తే దేశాస్ తే జనపదాస్ తా దిశస్ తే చ పర్వతాః । త్వదనుస్మరణైకాన్తధియో యత్ర నరాస్ స్థితాః
ప్రభూ, నీ స్మరణలో మాత్రమే నిమగ్నమైన మనుషులు ఉన్న చోటే నిజంగా మంచి ప్రదేశాలు, మంచి ప్రజలు, మంచి దిక్కులు, మంచి పర్వతాలు అని చెప్పాలి.
ఫలం భూతస్య పుణ్యస్య వర్తమానస్య సేచనమ్ । తరోర్ ఇవైష్యతో బీజం త్వదనుస్మరణం ప్రభో
ప్రభూ, నీ స్మరణే గతంలో చేసిన పుణ్యానికి ఫలితంగా, ప్రస్తుతం ఉన్న సద్గుణాలకు నీరు పోయినట్టుగా, భవిష్యత్తులో విత్తిన విత్తనంలా ఉంటుంది.
భూతం భవ్యం భవిష్యచ్ చ సఫలం యేన నామ తత్ । కాలత్రితయకల్యాణం త్వదనుస్మరణం ప్రభో
ప్రభూ, నీ స్మరణ వల్లే గతం, వర్తమానం, భవిష్యత్తు అన్నీ ఫలప్రదంగా మారుతాయి. మూడు కాలాల్లోనూ అది శుభాన్ని కలిగిస్తుంది.
పరమం మనసో మిత్రం సర్వాపత్ప్రసరాపహమ్ । సర్వసమ్పల్లతాసేకస్ త్వదనుస్మరణం ప్రభో
ప్రభూ, నీ స్మరణే మనసుకు అత్యంత మంచి మిత్రం, అన్ని కష్టాలను తొలగించేది, అన్ని సంపదలు వర్షంలా కురిపించేది.
మహామహిమ్నాం మహతాం మహితానాం చ కర్మణామ్ । కారణం కారణానాం వై త్వదనుస్మరణం ప్రభో
ప్రభూ, మీను స్మరించుటే మహానుభావుల గొప్ప కార్యాలకు, గొప్పవారి ఉన్నత కార్యాలకు, అన్ని కారణాలకు అసలు మూలంగా ఉంటుంది.
వివేకపయసామ్ అబ్ధిః పుణ్యరత్నాకరః పరః । అజ్ఞానతిమిరార్కౌఘస్ త్వదనుస్మరణం ప్రభో
ప్రభూ, మీను స్మరించుటే వివేక జలాల సముద్రం, పుణ్య రత్నాల ఖజానా, అజ్ఞానాంధకారాన్ని తొలగించే అనేక సూర్యుల వలె ఉంటుంది.
జ్ఞానామృతౌఘకలశో ధృతిజ్యోత్స్నానిశాకరః । అపవర్గపురద్వారం త్వదనుస్మరణం ప్రభో
ప్రభూ, మీను స్మరించుటే జ్ఞానామృతంతో నిండిన పాత్ర, ధైర్య రాత్రికి చంద్రుడు, మోక్షపురికి ద్వారం వంటిది.
తృష్ణాలతాయాః పరశుర్ ధైర్యామ్భోధరపర్వతః । దైన్యదుర్వనదావాగ్నిస్ త్వదనుస్మరణం ప్రభో
ప్రభూ, మీను స్మరించుటే తృష్ణ అనే లతను నరికే కర్ర, ధైర్యమనే మేఘ పర్వతం, దుఃఖమనే దట్ట అడవిలో అగ్ని వంటిది.
జయత్య్ ఆభాసితాశేషచిత్తసంసారమణ్డపః । అపూర్వః పరమో దీపస్ త్వదనుస్మరణం ప్రభో
ప్రభూ, నీను స్మరించడమే మనస్సులో కనిపించే ప్రపంచాన్ని ప్రకాశింపజేసే అపూర్వమైన, అత్యుత్తమమైన దీపంలా వెలుగుతుంటుంది. అది ఎల్లప్పుడూ విజయవంతంగా ఉంటుంది.
త్వదనుస్మరణోదారచిన్తామణిమతా మయా । సర్వాసామ్ ఆపదాం మూర్ధ్ని దత్తం భూతపతే పదమ్
భూతపతీ, నీ స్మరణ అనే మణిలాంటి మహత్తరమైన ధ్యానంతో నేను అన్ని అపాయాల మీద నా పాదాన్ని పెట్టినట్టయ్యింది.
సకలదుఃఖభయాపహర ప్రభో క్షణమ్ అపీహ మయాసి న చేతసా । వరద వీర మహేశ్వర విస్మృతస్ సుఖమ్ అతో నివసామి భవాన్ ఇవ
ప్రభూ, అన్ని బాధలు, భయాలను తొలగించేవాడవు. ఓ వరదా, ఓ మహాశక్తివంతుడా, ఒక క్షణమైనా నా మనస్సు నిన్ను స్మరించకపోతే, నేను నిన్ను మరిచిపోయి, నీవల్లే సుఖంగా జీవిస్తున్నట్టు అనిపిస్తుంది.
ఇత్య్ ఉక్తవత్య్ అథ మునౌ దివసో జగామ సాయన్తనాయ విధయే ఽస్తమ్ ఇనో జగామ । స్నాతుం సభా కృతనమస్కరణా జగామ శ్యామాక్షయే రవికరైశ్ చ సహాజగామ
ఆ ముని ఇలా చెప్పిన తర్వాత, ఆ రోజు సాయంత్రం వైపు సాగింది. సూర్యుడు అస్తమించిపోయాడు. ఆమె స్నానానికి వెళ్లి, సభలో నమస్కారం చేసి, సూర్యకిరణాలు మసకబారగా, అక్కడి నుండి వెళ్లిపోయింది.
ఇత్య్ ఉక్తవన్తమ్ అత్రాసౌ గౌరీ భగవతీ గిరమ్ । మామ్ ఉవాచ జగన్మాతా మాతేవ తనయం ప్రియమ్
ఆయన ఇలా చెప్పిన తరువాత, జగత్తుకు తల్లి అయిన గౌరీ దేవి, తల్లి తన ప్రియమైన బిడ్డతో మాట్లాడినట్టు, నన్ను ప్రేమతో పలికింది.
భగవన్ భవతా బ్రూహి భూరిసౌభాగ్యభాగినీ । పతివ్రతానాం ప్రథమా క్వ కృతారున్ధతీ ప్రియా
భగవంతుడా, దయచేసి చెప్పండి. గొప్ప అదృష్టాన్ని పొందిన, పతివ్రతల్లో అగ్రగణ్యురాలైన, నాకు ఎంతో ప్రియమైన అరుంధతీ ఎక్కడ ఉంది?
ఉత్తిష్ఠానయ తామ్ అస్మాద్ ఆశ్రమాన్ మచ్ఛ్రమాపహాత్ । తయా సహ కథాశ్ చిత్రాః కరోమ్య్ ఏకవయస్యయా
ఈ ఆశ్రమం నుండి ఆమెను లేపి తీసుకురా, అప్పుడు నా అలసట పోతుంది. ఆమెతో, నా స్నేహితురాలితో, నేను ఆనందంగా కథలు చెప్పుకుంటాను.
ఇత్య్ ఉక్తే తత్ర పార్వత్యా మయా సా గృహిణీ స్వయమ్ । గత్వోద్దేశం తమ్ ఏవాశు సమానీతా సమాశయా
పార్వతీ ఇలా అడిగిన తరువాత, నేను వెంటనే ఆ చోటుకు వెళ్లి, ఆ గృహిణిని హృదయపూర్వకంగా తీసుకుని వచ్చాను.
అరున్ధత్యా సమం కృత్వా లలనాచారమ్ అక్షతమ్ । స్వకార్యైకపరా గౌరీ బభూవ పరినిర్వృతా
అరుంధతితో కలిసి, స్త్రీకి తగిన విధంగా ప్రవర్తిస్తూ, గౌరీ తన పనుల్లోనే నిమగ్నమై, పూర్తిగా సంతృప్తిని పొందింది.
అహమ్ అస్మిన్ క్షణే బుద్ధ్యా రామ చిన్తితవాన్ ఇదమ్ । అవ్యగ్రో మత్ప్రసన్నశ్ చ లబ్ధో ఽయం భగవాన్ మయా
ఈ క్షణంలో, రామా, నేను స్పష్టమైన మనసుతో ఇలా ఆలోచించాను: నా అనుగ్రహంతో, శాంతంగా, దయతో ఉన్న ఈ మహాత్ముడిని నేను పొందాను.
కమ్ ఏనం పరమేశానం సర్వజ్ఞానమహార్ణవమ్ । పరిపృచ్ఛామి సన్దేహమ్ ఇన్దుభూషితశేఖరమ్
నా సందేహాన్ని ఎవరివద్ద అడగాలి? చంద్రుడు అలంకరించిన శిరస్సుతో, పరమేశ్వరుడు, అన్నీ తెలిసిన జ్ఞానసాగరుడు ఆయనను అడగాలా?
ఇతి సఞ్చిన్త్య స గురుర్ ఇదం పృష్టో మయానఘ । శృణు వక్ష్యామి తే సర్వం యద్ ఉక్తం చన్ద్రమౌలినా
ఇలా ఆలోచించి, ఆ గురువుని నేను అడిగాను, పాపరహితుడా. ఇప్పుడు విను, చంద్రమౌళి చెప్పినదంతా నీకు చెబుతాను.
భగవన్ భూతభవ్యేశ సర్వకారణకారణ । భవత్ప్రసాదేనేదం మే ధార్ష్ట్యమ్ అభ్యాగతం స్ఫుటమ్
భగవంతుడా, భూతభవిష్యత్తు అధిపతిగా, అన్ని కారణాలకు మూలంగా ఉన్నవాడా, నీ కృప వల్ల నాకు ఈ ధైర్యం స్పష్టంగా కలిగింది.
పృచ్ఛామి త్వా మహాదేవ యద్ అహం తత్ త్వమ్ ఆశు మే । బ్రూహి ప్రసన్నయా బుద్ధ్యా త్యక్తోద్వేగమ్ అనామయ
మహాదేవా, నేను తెలుసుకోవాలనుకున్నది నిన్ను అడుగుతున్నాను. దయచేసి, నిర్మలమైన మనస్సుతో, ఎలాంటి కలత లేకుండా, నాకు త్వరగా చెప్పు.
సర్వపాపక్షయకరం సర్వకల్యాణవర్ధనమ్ । దేవార్చనవిధానం మే సత్యం బ్రూహి మహేశ్వర
మహేశ్వరా, అన్ని పాపాలను తొలగించే, అన్ని మంగళాలను పెంచే దేవతార్చన విధానాన్ని నాకు నిజంగా చెప్పు.
శృణు బ్రహ్మన్ వరమ్ ఇదం దేవార్చనమ్ అనుత్తమమ్ । వదామి ముచ్యసే యేన కృతేన సకృద్ ఏవ హి
బ్రహ్మన్, ఈ ఉత్తమమైన దేవతార్చనను విను. నేను చెప్పేది ఒక్కసారి చేసినా, దాని వల్ల నీవు విముక్తి పొందుతావు.
కచ్చిత్ వేత్సి మహాదేవో దేవః కస్ స్యాద్ ఇతి ద్విజ । న దేవః పుణ్డరీకాక్షో న చ దేవస్ త్రిలోచనః
ఓ ద్విజోతమా, మహాదేవుడు ఎవరో నీకు తెలుసా? కమలనేత్రుడు దేవుడు కాడు, మూడుకళ్ళవాడు కూడా దేవుడు కాడు.
న దేవః కమలోద్భూతో న దేవస్ త్రిదశేశ్వరః । న దేవః పవనో నార్కో నానలో న నిశాకరః
కమలంలో పుట్టినవాడు దేవుడు కాడు, ముప్పది దేవతలకు అధిపతి కూడా దేవుడు కాడు. గాలి, సూర్యుడు, అగ్ని, చంద్రుడు — వీళ్ళలో ఎవ్వరూ దేవుడు కారు.
న బ్రాహ్మణో నావనిపో నాహం న త్వం ద్విజోత్తమ । న దేవో దేహరూపో ఽస్తి న దేవశ్ చిత్రరూపధృత్
బ్రాహ్మణుడు కాదు, రాజు కాదు, నేను కాదు, నీవు కూడా కాదు — ఎవ్వరూ దేవుడు కారు. దేవుడికి శరీరరూపం లేదు, అద్భుతమైన రూపం కూడా లేదు.
న దేవః కలనారూపీ నాపి దేవో భవేన్ మతిః । అకృత్రిమమ్ అనాద్యన్తం వేదనం దేవ ఉచ్యతే
దేవుడు లెక్కలతో ఏర్పడిన రూపం కాదు, ఆలోచన కూడా కాదు. ఆ కృత్రిమతలేని, ఆది అంతములేని, సాక్షాత్కారమైన చైతన్యమే దేవుడు అని అంటారు.
ఆకారాదిపరిచ్ఛిన్నమ్ ఇతి వస్తుని తత్ కుతః । అకృత్రిమమ్ అనాద్యన్తం వేదనం చిచ్ఛివం విదుః
రూపం మొదలైన వాటితో పరిమితమైన దానిలో అలాంటి స్వరూపం ఎలా ఉంటుంది? మునులు కల్మషరహితమైన, ఆది అంతములేని, సహజమైన, నిత్యమైన ఆ జ్ఞానాన్ని — అదే పరమాత్మ, అదే శివత్వమని తెలుసుకుంటారు.
తద్ ఏవ దేవశబ్దేన కథ్యతే తత్ ప్రపూజయేత్ । తద్ ఏవాస్తి యతస్ సర్వం సత్తాసత్తాత్మరూపధృత్
అదే 'దేవుడు' అనే పదంతో చెప్పబడుతుంది; అదే ఆరాధించవలసినది. ఎందుకంటే, ఉన్నదీ, లేనదీ అన్నీ దాని సారంతోనే నిలుస్తున్నాయి, కాబట్టి నిజంగా ఉన్నది కూడా అదే.