సర్వత్ర శ్రవణాకీర్ణం సర్వత్ర మనసాన్వితమ్ । సర్వతో మననాతీతం సర్వత్ర పరమం శివమ్
అది ఎక్కడ చూసినా వినిపిస్తుంది, ఎక్కడ చూసినా మనసుతో కూడి ఉంటుంది; అన్ని చోట్ల అది ఆలోచనలకు అతీతం, అన్ని చోట్ల అది పరమమైన మంగళమే.
సర్వదా సర్వకర్తారం సర్వసఙ్కల్పితార్థదమ్ । సర్వభూతాన్తరాలస్థం సర్వం సర్వైకసాధనమ్
అది ఎప్పుడూ అన్నిటికీ కర్త, మనసులో ఊహించిన ప్రతి దానిని అది ఇస్తుంది; అది ప్రతి ప్రాణిలో అంతరంగా ఉంటుంది, అది అన్నీ, అన్నిటికీ ఒకే సాధనం.
ఇతి సఞ్చిన్త్య దేవేశమ్ అర్చయేద్ విధివత్ తతః । విధానమ్ అర్చనస్యేదం శృణు బ్రహ్మవిదాం వర
ఇలా దేవతల అధిపతిని మనసులో ధ్యానించి, నిర్ణీత విధానంతో పూజించాలి. బ్రహ్మజ్ఞులలో శ్రేష్ఠుడా, పూజ విధానాన్ని ఇప్పుడు విను.
దేవం స్వసంవిదాత్మానం నోపహారేణ పూజయేత్ । న దీపేన న ధూపేన న పుష్పవిభవార్పణైః
తన స్వంత చైతన్యమే దేవుడు అని తెలుసుకున్నవాడు, పూజలో కానుకలు, దీపాలు, ధూపాలు, పుష్ప సంపదతో పూజించకూడదు.
నాన్నదానాదిదానేన న చన్దనవిలేపనైః । న చ కుఙ్కుమకర్పూరైర్ భోగైశ్ చిత్రైర్ న చేతరైః
అన్నదానం చేయటం వల్ల కానీ, ఇతర దానాలు ఇచ్చినంత మాత్రాన కానీ, గంధపు చందనం రాసినంత మాత్రాన కానీ, కుంకుమం, కర్పూరం లేదా ఇతర రకాల ఆనందాలు ఇచ్చినంత మాత్రాన కానీ, మరే ఇతర వస్తువులతో కానీ, ఇది పొందలేరు.
నిత్యమ్ అక్లేశలభ్యేన శీతలేనావినాశినా । ఏకేనైవామృతేనైష బోధేన స్వేన పూజ్యతే
ఇది ఎప్పుడూ కష్టపడకుండా, చల్లగా, నశించని అమృతంలాంటి స్వంత జ్ఞానంతోనే పూజించబడుతుంది.
ఏతద్ ఏవ పరం ధ్యానం పూజైషైవ పరా స్మృతా । యద్ అనారతమ్ అన్తస్స్థశుద్ధచిన్మాత్రవేదనమ్
ఇదే పరమధ్యానం, ఇదే అత్యుత్తమ పూజ అని భావించబడుతుంది. అంతరంగంలో నిరంతరం ఉన్న పవిత్రమైన చైతన్యాన్ని తెలుసుకోవడమే దీనికి మూలం.
పశ్యఞ్ శృణ్వన్ స్పృశఞ్ జిఘ్రన్న్ అశ్నన్ గచ్ఛన్ స్వపఞ్ శ్వసన్ । ప్రలపన్ విసృజన్ గృహ్ణఞ్ శుద్ధసంవిన్మయో భవేత్
చూస్తూ, వినుతూ, తాకుతూ, వాసన పీలుస్తూ, తింటూ, నడుస్తూ, నిద్రపోతూ, ఊపిరి పీలుస్తూ, మాట్లాడుతూ, విడిచిపెడుతూ, పట్టుకుంటూ—ఇలా చేసే ప్రతిదీ పవిత్రమైన చైతన్యంతో నిండిపోతుంది.
ధ్యానామృతేన సమ్పూజ్యస్ స్వయమ్ ఆత్మాయమ్ ఈశ్వరః । పరమాస్వాదయుక్తేన ముక్తేన కుసుమేహితైః
ఈ స్వయంగా ఉన్న ఆత్మనే పరమేశ్వరునిగా భావించి, ధ్యానం అనే అమృతంతో, పరమానందంతో, విముక్తితో, మనసుకు నచ్చిన పుష్పాలతో ఆరాధించాలి.
ధ్యానోపహార ఏవాత్మధ్యానం హ్య్ అస్య సమీహితమ్ । ధ్యానమ్ అర్ఘ్యం చ పాద్యం చ శుద్ధసంవేదనాత్మకమ్
ఆత్మను ధ్యానించడంే నిజమైన నివేదన. ఇక్కడ ధ్యానమే చేయవలసిన కార్యం, ధ్యానమే పాద్యమూ, అర్ఘ్యమూ, అది శుద్ధమైన జ్ఞానంతో కూడినది.
ధ్యానసంవేదనం పుష్పం ధూపం దీపం పరం విదుః । వినా తేనేతరేణాయమ్ ఆత్మా లభ్యత ఏవ నో
ధ్యానమూ, ఆత్మజ్ఞానమూ, ఇవే పరమమైన పువ్వు, ధూపం, దీపం అని జ్ఞానులు అంటారు. ఇవి లేకుండా వేరే మార్గంలో ఆత్మను పొందడం సాధ్యపడదు.
ధ్యానాత్ ప్రసాదమ్ ఆయాతస్ సర్వలోకసుఖశ్రియమ్ । అయమ్ ఆత్మా మునే భుఙ్క్తే దేహే భూపో గృహే యథా
ధ్యానం వల్ల కరుణ కలిగి, అన్ని లోకాల ఆనంద సంపదలు లభిస్తాయి. ఓ మునీశ్వరా! ఈ ఆత్మ శరీరంలో రాజు ఇంట్లో ఉన్నట్టు సుఖంగా అనుభవిస్తుంది.
ధ్యానేనానేన సుమునే నిమేషాంస్ తు త్రయోదశ । పూర్ణో ఽపి పూజయత్వ్ ఈశం గోప్రదానం లభేత వై
ఓ మహానుభావుడా! ఈ ధ్యానంతో, మనిషి కేవలం పదమూడు క్షణాలు భగవంతుణ్ణి పూజించినా, ఆ పుణ్యఫలం గోవు దానం చేసినంత లభిస్తుంది.
పూజయిత్వా నిమేషాణాం శతమ్ ఏకమ్ ఇతి ప్రభుమ్ । అశ్వమేధస్య యజ్ఞస్య ఫలమ్ ఆప్నోతి మానవః
భగవంతుణ్ణి నూరుక్షణాలు పూజిస్తే, ఆ మనిషికి అశ్వమేధ యాగం చేసిన ఫలం లభిస్తుంది.
ధ్యానబల్యుపహారేణ స్వయమ్ ఆత్మానమ్ ఆత్మనా । ఘటికాం పూజయేద్ యస్ తు రాజసూయం లభేత సః
ఎవరైనా ధ్యానం రూపంలో తనంతట తానే తనను పూజిస్తే, ఒక గంటలో నాలుగవ భాగం సమయం పూజించినవారికి రాజసూయ యాగ ఫలం లభిస్తుంది.
మధ్యాహ్నపూజనాద్ ఇత్థం రాజసూయైకలక్షభాక్ । దివసం పూజయిత్వైవం పరే ధామ్ని వసేన్ నరః
ఇలా మధ్యాహ్న సమయంలో పూజిస్తే రాజసూయ యాగం పూర్తి ఫలం లభిస్తుంది. అలాగే, ఒక రోజు మొత్తం ఈ విధంగా పూజిస్తే, ఆ మనిషి పరమధామంలో నివసించగలడు.
ఏషో ఽసౌ పరమో యోగ ఏషా సా పరమా క్రియా । బాహ్యసమ్పూజనం ప్రోక్తమ్ ఏతద్ ఉత్తమమ్ ఆత్మనః
ఇదే పరమమైన యోగం, ఇదే అత్యుత్తమమైన కార్యం. బాహ్యంగా పూజ చేయడమే ఆత్మకు శ్రేష్ఠమైనది అని చెప్పబడింది.
ఏతత్ పవిత్రమ్ అఖిలాఘవినాశహేతుం యస్ త్వ్ ఆచరిష్యతి నరః క్షణమ్ అప్య్ అఖిన్నః । తం వన్దయిష్యతి సురాసురలోకపూగః ప్రాప్తాస్పదం జగతి మామ్ ఇవ లోకసారమ్
ఈ పవిత్రమైన, అన్ని పాపాలను నశింపజేసే ఆచరణను ఎవరు క్షణమొకటి కూడా అలసట లేకుండా చేస్తారో, వారిని దేవతలు, దానవులు అందరూ గౌరవిస్తారు. వారు లోకంలో నాకు సమానంగా, జీవుల సారాన్ని పొందినవారిగా పరిగణించబడతారు.
పావనం పావనానాం యద్ యత్ సర్వతమసాం క్షయః । తద్ ఇదానీం ప్రవక్ష్యే ఽహమ్ అన్తఃపూజనమ్ ఆత్మనః
పవిత్రమైన వాటిలో అత్యంత పవిత్రమైనది, సమస్త అంధకారాన్ని తొలగించేది, ఆత్మను అంతర్గతంగా పూజించడాన్ని ఇప్పుడు నేను వివరంగా చెబుతాను.
గచ్ఛతస్ తిష్ఠతశ్ చైవ జాగ్రతస్ స్వపతో ఽపి వా । సర్వాచారవతః పూజా నిత్యధ్యానాత్మికా త్వ్ ఇయమ్
నడుస్తూ, నిలబడి, మెలకువగా, నిద్రలోనైనా, అన్ని పనుల్లోనూ, ఈ పూజ ఎప్పుడూ ధ్యానరూపంగా కొనసాగాలి.
నిత్యమ్ ఏవ శరీరస్థమ్ ఇదం ధ్యాయేత్ పరం శివమ్ । సర్వప్రత్యయకర్తారం స్వయమ్ ఆత్మానమ్ ఆత్మనా
మన శరీరంలో ఎప్పుడూ పరమ శుభమైన ఆత్మను, అన్ని అనుభూతులకు కారణమైన స్వయంగా మన ఆత్మను మనమే ధ్యానం చేయాలి.
శయానమ్ ఉత్థితం చైవ వ్రజన్తమ్ అథ వా స్థితమ్ । స్పృశన్తమ్ అభితస్ స్పర్శాంస్ త్యజన్తమ్ అథ వాభితః
పడుకుని ఉన్నా, లేచి ఉన్నా, నడుస్తూ ఉన్నా, నిలబడి ఉన్నా, చుట్టూ వస్తువులను తాకినా, వాటిని వదిలినా, ఎప్పుడూ జాగ్రత్తగా ఉండాలి.
భుఞ్జానం సన్త్యజన్తం చ భోగాన్ ఆభోగపీవరాన్ । బాహ్యార్థగణకర్తారం సర్వకార్యస్వరూపదమ్
ఇంద్రియ సుఖాలను అనుభవిస్తున్నా, వదిలిపెడుతున్నా, బయట విషయాలతో వ్యవహరిస్తున్నా, అన్ని పనులకు మూలమైన ఆత్మను గుర్తించాలి.
దేహలిఙ్గేశ్వరాన్తస్స్థం త్యక్తలిఙ్గాన్తరాదికః । యథాప్రాప్తార్థసంవిత్త్యా బోధలిఙ్గం ప్రపూజయేత్
శరీరంలోని అంతరాత్మలో నిలిచి, ఇతర అంతర్గత లక్షణాలన్నీ వదిలి, వచ్చిన విషయాన్ని తెలుసుకుంటూ జ్ఞానాన్ని పూజించాలి.
ప్రవాహాపతితార్థస్ తు సమ్బోధస్నానశుద్ధిమాన్ । నిత్యావబోధార్హణయా బోధలిఙ్గం ప్రపూజయేత్
విషయాల ప్రవాహంలో మనస్సు కొట్టుకుపోయినవాడు, జ్ఞానస్నానం ద్వారా పవిత్రుడై, ఎప్పుడూ అప్రమత్తతతో చైతన్య స్వరూపాన్ని పూజించాలి.
ఆదిత్యభావనాభోగభావితామ్బరభాస్కరమ్ । శశాఙ్కభావనాభోగభావితేన్దుం సదోదితమ్
సూర్యుని ధ్యానం చేయడం వల్ల ఆకాశంలో ప్రకాశించే సూర్యుడిని, చంద్రుని ధ్యానం వల్ల ఎప్పుడూ వెలిగే చంద్రుడిని మనసులో తలంచాలి.
ప్రతిభాతపదార్థౌఘనిత్యావగతసంవిదమ్ । ద్వారైర్ వహన్తం శారీరైర్ ముఖే ప్రాణస్వరూపిణమ్
మనస్సులో కనిపించే అనేక వస్తువులను ఎప్పుడూ తెలుసుకునే ఆ చైతన్యాన్ని, ఇంద్రియ ద్వారాల ద్వారా శరీరంలో నోటి ద్వారా ఊపిరిగా ప్రవహించే ప్రాణ స్వరూపాన్ని ధ్యానించాలి.
రసీకృతరసం ప్రాణస్వాన్తోదాత్తతురఙ్గమమ్ । ప్రాణాపానరథారూఢం గూఢమ్ అన్తర్గుహాశయమ్
రుచిని ఆస్వాదించే ప్రాణశక్తిని, హృదయంలో ఉన్న గొప్ప గుర్రాన్ని, ఊపిరి పోయడం రాకడం అనే రథంపై కూర్చుని, లోపల గూడు వేసుకుని ఉన్నదాన్ని మనసులో తలంచాలి.
జ్ఞాతారం జ్ఞేయదృష్టీనాం కర్తారం సర్వకర్మణామ్ । భోక్తారం సర్వభోజ్యానాం స్మర్తారం సర్వసంవిదామ్
అతడు అన్ని విషయాలను తెలిసినవాడిని, అన్ని పనులను చేసేవాడిని, అన్ని అనుభవాలను అనుభవించేవాడిని, అన్ని జ్ఞానాన్ని గుర్తు పెట్టుకునేవాడిని ధ్యానించాలి.
సమ్యక్సంవిదితాఙ్గౌఘం భవభావనభావితమ్ । ఆభాసభాసనం భూరి సర్వగం చిన్తయేచ్ ఛివమ్
అతడు శివుని ధ్యానించాలి. ఆయన అవగాహనతో కూడిన అవయవాలతో ఉన్నవాడు, భవాన్ని మనసులో తలచినవాడి రూపంలో ఉన్నవాడు, అన్ని రూపాలను ప్రకాశింపజేసేవాడు, అపారమైనవాడు, అన్నిచోట్లా వ్యాపించినవాడు.