యత్ కిఞ్చిద్ అపి సఙ్కల్ప్య నరో దుఃఖే నిమజ్జతి । న కిఞ్చిద్ అపి సఙ్కల్ప్య సుఖమ్ అక్షయమ్ అశ్నుతే
ఏదైనా మనసులో ఊహించుకుంటే మనిషి బాధలో మునిగిపోతాడు. ఏమీ ఊహించుకోకుండా ఉంటే అనంతమైన ఆనందాన్ని అనుభవిస్తాడు.
సఙ్కల్పవ్యాలనిర్ముక్తం స్థితం చేత్ తవ చేతనమ్ । తదానన్దవనోద్యానే త్వమ్ ఉచ్చైః పరిరాజసే
నీ మనస్సు ఆలోచన అనే పాము నుండి విముక్తమై నిలబడినప్పుడు, నీవు ఆనందవనంలో అత్యంత ప్రకాశంగా వెలిగిపోతావు.
స్వవివేకానిలైః కృత్వా సఙ్కల్పజలదక్షయమ్ । పరాం నిర్మలతామ్ ఏహి శరదీవ నభోఽన్తరమ్
నీ స్వంత వివేకంతో ఆలోచనల మేఘాన్ని తొలగించి, శరదృతువులో ఆకాశం ఎంత నిర్మలంగా ఉంటుందో అలా పరమ పవిత్రతను సాధించు.
సఙ్కల్పసరితం మత్తాం మతియన్త్రేణ శోషయన్ । తత్రోహ్యమానమ్ ఆత్మానం సమాశ్వాస్య భవామనాః
ఆలోచనల మత్తులో ప్రవహించే నదిని మనస్సు అనే యంత్రంతో ఎండబెట్టి, అక్కడ నీ ఆత్మను ఓదార్చి, ప్రశాంతుడవై ఉండు.
సఙ్కల్పానిలనిర్ధూతం భ్రాన్తం పర్ణతృణాంశవత్ । భూతాకాశే త్వమ్ ఆత్మానమ్ అవలమ్బ్యావలోకయ
ఆలోచనల గాలికి ఊదిపోయే ఆకులు, గడ్డి తంతులు లాగా చెలరేగిపోతున్నప్పుడు, భూతాకాశంలో నీ ఆత్మను ఆధారంగా చేసుకుని జాగ్రత్తగా పరిశీలించు.
స్వసఙ్కల్పకకాలుష్యం వినివార్యాత్మనాత్మనః । పరం ప్రసాదమ్ ఆసాద్య పరమానన్దవాన్ భవ
నీ స్వంత ఆలోచనల కలుషితాన్ని నీ ఆత్మతో తొలగించి, పరమ ప్రశాంతతను పొందినవాడవై, పరమానందాన్ని అనుభవించు.
సర్వశక్తితయేహాత్మా యద్ యథా భావయత్య్ అలమ్ । తత్ తథా పశ్యతి తదా స్వసఙ్కల్పవిజృమ్భితమ్
ఇక్కడ సమస్త శక్తులతో కూడిన ఆత్మ, ఏది ఎలా ఊహిస్తే, దాన్ని అచ్చంగా అలాగే చూస్తుంది. తన మనస్సులో కలిగిన సంకల్పం వల్లే అది బయట కనిపిస్తుంది.
సఙ్కల్పమాత్రమ్ ఏవేదం జగన్ మిథ్యా సముత్థితమ్ । అసఙ్కల్పనమాత్రేణ బ్రహ్మన్ క్వాపి విలీయతే
ఈ లోకం అన్నది కేవలం మన ఊహ వల్లే తప్పుడు రూపంలో పుట్టింది. ఆ ఊహ పూర్తిగా ఆగిపోతే, ఓ బ్రహ్మన్, అది ఎక్కడో కలిసిపోతుంది.
సఙ్కల్పవాతవలితం జన్మజ్వాలాకదమ్బకమ్ । అసఙ్కల్పానిలస్పర్శాద్ దీపవత్ పరిశామ్యతి
ఊహ అనే గాలితో ఊదబడే జననాల సమూహం, ఊహ లేకపోవడమే గాలి లాగా తాకితే, దీపం ఆగిపోవడం లాగా నశిస్తుంది.
తృష్ణాకరఞ్జలతికామ్ ఇమాం రూఢిమ్ ఉపాగతామ్ । సఙ్కల్పమూలోద్ధరణాత్ పరిశోషవతీం కురు
ఈ తృష్ణ అనే వల్లి బలంగా పెరిగిపోయింది. దాని మూలమైన ఊహను పూర్తిగా తీసివేస్తే, ఆ తృష్ణ వాడిపోతుంది.
ప్రతిభాససముత్థానం ప్రతిభాసపరిక్షయమ్ । యథా గన్ధర్వనగరం తథా సంసృతివిభ్రమః
ప్రపంచంలో కనిపించే దృశ్యాలు ఎలా వచ్చి పోతాయో, అవి మాయా నగరం లాంటివే. అలాగే, జనన మరణాల భ్రమ కూడా అంతే.
ప్రాకృతో ఽస్మీతి విస్మృత్యా తావచ్ ఛోచతి భూమిపః । భూమిపో ఽస్మీతి సఞ్జాతా యావన్ నాస్య హృది స్మృతిః
ఒక సాధారణ మనిషి 'నేను రాజునని' మర్చిపోతే బాధపడతాడు. కానీ 'నేను రాజునని' గుర్తొస్తే, ఆ బాధ అతని హృదయంలో ఉండదు.
నశ్యతే జాతయా బ్రహ్మన్ ప్రాక్స్మృతిర్ వర్తమానయా । శరదేవోపగతయా ప్రావృడ్ జాడ్యవికారిణీ
ఓ బ్రహ్మన్, పాత జ్ఞాపకం పోయి, కొత్త జ్ఞాపకం వచ్చినప్పుడు, అది భూమికి వర్షాకాలం వచ్చినట్టు మార్పు తెస్తుంది.
ఘనప్రవాహా యైవ స్యాచ్ చిత్తేహా సైవ వర్ధతే । య ఏవోచ్చైస్ స్వరస్ తన్త్ర్యాస్ స ఏవాక్రామతి శ్రుతిమ్
మనసులో ఏ భావం బలంగా ఉంటే, అదే పెరుగుతుంది. వాయిద్యపు తీగపై ఏ స్వరం బలంగా మోగితే, అదే మన చెవికి బలంగా వినిపిస్తుంది.
అహమ్ ఏకో ఽహమ్ ఆత్మా త్వ్ ఇత్య్ ఏకాం భావయ భావనామ్ । తయా భావనయా యుక్తస్ స ఏవ త్వం భవస్య్ అలమ్
ఒకే ఆత్మనే నేను, నేను మాత్రమే అన్న భావనను మనసులో బలంగా నిలిపించు. ఈ భావనతో నీవు ఆ పరమాత్మగా స్థిరపడతావు — ఇదే చాలు.
ఏవం హ్య్ అసమ్భవద్ ఇదం త్వ్ అవిభాగభాస్వద్ బ్రహ్మత్వమ్ ఉత్తమపదం పరమ్ ఏవ దేవః । పూజాంశపూజనసుపూజకపూజ్యరూపం కిఞ్చిన్ నకిఞ్చిద్ ఇవ చిత్తపనైకమూర్తిః
ఇలా, ఏకత్వం కలిగి, విభేదములేని, ప్రకాశమయమైన పరమబ్రహ్మ స్థితి కలుగుతుంది. అదే పరమేశ్వరుడు, పూజ, పూజలో భాగం, ఉత్తమ పూజారి, పూజ్యుడు అన్నీ అవతరిస్తాడు; అది ఏదో ఒకటి లాంటిది, ఏదీ కానిది లాంటిది కూడా; ఒక్క మనస్సు రూపంలో మాత్రమే వెలుగుతుంది.
ఇత్థం స్థితమ్ ఇదం విశ్వం సదసద్ దేవరూపి చ । ద్వైతైక్యపదనిర్ముక్తం ముక్తద్వైతైక్యమ్ అప్య్ ఉత
ఈ విశ్వం ఇలాగే ఉంది — అది ఉన్నదీ, లేనిదీ, దైవ స్వరూపంగా కనిపిస్తుంది. ద్వైతం, అద్వైతం అన్న భావనలకు అతీతంగా, విముక్త ద్వైతాద్వైత స్థితిని కూడా దాటి ఉంటుంది.
చితేః కలఙ్కవద్ రూపమ్ ఇతి సంసారితాం గతమ్ । అకలఙ్కమ్ అసంసారి తచ్ చాభిన్నం ద్వయాత్మకమ్
మనస్సు మలినమైతే, అది సంసార బంధనానికి కారణమవుతుంది. మలినత లేకుండా, బంధనాల నుంచి విముక్తమైతే, అది ఒక్కటే అయినా, ద్వైతంగా కూడా కనిపిస్తుంది.
ఇయమ్ అస్మీతి సమ్ప్రాప్తకలఙ్కా చిన్ నిబధ్యతే । ఏతామ్ ఏవ కలాం బుద్ధ్వా స్వత్వాభిన్నాం విముచ్యతే
ఈ చైతన్యం 'నేను ఇదే' అనే మచ్చను పొందినప్పుడు బంధనంలో పడుతుంది. అదే పరిమితిని తాను వేరుగా కాకుండా తెలుసుకుంటే విముక్తి కలుగుతుంది.
చిద్ అర్థాకారతాభావాద్ ద్విత్వాత్ సత్త్వం సముజ్ఝతీ । సుఖదుఃఖాదితాం ధత్తే నసత్యాం సద్ ఇతి క్షణాత్
చైతన్యంలో వస్తువుల రూపం లేకపోతే, ద్వంద్వం పోయి, స్వరూపాన్ని విడిచిపెడుతుంది. వెంటనే అది సుఖం, దుఃఖం మొదలైన వాటి స్థితిని స్వీకరిస్తుంది, ఇవన్నీ నిజంగా లేవు.
శుద్ధా నిరంశా సత్యైకా సత్తా చేత్యేవమాదిభిః । విముక్తా నామశబ్దార్థైస్ సర్వైస్ సర్వాత్మికాపి ఖమ్
చైతన్యం పవిత్రమైనది, భాగాలులేనిది, ఒకే సత్యమైనది, 'సత్తా', 'చైతన్యం' వంటి పేర్లతో పిలిచినా, అన్ని పేర్లకు, భావాలకు అతీతంగా, అన్నిటికీ మూలంగా, ఆకాశంలా విస్తరించి ఉంటుంది.
సర్వం నిరుపమం శాన్తం మనసో ఽన్తే త్రిమార్గగమ్ । బ్రహ్మేదం బృంహితం బ్రాహ్మ్యా శక్త్యాకాశనికాశయా
అన్నీ పోలికలేనివి, శాంతమైనవి, మనస్సు ముగింపు వద్ద మూడు మార్గాలలో లభించేవి. ఇదే బ్రహ్మం, బ్రహ్మశక్తితో విస్తరించి, ఆకాశంలాంటి చైతన్యశక్తిగా కనిపిస్తుంది.
మనసా మనసి చ్ఛిన్నే సర్వాక్షప్రసవాత్మని । ద్వితీయే ఽథ తృతీయే వా పదే కిమ్ అవశిష్యతే
మనస్సు తనలోనే లయమై, అన్ని ఇంద్రియాల కార్యాలకు మూలమైన ఆ స్థితిలో కలిసిపోతే, రెండవదైనా మూడవదైనా స్థితిలో ఇంకేమీ మిగిలిపోతుందీ?
యావత్ కిలాత్మనస్ సత్తా మహాసత్తైవ తావతీ । సమస్తాస్తమయే జాతే సత్తా కేవ కుతశ్ చ కా
ఆత్మ యొక్క ఉనికి ఉన్నంతవరకూ, ఆ మహత్తరమైన ఉనికీ అలాగే ఉంటుంది. కానీ అన్నీ లయమై పోయినప్పుడు, ఏ ఉనికి మిగిలిపోతుంది? అది ఎక్కడి నుంచి వస్తుంది?
మనసా మనసి చ్ఛిన్నే స్వేన్ద్రియావయవాత్మని । విచారేణ సమాధానాత్ ప్రయోగేణ జయేన వా
మనస్సు తన స్వంత ఇంద్రియ భాగాల్లో లయమై పోయినప్పుడు, అది విచారణ వల్లనైనా, ఏకాగ్రత వల్లనైనా, సాధన వల్లనైనా, గెలుపు వల్లనైనా,
ద్వైతైక్యకలనాభేదే గలితే కలితాత్మని । సత్యాలోకే జగజ్జాలే ప్రోచ్ఛూనే విలయం గతే
ద్వైతం, అద్వైతం అనే భావాల మధ్య తేడా పోయి, ఆత్మ ఏకత్వాన్ని పొందినప్పుడు, సత్యరూపమైన వెలుగులో ఈ జగత్తు అల్లిక పూర్తిగా చెదిరిపోయి లయమైపోతుంది.
శిష్యతే శీర్ణసంసారకలనాకలనాత్మికా । భృష్టబీజోపమా సత్తా జీవస్య చితినామికా
ఇక్కడ మిగిలింది సంసార మాయలు పూర్తిగా కరిగిపోయిన అనంతరంలో ఉండే సారమే. అది కాల్చిన విత్తనంలా, జీవునిలో 'చైతన్యం' అని పిలవబడుతుంది.
పశ్యన్తీనామకలితా త్యజన్తీ చేత్యచర్వణమ్ । మనోమహాభ్రనిర్ముక్తశరదాకాశకోశవత్
అది 'దృష్టా' అని పిలవబడే, బయటకు కనిపించని స్వరూపం. అది విషయాలపై మనస్సు తిరగక, autumn కాలంలో మేఘాలు తొలగిపోయిన ఆకాశంలా నిర్మలంగా ఉంటుంది.
శుద్ధా చిద్ భావమాత్రస్థా చేత్యచిచ్చాపలాద్ గతా । అదూరవిప్రకృష్టేశా పదోపనతిపావనీ
ఆ చైతన్యం పవిత్రమైనది, కేవలం చైతన్య స్థితిలోనే నిలిచి, విషయ-విషయి చంచలత నుంచి విముక్తమై, దగ్గరగా లేదా దూరంగా ఉన్న పరమపదాన్ని చేరే దారిని పవిత్రం చేస్తుంది.
చిద్ వ్యోమాత్మేతి కలితా గలితాఖిలకల్పనా । సమస్తసామాన్యవతీ నావతీర్ణభవార్ణవా
ఆ చైతన్యం అనగా 'చైతన్య ఆకాశం'గా భావించబడుతుంది. అందులో అన్ని కల్పనలు పూర్తిగా కరిగిపోతాయి. అది సమస్తంలో సమానత్వాన్ని కలిగి, జనన మరణాల సముద్రంలో పడిపోకుండా ఉంటుంది.