సమ్పద్యతే యథాద్యో ఽసౌ పురుషస్ సర్గకారకః । అనేనైవ క్రమేణేహ కీటస్ సమ్పద్యతే క్షణాత్
ప్రపంచాన్ని సృష్టించే ఆ ఆదిపురుషుడు ఎలా ఉద్భవిస్తాడో, ఇక్కడ ఒక పురుగు కూడా అలాగే ఒక్క క్షణంలో ఉద్భవిస్తుంది.
తస్థుషామ్ ఏవమ్ ఏవేహ జాతయో హి చతుర్విధాః । రుద్రాద్యాస్ తరుపర్యన్తాస్ సమ్పద్యన్తే క్షణం ప్రతి
ఇలాగే స్థిరమైన జీవుల్లోనూ, రుద్రుడు మొదలుకొని చెట్లు వరకు నాలుగు రకాల జన్మలు ప్రతి క్షణం జరుగుతూనే ఉంటాయి.
పరమాపరమాస్ సన్తి తథా కేచిద్ అణూపమాః । ఏష ఏవ క్రమస్ తేషాం సతి చాసతి సర్గకే
కొన్ని జీవులు పరమమైనవిగా, కొన్ని పరమమయినవిగా కాకుండా, మరికొన్ని చాలా సూక్ష్మమైనవిగా ఉంటాయి. సృష్టి ఉన్నా లేకపోయినా, వీటి క్రమం ఇదే.
అస్యాస్ సంసారమాయాయా ఏవమ్భూతార్థభావనాత్ । భేదోపశాన్తావ్ అభ్యాసాద్ భవత్య్ ఉపశమశ్ శివః
ఈ సంసారమాయ యొక్క నిజ స్వరూపాన్ని ఇలా ఆలోచిస్తూ, భేదాలు పోగొట్టే సాధన వల్ల శాంతి కలుగుతుంది; అది మంగళకరమైనది.
నిమేషశతభాగార్ధమాత్రమ్ ఏవ పరా చితిః । స్వరూపతశ్ చేల్ లుఠితా తద్ ఏషోదేత్య్ అవస్థితిః
పరాచైతన్యం వంద కన్నెపాట్లలో అర్ధభాగం కూడా తడబడితే, దాని స్వరూపంగా ఈ స్థితి ఉద్భవిస్తుంది.
సా జ్ఞరూపా శిలాకోశ ఇవ చేత్ స్వాత్మని స్థితా । తద్ అనాద్యవభాసాత్మబ్రహ్మశబ్దేన గీయతే
అది జ్ఞానస్వరూపంగా, రాయిలో రాయి మాదిరిగా తనలోనే నిలిచి ఉంటే, ఆ ఆదిలేని, స్వయంగా ప్రకాశించే తత్వాన్ని 'బ్రహ్మం' అని పిలుస్తారు.
అస్మిన్ ప్రౌఢిం గతే సర్గే మహాచిచ్ చేతనం నవమ్ । సఙ్గమ్ ఆగత్య దిగ్దేశకాలాంశపరమాణునా
ఈ సృష్టి పరిపక్వతకు చేరుకున్నప్పుడు, పరమమైన చైతన్యం కొత్తగా ఉనికిలోకి వచ్చి, దిక్కులు, స్థలం, కాలం, అణువుల వంటి అత్యంత సూక్ష్మ భాగాలతో కలిసిపోయింది.
జీవతామ్ ఆగతా భూతతన్మాత్రవలనాక్రమాత్ । భవత్య్ అగమృగీవీరుత్కీటదేవాసురాదికమ్
సూక్ష్మ భూతాలతో ఏకమై జీవులు ఉద్భవించాయి. అవి జంతువులు, మొక్కలు, పురుగులు, దేవతలు, అసురులు మొదలైనవిగా ప్రकटించాయి.
యస్మిన్ నిత్యే తతే తన్తౌ దృఢే స్రగ్ ఇవ తిష్ఠతి । సదసద్గ్రథితం విశ్వం విశ్వాఙ్గే విశ్వకర్మణి
ఏ నిత్యమైన దృఢమైన ఆధారంపై, పూలమాల దారంపై ఉండినట్లు, సద్అసత్తుతో ముడిపడిన ఈ విశ్వం, విశ్వరూపుడైన పరమాత్మునిలో స్థిరంగా ఉంది.
న తద్ దూరే న నికటే నోర్ధ్వే నాధో న తే న మే । న పూర్వం నాద్య న ప్రాతర్ న సన్ నాసన్ న మధ్యగమ్
అది దూరంలో లేదు, దగ్గరలో లేదు, పైకి లేదు, కింద లేదు, అది నీది కాదు, నాది కాదు; అది గతంలో లేదు, ఇప్పుడు లేదు, ఉదయాన్నీ కాదు; అది ఉన్నదీ కాదు, లేనిదీ కాదు, మధ్యలోనూ లేదు.
అనుభవకలనాద్ ఋతే ఽస్య మాతా భవతి న సర్వవికల్పనేషు సత్సు । ఫలదురువిభవా ప్రమాణమాలా స్థితిమ్ ఉపయాతి న వారిణీవ వహ్నిః
ప్రత్యక్ష అనుభవం లేకుండా, ఎన్నో ఊహల్లోనూ దీని మూలం కనబడదు. నీటిలో అగ్ని నిలవదు కదా, అలాగే ఎన్నో ఆధారాలు, ఫలితాల గొప్పతనం కూడా దీని ఉనికిని స్థిరపరచలేవు.
యథాపృష్టం మునే ప్రోక్తం త్వయి కల్యాణమ్ అస్తు తే । దేశం ప్రయామో ఽభిమతమ్ ఆగచ్ఛోత్తిష్ఠ పార్వతి
నీవు అడిగిన ప్రకారం నేను చెప్పాను, మునీంద్రా! నీకు శుభం కలగాలి. మనం కోరిన చోటికి వెళ్ళుదాం—రా, లేచి రా, పార్వతి.
ఇత్య్ ఉక్త్వా నీలకణ్ఠో ఽసౌ త్యక్తపుష్పాఞ్జలౌ మయి । తతార పరివారేణ సమమ్ అమ్బరకోటరమ్
ఇలా చెప్పి, నీలకంఠుడు నా ముందు పుష్పాంజలి వదిలి, తన అనుచరులతో కలిసి ఆకాశ మార్గంలో ప్రయాణించాడు.
తస్మిన్ గతే త్రిభువనాధిపతావ్ ఉమేశే స్థిత్వా క్షణం తదను సంస్మృతిపూర్వమ్ ఏవ । అఙ్గీకృతం నవపవిత్రతయా మయాత్మదర్భాసనం శ్రమవతేవ మహాశ్రుతం తత్
త్రిలోకాధిపతి ఉమేశ్వరుడు వెళ్లిన తరువాత, నేను అక్కడ క్షణం నిలిచి, ఆయనను స్మరించుకుంటూ, కొత్తగా పవిత్రమైనదిగా భావించి, విశ్రాంతికి మహాశ్రవణం చేసినవాడిలా దర్భాసనాన్ని స్వీకరించాను.
ఏతద్ ఉక్తం పరేశేన స్వయమ్ ఏవ చ వేద్మ్య్ అహమ్ । రామ త్వమ్ అపి జానీషే యథేదం సమవస్థితమ్
ఈ మాటను పరమేశ్వరుడు స్వయంగా చెప్పాడు, నేనూ దీనిని బాగా తెలుసు. రామా, నీవు కూడా ఇది ఎలా ఉందో బాగా గ్రహించు.
యత్రాలీకమ్ అలీకేన కిలాలీకం విలోక్యతే । తస్యాం సంసారమాయాయాం కిం సత్యం కిమ్ అసన్మయమ్
అసత్యమే అసత్యంగా కనిపిస్తూ, దాన్ని నిజమని భావించే ఈ సంసార మాయలో, నిజమైనది ఏది? అబద్ధమైనది ఏది?
యథా యేన వికల్పేన యద్వికల్పేన కల్ప్యతే । తథా తేనాత్మకల్పేన న సతాప్య్ అనుభూయతే
ఎలా ఎవరి ఊహతో ఏదైనా ఊహించబడుతుందో, ఆ ఊహతోనే అది నిజంగా అనుభవించబడదు.
యథా ద్రవత్వం పయసి యథా స్పన్దో నభస్వతి । యథా నభసి శూన్యత్వం తథా సర్గత్వమ్ ఆత్మని
నీటిలో తరళత ఎలా ఉంటుందో, గాలిలో అలజడి ఎలా ఉంటుందో, ఆకాశంలో శూన్యత ఎలా ఉంటుందో, అలాగే సృష్టి శక్తి ఆత్మలో ఉంటుంది.
తతః ప్రభృతి తేనైవ క్రమేణార్చనమ్ ఆత్మనః । అద్య యావద్ గతవ్యగ్రః కుర్వన్న్ అహమ్ అవస్థితః
ఆ సమయం నుంచి, అదే క్రమంగా, నేను ఎప్పుడూ మనస్సు ఎక్కడికీ త్రోవకుండా, నిత్యం నా ఆత్మను ఆరాధిస్తూ ఉన్నాను.
అనేనార్చావిధానేన మయేమా రామ వాసనాః । అఖిన్నేనాతివాహ్యన్తే వ్యవహారపరా అపి
ఈ ఆరాధన విధానంతో, రామా, లోకవ్యవహారాలకు సంబంధించిన వాసనలన్నీ కూడా నాకు అలసట లేకుండా సులభంగా దాటి పోతున్నాయి.
యథాప్రాప్తైః క్రియాచారకుసుమైర్ ఆత్మనో ఽర్చనమ్ । వ్యుచ్ఛిన్నమ్ అప్య్ ఉచ్ఛిన్నం మే న కదాచిద్ అహర్నిశమ్
ఏవి దొరికితే ఆ క్రియలు, ఆచరణలు పుష్పాలుగా తీసుకుని నేను ఆత్మను ఆరాధిస్తున్నాను. అది మధ్యలో ఆగినట్లైనా, నాకు రాత్రింబవళ్ళు ఎప్పుడూ పూర్తిగా ఆగిపోలేదు.
గ్రాహ్యగ్రాహకసమ్బన్ధే సామాన్యే సర్వదేహినామ్ । యోగినస్ సావధానత్వం యత్ తద్ అర్చనమ్ ఆత్మనః
ప్రతి జీవిలో ఉండే గ్రాహ్య-గ్రాహక సంబంధంలో, యోగికి ఉండే అప్రమత్తతే ఆత్మ ఆరాధన.
దృష్ట్యానయా రఘుపతే సఙ్గముక్తేన చేతసా । సంసారే విపులారణ్యే విహరాస్మిన్ న ఖిద్యసే
ఓ రఘుపతి, ఈ దృష్టితో, మమకారం లేని మనసుతో ఈ విస్తారమైన సంసార అరణ్యంలో నీవు సంచరిస్తూ అలసటకు లోనవ్వడం లేదు.
దుఃఖే మహతి సమ్ప్రాప్తే ధనబన్ధువియోగజే । ఏతాం దృష్టిమ్ అవష్టభ్య విచారం కురు సువ్రత
ధనం, స్నేహితుల వियोगం వల్ల పెద్ద బాధ వచ్చినప్పుడు, ఓ సువ్రతా, ఈ దృష్టిని బలంగా పట్టుకుని, ఆలోచనలో నిమగ్నమవు.
సుఖదుఃఖే న కర్తవ్యే ధనబన్ధూదయక్షయైః । ఏవమ్ప్రాయా ఏవ సర్వా నిత్యం సంసారదృష్టయః
సుఖం, దుఃఖం, ధనం, స్నేహితుల పెరుగుదల లేదా తగ్గుదల వల్ల మనసు ప్రభావితమవకూడదు. ఈ విధంగానే అన్ని సంసార దృష్టులు ఎప్పుడూ ఉంటాయి.
జానాసీవ గతీశ్ చిత్రా విషయాణాం ప్రమాథినీః । యథా యాన్తి యథాయాన్తి యథా పరిభవన్తి చ
విషయాలు ఎలా వస్తాయో, ఎలా పోతాయో, ఎలా బాధను కలిగిస్తాయో నీవు బాగా తెలుసుకోవాలి.
ఏవమ్ ఏవ ప్రవర్తన్తే ప్రేమాణి చ ధనాని చ । ఏవమ్ ఏవావహీయన్తే నిమిత్తైర్ అవిచారితైః
ఇలానే ప్రేమలు, ధనాలు కూడా కలుగుతాయి, మళ్లీ ఊహించని కారణాల వల్ల తగ్గిపోతాయి.
న తాస్ తవ న తాసాం త్వం నిర్మలస్ త్వం జగత్క్రియాః । ఇదమ్ ఇత్థం జగత్ కిఞ్చిత్ కిం ముధా పరితప్యసే
అవి నీవి కావు, నువ్వు వాటివాడు కాడు. నువ్వు నిర్మలుడవు, ఇవన్నీ లోకంలో జరిగే పనులే. ఈ లోకం ఇలానే ఉంటుంది, నీవు ఎందుకు వృథాగా బాధపడుతున్నావు?
త్వమ్ ఏవాసి జగద్రూపం చిన్మాత్రం వితతాకృతిః । నిజావయవకావృత్తౌ కః క్రమో హర్షశోకయోః
ఈ జగత్తు రూపం నువ్వే, నీవు చైతన్య స్వరూపుడవు, అన్ని రూపాలుగా వ్యాపించి ఉన్నవాడవు. నీ స్వంత ప్రకటనలో ఆనందం, దుఃఖానికి ఏమి స్థానం?
చిదేకతానతామ్ ఏత్య సౌషుప్తీమ్ ఆగతస్ స్థితిమ్ । అద్యప్రభృతి రామ త్వం తుర్యావస్థాత్మకో భవ
నిరంతరమైన చైతన్య స్థితిని, నిద్ర లాంటి ఆవస్థను చేరుకున్నవాడవు. ఈ రోజు నుంచి, రామా, నువ్వు ఆ నాల్గవ స్థితి స్వరూపుడవిగా ఉండు.