భోగాభోగా బహిష్కార్యా ఆర్యస్యానుసరేత్ పదమ్ । ప్రవిచార్య మహార్యైస్ స్వమ్ ఏకమ్ ఆత్మానమ్ ఆశ్రయేత్
ఆనందాలు, బాధలు రెండింటినీ వదిలేయాలి; మంచి మనిషి, మేధావుల మార్గాన్ని అనుసరించాలి. మహానుభావులు పరిశీలించినట్టు, ప్రతి ఒక్కరూ తానే తనకు ఆధారంగా ఉండాలి.
అపవిత్రస్య తుచ్ఛస్య దుర్భగస్య దురాకృతేః । దేహస్యార్థే న మఙ్క్తవ్యం చిన్తాచుణ్టీషు చారుణా
ఈ అపవిత్రమైన, తక్కువ విలువైన, దురదృష్టమైన, బాగా ఆకారం లేని శరీరం కోసం ఆకర్షణీయమైన ఆలోచనల్లో మునిగిపోవడం తగదు.
అన్యేన రచితో దేహో యక్షేణాన్యేన సంశ్రితః । దుఃఖమ్ అన్యస్య భోక్తాన్యశ్ చిత్రేయం మౌర్ఖ్యచక్రికా
ఒకడు ఈ శరీరాన్ని నిర్మించాడు, ఇంకొకడు దానిలో నివసిస్తున్నాడు, మరొకడు దాని బాధను అనుభవిస్తున్నాడు. ఈ విచిత్రమైన మూర్ఖతా చక్రం ఎంత ఆశ్చర్యంగా ఉందో చూడు.
యథైకరూపా ఘనతా దృషదో ఽప్య్ ఆత్మనస్ తథా । సత్తామాత్రైకసామాన్యాద్ ఇతరస్యాత్యసమ్భవాత్
ఎలా ఒక రాయి ఘనత్వం ఒక్కటే ఉంటుందో, అలాగే ఆత్మ కూడా ఒకటే. ఉన్నదనేది ఒక్కటే సామాన్యంగా ఉండటంవల్ల, వేరే ఏదైనా ఉద్భవించడం అసాధ్యమే.
యథోపలస్య ఘనతా మనస్తా హి తథాత్మనః । సత్తామాత్రాద్ అభిన్నా స్వాద్ అభావాద్ అన్యసంవిదః
రాయికి ఘనత్వం దాని స్వంతదైనట్లే, మనస్సు స్వభావం కూడా ఆత్మదే. అది ఉన్నదనితో విడిపోకుండా, దాని స్వంతమైనదే, వేరే ఏదీ దానికి తెలియదు.
యథోపలస్య ఘనతా తథాస్య పరమాత్మనః । రూపైకరూపా సంవిత్తిస్ సత్తాసామాన్యరూపతః
రాయికి ఘనత్వం ఉన్నట్టే, పరమాత్మకి కూడా అదే విధంగా ఉంది. చైతన్యం ఒక్కటే రూపంగా ఉంటుంది, ఎందుకంటే ఉన్నదనికి ఒకే స్వరూపం.
పృథక్ సమ్భవతీహాఙ్గ న జాడ్యం న చ చేతనమ్ । మిథ్యాసఙ్కల్పరచితే ఏతే హి శిశుయక్షవత్
ఇక్కడ, ప్రియమైనవాడా, వేర్వేరు గా కనిపించే వాటికి మాంద్యం గానీ, చైతన్యం గానీ ఉండవు. ఇవన్నీ మన ఊహలో పుట్టిన కల్పనలు మాత్రమే, పిల్లలకు కనిపించే పిశాచాలు లాంటివే.
యథేక్షురసమాత్రస్య త్వ్ ఏకస్యైవ పృథఙ్మయీ । అయం గుడ ఇదం ఖణ్డమ్ ఇతి మాయా ముధోదితా
ఒకే చెరకు రసంలో నుంచే, 'ఇది బెల్లం', 'ఇది సక్కర' అని వేరుగా భావించడం మాయ వల్లే కలుగుతుంది. ఇదీ అంతే మాయ.
పరమాత్మన ఏకస్య సత్తాసామాన్యరూపతః । ముధైవాభ్యుదితైవేయం జాడ్యాజాడ్యమతిస్ తథా
ఒకే పరమాత్మ యొక్క సత్తా స్వరూపం నుంచే, మాంద్యం గానీ, మాంద్యం లేనివి గానీ మన ఊహలో తప్ప మరెక్కడా పుట్టవు.
క్షీయతే ప్రేక్షితైవైషా ప్రేక్షామాత్రైకనాశినీ । శుక్తిరుప్యమతిప్రఖ్యా న సతీ నాసతీ తతః
ఇది చూస్తే మాత్రమే కనిపిస్తుంది, చూడగానే అంతరించిపోతుంది. ముత్యపు పొరలో వెండి కనిపించడంలా, ఇది నిజమైనది కాదు, అబద్ధమైనది కూడా కాదు.
నాసతో విద్యతే భావో యో నాస్త్య్ ఏవేహ సన్ న సః
ఇక్కడ లేనిది నిజంగా ఉండదని తెలుసుకోవాలి; లేకపోయినది వాస్తవంగా ఉండదు.
స్వరూపమాత్రనిష్ఠత్వాద్ ద్వైతైక్యాభావయోగతః । అభావాద్ అన్యసంవిత్తేస్ సమత్వమ్ ఉపలాత్మనోః
తన స్వరూపంలోనే నిలిచి, ద్వంద్వమూ ఏకత్వమూ లేకపోవడం వల్ల, వేరొకటి అన్న భావన లేకపోవడం వల్ల, గ్రహించే ఆత్మకూ గ్రహింపబడే ఆత్మకూ తేడా ఉండదు.
అనన్యో ఽనన్త ఏకాత్మా స్వసత్తానుభవీ యథా । తథోపలస్ స్వతానిష్ఠో న జడో న చ చేతనః
ఎలా అనంతమైన ఒకే ఆత్మ వేరుగా లేని, తన స్వభావాన్ని అనుభవించేలా ఉంటుందో, అలాగే గ్రహింపబడే ఆత్మ కూడా తన స్వరూపంలో స్థిరంగా ఉండి, అది జడమూ కాదు, చైతన్యమూ కాదు.
అన్యాసమ్భవతో నిత్యద్వైతైక్యాభావయోగతః । చేత్యస్యాసమ్భవాద్ ఆత్మా న జడో న చ చేతనః
ఇక్కడ వేరొకటి ఉత్పత్తి కాకపోవడం వల్ల, ఎప్పటికీ ద్వంద్వమూ ఏకత్వమూ లేకపోవడం వల్ల, గ్రహించదగినది లేకపోవడం వల్ల, ఆత్మ జడమూ కాదు, చైతన్యమూ కాదు.
జడాజడదృశౌ వన్ధ్యాపుత్రవద్ వ్యోమవృక్షవత్ । సమాయాతే న చాయాతే ప్రేక్షితే న చ వీక్షితే
జడమైనదీ, చైతన్యమైనదీ వంద్యా స్త్రీకి పుట్టిన కొడుకు లాంటివి, ఆకాశంలో పెరిగే చెట్టు లాంటివి. ఇవి వస్తున్నట్టు అనిపించినా, నిజంగా రావు; చూసినట్టు అనిపించినా, నిజంగా కనిపించవు.
జడచేతనశబ్దార్థావ్ అసన్తౌ రజ్జుసర్పవత్ । భవతస్ తౌ కథం సత్యమ్ అప్రేక్షామాత్రకాద్ ఋతే
జడ, చైతన్య అనే పదాలు వాస్తవంగా లేవు; అవి కేవలం తాడులో పాము కనిపించినట్టు ఊహలో మాత్రమే ఉంటాయి. ఊహను తప్ప మరొకదానితో ఇవి నిజమైనవిగా ఎలా భావించగలం?
యచ్ చ చేతనమ్ ఆత్మేతి జడశ్ చోపల ఇత్య్ అపి । ఉక్తం తద్ ఈదృగ్వాగ్యోగ్యబోధ్యబోధనహేతుకమ్
చైతన్యం అంటే ఆత్మ, జడం అంటే రాయి అని చెప్పడం, మాట్లాడే మాటలకు, అర్థం చేసుకునే సామర్థ్యానికి తగినట్టు, విషయాన్ని అర్థమయ్యేలా చెప్పడానికే ఉపయోగించబడింది.
బోధ్యః పరతరే బోధే యయా యుక్త్యా ప్రబోధ్యతే । సోపదేశ్యా న గృహ్ణాతి మూఢస్ తత్ సహసా పదమ్
ఏ యుక్తితో పరమార్ధాన్ని తెలుసుకునే జ్ఞానం కలుగుతుందో, ఆ ఉపదేశాన్ని నేరుగా చెప్పినా, మూర్ఖుడు ఆ స్థితిని తక్షణమే గ్రహించడు.
చిత్తం పృథక్ పృథగ్ ఇమాని హతేన్ద్రియాణి కర్తా న దృశ్యత ఇదం చ గృహం ముధైవ । కో ఽప్య్ అన్య ఏవ పరివల్గతి నిస్స్వభావ ఏషో ఽహమ్ ఇత్య్ అలమ్ అహో మహద్ ఇన్ద్రజాలమ్
మనస్సు ఒకటిగా ఉంది, ఈ ఇంద్రియాలు వేరుగా ఉన్నాయి, ఇవి శక్తిలేని వైనవి. చేసేవాడు ఎవరూ కనబడడంలేదు, ఈ శరీరం నిజంగా ఖాళీగా ఉంది. అయినా, 'నేనేను' అని అనిపించే ఇంకొకటి, స్వభావం లేనిది, తిరుగుతూ కనిపిస్తుంది. ఓహో! ఎంత గొప్ప మాయ ఇది!
లోలాసు సంసృతిషు భూతపరమ్పరాణాం క్రీడాసు చాన్యపురుషస్య చిదేకవృత్తేః । తత్త్వం విచార్య రమతే హి మహానుభావో మన్త్రీ యథోల్బణవిషాసు భుజఙ్గమీషు
సంసారంలో ఉన్న అంతులేని జన్మల ఆటల్లో, జీవుల పరంపరలో, నిజాన్ని తెలుసుకున్న గొప్పవాడు ఆనందిస్తాడు. విషంతో నిండిన పాములను కూడా తెలివైన మంత్రి ఎలా ఆనందంగా చూస్తాడో, అలానే అతడు ఈ ప్రపంచాన్ని ఆస్వాదిస్తాడు.
న త్వం శిరో న నయనే న చ రక్తమాంసే నాస్థీని నైవ చ మనో న చ భూతజాలమ్ । మా మోహమ్ ఏహి న శరీరమ్ అసి ప్రసన్నా చిత్ త్వం ప్రపన్నసకలామలసర్వగేతి
నీవు తల కాదు, కళ్ళు కాదు, రక్తం లేదా మాంసం కాదు, ఎముకలు కూడా కాదు, మనస్సు కాదు, ఈ భౌతిక పదార్థాల సమాహారం కూడా కాదు. మాయలో పడిపోకుము. నీవు శరీరం కాదు, నీవు నిర్మలమైన, పాపరహితమైన, అన్నింటినీ వ్యాపించిన స్వచ్ఛమైన చైతన్యం.
ఏతాం దృష్టిమ్ అవష్టభ్య నష్టకష్టేష్టచేష్టితః । తిష్ఠాష్టగుణమ్ ఐశ్వర్యమ్ అప్య్ అరిష్టమ్ ఇవోత్సృజన్
ఈ జ్ఞాన దృష్టిని పట్టుకుని, నష్టము, లాభము, కోరికలకు సంబంధించిన పనులను వదిలిపెట్టు. ఎనిమిది రకాల శక్తులను కూడా అపశకునంలా విడిచిపెట్టి, స్థిరంగా ఉండిపో.
అథేమామ్ అపరాం దృష్టిం మహామోహవినాశినీమ్ । దుష్ప్రాపామ్ అపి సుప్రాపామ్ అనపాయామ్ అనామయామ్
ఇప్పుడు మహా మాయను తొలగించే మరో దృష్టిని విను. అది సాధించడానికి కష్టమైనదైనా, సులభంగా అందుబాటులో ఉంటుంది. అది ఎప్పుడూ నిలిచే దానే, ఎలాంటి బాధలు లేవు.
శృణు యా కథితా పూర్వం మమ కైలాసకన్దరే । సంసారదుఃఖశాన్త్యర్థం దేవేనార్ధేన్దుమౌలినా
నీవు ఇప్పుడు విను, నేను ముందుగా కైలాస పర్వత గుహలో, అర్ధచంద్రాన్ని కిరీటంగా ధరించిన దేవుడు, ఈ Samsara బాధలు తొలగించేందుకు చెప్పిన మాటలను.
అస్తీన్దుకరసమ్భారభాసురః పారగో దివః । కైలాసో నామ శైలేన్ద్రో గౌరీరమణమన్దిరమ్
చంద్రకిరణాల వెలుగుతో ప్రకాశించే, ఆకాశాన్ని మించిపోయే, పర్వతాలలో అధిపతి అయిన కైలాసం అనే పర్వతం ఉంది. అది గౌరీ దేవి ప్రియుడైన పరమేశ్వరుని ఆనంద భవనం.
గఙ్గానిర్ఝరనిర్ధౌతో గణోద్గీర్ణగుహాగృహః । మన్దానిలవలచ్చూతకదమ్బవనబన్ధురః
ఆ పర్వతంలోని గుహలు గంగానది జలపాతాలతో శుభ్రంగా ఉంచబడతాయి. గణుల అరుపులతో నిండివుంటాయి. మృదువైన గాలులు, మామిడి, కదంబ వృక్షాల తోటలతో అలంకరించబడి ఉంటుంది.
లీలాలోలామరగణః కృతకోకకలారవః । కౌమారబర్హివలితఖర్జూరవనపిఞ్జరః
ఆ స్థలం ఆడుకుంటున్న దేవతల సమూహాలతో ఉల్లాసంగా ఉంది. కోయిలలు మధురంగా పాడుతుంటే, అక్కడ చిన్న నెమలి పింఛాలు, బంగారు ఖర్జూర వనాలు చుట్టూ అలంకరించాయి.
తమాలాన్తర్హితామ్భోదః కదలీతులితామ్బుదః । చఞ్చరీజాలజటిలః కూజత్కలకపిఞ్జలః
తమాల చెట్ల మధ్య మేఘాలు దాగి ఉన్నాయి. అరటి చెట్లతో మేఘాలు తాకబడుతున్నాయి. తేనెటీగల గుంపులు అక్కడ తిరుగుతుంటే, కలకపింజల పక్షులు మధురంగా అరుస్తున్నాయి.
విద్యాధరోద్గీతగుహః కచత్కనకకన్దరః । కారణ్డవోడ్డామరవాగ్ అసఙ్ఖ్యకుసుమామ్బుదః
విద్యాధరులు పాడే గీతలతో గుహలు మార్మోగుతున్నాయి. బంగారు తళుకులతో లోయలు మెరిసిపోతున్నాయి. నీటిపక్షుల అరుపులు వినిపిస్తుండగా, అనేక రకాల పువ్వులు మేఘాల్లా విరజిల్లాయి.
విముక్తజలదోద్గారస్ సిద్ధచారణసేవితః । చన్ద్రావచూలదయితస్ త్రిలోకీలోకవన్దితః
వర్షమేఘాల గర్జన లేకుండా ప్రశాంతంగా ఉంది. సిద్ధులు, చారణులు అక్కడ సేవ చేస్తున్నారు. చంద్రుని కిరణాలు ప్రేమగా తాకుతుండగా, మూడు లోకాలవారు ఆ స్థలాన్ని గౌరవిస్తున్నారు.