మనః ప్రశాన్తమ్ అత్యచ్ఛం విశ్రాన్తం గతవిభ్రమమ్ । అనీహం విగతాభీష్టం నాభివాఞ్ఛతి నోజ్ఝతి
మనస్సు పూర్తిగా ప్రశాంతంగా, నిర్మలంగా, విశ్రాంతిగా, సందేహాలు లేకుండా, ఆశలు లేకుండా ఉన్నప్పుడు, ఏదీ కోరదు, ఏదీ త్రోసిపెట్టదు.
మోక్షద్వారే ద్వారపాలాన్ ఇమాఞ్ శృణు యథాక్రమమ్ । యేషామ్ ఏకతమాసక్త్యా మోక్షద్వారే ప్రవిశ్యతే
మోక్ష ద్వారం వద్ద ఉన్న ద్వారపాలకులను వరుసగా విను. వీరిలో ఎవరి మీద అయినా ఆకర్షణ కలిగితే, ఆ మోక్ష ద్వారం లోపలికి ప్రవేశించవచ్చు.
దుఃఖదోషదశా దీర్ఘా సంసారమరుమణ్డలీ । జన్తోశ్ శీతలతామ్ ఏతి శీతలేన శమామ్బునా
ఈ సాంసారిక జీవితం బాధలు, లోపాలతో నిండిన పొడవైన ఎడారి వలె ఉంటుంది. కానీ శాంతి అనే చల్లని నీరు దానిని జీవికి చల్లదనం కలిగిస్తుంది.
శమేనాసాద్యతే శ్రేయశ్ శమో హి పరమం పదమ్ । శమశ్ శివం శమశ్ శాన్తిశ్ శమో భ్రాన్తినివారణమ్
శాంతి ద్వారా పరమశ్రేయస్సు లభిస్తుంది. శాంతి అంటేనే పరమ స్థానం, శాంతి శుభం, శాంతి శాంతమే, శాంతి మాయను తొలగిస్తుంది.
పుంసః ప్రశమతృప్తస్య శీతలాచ్ఛతరాత్మనః । శమతోషితచిత్తస్య శత్రుర్ అప్య్ ఏతి మిత్రతామ్
శాంతిలో తృప్తి చెందినవాడు, చల్లని స్వభావం కలవాడు, మనసు శాంతిలో ఆనందించే వాడు — అలాంటి వాడికి శత్రువు కూడా స్నేహితుడవుతాడు.
శమచన్ద్రమసా యేషామ్ ఆశయస్ సమలఙ్కృతః । క్షీరాబ్ధీనామ్ ఇవోదేతి తేషాం పరమశుద్ధతా
యావరకు శాంతి చంద్రుడు వారి హృదయాన్ని అలంకరిస్తాడో, వారిలో పరమ పవిత్రత పాలు సముద్రంలా ఉద్భవిస్తుంది.
హృత్కుశేశయకోశేషు యేషాం శమకుశేశయమ్ । సతాం వికసితం తే హి ద్విహృత్పద్మాస్ సమా హరేః
యావరికి హృదయం కమలంలా ఉండి, అందులో శాంతి వికసిస్తుందో, అటువంటి సద్జనుల హృదయాలు హరిదేవునికి రెండు వికసిన కమలాల్లా ఉంటాయి.
శమశ్రీశ్ శోభతే యేషాం ముఖేన్దావ్ అకలఙ్కితే । తే ఽమీ కులేన్దవో వన్ద్యాస్ సౌన్దర్యవిజితేన్దవః
యావరి ముఖాలు మచ్చలేకుండా, శాంతి కాంతితో మెరిసిపోతాయో, వారు తమ వంశంలో గొప్పవారు, అందంలో చంద్రునికంటే మిన్నగా, పూజకు అర్హులు.
త్రైలోక్యోదరవర్తిన్యో నానన్దాయ తథా శ్రియః । సామ్రాజ్యసమ్పత్ప్రతిమా యథా శమవిభూతయః
మూడు లోకాల మధ్యలో ఉండే శాంతి మహిమలు, సంపదల వలె ఆనందానికి కాదు; అవి సామ్రాజ్య సంపదలా విలువైనవిగా ఉంటాయి.
యాని దుఃఖాని యాస్ తృష్ణా దుస్సహా యే దురాధయః । తత్ సర్వం శాన్తచేతస్సు తమో ఽర్కేష్వ్ ఇవ నశ్యతి
ఎన్ని బాధలు, ఎన్ని కోరికలు, ఎంతటి భరించలేని కష్టాలైనా, శాంతమైన మనసున్నవారిలో అవన్నీ సూర్యుడి ముందు చీకటి పోయినట్లుగా అంతరించిపోతాయి.
మనో హి సర్వభూతానాం ప్రసాదమ్ అనుగచ్ఛతి । న తథేన్దౌ యథా శాన్తే జనే జనితకౌతుకమ్
ప్రపంచంలోని ప్రతి ప్రాణికి మనసు శాంతిని అనుసరిస్తుంది. జనసమూహంలో ఒక శాంతమైన వ్యక్తిని చూసినప్పుడు కలిగే ఆశ్చర్యం, చంద్రుడిని చూసినప్పుడు కలిగేది అంతగా ఉండదు.
శమశాలిని సౌహార్దవతి సర్వేషు జన్తుషు । సుజనే పరమం తత్త్వం స్వయమ్ ఏవ ప్రసీదతి
ప్రతి జీవిపై స్నేహభావంతో, మనస్సులో శాంతిని నిలుపుకున్నవారిలో పరమసత్యం సహజంగా వెలుగులోకి వస్తుంది.
మాతరీవ పరం యాన్తి విషమాణి మృదూని చ । విశ్వాసమ్ ఇహ భూతాని సర్వాణి శమశాలిని
తల్లి పట్ల పిల్లలు ఎలా విశ్వాసంతో ఉంటారో, అలాగే కఠినమైనవారు, మృదువైనవారు అన్నీ జీవులు శాంతియుతుడి పట్ల విశ్వాసంతో ఉంటాయి.
న రసాయనపానేన న లక్ష్మ్యాలిఙ్గనేన చ । తథా సుఖమ్ అవాప్నోతి శమేనాన్తర్ యథా జనః
అమృతాన్ని సేవించినా, ఐశ్వర్యాన్ని పొందినా, మనసులోని శాంతివల్ల కలిగే ఆనందం అంతగా మరేదివల్లా కలగదు.
సర్వాధివ్యాధివలితం క్రాన్తం తృష్ణావరత్రయా । మనశ్ శమామృతాసేకైస్ సమాశ్వాసయ రాఘవ
రాఘవా, అన్ని రకాల వ్యాధులతో బాధపడుతూ, తృష్ణ అనే బంధనాల్లో చిక్కుకున్న మనసును, శాంతి అనే అమృతంతో నీవు ఓదార్చు.
యత్ కరోషి యద్ అశ్నాసి శమశీతలయా ధియా । తత్ తే ఽతిస్వదతే స్వాదు నేతరత్ తాత మానసే
తాత, నీవు ఏ పని చేసినా, ఏది తిన్నా, శాంతి చల్లని మనస్సుతో చేస్తే అది మాత్రమే నీకు ఎంతో మధురంగా అనిపిస్తుంది; లేకపోతే, మనసుకు ఆ ఆనందం ఉండదు.
శమామృతరసస్నాతం మనో యామ్ ఏతి నిర్వృతిమ్ । ఛిన్నాన్య్ అపి తయాఙ్గాని మన్యే రోహన్తి రాఘవ
రాఘవా, శాంతి అనే అమృతంలో స్నానం చేసిన మనసు సంతృప్తిని పొందినప్పుడు, కోసిన అవయవాలు కూడా తిరిగి పెరుగుతాయని నేను నమ్ముతున్నాను.
న పిశాచా న రక్షాంసి న దైత్యా న చ శత్రవః । న చ వ్యాఘ్రభుజఙ్గాద్యా ద్విషన్తి శమశాలినమ్
శాంతిలో నిలిచినవారిని పిశాచులు, రాక్షసులు, దైత్యులు, శత్రువులు, పులులు, సర్పాలు వంటి వారు ఎవరూ ద్వేషించరు.
సుసన్నద్ధసమస్తాఙ్గం ప్రశమామృతవర్మణా । వేధయన్తి న దుఃఖాని శరా వజ్రశిలామ్ ఇవ
ప్రశాంతత అనే అమృతపు కవచంతో సర్వాంగంగా బలంగా ఉన్నవారిని బాధలు తాకలేవు; అది వజ్రంలాంటి రాయిని బాణాలు చీల్చలేని విధంగా ఉంటుంది.
న తథా రాజతే రాజామాత్యాన్తఃపురసంస్థితః । సమయా స్వస్థయా వృత్త్యా యథోపశమశోభితః
రాజు ఎంత మంది మంత్రులు, అంతఃపుర స్త్రీలు చుట్టూ ఉన్నా, ప్రశాంతతతో, సుస్థిరమైన ప్రవర్తనతో ఉన్నవాడిలా అతనికి అంత గొప్పతనం ఉండదు.
ప్రాణాత్ ప్రియతరం దృష్ట్వా తుష్టిమ్ ఏతి న తాం జనః । యామ్ ఆయాతి జనం శాన్తమ్ అవలోక్య సమాశయమ్
జనం ప్రాణాలకన్నా ప్రియమైనదాన్ని చూసినా అంత ఆనందపడరు; కానీ ప్రశాంతంగా, స్థిరంగా ఉన్న మనిషిని చూస్తే కలిగే సంతోషం వేరు.
సమయా శమశాలిన్యా వృత్త్యా యస్ సాధు వర్తతే । అభినన్దితయా లోకే జీవతీహ స నేతరః
ప్రశాంతతతో, నియమితమైన జీవనశైలితో సద్గుణంగా జీవించే వాడే నిజంగా ఈ లోకంలో జీవించేవాడు; ఇతరులు అంతగా గౌరవించబడరు.
అనుద్ధతమనాశ్ శాన్తస్ సాధు కర్మ కరోతి యత్ । తత్ సర్వమ్ అభినన్దన్తి తస్యేమా భూతజాతయః
ఎవరైనా మనసు వినయంగా, ప్రశాంతంగా ఉండి, మంచి పనులు చేస్తే, ఆ మంచిని ఈ లోకంలోని అన్ని జీవులు ఆనందంగా ఆమోదిస్తాయి.
శ్రుత్వా స్పృష్ట్వా చ దృష్ట్వా చ భుక్త్వా ఘ్రాత్వా శుభాశుభమ్ । న హృష్యతి గ్లాయతి యస్ స శాన్త ఇతి కథ్యతే
ఎవరైనా శ్రవణం, స్పర్శ, దర్శనం, భోజనం, వాసన వంటి విషయాల్లో శుభమో, అశుభమో ఎదురైనా, ఆనందపడక, నిరుత్సాహపడక ప్రశాంతంగా ఉంటే, అతడిని నిజమైన ప్రశాంతుడు అంటారు.
యస్ సమస్ సర్వభావేషు నాభివాఞ్ఛతి నోజ్ఝతి । జిత్వేన్ద్రియాణి యత్నేన స శాన్త ఇతి కథ్యతే
ఎవరైనా అన్ని విషయాల్లో సమంగా ఉండి, ఆశపడక, తృణీకరించక, ఇంద్రియాలను శ్రమతో జయిస్తే, అతడిని ప్రశాంతుడు అంటారు.
తుషారకరబిమ్బాచ్ఛం మనో యస్య నిరాకులమ్ । మరణోత్సవయుద్ధేషు స శాన్త ఇతి కథ్యతే
ఎవరైనా autumn చంద్రబింబంలా మనసు నిర్మలంగా, కలవరంలేకుండా ఉంచుకుంటే, మరణం, ఉత్సవం, యుద్ధం వంటి పరిస్థితుల్లో కూడా ప్రశాంతంగా ఉంటే, అతడిని ప్రశాంతుడు అంటారు.
స్థితో ఽపి న స్థిత ఇవ న హృష్యతి న కుప్యతి । యస్ సుషుప్తమనాస్ స్వస్థస్ స శాన్త ఇతి కథ్యతే
ఒకవాడు ఒకచోట నిలబడి ఉన్నప్పటికీ, నిలబడలేదు అన్నట్టుగా కనిపిస్తాడు; అతడు ఆనందించడు, కోపపడడు; అతని మనసు లోతైన నిద్రలో ఉన్నట్టుగా ప్రశాంతంగా ఉంటుంది. అలాంటి వాడిని నిజమైన శాంతుడు అంటారు.
అమృతస్యన్దసుభగా యస్య సర్వజనం ప్రతి । దృష్టిః ప్రసరతి ప్రీతా స శాన్త ఇతి కథ్యతే
అమృతం పారుతున్నట్టు మధురంగా, అందరిపై ప్రేమతో అతని చూపు విస్తరిస్తే, అలాంటి వాడిని శాంతుడు అంటారు.
స్పష్టావదాతయా బుద్ధ్యా యథైవాన్తస్ తథా బహిః । దృశ్యన్తే యస్య కార్యాణి స శాన్త ఇతి కథ్యతే
యావత్తు లోపల, బయట కూడా అతని పనులు స్పష్టమైన, నిర్మలమైన మనస్సుతో కనిపిస్తే, అలాంటి వాడిని శాంతుడు అంటారు.
అప్య్ ఆపత్సు దురన్తాసు కల్పాన్తేషు దహత్స్వ్ అపి । తుచ్ఛేహం న మనో యస్య స శాన్త ఇతి కథ్యతే
ఎంతటి గొప్ప కష్టాలు వచ్చినా, యుగాంతంలో అన్నీ కాలిపోతున్నా, అతని మనసు అసలు పట్టించుకోకుండా చిన్నగా ఉంటే, అలాంటి వాడిని శాంతుడు అంటారు.