స్రష్టాదిపురుషస్ త్వ్ ఏవం స్వయం సమ్పద్యతే హి యః । స నిమేషం ప్రతి వ్యోమ్ని సముదేత్య్ అథ లీయతే
సృష్టికర్త మొదలైన ఆది పురుషుడు ఇలా తానే అవుతాడు. ఆకాశంలో ఒక క్షణం ఉద్భవించి, వెంటనే కలిసిపోతాడు.
నిమేష ఏవ కల్పౌఘమహాకల్పపరమ్పరాః । ప్రతిభాసవిపర్యాసమాత్రేణానుభవత్య్ అలమ్
ఒక కన్నుమూతలోనే అనేక సృష్టి చక్రాలు, మహాకల్పాల పరంపరలు కేవలం భ్రమ వల్ల అనుభవించబడతాయి.
పరమాణౌ పరమాణౌ వ్యోమ్ని వ్యోమ్ని క్షణే క్షణే । సర్గకల్పమహాకల్పభావాభావా భవన్తి హి
ప్రతి పరమాణువులో, ప్రతి ఆకాశంలో, ప్రతి క్షణంలో సృష్టి, కల్ప, మహాకల్పాల ఉనికీ, లేనివాటీ జరుగుతూనే ఉంటాయి.
దృశ్యన్తే కేచిద్ అన్యోఽన్యం సాధర్మ్యం వాసనాశతైః । మిథః కేచిన్ న దృశ్యన్తే కేచిత్ పశ్యన్తి నేతరమ్
కొంతమంది వందలాది వాసనల వల్ల ఒకే విధంగా కనిపిస్తారు; మరికొందరు ఒకరిని ఒకరు చూడరు; ఇంకొందరు కొంతమందిని మాత్రమే చూస్తారు, మిగతావారిని చూడరు.
కేచిన్ నాన్యేన దృశ్యన్తే దృష్టేనాప్య్ అసదాత్మనా । సర్గాస్ సర్గేణ సర్వత్ర సమ్భవన్తి న తే శివే
కొంతమందిని మరికొందరు చూడలేరు, unreal స్వరూపంతో చూసినప్పటికీ. సృష్టులు సృష్టిలో ఎక్కడైనా కలుగుతుంటాయి, కానీ అవి శుభంలో లేవు.
భవన్తి పరమే వ్యోమ్ని వ్యోమరూపా ఇతి స్వయమ్ । స్వయం చ సదసద్రూపా లీయన్తే స్వప్నశైలవత్
వాటి స్వరూపం ఆకాశమే అయినట్లు పరమాకాశంలో ఉంటాయి. అవే నిజమైనవి, అబద్ధమైనవిగా కూడా, కలలో కొండ లాగే అంతమవుతాయి.
సర్గైర్ న దేశ ఆక్రాన్తో న చ కాలో న కర్తృతా । న చైతే సత్స్వరూపా వా న కల్పం నైవ చ క్షణమ్
సృష్టులతో ఏ ప్రాంతం నిండిపోదు, కాలమూ లేదు, చేసే వాడు కూడా లేడు. ఇవి నిజమైన స్వరూపం గలవీ కావు, యుగమూ లేదు, క్షణమూ లేదు.
న చేదం జాయతే కిఞ్చిన్ న చ కిఞ్చన నశ్యతి । స్వచమత్కారరూపేణ చిచ్ చమత్కురుతే చితి
ఇక్కడ ఏదీ పుట్టదు, ఏదీ నశించదు. ఆ చైతన్యం తన అద్భుతమైన స్వరూపంలో తానే ఆశ్చర్యపడుతుంది.
స్వప్నపత్తననిర్మాణపాతోత్పతనవజ్ జగత్ । న దేశకాలాక్రమణం కరోతి మనసామ్ అపి
కలలో ఒక పట్టణం ఏర్పడటం, కూలిపోవడం ఎలా జరుగుతాయో, అలా ఈ లోకంలో కూడా వాస్తవానికి ఏ ప్రదేశం, కాలం మార్పు జరగదు; మనసులో కూడా అది జరగదు.
యథా సఙ్కల్పశైలేన దేశకాలాద్యనన్తకమ్ । ఆక్రాన్తమ్ అపి నాక్రాన్తం తథైవ జగతాసతా
మనసులో ఊహించిన ఒక కొండ అంతటినీ అంతులేని ప్రదేశం, కాలం మొదలైనవన్నీ నింపినట్టు కనిపించినా, నిజానికి అది నింపదు. అలాగే ఈ లోకం కూడా వాస్తవమైనది కాదు.
సమ్పద్యతే యథాద్యో ఽసౌ పురుషస్ సర్గకారకః । అనేనైవ క్రమేణేహ కీటస్ సమ్పద్యతే క్షణాత్
ప్రపంచాన్ని సృష్టించే ఆ ఆదిపురుషుడు ఎలా ఉద్భవిస్తాడో, ఇక్కడ ఒక పురుగు కూడా అలాగే ఒక్క క్షణంలో ఉద్భవిస్తుంది.
తస్థుషామ్ ఏవమ్ ఏవేహ జాతయో హి చతుర్విధాః । రుద్రాద్యాస్ తరుపర్యన్తాస్ సమ్పద్యన్తే క్షణం ప్రతి
ఇలాగే స్థిరమైన జీవుల్లోనూ, రుద్రుడు మొదలుకొని చెట్లు వరకు నాలుగు రకాల జన్మలు ప్రతి క్షణం జరుగుతూనే ఉంటాయి.
పరమాపరమాస్ సన్తి తథా కేచిద్ అణూపమాః । ఏష ఏవ క్రమస్ తేషాం సతి చాసతి సర్గకే
కొన్ని జీవులు పరమమైనవిగా, కొన్ని పరమమయినవిగా కాకుండా, మరికొన్ని చాలా సూక్ష్మమైనవిగా ఉంటాయి. సృష్టి ఉన్నా లేకపోయినా, వీటి క్రమం ఇదే.
అస్యాస్ సంసారమాయాయా ఏవమ్భూతార్థభావనాత్ । భేదోపశాన్తావ్ అభ్యాసాద్ భవత్య్ ఉపశమశ్ శివః
ఈ సంసారమాయ యొక్క నిజ స్వరూపాన్ని ఇలా ఆలోచిస్తూ, భేదాలు పోగొట్టే సాధన వల్ల శాంతి కలుగుతుంది; అది మంగళకరమైనది.
నిమేషశతభాగార్ధమాత్రమ్ ఏవ పరా చితిః । స్వరూపతశ్ చేల్ లుఠితా తద్ ఏషోదేత్య్ అవస్థితిః
పరాచైతన్యం వంద కన్నెపాట్లలో అర్ధభాగం కూడా తడబడితే, దాని స్వరూపంగా ఈ స్థితి ఉద్భవిస్తుంది.
సా జ్ఞరూపా శిలాకోశ ఇవ చేత్ స్వాత్మని స్థితా । తద్ అనాద్యవభాసాత్మబ్రహ్మశబ్దేన గీయతే
అది జ్ఞానస్వరూపంగా, రాయిలో రాయి మాదిరిగా తనలోనే నిలిచి ఉంటే, ఆ ఆదిలేని, స్వయంగా ప్రకాశించే తత్వాన్ని 'బ్రహ్మం' అని పిలుస్తారు.
అస్మిన్ ప్రౌఢిం గతే సర్గే మహాచిచ్ చేతనం నవమ్ । సఙ్గమ్ ఆగత్య దిగ్దేశకాలాంశపరమాణునా
ఈ సృష్టి పరిపక్వతకు చేరుకున్నప్పుడు, పరమమైన చైతన్యం కొత్తగా ఉనికిలోకి వచ్చి, దిక్కులు, స్థలం, కాలం, అణువుల వంటి అత్యంత సూక్ష్మ భాగాలతో కలిసిపోయింది.
జీవతామ్ ఆగతా భూతతన్మాత్రవలనాక్రమాత్ । భవత్య్ అగమృగీవీరుత్కీటదేవాసురాదికమ్
సూక్ష్మ భూతాలతో ఏకమై జీవులు ఉద్భవించాయి. అవి జంతువులు, మొక్కలు, పురుగులు, దేవతలు, అసురులు మొదలైనవిగా ప్రकटించాయి.
యస్మిన్ నిత్యే తతే తన్తౌ దృఢే స్రగ్ ఇవ తిష్ఠతి । సదసద్గ్రథితం విశ్వం విశ్వాఙ్గే విశ్వకర్మణి
ఏ నిత్యమైన దృఢమైన ఆధారంపై, పూలమాల దారంపై ఉండినట్లు, సద్అసత్తుతో ముడిపడిన ఈ విశ్వం, విశ్వరూపుడైన పరమాత్మునిలో స్థిరంగా ఉంది.
న తద్ దూరే న నికటే నోర్ధ్వే నాధో న తే న మే । న పూర్వం నాద్య న ప్రాతర్ న సన్ నాసన్ న మధ్యగమ్
అది దూరంలో లేదు, దగ్గరలో లేదు, పైకి లేదు, కింద లేదు, అది నీది కాదు, నాది కాదు; అది గతంలో లేదు, ఇప్పుడు లేదు, ఉదయాన్నీ కాదు; అది ఉన్నదీ కాదు, లేనిదీ కాదు, మధ్యలోనూ లేదు.
అనుభవకలనాద్ ఋతే ఽస్య మాతా భవతి న సర్వవికల్పనేషు సత్సు । ఫలదురువిభవా ప్రమాణమాలా స్థితిమ్ ఉపయాతి న వారిణీవ వహ్నిః
ప్రత్యక్ష అనుభవం లేకుండా, ఎన్నో ఊహల్లోనూ దీని మూలం కనబడదు. నీటిలో అగ్ని నిలవదు కదా, అలాగే ఎన్నో ఆధారాలు, ఫలితాల గొప్పతనం కూడా దీని ఉనికిని స్థిరపరచలేవు.
యథాపృష్టం మునే ప్రోక్తం త్వయి కల్యాణమ్ అస్తు తే । దేశం ప్రయామో ఽభిమతమ్ ఆగచ్ఛోత్తిష్ఠ పార్వతి
నీవు అడిగిన ప్రకారం నేను చెప్పాను, మునీంద్రా! నీకు శుభం కలగాలి. మనం కోరిన చోటికి వెళ్ళుదాం—రా, లేచి రా, పార్వతి.
ఇత్య్ ఉక్త్వా నీలకణ్ఠో ఽసౌ త్యక్తపుష్పాఞ్జలౌ మయి । తతార పరివారేణ సమమ్ అమ్బరకోటరమ్
ఇలా చెప్పి, నీలకంఠుడు నా ముందు పుష్పాంజలి వదిలి, తన అనుచరులతో కలిసి ఆకాశ మార్గంలో ప్రయాణించాడు.
తస్మిన్ గతే త్రిభువనాధిపతావ్ ఉమేశే స్థిత్వా క్షణం తదను సంస్మృతిపూర్వమ్ ఏవ । అఙ్గీకృతం నవపవిత్రతయా మయాత్మదర్భాసనం శ్రమవతేవ మహాశ్రుతం తత్
త్రిలోకాధిపతి ఉమేశ్వరుడు వెళ్లిన తరువాత, నేను అక్కడ క్షణం నిలిచి, ఆయనను స్మరించుకుంటూ, కొత్తగా పవిత్రమైనదిగా భావించి, విశ్రాంతికి మహాశ్రవణం చేసినవాడిలా దర్భాసనాన్ని స్వీకరించాను.
ఏతద్ ఉక్తం పరేశేన స్వయమ్ ఏవ చ వేద్మ్య్ అహమ్ । రామ త్వమ్ అపి జానీషే యథేదం సమవస్థితమ్
ఈ మాటను పరమేశ్వరుడు స్వయంగా చెప్పాడు, నేనూ దీనిని బాగా తెలుసు. రామా, నీవు కూడా ఇది ఎలా ఉందో బాగా గ్రహించు.
యత్రాలీకమ్ అలీకేన కిలాలీకం విలోక్యతే । తస్యాం సంసారమాయాయాం కిం సత్యం కిమ్ అసన్మయమ్
అసత్యమే అసత్యంగా కనిపిస్తూ, దాన్ని నిజమని భావించే ఈ సంసార మాయలో, నిజమైనది ఏది? అబద్ధమైనది ఏది?
యథా యేన వికల్పేన యద్వికల్పేన కల్ప్యతే । తథా తేనాత్మకల్పేన న సతాప్య్ అనుభూయతే
ఎలా ఎవరి ఊహతో ఏదైనా ఊహించబడుతుందో, ఆ ఊహతోనే అది నిజంగా అనుభవించబడదు.
యథా ద్రవత్వం పయసి యథా స్పన్దో నభస్వతి । యథా నభసి శూన్యత్వం తథా సర్గత్వమ్ ఆత్మని
నీటిలో తరళత ఎలా ఉంటుందో, గాలిలో అలజడి ఎలా ఉంటుందో, ఆకాశంలో శూన్యత ఎలా ఉంటుందో, అలాగే సృష్టి శక్తి ఆత్మలో ఉంటుంది.
తతః ప్రభృతి తేనైవ క్రమేణార్చనమ్ ఆత్మనః । అద్య యావద్ గతవ్యగ్రః కుర్వన్న్ అహమ్ అవస్థితః
ఆ సమయం నుంచి, అదే క్రమంగా, నేను ఎప్పుడూ మనస్సు ఎక్కడికీ త్రోవకుండా, నిత్యం నా ఆత్మను ఆరాధిస్తూ ఉన్నాను.
అనేనార్చావిధానేన మయేమా రామ వాసనాః । అఖిన్నేనాతివాహ్యన్తే వ్యవహారపరా అపి
ఈ ఆరాధన విధానంతో, రామా, లోకవ్యవహారాలకు సంబంధించిన వాసనలన్నీ కూడా నాకు అలసట లేకుండా సులభంగా దాటి పోతున్నాయి.