అజ్ఞాతశివతత్త్వానామ్ ఆకారాద్యర్చనం కృతమ్ । యోజనాధ్వన్య్ అశక్తస్య క్రోశాధ్వా పరికల్ప్యతే
శివతత్వాన్ని తెలియని వారికి రూపాలు మొదలైన వాటితో పూజ జరుగుతుంది. ఏకత్వ మార్గాన్ని అనుసరించలేని వారికి చిన్నదారి ఊహించబడుతుంది.
ఇయత్తాదిపరిచ్ఛిన్నం రుద్రాదేః ప్రాప్యతే ఫలమ్ । అకృత్రిమమ్ అనాద్యన్తం ఫలమ్ ఆనన్ద ఆత్మనః
రుద్రుడు మొదలైన దేవతల ద్వారా పరిమితమైన ఫలితమే లభిస్తుంది. కానీ సహజమైన, ఆది అంతములేని ఫలం — ఆత్మానందమే.
అకృత్రిమఫలం త్యక్త్వా యః కృత్రిమఫలం వ్రజేత్ । స త్యక్తమన్దారవనః కారఞ్జం యాతి కాననమ్
స్వయంగా కలిగే ఫలాన్ని వదిలిపెట్టి, కల్పితమైన ఫలాన్ని కోరుకునే వాడు, మందారవనాన్ని వదిలి, కaranja అడవికి వెళ్ళినవాడిలా ఉంటాడు.
బోధస్ సామ్యం శమ ఇతి పుష్పాణ్య్ అగ్ర్యాణి తత్ర వై । శివం చిన్మాత్రమ్ అకలమ్ ఆత్మానమ్ అమలం విదుః
అక్కడ జ్ఞానం సమతా, మనశ్శాంతి ఇవే అతి ఉత్తమమైన పువ్వులు. వారు శివుడిని కేవలం చైతన్య స్వరూపుడిగా, అవిభాజ్యమైన, నిర్మలమైన ఆత్మగా తెలుసుకుంటారు.
శమబోధాదిభిః పుష్పైర్ దేవ ఆత్మా యద్ అర్చ్యతే । తత్ తద్దేవార్చనం విద్ధి నాకారార్చనమ్ అర్చనమ్
శాంతి, జ్ఞానం వంటి పుష్పాలతో ఆత్మరూపమైన దైవాన్ని పూజించినప్పుడు, అదే నిజమైన దేవతార్చన అని తెలుసుకో. రూపాన్ని పూజించడం పూజ కాదు.
ఆత్మసంవిత్తిరూపం తు త్యక్త్వా దేవార్చనం జనాః । కృత్రిమార్చాసు యే సక్తాశ్ చిరం క్లేశం భజన్తి తే
ఆత్మసాక్షాత్కారమే దేవతార్చన అని వదిలిపెట్టి, కృత్రిమ ఆరాధనలలో మునిగిపోయినవారు, చాలా కాలం బాధను అనుభవిస్తారు.
జ్ఞాతజ్ఞేయా హి యే సన్తో బాలక్రీడోపమం న తే । ఆత్మధ్యానాద్ ఋతే బ్రహ్మన్ కుర్వతే దేవపూజనమ్
బ్రహ్మన్, యథార్థంగా జ్ఞానం పొందినవారు, తెలిసినదీ, తెలుసుకునేవాడీ ఎవరో తెలుసుకున్నవారు, పిల్లల ఆటలా దేవతల పూజను చేయరు. వారు స్వయాన్ని ధ్యానం చేయడాన్ని తప్ప మరే విధంగా దేవతా పూజ చేయరు.
ఆత్మైవ దేవో భగవాఞ్ శివః పరమకారణమ్ । జ్ఞానార్చనేనావిరతం పూజనీయస్ స సర్వదా
ఆత్మే దేవుడు, భగవంతుడు, శివుడు, పరమ కారణం. జ్ఞానార్చన ద్వారా ఎప్పుడూ ఆత్మను నిరంతరం పూజించాలి.
త్వమ్ ఏతచ్ చేతనాకాశమ్ ఆత్మానం జీవమ్ అవ్యయమ్ । స్వభావం విద్ధి న త్వ్ అన్యత్ పూజ్యపూజాత్మపూజనమ్
ఈ చైతన్యాకాశాన్ని, ఆత్మను, అవినాశి జీవుని నీ స్వభావంగా తెలుసుకో. వేరే ఏదీ పూజకు లేదా అపూజకు యోగ్యం కాదు; ఆత్మపూజ కూడా లేదు.
చేతనాకాశమాత్రాత్మ యథా జగద్ ఇదం ప్రభో । యథా చ చేతనస్యైవ జీవాదిత్వం తద్ ఉచ్యతామ్
ప్రభూ, ఈ జగత్తు యథా చైతన్యాకాశ స్వరూపమైన ఆత్మ నుండి ఉద్భవించిందో, అలాగే ఆ చైతన్యమే జీవాది రూపంగా ఎలా అవుతుందో వివరించు.
చిద్వ్యోమైవ కిలాస్తీహ పారావారవివర్జితమ్ । సర్వత్రాసమ్భవచ్చేత్యం యత్ కల్పాన్తేషు శిష్యతే
ఇక్కడ పరిమితులు లేని, విభాగాలు లేని, చైతన్యాకాశమే ఉన్నది. యుగాంతంలో అన్నీ అంతమయిన తర్వాత, ఎక్కడా వస్తువుగా అవగాహనకు రాని అదే మిగిలి ఉంటుంది.
తద్ యత్ స్వయం ప్రకచతి తస్య స్వకచనస్య తు । స్వయం సంవిదితం నామ తేనేదం జగద్ ఇత్య్ అలమ్
తానుగా వెలిగే దానికే, ఆ వెలుగు తనను తాను తెలిసికొనడాన్ని 'ఈ జగత్తు' అని అంటారు. అంతే చాలును.
ఇత్య్ ఏవం స్వప్నపురవజ్ జగద్ భాతి చిదాత్మకమ్ । ఏవం చిద్వ్యోమమాత్రాత్మ జగద్ అచ్ఛం న భిత్తిమత్
ఇలా, కలలోని ఊరు లాగా, ఈ జగత్తు కూడా చైతన్యమే అనిపిస్తుంది. చైతన్యాకాశమే అసలు స్వరూపంగా ఉన్న ఈ జగత్తు నిర్మలంగా, వాస్తవికత లేకుండా కనిపిస్తుంది.
అత్యన్తాసమ్భవచ్చేత్యదృష్టి చిద్వ్యోమమాత్రకమ్ । చిత్త్వాత్ కచతి సర్గాదౌ యత్ తజ్ జగద్ ఇతి స్మృతమ్
ఏ వస్తువూ అవగాహనకు అందని చైతన్యాకాశమే నిజంగా ఉంది. అది మనస్సు స్వరూపమైనదిగా, సృష్టి ఆరంభంలో వెలిగేది 'జగత్తు' అని పిలవబడుతుంది.
తస్మాత్ స్వప్నపురాకారం యద్ ఇదం భాసతే జగత్ । తత్ర చిద్వ్యోమమాత్రాత్మన్య్ అన్యతా నామ కా కుతః
కాబట్టి, ఈ లోకం కలల నగరంలా కనిపించినా, అది అంతా చైతన్యమే విస్తరించి వెలుగుతుంది. అక్కడ వేరొకదనం అనే భావన ఎక్కడి నుంచి వస్తుంది?
చిన్మాత్రమ్ ఏవ గిరయశ్ చిన్మాత్రం జగదమ్బరమ్ । చిన్మాత్రమ్ ఆత్మా జీవశ్ చ చిన్మాత్రం భూతసన్తతిః
పర్వతాలు చైతన్యమే, జగత్తు ఆకాశం చైతన్యమే, ఆత్మ కూడా చైతన్యమే, జీవుడు కూడా చైతన్యమే, భూతాల పరంపర కూడా చైతన్యమే.
చిద్వ్యోమమాత్రాద్ ఇతరత్ సర్గాదౌ సర్గవేదనే । భిన్నం స్వప్నపురే చాఙ్గ కిం సమ్భవతి కథ్యతామ్
చైతన్యమే తప్ప, సృష్టి మొదట్లోనైనా, సృష్టి అనుభవంలోనైనా, కలల నగరంలో వేరుగా ఏది పుట్టొచ్చు? చెప్పు ప్రియమా.
ఆకాశం పరమాకాశం బ్రహ్మాకాశం జగచ్ చితిః । ఇతి పర్యాయనామాని తరుపాదపవృక్షవత్
ఆకాశం, పరమాకాశం, బ్రహ్మాకాశం, జగత్తు, చైతన్యం — ఇవన్నీ ఒకే అర్థంలో ఉన్న పేర్లు, వృక్షం, చెట్టు, మొక్కలాగా.
ఏతచ్ చ స్వప్నసఙ్కల్పమాయాదిష్వ్ అనుభూయతే । తదా కిల చిదాకాశమ్ ఏవ భాతి జగత్తయా
ఇది కలలో, ఊహలో, మాయలో ఇలా అనుభవించబడుతుంది. అప్పుడు, నిజంగా, ఆ చైతన్యాకాశమే జగత్తుగా కనిపిస్తుంది.
యథైతత్ సంవిదాకాశం స్వప్నే భాతి జగద్వపుః । తథేదం జాగ్రదాఖ్యే ఽపి స్వప్నే భాతి తద్ ఏవ నః
ఎలా కలలో ఆ చైతన్యాకాశంలో జగత్తు రూపం కనిపిస్తుందో, అలాగే మేలుకొన్న స్థితిలో కూడా అదే జగత్తు మనకు కలలో లాగానే కనిపిస్తుంది.
యథా స్వప్నపురే చిత్ఖం వర్జయిత్వేతరత్ క్వచిత్ । న కిఞ్చిత్ సమ్భవత్య్ అఙ్గ జగత్య్ ఏవమ్ ఇహాదితః
ఎలా కలలోని ఊహా నగరంలో చైతన్యాన్ని తప్ప మరొకటి ఎక్కడా ఉండదో, అలాగే ఈ లోకంలో కూడా మొదటి నుంచీ ఇంకేదీ లేదు ప్రియమా.
యతో న సమ్భవత్య్ అన్యచ్ చేదం కిఞ్చిత్ తతో ఽఖిలమ్ । చిత్త్వం సచేత్యమ్ అప్య్ ఏతద్ అచేత్యం సజ్ జగత్ స్థితమ్
ఇంకేదీ లేనందున, ఇది అంతా చైతన్యమే. మనకు తెలిసినదైనా, తెలియనిదైనా, ఈ జగత్తు అంతా అదే చైతన్యంగా నిలిచింది.
యథా చిద్వ్యోమమాత్రాత్మ స్వప్నే ఘటపటాదికమ్ । సర్గాదావ్ ఏవ సర్గో ఽయం తథా చిద్వ్యోమమాత్రకమ్
ఎలా ఒక కలలో మట్టి కుండలు, బట్టలు మొదలైనవి శుద్ధమైన చైతన్యమే అనిపిస్తాయో, అలాగే సృష్టి ప్రారంభంలో ఈ సృష్టి కూడా కేవలం చైతన్యమే.
శుద్ధసంవిత్తిమాత్రత్వాద్ ఋతే ఽన్యత్ స్వప్నపత్తనే । యథా న విద్యతే కిఞ్చిత్ తథాస్మిన్ భువనత్రయే
శుద్ధమైన చైతన్యమే తప్ప, కలలోని పట్టణంలో వేరే ఏదీ ఉండదు. అలాగే, ఈ మూడు లోకాల్లో కూడా వేరే ఏదీ లేదు.
యాః కాశ్చన దృశో యే యే భావాభావాః కిలాగమాః । సదేశకాలచిత్తాస్ తత్ సర్వం చిద్వ్యోమమాత్రకమ్
ఏవైనా మనకు కనిపించేవి, ఉండేవి లేదా ఉండనివి, ఏవైనా స్థలం, కాలం, మనస్సుతో కలిసినవి—అవి అన్నీ కూడా కేవలం చైతన్యమే.
స ఏష దేవః కథితో యః పరః పరమార్థతః । యస్ త్వం యో ఽహమ్ అశేషం వా జగద్ ఏవ చ యో ఽఖిలమ్
ఈయననే పరమార్థంగా చెప్పబడే పరమాత్ముడు. నీవు, నేను, ఈ మొత్తం జగత్తు—అన్నీ ఆయనే.
సర్వస్య భూతజాతస్య జగతో ఽన్యస్య తే మమ । దేహో హి చేతనాకాశం పరమాత్మైవ నేతరత్
ఈ లోకానికి, వేరే లోకాలకు, నీకు, నాకు, అన్నీ జీవులకు శరీరం అనేది నిజంగా చైతన్యమయమైన ఆకాశమే, అదే పరమాత్మ. దీనికన్నా వేరే ఏదీ లేదు.
సఙ్కల్పనే స్వప్నపురే శరీరం చిద్వ్యోమతో ఽన్యన్ న యథాస్తి కిఞ్చిత్ । తథేహ సర్గే ప్రథమైకసర్గాన్ మునే ప్రభృత్య్ అస్తి న రూపమ్ అన్యత్
కలలో ఊహించుకునే నగరంలో, చైతన్యమయమైన ఆకాశం తప్ప శరీరం వేరేలా ఉండదు. అలాగే, మునివరా! మొదటి సృష్టి నుంచీ ఇక్కడ వేరే రూపం ఏదీ లేదు.
ఏవం సర్వమ్ ఇదం విశ్వం పరమాత్మైవ కేవలమ్ । బ్రహ్మైవ పరమాకాశ ఏష దేవః పరస్ స్మృతః
ఈ విధంగా, ఈ సర్వ జగత్తు పరమాత్మ ఒక్కడే. బ్రహ్మనే పరమమైన ఆకాశం, ఈ దేవుడే అత్యున్నతమైనవాడిగా గుర్తించబడతాడు.
తద్ ఏతత్పూజనం శ్రేయస్ తస్మాత్ సర్వమ్ అవాప్యతే । స దేవస్ సర్వగస్ సర్వస్ సర్వం తస్మిన్ ప్రతిష్ఠితమ్
కాబట్టి, ఈ పూజే శ్రేయస్సు; దీని వల్ల అన్నీ లభిస్తాయి. ఆ దేవుడు అన్నింటిలోనూ వ్యాపించి ఉన్నవాడు, అన్నీ ఆయనలోనే స్థిరంగా ఉన్నాయి.