ఏవం భుసుణ్డవృత్తాన్తః కథితస్ తే మయానఘ । అనయా ప్రజ్ఞయా తీర్ణో భుసుణ్డో మోహసఙ్కటాత్
పాపరహితుడా! ఈ విధంగా భుసుండుడి కథను నీకు చెప్పాను. ఈ జ్ఞానంతో భుసుండుడు మోహమయమైన కష్టాలను దాటి వెళ్లాడు.
ఏతాం దృష్టిమ్ అవష్టభ్య స్వప్రాణాభ్యాసపూర్వికామ్ । భుసుణ్డవన్ మహాబాహో భవ తీర్ణభవార్ణవః
ఈ దృష్టిని, స్వప్రాణ సాధనతో కలిపి, నీవు కూడా భుసుండుడిలా సంసారసముద్రాన్ని దాటి వెళ్లినవాడవు కావాలి, మహాబాహువా!
యథా జ్ఞానేన యోగేన సన్తతాభ్యాసజన్మనా । భుసుణ్డో ఽవాప్తవాన్ ప్రాప్యం తథా సాధయ తత్ పదమ్
ఎలా భుసుండుడు జ్ఞానం, యోగం, నిరంతర సాధన వల్ల సాధించదగిన స్థితిని పొందాడో, అలాగే నువ్వు కూడా ఆ పరమ పదాన్ని సాధించేందుకు ప్రయత్నించు.
అసక్తబుద్ధయస్ సన్తో భుసుణ్డవద్ అవస్థితిమ్ । ప్రాప్నువన్తి పరే తత్త్వే ప్రాణాపానావలోకినః
అనాసక్తమైన బుద్ధి కలిగిన జ్ఞానులు, శ్వాస ప్రవాహాన్ని గమనిస్తూ, భుసుండుడిలా పరమ సత్యంలో నిలిచిన స్థితిని పొందుతారు.
ఏతా విచిత్రా భవతా శ్రుతా విజ్ఞానదృష్టయః । ఇదానీం ధియమ్ ఆలమ్బ్య యథేచ్ఛసి తథా కురు
ఈ వివిధ జ్ఞాన దృష్టికోణాలు నీవు విన్నావు. ఇప్పుడు నీ బుద్ధిని ఆధారంగా చేసుకుని, నీకు నచ్చినట్లు చేయు.
భగవన్ భవతా భూమిభాస్వతా జ్ఞానరశ్మిభిః । హార్దమ్ ఉద్దామదౌరాత్మ్యం ప్రమృష్టమ్ అఖిలం తమః
భగవంతుడా, భూమిపై నీ తేజస్సు, జ్ఞాన కిరణాలతో నా హృదయంలో ఉన్న గాఢమైన దుష్టత్వం అనే చీకటి అంతా పూర్తిగా తొలగిపోయింది.
ప్రబుద్ధాస్ స్మః ప్రహృష్టాస్ స్మః ప్రవిష్టాస్ స్మస్ స్వమ్ ఆస్పదమ్ । స్థితాస్ స్మో జ్ఞాతవిజ్ఞేయా భవన్తో హ్య్ అపరా ఇవ
మేము ఇప్పుడు మేలుకున్నాం, ఆనందంతో ఉన్నాం, మన స్వస్థలంలోకి ప్రవేశించాం. మేము స్థిరంగా నిలిచాం, తెలుసుకోవాల్సినదాన్ని తెలుసుకున్నాం. నిజంగా, మేము ఇప్పుడు పూర్తిగా కొత్తవాళ్లలా ఉన్నాం.
అహో భుసుణ్డచరితం పరం విస్మయకారకమ్ । భగవన్ భవతా ప్రోక్తమ్ ఉత్తమార్థావబోధదమ్
అయ్యో, భుసుండుడి కథ ఎంత ఆశ్చర్యకరంగా ఉంది! భగవంతుడా, మీరు చెప్పిన విధంగా అది మనకు గొప్ప అర్థాన్ని బోధిస్తుంది.
భుసుణ్డచరితే బ్రహ్మన్న్ ఏతస్మిన్ యత్ త్వయా విభో । తచ్ ఛరీరగృహం ప్రోక్తం మాంసచర్మాస్థినిర్మితమ్
బ్రహ్మన్, భుసుండుడి కథలో మీరు చెప్పిన శరీర గృహం మాంసం, చర్మం, ఎముకలతో నిర్మించబడిందని వివరించారు.
తత్ కేన నామ రచితం కుతో వా తత్ సముత్థితమ్ । కథం వా స్థితిమ్ ఆయాతం కో వా తత్రావతిష్ఠతే
అది ఎవరు నిర్మించారు? అది ఎక్కడి నుండి వచ్చిందో? అది ఎలా ఏర్పడింది? అందులో ఎవరు నివసిస్తున్నారు?
పరమార్థావబోధాయ దోషాపాకరణాయ చ । శృణు రాఘవ తత్త్వేన వక్ష్యమాణమ్ ఇదం మయా
నిజమైన జ్ఞానం కోసం, తప్పులను తొలగించడానికి, రాఘవా, నేను ఇప్పుడు చెప్పబోయే మాటలను నీవు శ్రద్ధగా విను.
అస్థిస్థూణం నవద్వారం రక్తమాంసావలేపనమ్ । శరీరసదనం రామ న కేనచిద్ ఇదం కృతమ్
ఈ శరీరం, ఎముకలతో కూడిన ఇల్లు, తొమ్మిది ద్వారాలు కలిగి, రక్తం మాంసంతో పూతపూసినట్టిది, రామా, దీన్ని ఎవ్వరూ సృష్టించలేదు.
ఆభాసమాత్రమ్ ఏవేదమ్ ఇత్థమ్ ఏవావభాసతే । ద్విచన్ద్రవిభ్రమాకారం సద్ అసచ్ చ వ్యవస్థితమ్
ఇది కేవలం ఒక భ్రమలా కనిపిస్తుంది; రెండు చంద్రులు కనిపించే మాయలా, ఇది నిజమైనదీ, అబద్ధమైనదీ అన్న భావనలో నిలిచిఉంది.
ద్విచన్ద్రవిభ్రమవిధౌ ద్విచన్ద్రత్వం సద్ ఏవ హి । వస్తుతశ్ చైక ఏవేన్దుస్ స్థితిర్ దేహే తథైవ హి
రెండు చంద్రులు కనిపించే మాయలో నిజానికి ఒకే ఒక చంద్రుడే ఉన్నట్టుగా, వాస్తవంగా శరీరమూ అలాగే ఒకటే అని తెలుసుకో.
దేహప్రత్యయకాలే హి దేహో ఽయం సన్ వ్యవస్థితః । అసన్న్ ఏవ వస్తుతస్ స ప్రోక్తస్ సదసదాత్మకః
మనకు శరీరం అనిపించే సమయంలో ఇది ఉన్నదిగా కనిపిస్తుంది. కానీ వాస్తవానికి ఇది లేనట్టే, ఎందుకంటే ఇది ఉండడానికీ, ఉండకపోవడానికీ మధ్యలో ఉన్నదిగా చెప్పబడింది.
స్వప్నస్ స్వప్నవిధౌ సత్యస్ త్వ్ అన్యదా స ముధైవ హి । బుద్బుదో బుద్బుదవిధౌ సత్యో మిథ్యైవ చాన్యదా
మనకు కలలో ఉన్నప్పుడు ఆ కల నిజంగా అనిపిస్తుంది, కానీ మిగతా సమయంలో అది అబద్ధమే. అలాగే, బుడబుడి ఉన్నప్పుడు అది నిజమే, కానీ తర్వాత అది లేదు.
దేహో దేహావధౌ సత్యో ఽప్య్ అసత్య ఇతరావధౌ । ప్రతిభాసావధౌ తాపే జలం సద్ అసద్ అన్యదా
శరీరం ఉన్నంత కాలం అది నిజమే, కానీ తర్వాత అది నిజం కాదు. మాయలో నీరు కనిపించినప్పుడు అది ఉన్నట్టు అనిపిస్తుంది, కానీ వేరే సమయంలో అది లేదు.
ప్రతిభాసావధౌ దేహస్ సన్న్ అసంస్ త్వ్ అన్యదా స్మృతః । ఆభాసమాత్రమ్ ఏవేదమ్ ఇత్థం సమ్ప్రతి భాసతే
కనిపించే సమయంలో శరీరం ఉన్నదిగా భావిస్తారు, కానీ మిగతా సమయంలో అది లేనట్టే అంటారు. ఇలానే, ఇది ఇప్పుడు కేవలం ఒక భ్రమగా మాత్రమే కనిపిస్తుంది.
అయం నామాహమ్ ఇత్య్ అన్తర్ గృహీతమననం స్థితమ్
నేను ఇదిగానూ అనే భావన మనస్సులోనే ఏర్పడుతుంది.
మాంసాస్థిమయనిర్మాణం దేహో నాన్యద్ ఇతి భ్రమమ్ । త్యజ సఙ్కల్పనిర్మాణా దేహాస్ సన్తి సహస్రశః
ఈ మాంసం, ఎముకలతో కూడిన శరీరమే నేనని నమ్మడం ఒక మాయ మాత్రమే. ఊహల వల్ల ఎన్నో శరీరాలు ఏర్పడతాయి. ఈ భ్రమను వదిలేయి.
వరతల్పగతో యేన స్వప్నే దేహేన దిక్తటమ్ । పరిభ్రమసి హే రామ స దేహస్ తే క్వ సంస్థితః
ఓ రామా! నీవు మంచంపై పడుకుని ఉన్నప్పుడు, కలలో మరో శరీరంతో దూరమైన ప్రాంతాల్లో సంచరిస్తావు. ఆ శరీరం ఎక్కడ ఉంది?
జాగరాయాం మనోరాజ్యే యేన స్వర్గపురాన్తరమ్ । పరిభ్రమసి మేరుం వా స దేహస్ తే క్వ సంస్థితః
నీవు మేల్కొని ఉన్నప్పుడు, మనస్సులో ఊహలతో స్వర్గపురాలు లేదా మెరుపర్వతం వరకు తిరుగుతావు. ఆ సమయంలో నీ శరీరం ఎక్కడ ఉంది?
స్వప్నేష్వ్ అపి చ యస్ స్వప్నస్ తత్ర యేన మహీతటాన్ । పరిభ్రమసి హే రామ స దేహస్ తే క్వ సంస్థితః
ఓ రామా, నీవు కలలో కూడా మరోసారి కలగంటూ, భూమిపై మరో శరీరంతో సంచరిస్తున్నావు. ఆ సమయంలో నీ అసలు శరీరం ఎక్కడ ఉంది?
గతైర్ దేహైర్ మనోరాజ్యే మహావిభవభూమిషు । పరిభ్రమసి యేనేహ స దేహస్ తే క్వ సంస్థితః
ఇంతకు ముందు ఉన్న శరీరాలతో, మనసులో ఊహించుకున్న గొప్ప ఐశ్వర్యాల దేశాల్లో నీవు తిరుగుతున్నావు. ఈ ప్రయాణం కోసం ఏ శరీరాన్ని ఉపయోగిస్తున్నావు? ఆ శరీరం ఎక్కడ ఉంది?
మనోరాజ్యే మనోరాజ్యే విచిత్రా యా జగత్క్రియాః । ప్రకరోషి మహాబాహో యైర్ దేహైస్ తే క్వ సంస్థితాః
ఓ మహాబాహూ, ఊహలో ఊహలో నీవు ఎన్నో విచిత్రమైన కార్యాలు అనేక శరీరాలతో చేస్తుంటావు. ఆ శరీరాలు ఎక్కడ ఉన్నాయి?
విలాసిన్యానురాగిణ్యా యేన సఙ్కల్పకాన్తయా । నిర్వృతిం యాసి దేహేన స దేహస్ తే క్వ సంస్థితః
సంకల్పంతో ఏర్పడిన ప్రియురాలితో, నీవు ఆనందాన్ని అనుభవిస్తున్నప్పుడు, ఆ శరీరం ఏది? అది ఎక్కడ ఉంది?
ఏతే రామ యథా దేహా మానసస్పన్దసన్మయాః । తథైవ తాదృగారమ్భో దేహో ఽయం మానసస్ స్మృతః
రామా, ఈ శరీరాలు మనస్సు తరంగాల వల్ల ఏర్పడినవే. అలాగే, ఈ శరీరమూ మనస్సు సంకల్పంతోనే ఏర్పడిందని చెప్పబడుతుంది.
ఇదం ధనమ్ అయం దేహో దేశో ఽయమ్ ఇతి యో భ్రమః । తత్ సర్వం చిత్తవీర్యస్య సఙ్కల్పస్య విజృమ్భితమ్
‘ఇది ధనం’, ‘ఇది శరీరం’, ‘ఇది స్థలం’ అనే భావాలన్నీ మనస్సు శక్తి వల్ల కలిగిన సంకల్పాలే.
దీర్ఘం స్వప్నమ్ ఇమం విద్ధి దీర్ఘం వా చిత్తవిభ్రమమ్ । దీర్ఘం వాపి మనోరాజ్యం సంసారం రఘునన్దన
రఘునందన, ఈ లోకజీవితాన్ని ఒక పొడవైన కలగా, లేదా మనస్సు పొడిగిన అయోమయంగా, లేక దీర్ఘమైన మనోరాజ్యంగా తెలుసుకో.
ప్రబోధమ్ ఏష్యసి యదా పరమ్ ఆత్మేచ్ఛయా స్వయా । ద్రక్ష్యసి త్వం తదా సమ్యగ్ ఇదమ్ ఊర్ధ్వాద్ అధో యథా
నీవు నీ పరమమైన సంకల్పంతో మేల్కొన్నప్పుడు, అప్పుడే పైకీ కిందకీ ఉన్న ఈ సమస్తాన్ని యథార్థంగా చూడగలవు.