ఏవంగుణవిశిష్టస్య కైలాసవనకుఞ్జకే । తపః ప్రచరతో రామ మమ కాలో ఽత్యవర్తత
ఓ రామా, ఇలాంటి గొప్ప లక్షణాలతో, కైలాస అరణ్యంలోని ఒక చిన్న తోటలో తపస్సు చేస్తూ నా కాలం అలా గడిచిపోయింది.
అథైకదా కదాచిత్ తు బహులస్యాష్టమే దినే । గతే శ్రావణపక్షస్య రాత్ర్యర్ధే క్షయమ్ ఆగతే
అలా ఒక రోజు, శ్రావణ మాసంలో బహుల పక్షం ఎనిమిదవ రోజున, అర్ధరాత్రి దాటినప్పుడు,
దిక్షు సంశాన్తరూపాసు కాష్ఠమౌనస్థితాస్వ్ ఇవ । ఖడ్గచ్ఛేద్యాన్ధకారేషు కుఞ్జేషు గహనేషు చ
దిక్కులు ప్రశాంతంగా, లోతైన మౌనంలో లీనమైనట్లుగా కనిపించగా, ఖడ్గంతో కోయగలిగినంత గాఢమైన చీకటి ఉన్న అడవుల్లో, దట్టమైన వనాల్లో అంతా నిశ్శబ్దంగా ఉంది.
అవశ్యాయలసన్ముక్తాహాసే సరతి మారుతే । ఆలవాలోపధానేషు మృగేష్వ్ ఆశ్రమశాయిషు
తెరచిన ముత్యపు నవ్వుతో మారు తిలకిస్తూ, అలవాల గడ్డి పరుపుల మధ్య, ఆశ్రమంలో విశ్రాంతి తీసుకుంటున్న జంతువుల మధ్య గాలి మెల్లగా ప్రవహించింది.
అమృతాంశుకరస్యన్దమ్ ఆత్మనః పరివృద్ధయే । లిహత్సు శశిరశ్మిభ్యః పల్లవేష్వ్ అమృతద్రవమ్
చంద్రుని అమృతకిరణాలు తమ పెరుగుదలకు ఆకర్షితమై, ఆకులపై పడిన అమృతబిందువులను మృదువుగా ముద్దాడుతున్నట్లుగా ఉన్నాయి.
కుముద్వతీష్వ్ ఓషధీషు చకోరీషు లతాసు చ । పిబన్తీష్వ్ అమృతస్యన్దం కరైర్ ఆకీర్ణమ్ ఐన్దవమ్
కుముదాలు, ఔషధాలు, చకోర పక్షులు, లతలు—all—చంద్రకిరణాలతో కలిసిన అమృతధారను తృప్తిగా పీల్చుకుంటున్నాయి.
శైలవిశ్రాన్తనీలాభ్రపల్లవస్య విసారిణః । కృత్తికాగుచ్ఛకే వ్యోమతాపిఞ్ఛస్య త్రిభాగగే
పర్వతంపై విశ్రాంతి తీసుకుంటున్న నీలి మేఘాల తుదలు, లేక కృత్తికా నక్షత్రాల గుచ్చం, లేదా మూడు భాగాలుగా విడిపోయిన ఆకాశపు పిచ్చుకపొగ్గు లాంటివిగా ఉన్నాయి.
తారౌఘప్రతిబిమ్బేన గిరౌ స్ఫటికభూమిషు । వికాసిపుష్పప్రకరే ద్విగుణత్వమ్ ఉపాగతే
ఆ పర్వతపు స్ఫటికపు నేలపై నక్షత్రాల ప్రతిబింబం పడటంతో, వికసిస్తున్న పువ్వుల సముదాయం రెండు రెట్లు ప్రకాశవంతంగా కనిపిస్తోంది.
మయి పల్లవపల్యఙ్కగతే ముక్తేహయా ధియా । చిన్తయత్య్ అమలాభాసమ్ ఆత్మతత్త్వమ్ అవిప్లుతమ్
కొత్త ఆకుల మంచంపై విశ్రాంతిగా ఉండి, కోరికలేని స్వచ్ఛమైన మనసుతో, నేను ఆత్మతత్వాన్ని కలుషితం కాని స్వరూపంలో ధ్యానిస్తున్నాను.
ద్వితీయమద్దేహవతి వ్యోమ్ని సప్తర్షిమణ్డలే । మదర్థమ్ ఇవ తామ్ ఏవ దిశమ్ ఆపతతీవ చ
ఆకాశంలో సప్తర్షి మండలంలో, నా కోసమే ఆ దిశగా పరుగెత్తుతున్నట్టు, ఇంకొక శరీరం ఉన్నట్లు అనిపిస్తోంది.
తారకాత్రితయే వ్యోమ్నో గృహమూర్ధని మధ్యగే । మృగత్రయే కిరాతాత్తే సదా భ్రమమ్ ఇవాగతే
ఆకాశ మద్యభాగంలో, కొండ శిఖరంపై ఉన్న మూడు నక్షత్రాలు ఎప్పుడూ తిరుగుతూ కనిపిస్తున్నాయి. అవి మృగత్రయం లాగా, వేటగాడు వెంబడిస్తున్నట్టు ఎప్పుడూ సంచరిస్తున్నట్టు అనిపిస్తున్నాయి.
ఉత్ఫుల్లకుముదామోదద్విగుణోద్దామమన్మథే । చక్రవాకగణే శైలసరసీష్వ్ అన్యతాం గతే
పువ్వుల్లిన కమలాల సువాసన రాత్రివేళ రెట్టింపు అయి, చిలకల మనసును తాకినప్పుడు, ఆ చిలకల గుంపులు ఒక కొండ సరస్సు నుండి ఇంకొకదానికి వెళ్ళిపోతున్నాయి.
శిలాశిఖోపవిష్టాసు శైలోత్కీర్ణాస్వ్ ఇవాభితః । పిబన్తీషు చకోరీషు శీతం శశికరామృతమ్
కొండపైని రాళ్ళ శిఖరాలపై కూర్చున్న చకోరీ పక్షులు, చుట్టూ చుట్టూ, కొండలోనే పుట్టినట్టుగా, చల్లని చంద్రకాంతి అమృతాన్ని తాగుతున్నాయి.
వహతి మధురమారుతే వనే ఽన్తశ్ శశికరశీకరవర్షణైకశీతే । దలచయచలనోత్థశబ్దగీతే కుముదవధూప్రథమాభిసారిణీవ
అటవిలో మధురమైన గాలి, ఆకుల కదలికతో వచ్చే మధురమైన శబ్దాన్ని మోస్తూ, చంద్రుడు చల్లని తేమను జల్లిస్తూ ఉన్నప్పుడు, కమలవధువులు తమ మొదటి రహస్య సంధ్య కోసం, ఆ రాత్రి సంగీతానికి ఆకర్షితులై బయలుదేరినట్టు కనిపిస్తున్నారు.
ఏతస్మిన్ సమయే తత్ర యామార్ధే ప్రథమే గతే । సమాధిం తనుతాం నీత్వా స్థితో ఽహం బాహ్యలగ్నదృక్
ఆ సమయానికి, రాత్రి మొదటి భాగం గడిచినప్పుడు, నేను అక్కడే ఉండి, మనసును సమాధిలో నిలిపి, చూపును బయటకు నిలిపాను.
అపశ్యం కాననే తేజో ఝగిత్య్ ఏవ సముత్థితమ్ । మన్దరాహననోద్ధూతక్షుబ్ధక్షీరోదభాసురమ్
అప్పుడు ఆ అడవిలో ఒక్కసారిగా ఒక వెలుగు మెరుపుగా పుట్టింది. అది మందర పర్వతంతో పాలసాగరాన్ని మథించినప్పుడు వెలిగినదానిలా ప్రకాశించింది.
శుభ్రాభ్రశతసఙ్కాశం నృత్యదిన్దుగణోపమమ్ । చణ్డానిలబలోద్ధూతం హిమరాశిమ్ ఇవాచలమ్
ఆ వెలుగు వంద తెల్ల మబ్బుల గుంపుల్లా, నాట్యం చేసే చంద్రుల సమూహంలా, బలమైన గాలికి ఎగిసినట్లు, మంచు కొండలా కనిపించింది.
యుగాన్తతాపగలితం సుస్ఫాటికమ్ ఇవాచలమ్ । నావనీతమ్ ఇవామ్భోదం కేతకౌఘమ్ ఇవోత్థితమ్
అది యుగాంతపు వేడితో కరిగిన స్వచ్ఛమైన స్ఫటిక శైలంలా, నెయ్యి మబ్బుల్లా, ఒక్కసారిగా పుట్టిన కెతక పుష్పాల గుచ్ఛంలా కనిపించింది.
శఙ్ఖశౌక్ల్యమ్ ఇవోడ్డీనం శుభ్రాభ్రమ్ ఇవ సమ్భృతమ్ । క్షీరఫేనమ్ ఇవోత్ఫాలం ముక్తాసారమ్ ఇవోద్ధతమ్
ఆ వెలుగు ఎత్తిన శంఖంలా తెల్లగా, మెరిసే మేఘంలా కూడినట్టుగా, మరిగిన పాలలో వచ్చే నురగలా, పైకి ఎగిసిన ముత్యాల దండలా మెరిసిపోతూ కనిపించింది.
గఙ్గాతరఙ్గభరవత్ ప్రవిష్టం కన్దరాన్తరమ్ । పిణ్డహార్యం సుదధివచ్ ఛార్వం హాసమ్ ఇవాతతమ్
అది గంగానది అలలు గుహలోకి ప్రవేశించినట్టు లోపలికి వచ్చింది. దధిపిండంలా గట్టిగా, సముద్రంలా అందంగా, చిరునవ్వులా విస్తరించి కనిపించింది.
ప్రకటీకృతదిక్ తేజస్ తద్ ఆలోక్య మయా స్మయాత్ । అన్తఃప్రకాశశాలిన్యా బుద్ధిదృష్ట్యావలోకితమ్
ఆ వెలుగు దిక్కులన్నీ నింపుతూ వెలిగిపోతుండగా, నా మనస్సులో వెలిగిన జ్ఞానంతో, లోపల చిరునవ్వుతో దాన్ని నేను గమనించాను.
యావత్ పశ్యామి తం సానుం లీలయైవ యదృచ్ఛయా । విహరన్ స్వగిరౌ హృద్యే తావచ్ చన్ద్రకలాధరః
ఆ శిఖరాన్ని నేను చూస్తూ ఉండగా, స్వేచ్ఛగా అక్కడ సంచరిస్తూ, తనకు ఇష్టమైన పర్వతంపై చంద్రకళను మస్తకంగా ధరించిన వాడిని ఆనందంగా చూశాను.
పాశ్చాత్యగుల్మాన్తరితగణజాలోపమాలితః । గౌరీకరార్పితకరో నన్దిప్రోత్సారితాగ్రగః
పశ్చిమ దిక్కున గుబురు చెట్ల మధ్య దాగినవారు లా కనిపిస్తూ, గౌరీ చేతిలో తన చేయి పెట్టుకొని, నంది ముందుకు తోడిచినట్లుగా ఆయన ఉన్నాడు.
పశ్చాత్పరిక్రాన్తవృషస్ సర్వరాత్రిచరావృతః । కల్హారదామవలితో మన్దారకృతశేఖరః
వెనుకవైపు వృషభుడు చుట్టూ తిరుగుతూ, రాత్రిపూట సంచరించే భూతగణాలతో కూడి, కల్హార పువ్వుల మాలలు ధరించి, మందార పువ్వుతో కిరీటం ధరించాడు.
జటామౌలీన్దుకలికో భోగీన్ద్రకృతకుణ్డలః । చలత్తుషారశైలాభస్ సర్వసఙ్కల్పితార్థదః
ఆయన జటాముద్దులో అర్ధచంద్రుడు మెరిసిపోతూ, భోగినాయకుడు చెవి కుండలాలా అలంకరించి, కదులుతున్న మంచు కొండలా కనిపిస్తూ, మనసులో కోరినది అన్నీ ప్రసాదించేవాడు.
మనోదృష్టస్ స భగవాన్ మనసైవ తతో మయా । దత్తమన్దారపుష్పేణ ప్రణతేనాభివన్దితః
ఆ భగవంతుడు నా మనసులో దర్శనమిచ్చి, నేను కూడా మనసులోనే మందార పువ్వు సమర్పించి, వంచిత మస్తకంతో నమస్కరించాను.
ఇతి కృత్వా మయా దేహః పర్యఙ్కశయనాద్ అయమ్ । క్షణాద్ ఉత్థాపితస్ తస్మాద్ భూతేనేవ మహాశవః
ఇలా చేసిన వెంటనే నా శరీరం పరుపు మీద పడి ఉన్న చోట, ఏదో ఆత్మ శక్తితో, పెద్ద మృతదేహంలా ఒక్కసారిగా లేచింది.
శిష్యాన్ ఉద్బోధ్య తత్రస్థాన్ గృహీత్వార్ఘం సుసంయతః । అగమం లోకనాథస్య దృష్టిపూతమ్ అహం పురః
అక్కడ ఉన్న శిష్యులను మెలకువ చేసుకొని, మనసు నిశ్చలంగా ఉంచి, అర్ఘ్యం తీసుకుని, లోకనాథుని దృష్టితో పవిత్రుడనై ఆయన ముందుకు వెళ్లాను.
తత్ర పుష్పాఞ్జలిం దత్త్వా దూరాద్ ఏవ త్రిలోచనః । దత్తార్ఘేణ మయా దేవస్ స ప్రణమ్యాభివన్దితః
అక్కడ దూరం నుంచే త్రినేత్రుడికి పుష్పాంజలి సమర్పించి, అర్ఘ్యం ఇచ్చి, దేవుని నమస్కరించి గౌరవంగా వందనం చేశాను.
తతశ్ చన్ద్రప్రభామృద్వ్యా ఋజ్వ్యా శీతలయా తయా । దృశా సర్వార్తిహారిణ్యా సరణ్యా శాశ్వతే పదే
తర్వాత, చంద్రకాంతిలా మృదువుగా, నేరుగా, చల్లగా ఉన్న ఆమె చూపుతో, అన్ని బాధలను తొలగించే దయతో, నన్ను శాశ్వత స్థానం వైపు నడిపించింది.