శివశక్త్యాఖ్యయైకో ఽపి బహువద్ భాసతే స్వతః । సర్వశక్త్యాత్మనైకేన శివేనైవ శివాత్మసు । అర్థేష్వ్ అర్థితయా సత్సు సాక్షివత్ కల్పితాత్మసు
శివుడు, శక్తి ఇద్దరూ ఒక్కటే అయినా, వారు తాము అనేకంగా కనిపిస్తారు. అన్ని శక్తుల మూలమైన శివుడు, శివస్వరూపులైన వారిలో, కోరిన వస్తువుల్లో, ఊహించుకున్న ఆత్మలలో సాక్షిగా ప్రకాశిస్తాడు.
ఏతా జగతి నృత్యన్తి బ్రహ్మాణ్డే నృత్తమణ్డపే । కాలేన నర్తకేనేవ క్రమేణ పరిశిక్షితాః
ఈ శక్తులు జగత్తులో, బ్రహ్మాండ రూపమైన నాట్యమండపంలో, కాలమనే నర్తకుడి చేత ఒకదాని తరువాత ఒకటి నేర్చుకుంటూ నాట్యం చేస్తుంటాయి.
యా సా పరమ్పరైతాసామ్ ఏషా నియతిర్ ఉచ్యతే । క్రియా ప్రకృతిర్ ఇచ్ఛా సా కాలేత్యాదికృతాభిధా
ఈ శక్తుల పరంపరను మనం విధి అని అంటారు. అదే చర్య, స్వభావం, సంకల్పం అని కూడా కాలానుసారం వేరే పేర్లతో పిలుస్తారు.
ఆమహారుద్రపర్యన్తమ్ ఇదమ్ ఇత్థమ్ ఇతి స్థితేః । ఆతృణం పద్మజస్పన్దనియమాన్ నియతిస్ స్మృతా
ఆదికాలం నుండి రుద్రుడు వరకు అన్నీ ఒక క్రమంలోనే జరుగుతుంటాయి. ఈ క్రమమే బ్రహ్మదేవుడు నుండి గడ్డి దాకా అన్నింటిని నడిపించే విధిగా పిలవబడుతుంది.
నియతిర్ నిత్యమ్ ఉద్వేగవర్జితా పరమోర్జితా । ఏషా నృత్యతి ఖే నిత్యం జగజ్జాలకనాటకమ్
విధి ఎప్పుడూ కలవరంలేని, అత్యంత శక్తివంతమైనది. ఈ విధే ఆకాశంలో ఎప్పుడూ నాట్యం చేస్తూ, జగత్తు అనే జాలాన్ని నడిపిస్తుంది.
నానారసవిలాసాఢ్యం వివర్తాభినయాన్వితమ్ । కల్పక్షణహతానేకపుష్కరావర్తఘర్ఘరమ్
విధి అనేక రకాల భావాలతో, మార్పుల నాట్యంతో నిండినది. యుగంలో క్షణంలోనే ఎన్నో పద్మాల చక్రాలు తాకుతూ, ఘోరమైన శబ్దంతో ప్రతిధ్వనిస్తుంది.
సర్వర్తుకుసుమాకీర్ణధరాగోలకమన్దిరమ్ । భూయో భూయః పతద్వర్షభూరిస్వేదజలోత్కరమ్
ప్రతి ఋతువులో పువ్వులతో అలంకరించబడిన భూమి గోళం, మళ్లీ మళ్లీ చెమట జలధారల్లాంటి వర్షంతో తడుస్తూ ఉంటుంది.
పయోదపల్లవాలోలనీలామ్బరకృతభ్రమమ్ । పూర్ణసంశుష్కసప్తాబ్ధిరత్నాఢ్యవలయాకులమ్
మేఘాల కొమ్మలు ఊగుతున్నట్లు ఆకాశం నీలంగా మెరిసిపోతుంది; దానిలో విలువైన రత్నాల వలయాలు ఉన్నాయి. అక్కడ సముద్రాలు ఎప్పుడో నిండుగా, ఎప్పుడో ఏడు సంవత్సరాలు ఎండిపోయి ఉంటాయి.
యామాపక్ష్మదినప్రేక్షాకటాక్షాశారితామ్బరమ్ । మజ్జనోన్మజ్జనవ్యగ్రకులాద్రికులశేఖరమ్
పగలు, రాత్రి కనురెప్పలతో చూసే తేడా ఆకాశాన్ని నీడగా చేస్తుంది; జీవులు ఎగిసిపడే తడబాటుతో కొండ శిఖరాలు అలంకరించబడి ఉంటాయి.
భ్రమచ్ఛశిమణిప్రోతగఙ్గాముక్తాలతాత్రయమ్ । చతుర్దశవిధానన్తభూతరోమనతోన్నతమ్
చందమామ కాంతి ముత్యాల్లా గంగా మూడు ప్రవాహాల్లో మెరిసిపోతూ ఎగిసిపడుతుంది; పద్నాలుగు రకాల సృష్టిలోని అనంతమైన జీవరాశుల జుట్టు రోమాలు ఈ లోకాన్ని పైకి లేపుతున్నట్టు ఉంటుంది.
సన్దృష్టాదృష్టసన్ధ్యాభ్రవిలోలకరపల్లవమ్ । అనారతరణల్లోలలోకాలఙ్కారకోమలమ్
ఉదయం, సాయంత్రం కనిపించే, కనిపించని మేఘాల తేలికపాటి కొమ్మలు ఎప్పుడూ కదులుతూ, ఈ లోకాన్ని మృదువుగా అలంకరిస్తున్నాయి.
భూరిభూతలపాతాలనభస్తలపదక్రమమ్ । మగ్నోన్మగ్నఘనానీకతారాఘర్మకణోత్కరమ్
అది భూమి, పాతాళం, ఆకాశం మీద ఎన్నో మెట్లు వేసుకుంటూ విస్తరించి ఉంది; ఎగిసిపడే మబ్బుల గుంపులతో, నక్షత్రాల తాపంతో నిండిపోయి ఉంది.
చన్ద్రార్కమణ్డలస్పన్దస్మితస్ఫుటనభోముఖమ్ । కమ్పితానేకబ్రహ్మాణ్డకవాటకవితానకమ్
చంద్రుడు, సూర్యుడు తిరిగే వలయాలు నవ్వుతూ ప్రకాశించగా, భూమి ముఖం వికసిస్తోంది; అనేక బ్రహ్మాండాల తలుపులు తెరుచుకుంటూ మూసుకుంటూ ఆకాశపు గుడారం కంపించిపోతోంది.
లుఠల్లోకాన్తరవ్యూహధ్వనన్ముక్తాఙ్కపల్లవమ్ । సుఖదుఃఖదశాదోషభావాభావరసాన్తరమ్
ప్రపంచాల కొమ్మలు చెలరేగి, గుచ్చినట్లు తిరుగుతూ ఉన్నాయి; అందులో సుఖం, దుఃఖం అనే స్థితుల వల్ల ఉండటం, లేకపోవడం అనే రుచులు కలిసిపోతున్నాయి.
అస్మిన్ వికారవలితే నియతేర్ విలాసే సంసారనామ్ని చిరనాటకనాట్యసారే । సాక్షీ సదోదితవపుః పరమేశ్వరో ఽయమ్ ఏకస్ స్థితో న చ తయా న చ తేన భిన్నః
ఈ మార్పుల తడిలో, విధి విన్యాసాల నాటకంలో, సంసారం అనే దీర్ఘ నాటకానికి మధ్యలో, ఎప్పుడూ ప్రత్యక్షంగా ఉన్న పరమేశ్వరుడు ఒక్కరే సాక్షిగా నిలిచివుంటాడు. ఆయన ఆ నాటకానికి వేరయినవాడు కాదు, అది కూడా ఆయనకు వేరయింది కాదు.
ఏష దేవస్ స పరమః పూజ్య ఏష సదా సతామ్ । చిన్మాత్రమ్ అనుభూతాత్మా సర్వగస్ సర్వసంశ్రయః
ఈయన దేవుడు, ఈయన పరముడు, సద్గుణులందరికీ ఎప్పుడూ పూజ్యుడు. ఈయన శుద్ధమైన చైతన్యం, అంతరాత్మగా అనుభూతి చెందే వాడు, అన్నింటిలో వ్యాపించి, అన్నింటికీ ఆధారంగా ఉన్నవాడు.
ఘటే పటే వటే కుడ్యే శకటే వానరే స్థితః । శివో హరో హరిర్ బ్రహ్మా శక్రో వైశ్రవణో యమః
ఒక మట్టి కుండలోనైనా, బట్టలోనైనా, మర్రిచెట్టు మీదనైనా, గోడలోనైనా, బండిలోనైనా, కోతిలోనైనా — అక్కడ శివుడు, హరుడు, హరి, బ్రహ్మ, ఇంద్రుడు, కుబేరుడు, యముడు ఉండి ఉంటారు.
బహిర్ అన్తశ్ చ సర్వాత్మా సదా స్వాత్మా సుబుద్ధిభిః । ద్వివిధేన క్రమేణైష భగవాన్ పరిపూజ్యతే
బయటగా, లోపలగా, అన్నింటిలోనూ ఆత్మగా ఉన్నవాడు, మంచి జ్ఞానం ఉన్నవారికి ఎప్పుడూ తన ఆత్మగా అనిపిస్తాడు. ఈ భగవంతుడిని రెండు విధాలుగా, క్రమంగా పూజించాలి.
బహిస్ తావన్ మహాబుద్ధే క్రమేణ పరిపూజ్యతే । యేన తం శృణు తత్త్వజ్ఞ శ్రోష్యస్య్ అన్తఃక్రమం తతః । పూజాక్రమేషు సర్వేషు నేహ దార్భం పవిత్రకమ్
బయటగా ముందుగా, ఓ మహాబుద్ధిశాలి, ఆయనను క్రమంగా పూజించాలి. నిజమైన తత్వాన్ని తెలుసుకున్నవాడా, లోపల ఎలా పూజించాలో నేను చెబుతాను, విను. ఈ పూజా విధానాల్లో ఎక్కడా దర్భ గడ్డి లేదా పవిత్ర వస్తువులు అవసరం లేదు.
పూజనం ధ్యానమ్ ఏవాత్ర ధ్యానమ్ ఏవాత్ర పూజనమ్ । తస్మాత్ త్రిభువనాధారే నిత్యం ధ్యానేన పూజయేత్
ఇక్కడ పూజ అనేది ధ్యానం మాత్రమే, ధ్యానం కూడా పూజే. అందువల్ల, మూడు లోకాల ఆధారమైన పరమాత్మను ఎప్పుడూ ధ్యానంతో పూజించాలి.
చిద్రూపం సూర్యలక్షాభం సమస్తాభాసభాసనమ్ । అన్తస్స్థచిత్ప్రకాశం స్వమ్ అహన్తాసారమ్ ఆశ్రయేత్
అంతరంగంలో వెలిగే చైతన్యరూపమైన, లక్ష సూర్యుల్లా ప్రకాశించే, అన్నిటినీ వెలిగించే, తన 'నేను' భావానికి మూలమైన ఆత్మను ఆశ్రయించాలి.
అపారపరమాకాశవిపులాభోగకన్ధరమ్ । అనన్తాధస్పదాకాశకోశపాదసరోరుహమ్
అది అంతులేని పరాకాశంలో విస్తరించిన గొప్ప మెడను కలిగి ఉంది; దాని పద్మపాదాలు అనంతమైన దిగువ స్థానం మీద నిలిచివుంటాయి.
అనన్తదిక్తటాభోగభుజమణ్డలమణ్డితమ్ । నానావిధమహాలోకగృహీతపరమాయుధమ్
అనేకమైన, అంతులేని చేతుల వలయంతో అలంకరించబడి, ఎన్నో గొప్ప లోకాల నుండి లభించిన పరమాయుధాలను ధరించి ఉంది.
హృత్కోశకోణవిశ్రాన్తబ్రహ్మాణ్డౌఘపరమ్పరమ్ । ప్రకాశపరమాకాశపారగాపారవిగ్రహమ్
హృదయపు గదిలో ఒక మూలలో విశ్రాంతిగా ఉండి, అనేక బ్రహ్మాండాల వరుసగా వ్యాపించి, వెలుగు మరియు పరమాకాశం చివర వరకు విస్తరించిన రూపాన్ని కలిగి ఉంది.
బ్రహ్మేన్ద్రహరిరుద్రేశప్రముఖామ్ అమరాదికామ్ । ఇమాం భూతశ్రియం తస్య రోమాలీం పరిచిన్తయేత్
బ్రహ్మ, ఇంద్ర, హరి, రుద్రుడు మరియు ఇతర అమరులందరికీ, ఈ భూతశ్రీయు ఆ పరమాత్ముని శరీరంలోని ఒక్క వెంట్రుక మాత్రమే అని మనస్సులో ధ్యానించాలి.
వివిధారమ్భకారిణ్యస్ త్రిజగద్యన్త్రరజ్జవః । ఇచ్ఛాద్యాశ్ శక్తయస్ సర్వాశ్ చిన్తనీయాశ్ శరీరగాః
మూడు లోకాల యంత్రానికి తాడుల్లా పనిచేసే సంకల్పాది అన్ని శక్తులు, ఈ శరీరంలోనే ఉన్నాయని మనస్సులో భావించాలి.
అనన్తైకపదాధారస్ సత్తామాత్రైకవిగ్రహః । వివర్తితజగజ్జాలః కాలో ఽస్య ద్వారపాలకః
అనంతమైన ఏకత్వమే ఆధారంగా ఉండి, ఉన్నదంతా ఒక్కటే రూపంగా ఉన్నది. ఈ విశ్వం అంతా దాని మార్పుగా కనిపిస్తుంది. కాలమే దానికి ద్వారం కాపాడే వాడు.
సశైలభువనాభోగమ్ ఇదం బ్రహ్మాణ్డమణ్డలమ్ । దేహకోణే ఽస్య కస్మింశ్చిత్ స్వాఙ్గావయవతాం గతమ్
ఈ బ్రహ్మాండమంతా, పర్వతాలు, లోకాలతో కలసి, అతని శరీరంలో ఎక్కడో ఒక మూలలో, అతని స్వంత అవయవంగా ఉంది.
విచిన్తయేన్ మహాదేవం సహస్రచరణేక్షణమ్ । సహస్రశిరసం శాన్తం సహస్రభుజభూషణమ్
వెయ్యి కాళ్లు, వెయ్యి కళ్ళు కలిగి, వెయ్యి తలలు ధరించి, శాంతంగా, వెయ్యి చేతులతో అలంకరించబడిన మహాదేవుడిని మనసులో ధ్యానించాలి.
సర్వత్రేక్షణశక్త్యాఢ్యం సర్వతో ఘ్రాణశక్తిగమ్ । సర్వత్ర స్పర్శనమయం సర్వతో రసనాన్వితమ్
ప్రతి చోటా చూడగల శక్తి కలిగి, అన్ని వైపులా వాసనను గ్రహించగల శక్తితో, ఎక్కడైనా స్పర్శతో నిండినవాడై, అన్ని వైపులా రుచి కలిగి ఉన్నవాడై ఉన్నాడు.