذرా కూడా ఖాళీ లేదు.
అస్యామ్ ఏకఘనాఙ్గాత్మ జగత్పద్మం విజృమ్భతే । ఏతస్మాద్ వస్తునో నాన్యద్ అన్యచ్ చ ద్వ్యాత్మకం చ వా
ఈ ఒక్క ఘనమైన మూలం నుంచే జగత్పద్మం వికసిస్తుంది. ఈ వాస్తవాన్ని తప్ప ఇంకొకటి లేదు—ఇంకోటి లేదా ద్వంద్వ స్వభావం కూడా లేదు.
భూతం భవ్యం భవిష్యచ్ చిచ్ఛిలాయాం సాలభఞ్జికా । తథాస్తి తత్ర తత్ సర్వం సంస్థానం వస్తునో యథా
గతకాలం, వర్తమాన కాలం, భవిష్యత్తు — ఇవన్నీ శిలలోని సాలవృక్షం పక్కన ఉన్న యువతిని పోలి, అందులోనే ఉన్నాయి. అలాగే, ప్రతి వస్తువు ఆకారం కూడా దాని లోపలే ఉంటుంది.
ఉపలాన్తస్ సన్నివేశో నానాత్మాప్య్ ఏకపిణ్డతామ్ । యథా ధత్తే తథైషా చిత్ పిణ్డాకారైకికా ఘనా
వేర్వేరు రకాల రాళ్ళు కలిసినప్పుడు అవి ఒక్కటి అయిపోయినట్టు కనిపిస్తాయి. అలాగే, చైతన్యం కూడా గట్టిగా ఉండి, ఒక్కటి అయినట్టు అనిపిస్తుంది.
యథా పద్మశ్ శిలాకోశాద్ అభిన్నో ఽపి వపుర్మయః । తథా సర్గశ్ చితో రూపాద్ అభిన్నో ఽపి వపుర్మయః
పద్మం రాయి లోపల వేరుగా లేకపోయినా, అది ఒక రూపంగా ఉంటుంది. అలాగే, సృష్టి కూడా చైతన్య రూపం నుండి వేరుగా కాకపోయినా, అది ఒక రూపంగా కనిపిస్తుంది.
సుషుప్తావస్థయా చక్రపద్మలేఖాశ్ శిలోదరే । యథా స్థితాశ్ చితేర్ అన్తస్ తథేయం జగదావలీ
గాఢ నిద్రలో ఉండగా, చక్రాలు, పద్మాల ఆకృతులు రాయిలోపల దాగి ఉంటాయి. అలాగే, ఈ జగత్తు కూడా చైతన్యంలో అంతర్లీనంగా ఉంటుంది.
శిలాన్తః పద్మలేఖాలీ మరిచాన్తశ్ చమత్కృతిః । నోదేతి నాస్తమ్ ఆయాతి యథా సర్గస్ తథా చితౌ
రాయిలోని కమలరేఖలు లేదా కాంతిలోని ఆశ్చర్యం ఎలా పుట్టకపోతే లేదా మాయమవకపోతే, అదే విధంగా మనస్సులో సృష్టి పుట్టదు, అంతమవదు.
యథాపరన్ధ్రో ఽనన్యో ఽన్తర్మజ్జా బిల్వే నిరన్తరః । తథా లభ్యవికారాఢ్యా చితౌ బ్రహ్మాణ్డమణ్డలీ
బిల్వపండులోని లోపలి గుజ్జు పండుకు వేరుగా లేకుండా, అంతర్భాగంగా ఎల్లప్పుడూ ఉండేలా ఉంటుందో, అలాగే అన్ని మార్పులతో కూడిన విశ్వమండలం కూడా మనస్సులోనే ఉంటుంది.
వికారాది తద్ ఏవేతి బుద్ధైవోక్తిర్ అనర్థికా । తత్తాం సముపయాత్య్ ఆశు జలబిన్దుర్ ఇవామ్భసి
ఈ మార్పులు అన్నీ అదే మనస్సు అని చెప్పడం కేవలం మాటకోసం మాత్రమే; అవి త్వరగా నీటి బిందువు సముద్రంలో కలిసిపోవడం లాగా, తత్త్వాన్ని చేరుకుంటాయి.
అనన్తత్వాచ్ చితేర్ ఏతద్ వికారాది చితేర్ ఇతి । ఉక్త్యా సమ్పద్యతే తచ్ చ తల్లయేన విలీయతే
మనస్సు అనంతమైనదని, 'మార్పులు మనస్సులోనే ఉన్నాయి' అని అంటారు; అలా చెప్పినప్పుడు అవి కూడా మనస్సులో కలిసిపోయి లయమవుతాయి.
బ్రహ్మైవేదం వికారాది వికారాద్యర్థవర్జితమ్ । వర్జనావర్జనే ఽర్థస్య బ్రహ్మైవానన్తతావశాత్
ఈ జగత్తు అన్నీ బ్రహ్మమే. అన్ని మార్పులు బ్రహ్మ నుంచే వస్తాయి, కానీ అవి మారిన వస్తువులు బ్రహ్మకు అంటకూడవు. వస్తువులు ఉండినా లేకపోయినా, బ్రహ్మ యొక్క అనంతత్వం వల్ల, అన్నీ బ్రహ్మమే.
బ్రహ్మస్థితి వికారాది బ్రహ్మైవోత్పాదితం క్రమాత్ । అత్రాన్యార్థవిదం విద్ధి మృగతృష్ణామ్భసా సమామ్
బ్రహ్మ స్థితి, అలాగే అన్ని మార్పులు, అన్నీ క్రమంగా బ్రహ్మ నుంచే ఉద్భవిస్తాయి. వస్తువుల గురించి వేరే విధంగా అర్థం చేసుకోవడం, మృగతృష్ణలో నీరు ఉన్నట్టు, వాస్తవం కాదు అని తెలుసుకో.
బీజం పుష్పఫలాన్తస్స్థం బీజాన్తం నాన్యతాత్మకమ్ । తాదృశీ బీజసత్తా సా భవిత్రీ యా తథోత్తరమ్
విత్తనం, పువ్వు, ఫలం అన్నీ విత్తనంలోనే ఉన్నాయి; వాటి అసలు స్వరూపం వేరేది కాదు. విత్తనం ఎలా ఉంటుందో, దానినుంచి వచ్చేదీ అదే స్వభావం కలిగి ఉంటుంది.
చిద్ఘనే చిద్ఘనత్వం యత్ స ఏవ త్రిజగత్క్రమః । ఏకత్వమ్ అనయోర్ ద్విత్వమ్ ఏకాభావే ద్వయోః క్షతిః
చైతన్యం ఘనంగా ఉన్నదే చైతన్య స్వరూపం. ఇదే మూడు లోకాల వ్యవస్థ. ఈ రెండింటి ఏకత్వమే ద్వైతం, ఒకటి లేకపోతే రెండింటికీ లోపం వస్తుంది.
జగద్ అన్యగ్భవోత్పత్తి న కదాచిద్ అనీదృశమ్ । చిద్ అచిన్ న కదాచిన్ న ద్వయమ్ ఏతన్ మిథో ద్వయమ్
ఈ లోకం వేరుగా ఉద్భవించడం ఎప్పుడూ వేరుగా ఉండదు; చైతన్యం, అచైతన్యం రెండూ ఎప్పుడూ విడివిడిగా ఉండవు — ఇవి పరస్పరం ద్వంద్వంగా ఉంటాయి.
మహాశిలాన్తరే ఽభేద్యే లేఖాత్మాస్తి యథా బహు । తదన్యానన్యమజ్జాది చిద్ఘనే త్రిజగద్గతిః
ఎలా ఒక పెద్ద, విడిపోని రాయిలో అనేక గీతలు ఉండగలవో, అలాగే చైతన్య సముదాయంలో మూడు లోకాల ప్రయాణం వేరుగా కూడా కాదు, వేరుకాని కూడా కాదు — లోపల, బయట అనే తేడా లేదు.
యథా శిలాన్తర్ లేఖాది భిద్యతే న శిలాఙ్గతః । తత్సారత్వాత్ తథా మన్తృకర్తృత్వాది జగచ్ చితేః
రాయిలోని గీతలు ఆ రాయి స్వభావానికి వేరుగా లేవు కదా, అలాగే లోకంలో చేసే పనులు, ఆలోచనలు అన్నీ చైతన్యానికి వేరుగా ఉండవు, ఎందుకంటే అవి దాని సహజ లక్షణమే.
యథా శిలాన్తర్ అబ్జానాం స్పన్దాస్పన్దభవాభవాః । విషయత్వం న గచ్ఛన్తి కర్తారో జగతస్ తథా
రాయిలోని కమలాల కదలిక, నిలకడ, ఉద్భవం, లేమి — ఇవేవీ అనుభవించదగినవి కావు కదా, అలాగే ఈ లోకాన్ని సృష్టించే వారు కూడా అనుభవించదగినవారు కారు.
నేదం కదాచిత్ క్రియతే న కదాచన నశ్యతి । అద్రివన్ న్యగ్భవోల్లాసవిలాసావేదనాత్మకమ్
ఇది ఎప్పుడూ పుట్టదు, ఎప్పుడూ నశించదు. ఇది ఎప్పుడూ మారని, సాక్షాత్కారంతో, ఆనందంతో, ప్రకాశంతో నిండిన స్వరూపం.
యథా యత్ర యదాకారం తథా తత్ర తద్ ఏవ హి । బ్రహ్మ సర్వాత్మకం సర్వం సుషుప్తస్థమ్ అవస్థితమ్
ఏ రూపంలో, ఎక్కడ, ఎప్పుడు కనిపిస్తే, అక్కడ అదే ఉంటుంది. బ్రహ్మం అన్నింటిలోనూ ఉన్నది, అది సర్వత్రా, గాఢ నిద్రలో ఉన్నట్టు స్థిరంగా ఉంటుంది.
భూరిభావవికారాఢ్యో యో ఽయం జగదురుభ్రమః । సుషుప్తమ్ ఏవ తద్ విద్ధి శిలాన్తః పఙ్కజాదివత్
ఈ ప్రపంచం ఎన్నో మార్పులతో, గొప్ప మాయతో నిండినదిగా కనిపించినా, అది నిజానికి గాఢ నిద్రే. అది రాయిలోని కమలంలా అంతర్లీనంగా ఉంటుంది.
నిత్యం సుషుప్తపదమ్ ఏవ జగద్విలాసస్ సోమ్య ప్రశాన్తసమచిద్ఘనఖాత్మకత్వాత్ । పద్మాశ్ శిలాత ఇవ సర్గదశాస్ స్వసారాద్ దృష్ట్యా న భేదమ్ ఉపయాన్తి కయాచిద్ ఏవ
ప్రపంచం యొక్క లీల ఎప్పుడూ గాఢ నిద్రలోనే ఉంటుంది, ఓ మృదువైనవాడా! ఎందుకంటే అది శాంతంగా, సమంగా, చైతన్యంతో నిండినదిగా ఉంటుంది. రాయిలోని కమలాలు ఒకదానికొకటి వేరుగా కనిపించనట్టు, సృష్టి స్థితులు కూడా మన దృష్టికి వేరుగా ఉండవు.
చిత్తత్త్వస్య ఫలస్యేవ చిత్రస్ సోమ్యో ఽప్య్ అనుక్రమాత్ । స్వసత్తాసన్నివేశో ఽన్తర్ యస్ స సర్గ ఇతి స్థితః
ఎలా ఒక పండులోని అంతర్గత నిర్మాణం దాని స్వభావంతో ఏర్పడిందో, అలాగే, ఓ సౌమ్యుడా, మనస్సులోని అంతరంగ నిర్మాణమే సృష్టి అని చెప్పబడుతుంది.
దేశకాలక్రియాదీనామ్ అతి తన్మయరూపతః । ఇదమ్ అన్యద్ ఇదం చాన్యద్ ఇతి నాత్రోపపద్యతే
దేశం, కాలం, చర్యలు మొదలైన వాటితో పూర్తిగా ఏకమై ఉండటం వల్ల, 'ఇది వేరది, అది వేరది' అనే భావనలు ఇక్కడ కలగవు.
సమస్తశబ్దశబ్దార్థవాసనాకల్పనావిదామ్ । ఏకాత్మత్వాద్ అన్యథేదమ్ ఇతి సఙ్కథ్యతే కథమ్
అన్ని పదాలు, వాటి అర్థాల వాసనలతో మనస్సు నిండిపోయినవారికి, అన్నీ ఒకే తత్వమై ఉన్నప్పుడు 'ఇది వేరది' అనే భావన ఎలా కలుగుతుంది?
ఫలస్యాన్తస్ సన్నివేశో నానానుక్రమతో యథా । .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..
ఎలా ఒక పండులోని అంతర్గత నిర్మాణం క్రమానుసారం మారదు, అలాగే...
అనానైవాపి నానేవ క్షుబ్ధేవాక్షుభితైవ చ । యథా ఫలాన్తస్ స్వా సత్తా చిదన్తశ్ చిచ్చయస్ తథా
ఒక పండులోని అసలు సారం, దాని ఉనికీ, లోపల ఉన్న చైతన్యమూ — ఇవన్నీ ఒక్కటిగా కూడా కావు, వేర్వేరు కూడా కావు; కలవు కూడా కావు, కలగని వి కూడా కావు. అలాగే, స్వచ్ఛమైన చైతన్య స్వభావమూ కూడా అలా ఉంటుంది.
జగన్నగరమ్ ఆదర్శే చితీవ ప్రతిబిమ్బితమ్ । కచతీవాకచద్ అపి శిలాన్తస్ సన్నివేశవత్
ఈ జగత్తు అనే నగరం, మనస్సులో అద్దంలో ప్రతిబింబం పడినట్టు కనిపిస్తుంది. మణిలో మెరిసే వస్తువు లాగా, రాయి లోపల అమర్చినట్టు, అంతే సహజంగా మనసులో ప్రతిఫలిస్తుంది.