సత్కల్పపాదపభుజస్ సుశిఖాశృఙ్గకన్ధరః । రత్నవిద్యోతనయనో వనావలితనూరుహః
అవనికి కావలసినదాన్ని ఇస్తున్న కల్పవృక్షపు కొమ్మలవంటి భుజాలు, అందమైన శిరస్సు, మెత్తని మెడ, రత్నాల్లా మెరిసే కన్నులు, అడవిలో పెరిగిన వల్లిలా చుట్టుకున్న తొడలు ఉన్నవాడు.
కాచకన్దరకేశశ్రీస్ స్వవనావలనాంశుకః । పవనోద్ధూతకిఞ్జల్కజాలారుణతలామ్బరః
స్ఫటికంలా మెరిసే జుట్టు, తన అడవి వలయపు వస్త్రంతో అలంకరించబడినవాడు, గాలిలో ఎగిరిన పుష్పరేణువల్ల ఎర్రబడిన అడవి వస్త్రాన్ని ధరించేవాడు.
తత్రాస్తే భగవాన్ దేవో హరశ్ చన్ద్రకలాధరః । శూలపాణిస్ త్రినయనో గణౌఘపరివారితః
అక్కడ పరమేశ్వరుడు అయిన హరుడు, చంద్రకళను మస్తకంపై ధరించినవాడు, త్రిశూలాన్ని పట్టుకున్నవాడు, మూడు కన్నులు కలవాడు, గణసేనలతో చుట్టుముట్టబడి ఉన్నాడు.
భవానీహృతదేహార్ధస్ సర్వలోకైకకారణమ్ । కన్దర్పదర్పదలనః కలాకరకలాధరః
భవానిదేవి తన శరీరార్థంగా ఉన్నవాడు, అన్ని లోకాలకు ఏకైక కారణమైనవాడు, మన్మథుడి గర్వాన్ని నశింపజేసినవాడు, చంద్రకళను మరియు ఆ కళ యొక్క కాంతిని ధరించినవాడు.
షణ్ముఖానుగతచ్ఛాయః ప్రమత్తవృషవాహనః । మత్తేభకృత్తివసనశ్ శ్మశానరమణాలయః
షణ్ముఖుడు వెంట నడుస్తూ, ఉన్మత్తమైన ఎద్దుపై ఎక్కి, మత్తయిన ఏనుగు చర్మాన్ని ధరించి, శ్మశానంలో నివసించే వాడు.
తం పూజయన్ మహాదేవం తస్మిన్న్ ఏవ గిరౌ పురా । కదాచిద్ అవసం గఙ్గాతటే ఽహం రచితాశ్రమః
అప్పట్లో ఆsame పర్వతంపై ఆ మహాదేవుడిని పూజిస్తూ, ఒకసారి గంగా తీరంలో ఆశ్రమాన్ని నిర్మించి అక్కడ నివసించాను.
తపోఽర్థం తాపసాచారే చిరాయ రచితస్థితిః । యథాక్రమసదాచారః పుణ్యసానుసమాశ్రయః
తపస్సు కోసం తపస్విలా చాలా కాలం ఉండి, క్రమంగా సద్ఆచారాన్ని పాటిస్తూ, పవిత్రమైన పర్వతశిఖరాన్ని ఆశ్రయించాను.
నివాసార్థం కృతస్నానః కృతనీలదలోటజః । బాలవృక్షకబద్ధాస్థస్ సంరోపితలతావృతిః
నివాసార్థంగా స్నానం చేసి, నీలి ఆకులు, చెట్టు తొక్కతో చేసిన వస్త్రాలు ధరించి, చిన్న చెట్టు కింద కూర్చొని, నాటిన లతలతో చుట్టూ ఉండేవాడిని.
సఞ్చితాగ్ర్యవనప్రాణిర్ ఉపార్జితకమణ్డలుః । పుష్పార్థం స్యూతపుటకస్ సూమ్భితస్వాక్షమాలికః
అత్యుత్తమమైన అడవి జంతువులను కూడగట్టుకొని, నీళ్లు పోసుకునే కుండను సంపాదించి, పువ్వుల కోసం చిన్న సంచి మోసుకుంటూ, తానే తానే గింజలతో మాలను తయారు చేసుకున్నాడు.
శిష్యసఙ్ఘాతవలితః కృతశాస్త్రార్థసఙ్గ్రహః । ఆనీతపుస్తకవ్యూహః పరిపాలితసన్మృగః
శిష్యుల సమూహం చుట్టూ ఉండగా, శాస్త్రాల సారాంశాన్ని సేకరించి, పుస్తకాల సమాహారాన్ని కూడగట్టాడు. మంచి జంతువులను సంరక్షిస్తూ ఉండేవాడు.
ఏవంగుణవిశిష్టస్య కైలాసవనకుఞ్జకే । తపః ప్రచరతో రామ మమ కాలో ఽత్యవర్తత
ఓ రామా, ఇలాంటి గొప్ప లక్షణాలతో, కైలాస అరణ్యంలోని ఒక చిన్న తోటలో తపస్సు చేస్తూ నా కాలం అలా గడిచిపోయింది.
అథైకదా కదాచిత్ తు బహులస్యాష్టమే దినే । గతే శ్రావణపక్షస్య రాత్ర్యర్ధే క్షయమ్ ఆగతే
అలా ఒక రోజు, శ్రావణ మాసంలో బహుల పక్షం ఎనిమిదవ రోజున, అర్ధరాత్రి దాటినప్పుడు,
దిక్షు సంశాన్తరూపాసు కాష్ఠమౌనస్థితాస్వ్ ఇవ । ఖడ్గచ్ఛేద్యాన్ధకారేషు కుఞ్జేషు గహనేషు చ
దిక్కులు ప్రశాంతంగా, లోతైన మౌనంలో లీనమైనట్లుగా కనిపించగా, ఖడ్గంతో కోయగలిగినంత గాఢమైన చీకటి ఉన్న అడవుల్లో, దట్టమైన వనాల్లో అంతా నిశ్శబ్దంగా ఉంది.
అవశ్యాయలసన్ముక్తాహాసే సరతి మారుతే । ఆలవాలోపధానేషు మృగేష్వ్ ఆశ్రమశాయిషు
తెరచిన ముత్యపు నవ్వుతో మారు తిలకిస్తూ, అలవాల గడ్డి పరుపుల మధ్య, ఆశ్రమంలో విశ్రాంతి తీసుకుంటున్న జంతువుల మధ్య గాలి మెల్లగా ప్రవహించింది.
అమృతాంశుకరస్యన్దమ్ ఆత్మనః పరివృద్ధయే । లిహత్సు శశిరశ్మిభ్యః పల్లవేష్వ్ అమృతద్రవమ్
చంద్రుని అమృతకిరణాలు తమ పెరుగుదలకు ఆకర్షితమై, ఆకులపై పడిన అమృతబిందువులను మృదువుగా ముద్దాడుతున్నట్లుగా ఉన్నాయి.
కుముద్వతీష్వ్ ఓషధీషు చకోరీషు లతాసు చ । పిబన్తీష్వ్ అమృతస్యన్దం కరైర్ ఆకీర్ణమ్ ఐన్దవమ్
కుముదాలు, ఔషధాలు, చకోర పక్షులు, లతలు—all—చంద్రకిరణాలతో కలిసిన అమృతధారను తృప్తిగా పీల్చుకుంటున్నాయి.
శైలవిశ్రాన్తనీలాభ్రపల్లవస్య విసారిణః । కృత్తికాగుచ్ఛకే వ్యోమతాపిఞ్ఛస్య త్రిభాగగే
పర్వతంపై విశ్రాంతి తీసుకుంటున్న నీలి మేఘాల తుదలు, లేక కృత్తికా నక్షత్రాల గుచ్చం, లేదా మూడు భాగాలుగా విడిపోయిన ఆకాశపు పిచ్చుకపొగ్గు లాంటివిగా ఉన్నాయి.
తారౌఘప్రతిబిమ్బేన గిరౌ స్ఫటికభూమిషు । వికాసిపుష్పప్రకరే ద్విగుణత్వమ్ ఉపాగతే
ఆ పర్వతపు స్ఫటికపు నేలపై నక్షత్రాల ప్రతిబింబం పడటంతో, వికసిస్తున్న పువ్వుల సముదాయం రెండు రెట్లు ప్రకాశవంతంగా కనిపిస్తోంది.
మయి పల్లవపల్యఙ్కగతే ముక్తేహయా ధియా । చిన్తయత్య్ అమలాభాసమ్ ఆత్మతత్త్వమ్ అవిప్లుతమ్
కొత్త ఆకుల మంచంపై విశ్రాంతిగా ఉండి, కోరికలేని స్వచ్ఛమైన మనసుతో, నేను ఆత్మతత్వాన్ని కలుషితం కాని స్వరూపంలో ధ్యానిస్తున్నాను.
ద్వితీయమద్దేహవతి వ్యోమ్ని సప్తర్షిమణ్డలే । మదర్థమ్ ఇవ తామ్ ఏవ దిశమ్ ఆపతతీవ చ
ఆకాశంలో సప్తర్షి మండలంలో, నా కోసమే ఆ దిశగా పరుగెత్తుతున్నట్టు, ఇంకొక శరీరం ఉన్నట్లు అనిపిస్తోంది.
తారకాత్రితయే వ్యోమ్నో గృహమూర్ధని మధ్యగే । మృగత్రయే కిరాతాత్తే సదా భ్రమమ్ ఇవాగతే
ఆకాశ మద్యభాగంలో, కొండ శిఖరంపై ఉన్న మూడు నక్షత్రాలు ఎప్పుడూ తిరుగుతూ కనిపిస్తున్నాయి. అవి మృగత్రయం లాగా, వేటగాడు వెంబడిస్తున్నట్టు ఎప్పుడూ సంచరిస్తున్నట్టు అనిపిస్తున్నాయి.
ఉత్ఫుల్లకుముదామోదద్విగుణోద్దామమన్మథే । చక్రవాకగణే శైలసరసీష్వ్ అన్యతాం గతే
పువ్వుల్లిన కమలాల సువాసన రాత్రివేళ రెట్టింపు అయి, చిలకల మనసును తాకినప్పుడు, ఆ చిలకల గుంపులు ఒక కొండ సరస్సు నుండి ఇంకొకదానికి వెళ్ళిపోతున్నాయి.
శిలాశిఖోపవిష్టాసు శైలోత్కీర్ణాస్వ్ ఇవాభితః । పిబన్తీషు చకోరీషు శీతం శశికరామృతమ్
కొండపైని రాళ్ళ శిఖరాలపై కూర్చున్న చకోరీ పక్షులు, చుట్టూ చుట్టూ, కొండలోనే పుట్టినట్టుగా, చల్లని చంద్రకాంతి అమృతాన్ని తాగుతున్నాయి.
వహతి మధురమారుతే వనే ఽన్తశ్ శశికరశీకరవర్షణైకశీతే । దలచయచలనోత్థశబ్దగీతే కుముదవధూప్రథమాభిసారిణీవ
అటవిలో మధురమైన గాలి, ఆకుల కదలికతో వచ్చే మధురమైన శబ్దాన్ని మోస్తూ, చంద్రుడు చల్లని తేమను జల్లిస్తూ ఉన్నప్పుడు, కమలవధువులు తమ మొదటి రహస్య సంధ్య కోసం, ఆ రాత్రి సంగీతానికి ఆకర్షితులై బయలుదేరినట్టు కనిపిస్తున్నారు.
ఏతస్మిన్ సమయే తత్ర యామార్ధే ప్రథమే గతే । సమాధిం తనుతాం నీత్వా స్థితో ఽహం బాహ్యలగ్నదృక్
ఆ సమయానికి, రాత్రి మొదటి భాగం గడిచినప్పుడు, నేను అక్కడే ఉండి, మనసును సమాధిలో నిలిపి, చూపును బయటకు నిలిపాను.
అపశ్యం కాననే తేజో ఝగిత్య్ ఏవ సముత్థితమ్ । మన్దరాహననోద్ధూతక్షుబ్ధక్షీరోదభాసురమ్
అప్పుడు ఆ అడవిలో ఒక్కసారిగా ఒక వెలుగు మెరుపుగా పుట్టింది. అది మందర పర్వతంతో పాలసాగరాన్ని మథించినప్పుడు వెలిగినదానిలా ప్రకాశించింది.
శుభ్రాభ్రశతసఙ్కాశం నృత్యదిన్దుగణోపమమ్ । చణ్డానిలబలోద్ధూతం హిమరాశిమ్ ఇవాచలమ్
ఆ వెలుగు వంద తెల్ల మబ్బుల గుంపుల్లా, నాట్యం చేసే చంద్రుల సమూహంలా, బలమైన గాలికి ఎగిసినట్లు, మంచు కొండలా కనిపించింది.
యుగాన్తతాపగలితం సుస్ఫాటికమ్ ఇవాచలమ్ । నావనీతమ్ ఇవామ్భోదం కేతకౌఘమ్ ఇవోత్థితమ్
అది యుగాంతపు వేడితో కరిగిన స్వచ్ఛమైన స్ఫటిక శైలంలా, నెయ్యి మబ్బుల్లా, ఒక్కసారిగా పుట్టిన కెతక పుష్పాల గుచ్ఛంలా కనిపించింది.
శఙ్ఖశౌక్ల్యమ్ ఇవోడ్డీనం శుభ్రాభ్రమ్ ఇవ సమ్భృతమ్ । క్షీరఫేనమ్ ఇవోత్ఫాలం ముక్తాసారమ్ ఇవోద్ధతమ్
ఆ వెలుగు ఎత్తిన శంఖంలా తెల్లగా, మెరిసే మేఘంలా కూడినట్టుగా, మరిగిన పాలలో వచ్చే నురగలా, పైకి ఎగిసిన ముత్యాల దండలా మెరిసిపోతూ కనిపించింది.
గఙ్గాతరఙ్గభరవత్ ప్రవిష్టం కన్దరాన్తరమ్ । పిణ్డహార్యం సుదధివచ్ ఛార్వం హాసమ్ ఇవాతతమ్
అది గంగానది అలలు గుహలోకి ప్రవేశించినట్టు లోపలికి వచ్చింది. దధిపిండంలా గట్టిగా, సముద్రంలా అందంగా, చిరునవ్వులా విస్తరించి కనిపించింది.