ఆపద్య్ అచలధీరో ఽస్మి జగన్మిత్రం చ సమ్పది । భావాభావేషు నైవాస్మి తేన జీవామ్య్ అనామయః
కష్టకాలంలో నా మనస్సు స్థిరంగా ఉంటుంది; సుఖసమయంలో అందరికీ మిత్రుడిగా ఉంటాను. ఏ పరిస్థితి వచ్చినా లేకపోయినా, వాటి ప్రభావం నాపై ఉండదు. అందువల్ల నేను బాధలేని జీవితం గడుపుతున్నాను.
నాహమ్ అస్మి న చాన్యో మే నాహమ్ అన్యస్య కస్యచిత్ । ఇతి మే భావితం చేతస్ తేన జీవామ్య్ అనామయః
నేను నాకు కాదు, ఎవ్వరూ నాకూ లేరు; నేను మరెవరికీ చెందలేదు. ఈ నిశ్చయం నా హృదయంలో బలంగా ఉంది. అందువల్ల నేను బాధలేని జీవితం గడుపుతున్నాను.
అహం జగద్ అహం వ్యోమ దేశకాలక్రమావ్ అహమ్ । అహం క్రియేతి మే బుద్ధిస్ తేన జీవామ్య్ అనామయః
ఈ లోకం నేను, ఆకాశం నేను, దిక్కులు, కాలక్రమం అన్నీ నేను. 'నేనే కార్యం' అని నా బుద్ధి భావిస్తుంది. అందువల్ల నేను బాధలేని జీవితం గడుపుతున్నాను.
ఘటశ్ చిచ్ చిత్ పటశ్ చిత్ ఖం చిద్ వటశ్ శకటశ్ చ చిత్ । చిత్ సర్వమ్ ఇతి మే భావస్ తేన జీవామ్య్ అనామయః
మట్టికుండ కూడా చైతన్యం, వస్త్రం కూడా చైతన్యం, ఆకాశం కూడా చైతన్యం, వటవృక్షం, బండీ కూడా చైతన్యమే. 'అన్నీ చైతన్యమే' అనే భావన నాకు ఉంది. అందువల్ల నేను బాధలేని జీవితం గడుపుతున్నాను.
ఇత్య్ అహం మునిశార్దూల త్రిలోకీకమలాలికః । భుసుణ్డనామా కాకోలః కథితశ్ చిరజీవితః
ఓ మునిశ్రేష్ఠా, నేను భుసుండ అనే కాకి, మూడు లోకాల పద్మంలో తేనెటీగవలె విహరిస్తూ, దీర్ఘాయుష్షుతో వర్ణించబడ్డవాడిని.
బ్రహ్మార్ణవే విలులితం త్రిజగత్తరఙ్గమ్ ఉత్పాదనాశవిభవేన విభిన్నరూపమ్ । ఆలీనమ్ ఉన్నమితమ్ ఆకులదృశ్యదృశ్యమ్ ఆలోకయన్ ప్రకలయంశ్ చ చిరం స్థితో ఽస్మి
బ్రహ్మాండ సముద్రంలో తేలుతూ, మూడు లోకాల తరంగాలు పుట్టి, లయమై, వేర్వేరు రూపాల్లో విరాజిల్లుతూ ఉంటే, ఆ దృశ్యాదృశ్యాల కలకలాన్ని చూచి, అవన్నీ లోనికి తీసుకొని, మళ్ళీ విడిచిపెడుతూ, చాలా కాలంగా ఇక్కడే ఉన్నాను.
ఏతత్ తే కథితం బ్రహ్మన్ యథాస్మి యద్ ఇహాస్మి వా । త్వదాజ్ఞామాత్రసిద్ధ్యర్థం ధార్ష్ట్యేన జ్ఞానపారగ
బ్రహ్మన్, నేను ఎలా ఉన్నానో, ఇక్కడ ఏమిటో నీ ఆజ్ఞను నెరవేర్చేందుకు ధైర్యంగా చెప్పాను, జ్ఞానంలో ప్రావీణ్యుడవైనవాడా.
అహో ను చిత్రం భగవన్ భవతా భూషణం శ్రుతేః । ఆత్మోదన్తః ప్రకథితః పరం విస్మయకారణమ్
అయ్యో, భగవన్, నీ కథ వింతగా ఉంది; ఇది శాస్త్రాలకు అలంకారం వంటిది. నీ స్వీయ చరిత్రను వినిపించడం గొప్ప ఆశ్చర్యానికి కారణమైంది.
ధన్యాస్ తే యే మహాత్మానమ్ అత్యన్తం చిరజీవితమ్ । భవన్తం పరిపృచ్ఛన్తి ద్వితీయమ్ ఇవ పద్మజమ్
ఎంత అదృష్టవంతులు వారు! మహాత్ముడైన, చిరకాలం జీవించే నీతో ప్రశ్నలు అడిగే వారు, మరో పద్మజుని వంటి వాడివి నీవు.
వయమ్ అద్య భృశం ధన్యాస్ స్వాత్మోదన్తమ్ అఖణ్డితమ్ । యథావత్ పావనం బుద్ధేస్ సర్వం కథితవాన్ అసి
ఈ రోజు మేము నిజంగా ధన్యులు. ఎందుకంటే నీవు స్వరూప కథను పూర్తిగా, అఖండంగా, మన బుద్ధిని పవిత్రం చేసే విధంగా వివరంగా చెప్పావు.
ప్రభ్రాన్తం దిక్షు సర్వాసు దృష్టా విబుధభూమయః । భవాన్ ఇవ జగత్య్ అస్మిన్ న మహాన్ అవలోకితః
నేను అన్ని దిక్కులలో తిరిగి, జ్ఞానుల లోకాలను చూశాను. కానీ ఈ లోకంలో నీవంటి గొప్పవాడు ఎక్కడా కనబడలేదు.
కథఞ్చిత్ ప్రాప్యతే కచ్చిద్ భ్రాన్త్వేహ హి మహాజనః । న భవాన్ ఇవ భవ్యాత్మా సులభో జగతి క్వచిత్
ఎంత వెతికినా, ఈ లోకంలో గొప్పవాళ్లు అరుదుగా దొరుకుతారు. కానీ నీవంటి భవ్యాత్ముడు ఎక్కడా సులభంగా లేడు.
వంశఖణ్డే హి కస్మింశ్చిజ్ జాయతే మౌక్తికం యథా । జగత్ఖణ్డే హి కస్మింశ్చిజ్ జాయతే త్వాదృశస్ తథా
ఎలా ఒక బాంబూ చెక్కలో ఎక్కడో ఒక ముత్యం పుట్టినట్టు, ఈ విశ్వంలో కూడా ఎక్కడో ఒక చోట మీలాంటి గొప్పవారు పుడుతారు.
మయా తు సుమహత్ కార్యమ్ అద్య సమ్పాదితం శుభమ్ । పుణ్యదేహో విముక్తాత్మా యద్ భవాన్ అవలోకితః
నేడు నేను ఎంతో శుభమైన, గొప్ప పనిని చేశాను. ఎందుకంటే, పుణ్యమైన శరీరం కలిగి, ముక్తాత్ముడైన మిమ్మల్ని దర్శించాను.
తద్ అస్తు తవ కల్యాణం ప్రవిశాత్మగుహాం శుభామ్ । మధ్యాహ్నసమయో ఽయం మే వ్రజామి సురమన్దిరమ్
నీకు శుభం కలగాలి. నీవు ఆ పవిత్రమైన ఆత్మగుహలోకి ప్రవేశించు. ఇప్పుడు మధ్యాహ్నం సమయం, నేను దేవాలయానికి వెళ్తాను.
ఇత్య్ ఆకర్ణ్య భుసుణ్డో ఽసౌ జగ్రాహోత్థాయ పాదపాత్ । సఙ్కల్పితాభ్యాం హస్తాభ్యాం సుపాత్రం హేమపల్లవమ్
ఇలా విని, భుసుండుడు లేచి, నమస్కరించి, తనే సిద్ధం చేసిన బంగారు ఆకుతో చేసిన పాత్రను రెండు చేతులతో తీసుకున్నాడు.
కల్పవృక్షలతాపుష్పకేసరేణ హిమత్విషా । తత్ పాత్రం మౌక్తికార్ఘేణ పూరయామ్ ఆస పూర్ణధీః
కల్పవృక్ష లత పువ్వుల రేకల చల్లని వెలుగు తో, తన మనసు సంతృప్తిగా ఉన్న వాడు, ఆ పాత్రాన్ని ముత్యాల నైవేద్యంతో నింపాడు.
తేనార్ఘ్యపాద్యపాత్రేణ త్రినేత్రమ్ ఇవ మామ్ అసౌ । ఆపాదమస్తకం భక్త్యా పూజయామ్ ఆస పూర్వజః
ఆ అర్ఘ్యపాత్రం, పాద్యపాత్రం తో, పెద్దవాడు అయిన వాడు, మూడు కన్నులు ఉన్న పరమేశ్వరుణ్ని పూజించినట్టు, నన్ను తల నుండి పాదాల వరకు భక్తితో పూజించాడు.
అనువ్రజ్యాకదర్థేన ఖగేన్ద్రాలమ్ ఇతి బ్రువన్ । విష్టరాద్ అహమ్ ఉత్థాయ తతః ఖగవద్ ఆప్లుతః
‘ఇంతటి అనుసరణ చాలును, పక్షిరాజు విశ్రాంతి పొందాలి’ అని చెప్పి, నేను ఆ ఆసనం నుండి లేచి, పక్షిలా ఎగిరిపోయాను.
వ్యోమ్ని యోజనమాత్రేణ మదనువ్రజ్యయా గతః । కరం కరేణావష్టభ్య బలాత్ సంరోధితః ఖగః
ఆయన నా వెంట వాయువులో ఒక యోజన దూరం వచ్చి, తన చేతితో నా చేయి పట్టుకుని, బలవంతంగా ఆ పక్షిని ఆపేశాడు.
మయి యాతే తతో దీర్ఘే గగనాధ్వన్య్ అదృశ్యతామ్ । నివృత్తో ఽసౌ విహఙ్గేశో దుస్త్యజా సఙ్గతిస్ సతామ్
నేను ఆకాశ మార్గంలో చాలా దూరం వెళ్లిన తర్వాత, పక్షిరాజు నాకు కనిపించలేదు. మంచి వారి సాంగత్యాన్ని వదిలిపెట్టడం ఎంత కష్టం అనిపించింది.
అన్యోఽన్యం మయి తస్మింశ్ చ తరఙ్గక ఇవామ్బుధౌ । వ్యోమన్య్ అదృశ్యతాం యాతే గతస్ స్మృత్యా మునీన్ అహమ్
ఆకాశంలో నేను, అతను ఇద్దరం కూడా అలలు సముద్రంలో కలిసిపోయినట్టు కనబడకుండా పోయాం. అప్పుడు నాకు మునుల జ్ఞాపకం వచ్చింది.
సప్తర్షిమణ్డలం ప్రాప్య జాయయా పరిపూజితః । విస్మయోత్ఫుల్లహృదయస్ తతో ఽహం రాఘవావసమ్
ఏడు ఋషుల మండలాన్ని చేరుకున్నప్పుడు, నా భార్య నాకు గౌరవం చూపింది. ఆశ్చర్యంతో నా హృదయం వికసించింది. అలా నేను రాఘవునితో ఉండిపోయాను.
భుసుణ్డో భవ్యతుణ్డో ఽసౌ తస్మిన్ కల్పలతాలయే । సమశ్ శాన్తమనా మాన్యస్ స్వసమాధానవాన్ అభూత్
ఆ భవ్యతుండైన భుసుండుడు, ఆ కల్పలతా నివాసంలో, ప్రశాంతమనస్సుతో, అందరి గౌరవాన్ని పొందుతూ, తన ధ్యానంలో స్థిరంగా ఉన్నాడు.
జీవత్య్ అద్యాపి మతిమాంస్ తస్మిన్న్ ఏవ లతాదలే । తత్రైవ సంస్థితో మేరోస్ తథైవ కనకద్రుమే
ఆ జ్ఞాని ఇప్పటికీ అదే లతా దళంపై, అదే మెరుపర్వతపు బంగారు చెట్టు వద్ద, అక్కడే జీవిస్తున్నాడు.
యాతే కృతయుగస్యాదౌ పురా వర్షశతద్వయే । సఙ్గతో ఽహం భుసుణ్డేన మేరౌ శృఙ్గద్రుమే ఽభవమ్
కృతయుగం ప్రారంభమైనప్పుడు, రెండు వందల సంవత్సరాలు గడిచిన తర్వాత, నేను మెరుపర్వతం మీద ఉన్న ఆ చెట్టు వద్ద భుసుండుడిని కలిశాను.
అద్య రామ కృతే క్షీణే త్రేతా సమ్పరివర్తతే । మధ్యే త్రేతాయుగస్యాస్య జాతస్ త్వం రిపుసూదన
ఇప్పుడు, రామా, కృతయుగం ముగిసి, త్రేతాయుగం ప్రారంభమైంది. ఈ త్రేతాయుగం మధ్యలో నీవు జన్మించావు, శత్రువులను సంహరించేవాడా.
పునర్ అద్యాష్టమం వర్షం తత్రైవోపరి భూభృతః । మిలితో ఽభూద్ భుసుణ్డో ఽసౌ తథైవాజరరూపవాన్
మళ్లీ ఇప్పుడు, ఎనిమిదవ సంవత్సరంలో, అదే పర్వత శిఖరంపై, భుసుండుడు తన వయస్సు మారని రూపంతో నన్ను కలిసాడు.
ఇతీదం కథితం చిత్రం భుసుణ్డోదన్తమ్ ఉత్తమమ్ । శ్రుత్వా విచార్య చైవాన్తర్ యద్ యుక్తం తత్ సమాచర
ఇలా ఈ అద్భుతమైన, ఉత్తమమైన భుసుండుడి కథను చెప్పాను. దీన్ని వినిపించి, లోపల ఆలోచించి, ఏది సరైనదో అదే చేయాలి.
ఇతి సుమునిభుసుణ్డసఙ్కథాం యో విమలమతిః ప్రవిచారయిష్యతీహ । భవభయబహలాం కుసంసృతిం స ప్రసభమ్ అసత్సరితం తరిష్యతీతి
ఎవరైనా శుద్ధమైన మనస్సుతో ఈ మహర్షి భుసుండుడి సంభాషణను ఇక్కడ ఆలోచిస్తే, వారు భయంకరమైన, దుర్గమమైన, అసత్యమైన సంసారసముద్రాన్ని బలవంతంగా దాటి పోతారు.