అకస్మాద్ ఏవ రూఢేన మిథ్యాజ్ఞానేన వల్గతా । అభ్యస్తేన తథైవేదం దృశ్యతే దేహచక్రకమ్
ఈ శరీర చక్రం అనర్థమైన అజ్ఞానం ఒక్కసారిగా బలంగా పెరిగి, పదే పదే అలవాటు వల్ల లోపల బలపడినప్పుడు మాత్రమే కనిపిస్తుంది.
భ్రమితం చ భ్రమద్రూపం పతద్రూపం చ పాతితమ్ । హతం చ హన్యమానం చ వపుర్ దుర్వాసనావశాత్
తప్పు అలవాట్ల ప్రభావంతో, ఈ శరీరం తిరుగుతున్నట్లు, కదులుతున్నట్లు, పడిపోతున్నట్లు, కొట్టబడి పడిపోయినట్లు, చంపబడుతున్నట్లు కనిపిస్తుంది.
అజ్ఞానజం భ్రమం త్యక్త్వా సత్యాం దృష్టిమ్ అవేక్ష్య చ । ధీరతామ్ అలమ్ ఆలమ్బ్య ఘనం భ్రమమ్ ఇదం త్యజేత్
అజ్ఞానంతో వచ్చిన మాయను వదిలి, నిజమైన దృష్టితో చూడటం ద్వారా, ధైర్యంగా నిలబడితే ఈ గాఢమైన భ్రమను పూర్తిగా విడిచిపెట్టవచ్చు.
సఙ్కల్పేన కృతో దేహో మిథ్యాజ్ఞానేన సన్ న సన్ । అసత్యేన కృతం యత్ స్యాన్ న తత్ సత్యం కదాచన
మన ఊహతో ఏర్పడిన శరీరం, అబద్ధమైన జ్ఞానంతో ఉన్నదీ కాదు, లేనిదీ కాదు. అసత్యంతో ఏది ఏర్పడితే అది ఎప్పుడూ నిజమైనది కాదు.
అసదభ్యుత్థితో దేహో రజ్జ్వామ్ ఇవ భుజఙ్గమః । అసత్యామ్ ఏవ చేమాం చ కరోతి చ జగత్క్రియామ్
అసత్యం నుంచి పుట్టిన ఈ శరీరం, కట్టులో పాము కనిపించినట్లు, వాస్తవంలో లేని దానిలోనే అన్ని లోక కార్యాలు చేస్తుంది.
జడేన రామ క్రియతే యత్ తన్ న కృతమ్ ఉచ్యతే । కుర్వన్న్ అపి తతో దేహో న కర్తా క్వచిద్ ఏవ హి
రామా, జడమైనదానితో జరిగిందని చెప్పినా, అది నిజంగా జరిగినది కాదు. శరీరం ఏదైనా చేసిందన్నా, అది ఎప్పుడూ నిజమైన కర్త కాదు.
నిరీహో హి జడో దేహో నాత్మనో ఽస్త్య్ అభివాఞ్ఛితమ్ । కర్తా న కశ్చిద్ ఏవాతో ద్రష్టా కేవలమ్ అస్య్ అజః
జడమైన శరీరానికి స్వంతంగా ఏ ఆశయమూ ఉండదు, ఏదీ చేయాలన్న తపన ఉండదు. అందుకే నిజంగా ఎవ్వరూ కర్తలు కారు; జన్మించని సాక్షి మాత్రమే ఉంది.
యథా దీపో నివాతస్థస్ స్వాత్మన్య్ ఏవ హి తిష్ఠతి । సాక్షివత్ సర్వభావేషు తథా తిష్ఠ జగత్స్థితౌ
ఎలా వాయువు లేని చోట దీపం తన స్వభావంలోనే నిలిచివుంటుందో, అలాగే నీవు కూడా సాక్షిగా ఈ జగత్తులో స్థిరంగా ఉండాలి.
యథా దివసకార్యాణి భాస్కరస్ స్వస్థ ఏవ సన్ । కరోత్య్ ఏవమ్ ఇమాం రామ కురు పార్థివసంస్థితిమ్
ఎలా సూర్యుడు తన స్వభావంలోనే ఉండి, పగటి పనులను నిర్వర్తిస్తాడో, అలాగే రామా, నీవు కూడా ఈ లోకంలో రాజధర్మాన్ని నిబద్ధంగా నిర్వహించు.
అస్మిన్ హ్య్ అసన్మయే దేహగేహే శూన్యే సముత్థితే । సత్తామ్ ఉపగతే మిథ్యా బాలకల్పితయక్షవత్
ఈ శరీరమనే ఖాళీ ఇంట్లో, అసలు లేనిది లాగా ఉన్నదానిలో, ఏదో ఒకటి ఉందని కనిపించడమూ, అది పిల్లవాడు ఊహించుకున్న దెయ్యంలా మాయగా ఉంటుంది.
కుతో ఽప్య్ ఆగత్య నిస్సారస్ సర్వసజ్జనవర్జితః । అహఙ్కారకువేతాలః ప్రవిష్టశ్ చిత్తనామభృత్
ఎక్కడి నుంచో వచ్చి, విలువలేని, మంచి వాళ్లందరూ దూరంగా పెట్టిన అహంకారమనే దెయ్యం, మనసు అనే పేరుతో లోపలికి ప్రవేశిస్తుంది.
భృత్యతాం మాస్య గచ్ఛ త్వమ్ అహఙ్కారస్య దుర్మతేః । అస్య భృత్యతయా రామ నిరయః ప్రాప్యతే ఫలమ్
రామా, ఈ చెడ్డ అహంకారానికి బానిసవద్దు. దానికి బానిసగా ఉంటే చివరికి నరకంలో పడిపోవడం తప్పదు.
స్వసఙ్కల్పవిలాసేన దేహగేహే నిరాకృతిః । ఉన్మత్తచిత్తవేతాలః పరివల్గతి లీలయా
తన ఊహల ఆటతో, రూపరహితమైన ఆ మనస్సు అనే పిచ్చి దయ్యం, ఈ శరీరమనే ఇంట్లో అలసట లేకుండా, ఆటగా తిరుగుతూ ఉంటుంది.
శూన్యదేహగృహం ప్రాప్య చిత్తయక్షేణ తత్ కృతమ్ । భీతా యేన మహాన్తో ఽపి సమాధినిరతాస్ స్థితాః
ఈ మనస్సు అనే దయ్యం, ఖాళీగా ఉన్న శరీరమనే ఇంట్లోకి ప్రవేశించి, ధ్యానంలో లీనమైన గొప్పవారు కూడా భయపడేలా చేస్తుంది.
చిత్తవేతాలమ్ ఉద్వాస్య స్వశరీరైకమన్దిరాత్ । సంసారశూన్యనగరే న బిభేషి కదాచన
నీ స్వంత శరీరమనే గుడిలో నుండి ఆ మనస్సు అనే దయ్యాన్ని బయటకు పంపితే, ఈ సంసారమనే ఖాళీ పట్టణంలో నీవు ఎప్పుడూ భయపడవు.
చిత్తభూతాభిభూతే ఽస్మిన్ యే శరీరగృహే రతాః । చిత్రమ్ అద్యాపి తే కస్మాద్ ఘట్టితా నాశ్మవత్ స్థితాః
ఈ మనస్సు అనే దయ్యం చేత ఆక్రమించబడి, శరీరమనే ఇంట్లో ఆనందంగా ఉండేవారు నిజంగా విచిత్రం. ఎందుకు వారు ఇప్పటికీ రాళ్లలా కదలకుండా ఉండిపోతున్నారు?
గ్రస్తే చిత్తపిశాచేన దేహవేశ్మని యా ధృతిః । పిశాచస్యైవ సా బుద్ధిర్ నాపిశాచస్య రాఘవ
మనస్సు అనే పిశాచం శరీరమనే ఇంటిని పట్టేసినప్పుడు, అక్కడ మిగిలే ధైర్యం ఆ పిశాచానిదే, నీది కాదు రాఘవ.
అహఙ్కారబృహద్యక్షే గృహే దగ్ధశరీరకే । విహరానాస్థయా సాధో న తవైతత్ కిల స్థిరమ్
అహంకారమనే గొప్ప యక్షుడు ఇంట్లో శరీరాన్ని బూడిద చేసేసినప్పుడు, అక్కడ కలిగే ఆనందం నీకెప్పుడూ నిలవదు, ఓ సద్గుణసంపన్నుడా.
అహఙ్కారానుచరతాం త్యక్త్వా వితతయా ధియా । అహఙ్కారమృతిం ప్రాప్య స్వాత్మైవాశ్వ్ అవలమ్బ్యతామ్
అహంకారాన్ని వెంటాడే అలవాటును విడిచిపెట్టి, విశాలమైన బుద్ధితో అహంకార మరణాన్ని పొందినవాడు, తన నిజమైన ఆత్మను మాత్రమే ఆధారంగా పెట్టుకోవాలి.
అహఙ్కారపిశాచేన గ్రస్తా యే నిరయైషిణః । తేషాం మోహామయాన్ధానాం న మిత్రాణి న బన్ధవః
అహంకార పిశాచం పట్టుకున్నవారు, నరకాన్ని కోరుతూ మాయలో అంధులై ఉంటారు. వారికి స్నేహితులు లేరు, బంధువులు లేరు.
అహఙ్కారోపహతయా బుద్ధ్యా యా క్రియతే క్రియా । విషవల్ల్యా ఇవ ఫలం తస్యాస్ స్యాన్ మరణాత్మకమ్
అహంకారంతో ముదిరిపోయిన బుద్ధితో చేసే ఏ పని అయినా, విషవల్లిలో పండే పండు లాగానే, ప్రాణహానికే దారి తీస్తుంది.
వివేకధైర్యహీనేన స్వాహఙ్కారమహాశవమ్ । మూర్ఖేణాలమ్బితం యేన నష్టమ్ ఏవాశు విద్ధి తమ్
వివేకం, ధైర్యం లేని మూర్ఖుడు తన అహంకారాన్ని పెద్ద మృతదేహంలా పట్టుకుని ఏదైనా ఆశ్రయిస్తే, అది వెంటనే నశించిపోతుందని తెలుసుకో.
అహఙ్కారపిశాచేన వరాకా యే వశీకృతాః । త ఏతే నరకాగ్నీనాం రాఘవేన్ధనతాం గతాః
అహంకార రూపి పిశాచానికి లోనైపోయిన దురదృష్టులు, రాఘవా, నరకాగ్నికి ఇంధనంలా మారిపోతారు.
అహఙ్కారోరగో యస్య పరిస్ఫురతి కోటరే । స దేహపాదపో ధీరైర్ అచిరేణ నిపాత్యతే
ఎవరిలో అహంకార సర్పం లోపల కదలాడుతుందో, ఆ దేహమనే వృక్షాన్ని ధీరులు త్వరలోనే కూలదీస్తారు.
అహఙ్కారపిశాచో ఽస్మిన్ దేహే తిష్ఠతు యాతు వా । త్వమ్ ఏనమ్ ఆలోకయ మా మనసా మహతాం వర
ఈ శరీరంలో అహంకార రూపి పిశాచం ఉండినా, పోయినా, నీవు దాన్ని కేవలం గమనించు, మనసుతో పట్టించుకోకూడదు, మహానుభావుడా.
అవధూతో హ్య్ అవజ్ఞాతశ్ చేతసైవ తిరస్కృతః । అహఙ్కారపిశాచస్ తే నేహ కిఞ్చిత్ కరిష్యతి
మనసు పట్టించుకోకుండా, తక్కువగా చూసి, నిర్లక్ష్యం చేస్తే, అహంకార పిశాచం నీకు ఏమీ చేయలేడు.
దేహాలయే స్ఫురత్య్ అస్మిన్ రామ చిత్తపిశాచకే । అస్యానన్తవిలాసస్య కిమ్ ఇవాగతమ్ ఆత్మనః
ఈ శరీర మందిరంలో, రామా, మనస్సు అనే పిశాచం కలకలం చేస్తుంది. కానీ అనంత రూపాలు కలిగిన ఆత్మకు ఏమి జరగగలదు?
చిత్తయక్షాభిభూతానాం యాః పుంసాం వితతాపదః । శక్యన్తే పరిసఙ్ఖ్యాతుం న తా వర్షశతైర్ అపి
మనస్సు అనే పిశాచాల చేతిలో పడినవారికి కలిగే బాధలు ఎంతగానో విస్తరించాయి. వాటిని వందేళ్లపాటు లెక్కించలేరు.
హతో మృతో ఽస్మి దగ్ధో ఽస్మీత్య్ ఏతా దుర్భగవృత్తయః । అహఙ్కారపిశాచస్య శక్తయో ఽన్యస్య నానఘ
నన్ను చంపారు, నేను చనిపోయాను, నేను కాలిపోయాను అనే బాధాకరమైన భావాలు అన్నీ అహంకార రూపంలో ఉన్న దయ్యం వల్లే కలుగుతాయి, పరమ పవిత్రుడా, ఇవి మరెవరినీ సంబంధించినవికావు.
సర్వగో ఽపి యథాకాశస్ సమ్బద్ధో నేహ కేనచిత్ । సర్వగో ఽపి తథైవాత్మా నాహఙ్కారేణ సఙ్గతః
ఎలా ఆకాశం అన్నిచోట్ల ఉన్నా ఏదైనా దానిని బంధించలేదో, అలాగే ఆత్మ కూడా అన్నిచోట్ల ఉన్నా అహంకారంతో కలిసిపోదు.