ఇతి నిశ్చయవత్ త్వ్ అన్తస్ సమ్యగ్జ్ఞానాన్ మనో మునేః । నాస్తమ్ ఏతి న చోదేతి న చాన్తః పరితప్యతే
ఇలా స్పష్టమైన నిర్ణయంతో, సరిగ్గా తెలిసిన జ్ఞానంతో ముని మనస్సు మునిగిపోదు, పైకి రాదు, లోపల కూడా బాధపడదు.
పరతామ్ ఏవ తాం సో ఽన్తర్ అనుత్తరపదస్థితామ్ । ఆదత్తే తిత్తిరిర్ మృద్వీం తృణకోటిమ్ ఇవామలామ్
అతడు లోపల పరమపదాన్ని, అత్యున్నత స్థితిని పొందుతాడు. అది తిత్తిరిపక్షి మృదువైన, నిర్మలమైన గడ్డి రెమ్మను ఎంచుకున్నట్టు ఉంటుంది.
ఏతదర్థమ్ అసత్యే ఽస్మిన్ నాస్థా కార్యా మనాగ్ అపి । సురజ్జ్వేవ బలీవర్దో బధ్యతే జన్తుర్ ఆస్థయా
ఈ మాయా ప్రపంచంలో మనం కొంచెం కూడా నమ్మకం పెట్టుకోకూడదు. బలమైన ఎద్దును తాడు కట్టినట్టు, జీవులు కూడా ఆసక్తితో బంధించబడతారు.
అసత్స్వప్నం దృఢమ్ ఇదమ్ ఇతి నిర్ణీయ బుద్ధితః । ఆస్థారహితయా దృష్ట్యా విహర్తవ్యమ్ ఇహానఘ
ఇది గట్టి కల మాత్రమే అని బుద్ధితో నిర్ణయించుకుని, ఆసక్తి లేకుండా ఈ లోకంలో జీవించాలి, ఓ పాపరహితుడా.
కర్తవ్యమ్ ఏవ కర్తవ్యం యస్య న ప్రతిభాసతే । సో ఽన్తశ్శీతలతామ్ ఏతి దినాన్తే భువనం యథా
ఎవరికి చేయవలసిన పని కూడా పని లాగా అనిపించదో, వారు లోపల చల్లదనాన్ని పొందుతారు, ఎలా అంటే రోజు చివరలో ప్రపంచం చల్లబడినట్టు.
ప్రవిభాగం పరిత్యజ్య పదార్థపటలవ్రజే । ఆభాసమాత్రసామాన్యమ్ ఇదమ్ ఆలోకయానఘ
వస్తువుల మధ్య ఉన్న అన్ని భేదాలను వదిలేసి, ఈ సమస్తాన్ని ఒకే రూపంగా చూడాలి, ఓ పాపరహితుడా.
ఆభాసమాత్రకం రామ చిన్తామర్శకలఙ్కితమ్ । తతస్ తద్ అపి సన్త్యజ్య నిరాభాసో భవోత్తమః
ఓ రామా, మనసులో కలిగే ఆలోచనల వల్ల కలిగే రూపాన్ని కూడా పూర్తిగా వదిలిపెట్టి, ఏ రూపమూ లేకుండా, నీవు నిజంగా ఉత్తముడవు.
చిదాకాశమయో నిత్యస్ సర్వగస్ సర్వవర్జితః । ఆభాసస్య పరిత్యాగే భవస్య్ ఏకాన్తనిర్మలః
ఎవరైనా చైతన్యము వంటి ఆకాశంగా, శాశ్వతంగా, అన్నిచోట్లా వ్యాపించి, అన్ని లక్షణాలనూ దాటి ఉంటే, రూపాలను పూర్తిగా వదిలిపెట్టినప్పుడు అతని జీవితం పూర్తిగా పవిత్రంగా మారుతుంది.
నాహమ్ అస్మి న మే భోగాస్ సత్యా ఇత్య్ అభిభావితే । నేదమ్ ఆడమ్బరం వ్యర్థమ్ అనర్థాయావభాసతే
నేను లేను, నాకు అనుభవాలు లేవు, నిజమే ఉన్నది అని నిశ్చయం కలిగినప్పుడు, ఈ ప్రపంచ ప్రదర్శన వ్యర్థంగా లేదా హానికరంగా anymore కనిపించదు.
అహమ్ ఏవ హి వా సర్వం చిద్ ఇత్య్ ఏవాభిభావితే । నేదమ్ ఆడమ్బరం వ్యర్థమ్ అనర్థాయావభాసతే
నేనే అన్నీ, అన్నీ చైతన్యమే అని నిశ్చయంగా తెలిసినప్పుడు, ఈ ప్రపంచ ప్రదర్శన వ్యర్థంగా లేదా హానికరంగా anymore కనిపించదు.
దర్శనద్వయమ్ అప్య్ ఏతత్ సత్యమ్ అత్యన్తసిద్ధిదమ్ । యద్ ఏకమ్ ఏతయోర్ వేత్సి రమ్యం తద్ రామ సంశ్రయ
ఈ రెండు దృష్టికోణాలు నిజమే, పరిపూర్ణ ఫలితాన్ని ఇస్తాయి. నీవు వీటిలో ఏదైనా తెలుసుకున్నా, అది ఆనందదాయకమే. అందుకే, రామా, నీవు నచ్చిన దానిలో ఆశ్రయం పొందు.
ద్వాభ్యామ్ ఏవాథ వై తాభ్యాం దర్శనాభ్యామ్ ఇహానఘ । విహరన్ కురు కల్యాణం రాగద్వేషపరిక్షయాత్
ఈ రెండు దృష్టికోణాలతోనే, పాపరహితుడా, ఇక్కడ స్వేచ్ఛగా జీవించు. రాగద్వేషాలు పూర్తిగా పోయిన తర్వాత, మేలుకోసం కార్యాలు చేయు.
యత్ కిఞ్చిద్ ఉచితం లోకే యన్ నభస్య్ అథ యత్ పరే । తత్ సర్వం ప్రాప్యతే రామ రాగద్వేషపరిక్షయాత్
ఈ లోకంలో, ఆకాశంలో, లేదా దాని పైన ఏది యోగ్యమో, అది అన్నీ రామా, రాగద్వేషాలు పోయినవారికి లభిస్తాయి.
రాగాహిహితయా బుద్ధ్యా యాదృగ్ రామ విచేష్ట్యతే । తత్ తద్ ఏవ ప్రయాత్య్ ఆశు మూఢానాం విపరీతతామ్
రామా, మనస్సు రాగంతో ప్రభావితమై ఏ కార్యం చేసినా, అవే పనులు మూర్ఖులకు త్వరగా వ్యతిరేక ఫలితాన్ని ఇస్తాయి.
ద్వేషదోషోపరుద్ధాసు న గుణాశ్ చిత్తవృత్తిషు । పదం కుర్వన్తి దగ్ధాసు స్థలీషు హరిణా ఇవ
మనస్సులో ద్వేషం, దోషం వల్ల ఆలోచనలు అడ్డంకి పడితే, అక్కడ మంచితనానికి స్థానం ఉండదు. ఎలాగైతే కాలిపోయిన పొలాల్లో జింకలు నివసించవు, అలాగే.
రాగో ద్వేషశ్ చ సర్పౌ ద్వౌ న నిలీనౌ మనోబిలే । యస్య కల్పతరోస్ తస్మాత్ కిం నామాఙ్గ న లభ్యతే
రాగం, ద్వేషం అనే రెండు పాములు, ఎవరి మనస్సులో కల్పవృక్షం వికసిస్తుందో, వారి హృదయంలో దాగి ఉండవు. అలాంటి వారికి సాధించలేనిది ఏముంటుంది చెప్పండి?
యే హి ప్రాజ్ఞాస్ సునియతా విదగ్ధాశ్ శాస్త్రశాలినః । రాగద్వేషమయాస్ తే చేజ్ జమ్బుకాస్ తద్ ధిగ్ అస్తు తాన్
ఎవరైనా జ్ఞానులు, నియమంగా ఉండేవారు, తెలివైనవారు, శాస్త్రపండితులు అయినా, వాళ్లలో రాగద్వేషాలు ఉంటే, వాళ్లు నక్కలతో సమానం. అలాంటి వారిని నిందించాలి.
మద్ ధనం భుక్తమ్ అన్యేన ధనం భుక్తం మయాన్యతః । ఇత్థం సంవ్యవహారేహా కో రాగద్వేషయోః క్రమః
నా ధనం వేరొకరు ఉపయోగిస్తారు, వేరొకరి ధనం నేను ఉపయోగిస్తాను. ఇలాంటి లావాదేవీల్లో రాగద్వేషాలకు ఏ స్థానం ఉంటుంది?
ధనాని బన్ధవో మిత్రం పునర్ ఆయాన్తి యాన్తి చ । కిమ్ ఏతేషు నరః ప్రాజ్ఞో రజ్యతే వా విరజ్యతే
ధనం, బంధువులు, స్నేహితులు వచ్చి పోతుంటారు. తెలివైనవాడు వీటిలో ఆసక్తి చూపుతాడా, లేక విరక్తుడవుతాడా?
భావాభావభవాభోగా మాయేయం పారమేశ్వరీ । సంసారరచనాసర్పీ ప్రసక్తం ప్రదహత్య్ అలమ్
ఈ సృష్టి మాయ, ఉండటమూ లేకపోవడమూ కలిసిన అనుభవం, పరమ మాయగా ఉండి, లోకరచన అనే పాము లాగా, దానిలో మునిగిపోయినవారిని పూర్తిగా కాల్చేస్తుంది.
న ధనం న జనో నాస్మి సత్యం రాఘవ వస్తుతః । మిథ్యైవ మిథ్యావలితమ్ ఇతీదం పరిలక్ష్యతే
రాఘవా! నిజంగా చూస్తే, ధనం లేదు, జనాలు లేరు, నేనూ లేను. ఇవన్నీ అబద్ధపు ప్రతిబింబాలే అని స్పష్టంగా తెలుస్తుంది.
ఆద్యన్తయోస్ సర్వమ్ అసన్ మధ్యే ఽప్య్ అస్థిరమ్ ఆధిమత్ । క్వ బధ్నాతు ధృతిం ధీరో హ్య్ అన్యకల్పితఖద్రుమే
ప్రతి వస్తువు మొదట, చివర అస్తిత్వం లేనిది; మధ్యలో కూడా స్థిరంగా ఉండదు, ఎంత బలంగా కనిపించినా. మరి, వేరొకరు ఊహించిన వృక్షంలో తెలివైనవాడు తన మనస్సును ఎలా నిబద్ధం చేయగలడు?
ఏకేన కల్పితా ఖే స్త్రీ భుఙ్క్తే తాం దూరగో ఽపరః । ఇతీయమ్ అఙ్గ సంసారరచనా నేతరః క్రమః
ఒకడు ఆకాశంలో ఒక స్త్రీని ఊహించి ఆమెను అనుభవిస్తాడు, ఇంకొకడు దూరంలో ఉండి అలా చేయడు. ఇలాంటిదే, ప్రియమైనవాడా, ఈ సంసార నిర్మాణం. వేరే విధంగా కాదు.
ఇహాజవఞ్జవీభావమ్ ఇమమ్ ఆకులమ్ ఆతతమ్ । గన్ధర్వపురనిర్మాణవినాశేన సమం విదుః
ఈ అలజడి, వ్యాపకమైన స్థితిని గంధర్వ నగర నిర్మాణం, నాశనం లాంటిదిగా వారు గ్రహిస్తారు.
స్వప్నసఙ్కల్పపురవద్ అసద్ ఏవేదమ్ ఉత్థితమ్ । కాలదైర్ఘ్యధియా జాతప్రత్యయం జాతమ్ అద్య వః
స్వప్నంలో ఊహించిన నగరంలా, ఈ ప్రపంచం కూడా అసత్యమే. దీర్ఘకాలంగా ఉండటం వల్ల మీలో నమ్మకం ఏర్పడింది.
నాసి నాయం పటో నార్థో విద్యతే భిత్తిభాగవాన్ । సఙ్కల్పకలనైవేయమ్ అభ్యాసాత్ పుష్టతాం గతా
నీవు లేవు, ఈ వస్త్రం లేదు, గోడలో కూడా అసలు అర్థం లేదు. మన ఊహలు, అలవాటుతో ఇవన్నీ నిజమైనట్లయ్యాయి.
సుషుప్తసంస్థితో నిత్యం వితతే శాశ్వతే పదే । న కశ్చిద్ ఏవ పరమే భవాన్ ఆత్మని సంస్థితః
నీవు శాశ్వతమైన, అపారమైన పరమాత్మ స్థితిలో, ఎప్పుడూ సుప్తి స్థితిలో ఉన్నప్పుడు, అక్కడ ఎవ్వరూ లేరు — నీవే పరమాత్మలో నిలిచివున్నావు.
సర్వం తత్రస్థ ఏవేదం సుషుప్తపదవిచ్యుతః । పరిపశ్యసి సంసారదీర్ఘస్వప్నమ్ ఉరుభ్రమమ్
ఈ జగత్తంతా అచ్చంగా ఆ స్థితిలోనే ఉంది; ఆ సుప్తి స్థితి నుండి తప్పిపోయినప్పుడు, ఈ సంసారమనే దీర్ఘమైన కలను నీవు చూస్తున్నావు.
అజ్ఞాననిద్రాసుఘనస్వస్వభావాన్ మనాక్ చ్యుతః । సంసారస్వప్నసమ్భ్రాన్తో భవాన్ అయమ్ ఇహ స్థితః
అజ్ఞాన నిద్రతో బరువుగా ఉన్న నీ సహజ స్వభావాన్ని కొంత త్యజించినవాడవై, ఈ సంసార కలలో మునిగి, ఇక్కడ అయోమయంలో నిలిచివున్నావు.
తద్ ఏతాం వితతాం నిద్రాం ఘనాజ్ఞానమయాత్మికామ్ । త్యజాలక్ష్మీమ్ ఇవ ప్రాప్తనిధానః పురుషోత్తమ
కాబట్టి, ఓ ఉత్తమ పురుషా! బలమైన అజ్ఞానంతో నిండిన ఈ వ్యాపకమైన నిద్రను, ధనాన్ని పొందినవాడు దారిద్ర్యాన్ని వదిలిపెట్టినట్టు, నీవు కూడా వదిలిపెట్టు.