సన్దృష్టాదృష్టసన్ధ్యాభ్రవిలోలకరపల్లవమ్ । అనారతరణల్లోలలోకాలఙ్కారకోమలమ్
ఉదయం, సాయంత్రం కనిపించే, కనిపించని మేఘాల తేలికపాటి కొమ్మలు ఎప్పుడూ కదులుతూ, ఈ లోకాన్ని మృదువుగా అలంకరిస్తున్నాయి.
భూరిభూతలపాతాలనభస్తలపదక్రమమ్ । మగ్నోన్మగ్నఘనానీకతారాఘర్మకణోత్కరమ్
అది భూమి, పాతాళం, ఆకాశం మీద ఎన్నో మెట్లు వేసుకుంటూ విస్తరించి ఉంది; ఎగిసిపడే మబ్బుల గుంపులతో, నక్షత్రాల తాపంతో నిండిపోయి ఉంది.
చన్ద్రార్కమణ్డలస్పన్దస్మితస్ఫుటనభోముఖమ్ । కమ్పితానేకబ్రహ్మాణ్డకవాటకవితానకమ్
చంద్రుడు, సూర్యుడు తిరిగే వలయాలు నవ్వుతూ ప్రకాశించగా, భూమి ముఖం వికసిస్తోంది; అనేక బ్రహ్మాండాల తలుపులు తెరుచుకుంటూ మూసుకుంటూ ఆకాశపు గుడారం కంపించిపోతోంది.
లుఠల్లోకాన్తరవ్యూహధ్వనన్ముక్తాఙ్కపల్లవమ్ । సుఖదుఃఖదశాదోషభావాభావరసాన్తరమ్
ప్రపంచాల కొమ్మలు చెలరేగి, గుచ్చినట్లు తిరుగుతూ ఉన్నాయి; అందులో సుఖం, దుఃఖం అనే స్థితుల వల్ల ఉండటం, లేకపోవడం అనే రుచులు కలిసిపోతున్నాయి.
అస్మిన్ వికారవలితే నియతేర్ విలాసే సంసారనామ్ని చిరనాటకనాట్యసారే । సాక్షీ సదోదితవపుః పరమేశ్వరో ఽయమ్ ఏకస్ స్థితో న చ తయా న చ తేన భిన్నః
ఈ మార్పుల తడిలో, విధి విన్యాసాల నాటకంలో, సంసారం అనే దీర్ఘ నాటకానికి మధ్యలో, ఎప్పుడూ ప్రత్యక్షంగా ఉన్న పరమేశ్వరుడు ఒక్కరే సాక్షిగా నిలిచివుంటాడు. ఆయన ఆ నాటకానికి వేరయినవాడు కాదు, అది కూడా ఆయనకు వేరయింది కాదు.
ఏష దేవస్ స పరమః పూజ్య ఏష సదా సతామ్ । చిన్మాత్రమ్ అనుభూతాత్మా సర్వగస్ సర్వసంశ్రయః
ఈయన దేవుడు, ఈయన పరముడు, సద్గుణులందరికీ ఎప్పుడూ పూజ్యుడు. ఈయన శుద్ధమైన చైతన్యం, అంతరాత్మగా అనుభూతి చెందే వాడు, అన్నింటిలో వ్యాపించి, అన్నింటికీ ఆధారంగా ఉన్నవాడు.
ఘటే పటే వటే కుడ్యే శకటే వానరే స్థితః । శివో హరో హరిర్ బ్రహ్మా శక్రో వైశ్రవణో యమః
ఒక మట్టి కుండలోనైనా, బట్టలోనైనా, మర్రిచెట్టు మీదనైనా, గోడలోనైనా, బండిలోనైనా, కోతిలోనైనా — అక్కడ శివుడు, హరుడు, హరి, బ్రహ్మ, ఇంద్రుడు, కుబేరుడు, యముడు ఉండి ఉంటారు.
బహిర్ అన్తశ్ చ సర్వాత్మా సదా స్వాత్మా సుబుద్ధిభిః । ద్వివిధేన క్రమేణైష భగవాన్ పరిపూజ్యతే
బయటగా, లోపలగా, అన్నింటిలోనూ ఆత్మగా ఉన్నవాడు, మంచి జ్ఞానం ఉన్నవారికి ఎప్పుడూ తన ఆత్మగా అనిపిస్తాడు. ఈ భగవంతుడిని రెండు విధాలుగా, క్రమంగా పూజించాలి.
బహిస్ తావన్ మహాబుద్ధే క్రమేణ పరిపూజ్యతే । యేన తం శృణు తత్త్వజ్ఞ శ్రోష్యస్య్ అన్తఃక్రమం తతః । పూజాక్రమేషు సర్వేషు నేహ దార్భం పవిత్రకమ్
బయటగా ముందుగా, ఓ మహాబుద్ధిశాలి, ఆయనను క్రమంగా పూజించాలి. నిజమైన తత్వాన్ని తెలుసుకున్నవాడా, లోపల ఎలా పూజించాలో నేను చెబుతాను, విను. ఈ పూజా విధానాల్లో ఎక్కడా దర్భ గడ్డి లేదా పవిత్ర వస్తువులు అవసరం లేదు.
పూజనం ధ్యానమ్ ఏవాత్ర ధ్యానమ్ ఏవాత్ర పూజనమ్ । తస్మాత్ త్రిభువనాధారే నిత్యం ధ్యానేన పూజయేత్
ఇక్కడ పూజ అనేది ధ్యానం మాత్రమే, ధ్యానం కూడా పూజే. అందువల్ల, మూడు లోకాల ఆధారమైన పరమాత్మను ఎప్పుడూ ధ్యానంతో పూజించాలి.
చిద్రూపం సూర్యలక్షాభం సమస్తాభాసభాసనమ్ । అన్తస్స్థచిత్ప్రకాశం స్వమ్ అహన్తాసారమ్ ఆశ్రయేత్
అంతరంగంలో వెలిగే చైతన్యరూపమైన, లక్ష సూర్యుల్లా ప్రకాశించే, అన్నిటినీ వెలిగించే, తన 'నేను' భావానికి మూలమైన ఆత్మను ఆశ్రయించాలి.
అపారపరమాకాశవిపులాభోగకన్ధరమ్ । అనన్తాధస్పదాకాశకోశపాదసరోరుహమ్
అది అంతులేని పరాకాశంలో విస్తరించిన గొప్ప మెడను కలిగి ఉంది; దాని పద్మపాదాలు అనంతమైన దిగువ స్థానం మీద నిలిచివుంటాయి.
అనన్తదిక్తటాభోగభుజమణ్డలమణ్డితమ్ । నానావిధమహాలోకగృహీతపరమాయుధమ్
అనేకమైన, అంతులేని చేతుల వలయంతో అలంకరించబడి, ఎన్నో గొప్ప లోకాల నుండి లభించిన పరమాయుధాలను ధరించి ఉంది.
హృత్కోశకోణవిశ్రాన్తబ్రహ్మాణ్డౌఘపరమ్పరమ్ । ప్రకాశపరమాకాశపారగాపారవిగ్రహమ్
హృదయపు గదిలో ఒక మూలలో విశ్రాంతిగా ఉండి, అనేక బ్రహ్మాండాల వరుసగా వ్యాపించి, వెలుగు మరియు పరమాకాశం చివర వరకు విస్తరించిన రూపాన్ని కలిగి ఉంది.
బ్రహ్మేన్ద్రహరిరుద్రేశప్రముఖామ్ అమరాదికామ్ । ఇమాం భూతశ్రియం తస్య రోమాలీం పరిచిన్తయేత్
బ్రహ్మ, ఇంద్ర, హరి, రుద్రుడు మరియు ఇతర అమరులందరికీ, ఈ భూతశ్రీయు ఆ పరమాత్ముని శరీరంలోని ఒక్క వెంట్రుక మాత్రమే అని మనస్సులో ధ్యానించాలి.
వివిధారమ్భకారిణ్యస్ త్రిజగద్యన్త్రరజ్జవః । ఇచ్ఛాద్యాశ్ శక్తయస్ సర్వాశ్ చిన్తనీయాశ్ శరీరగాః
మూడు లోకాల యంత్రానికి తాడుల్లా పనిచేసే సంకల్పాది అన్ని శక్తులు, ఈ శరీరంలోనే ఉన్నాయని మనస్సులో భావించాలి.
అనన్తైకపదాధారస్ సత్తామాత్రైకవిగ్రహః । వివర్తితజగజ్జాలః కాలో ఽస్య ద్వారపాలకః
అనంతమైన ఏకత్వమే ఆధారంగా ఉండి, ఉన్నదంతా ఒక్కటే రూపంగా ఉన్నది. ఈ విశ్వం అంతా దాని మార్పుగా కనిపిస్తుంది. కాలమే దానికి ద్వారం కాపాడే వాడు.
సశైలభువనాభోగమ్ ఇదం బ్రహ్మాణ్డమణ్డలమ్ । దేహకోణే ఽస్య కస్మింశ్చిత్ స్వాఙ్గావయవతాం గతమ్
ఈ బ్రహ్మాండమంతా, పర్వతాలు, లోకాలతో కలసి, అతని శరీరంలో ఎక్కడో ఒక మూలలో, అతని స్వంత అవయవంగా ఉంది.
విచిన్తయేన్ మహాదేవం సహస్రచరణేక్షణమ్ । సహస్రశిరసం శాన్తం సహస్రభుజభూషణమ్
వెయ్యి కాళ్లు, వెయ్యి కళ్ళు కలిగి, వెయ్యి తలలు ధరించి, శాంతంగా, వెయ్యి చేతులతో అలంకరించబడిన మహాదేవుడిని మనసులో ధ్యానించాలి.
సర్వత్రేక్షణశక్త్యాఢ్యం సర్వతో ఘ్రాణశక్తిగమ్ । సర్వత్ర స్పర్శనమయం సర్వతో రసనాన్వితమ్
ప్రతి చోటా చూడగల శక్తి కలిగి, అన్ని వైపులా వాసనను గ్రహించగల శక్తితో, ఎక్కడైనా స్పర్శతో నిండినవాడై, అన్ని వైపులా రుచి కలిగి ఉన్నవాడై ఉన్నాడు.
సర్వత్ర శ్రవణాకీర్ణం సర్వత్ర మనసాన్వితమ్ । సర్వతో మననాతీతం సర్వత్ర పరమం శివమ్
అది ఎక్కడ చూసినా వినిపిస్తుంది, ఎక్కడ చూసినా మనసుతో కూడి ఉంటుంది; అన్ని చోట్ల అది ఆలోచనలకు అతీతం, అన్ని చోట్ల అది పరమమైన మంగళమే.
సర్వదా సర్వకర్తారం సర్వసఙ్కల్పితార్థదమ్ । సర్వభూతాన్తరాలస్థం సర్వం సర్వైకసాధనమ్
అది ఎప్పుడూ అన్నిటికీ కర్త, మనసులో ఊహించిన ప్రతి దానిని అది ఇస్తుంది; అది ప్రతి ప్రాణిలో అంతరంగా ఉంటుంది, అది అన్నీ, అన్నిటికీ ఒకే సాధనం.
ఇతి సఞ్చిన్త్య దేవేశమ్ అర్చయేద్ విధివత్ తతః । విధానమ్ అర్చనస్యేదం శృణు బ్రహ్మవిదాం వర
ఇలా దేవతల అధిపతిని మనసులో ధ్యానించి, నిర్ణీత విధానంతో పూజించాలి. బ్రహ్మజ్ఞులలో శ్రేష్ఠుడా, పూజ విధానాన్ని ఇప్పుడు విను.
దేవం స్వసంవిదాత్మానం నోపహారేణ పూజయేత్ । న దీపేన న ధూపేన న పుష్పవిభవార్పణైః
తన స్వంత చైతన్యమే దేవుడు అని తెలుసుకున్నవాడు, పూజలో కానుకలు, దీపాలు, ధూపాలు, పుష్ప సంపదతో పూజించకూడదు.
నాన్నదానాదిదానేన న చన్దనవిలేపనైః । న చ కుఙ్కుమకర్పూరైర్ భోగైశ్ చిత్రైర్ న చేతరైః
అన్నదానం చేయటం వల్ల కానీ, ఇతర దానాలు ఇచ్చినంత మాత్రాన కానీ, గంధపు చందనం రాసినంత మాత్రాన కానీ, కుంకుమం, కర్పూరం లేదా ఇతర రకాల ఆనందాలు ఇచ్చినంత మాత్రాన కానీ, మరే ఇతర వస్తువులతో కానీ, ఇది పొందలేరు.
నిత్యమ్ అక్లేశలభ్యేన శీతలేనావినాశినా । ఏకేనైవామృతేనైష బోధేన స్వేన పూజ్యతే
ఇది ఎప్పుడూ కష్టపడకుండా, చల్లగా, నశించని అమృతంలాంటి స్వంత జ్ఞానంతోనే పూజించబడుతుంది.
ఏతద్ ఏవ పరం ధ్యానం పూజైషైవ పరా స్మృతా । యద్ అనారతమ్ అన్తస్స్థశుద్ధచిన్మాత్రవేదనమ్
ఇదే పరమధ్యానం, ఇదే అత్యుత్తమ పూజ అని భావించబడుతుంది. అంతరంగంలో నిరంతరం ఉన్న పవిత్రమైన చైతన్యాన్ని తెలుసుకోవడమే దీనికి మూలం.
పశ్యఞ్ శృణ్వన్ స్పృశఞ్ జిఘ్రన్న్ అశ్నన్ గచ్ఛన్ స్వపఞ్ శ్వసన్ । ప్రలపన్ విసృజన్ గృహ్ణఞ్ శుద్ధసంవిన్మయో భవేత్
చూస్తూ, వినుతూ, తాకుతూ, వాసన పీలుస్తూ, తింటూ, నడుస్తూ, నిద్రపోతూ, ఊపిరి పీలుస్తూ, మాట్లాడుతూ, విడిచిపెడుతూ, పట్టుకుంటూ—ఇలా చేసే ప్రతిదీ పవిత్రమైన చైతన్యంతో నిండిపోతుంది.
ధ్యానామృతేన సమ్పూజ్యస్ స్వయమ్ ఆత్మాయమ్ ఈశ్వరః । పరమాస్వాదయుక్తేన ముక్తేన కుసుమేహితైః
ఈ స్వయంగా ఉన్న ఆత్మనే పరమేశ్వరునిగా భావించి, ధ్యానం అనే అమృతంతో, పరమానందంతో, విముక్తితో, మనసుకు నచ్చిన పుష్పాలతో ఆరాధించాలి.
ధ్యానోపహార ఏవాత్మధ్యానం హ్య్ అస్య సమీహితమ్ । ధ్యానమ్ అర్ఘ్యం చ పాద్యం చ శుద్ధసంవేదనాత్మకమ్
ఆత్మను ధ్యానించడంే నిజమైన నివేదన. ఇక్కడ ధ్యానమే చేయవలసిన కార్యం, ధ్యానమే పాద్యమూ, అర్ఘ్యమూ, అది శుద్ధమైన జ్ఞానంతో కూడినది.