ఏతే బ్రహ్మన్ మహాదోషాస్ సంసారవ్యాధిహేతవః । మనాగ్ అపి న లుమ్పన్తి చిత్తమ్ ఏకసమాహితమ్
ఓ బ్రహ్మన్, ఈ మహా దోషాలు, సంసార వ్యాధికి కారణమైనవే అయినా, ఏకాగ్రంగా ఉన్న మనసును కొంచెం కూడా తాకవు.
ఆధివ్యాధిసముత్థాని వలితాని మహాభ్రమైః । న విలుమ్పన్తి దుఃఖాని చిత్తమ్ ఏకసమాహితమ్
బాధలు, వ్యాధుల వల్ల కలిగే కష్టాలు, గొప్ప మాయలో ముడిపడి ఉన్నా, ఏకాగ్ర మనసును అవి కలవరపర్చలేవు.
న దాదతి న చాదత్తే న జహాతి న యాచతే । కుర్వద్ ఏవ చ కార్యాణి చిత్తమ్ ఏకసమాహితమ్
ఇది ఇవ్వదు, తీసుకోదు, వదలదు, అడగదు కూడా. పనులు చేస్తూనే ఉన్నా, మనస్సు పూర్తిగా ఏకాగ్రంగా ఉంటుంది.
నాస్తమ్ ఏతి న చోదేతి నసంస్మృతి నవిస్మృతి । న సుప్తం న చ జాగ్రత్స్థం చిత్తమ్ ఏకసమాహితమ్
ఇది అస్తమించదు, ఉదయించదు, గుర్తు పెట్టుకోదు, మరచిపోదు. ఇది నిద్రలోనూ ఉండదు, మేల్కొనినదిగా కూడా ఉండదు. మనస్సు పూర్తిగా ఏకాగ్రంగా ఉంటుంది.
అన్ధీకృతహృదాకాశాః కామక్రోధవికారజాః । చిన్తా న పరిహింసన్తి చిత్తమ్ ఏకసమాహితమ్
కోరిక, కోపం వంటివాటితో కలిగే ఆందోళనలు హృదయాన్ని చీకటి చేస్తాయి. అలాంటి ఆలోచనలు పూర్తిగా ఏకాగ్రమైన మనస్సును బాధించవు.
యే దురర్థా దురారమ్భా దుర్గుణా దురుదాహృతాః । దుష్క్రమాస్ తే న కృన్తన్తి చిత్తమ్ ఏకసమాహితమ్
చెడుగా ఉన్న, మొదలుపెట్టడానికి కష్టమైన, చెడు లక్షణాలున్న, చేయడం కష్టమైన సంకల్పాలు కూడా పూర్తిగా ఏకాగ్రమైన మనస్సును దెబ్బతీయలేవు.
శుభాని విపులార్థాని మహాన్తి గుణవన్తి చ । సర్వాణ్య్ ఏవానుధావన్తి చిత్తమ్ ఏకసమాహితమ్
మనస్సు ఒక్కటిగా, ఏకాగ్రంగా ఉన్నప్పుడు, శుభకరమైనవి, సమృద్ధిగా ఉండే మంచి ఫలితాలు, గొప్పదైనవి, గుణాలతో నిండినవి—all ఇవన్నీ సహజంగా మన వెంట వస్తాయి.
యద్ ఉదర్కహితం సత్యమ్ అనపాయి గతభ్రమమ్ । దురీహితదశాముక్తం తత్పరం కారయేన్ మనః
ఏది చివరికి నిజంగా మేలు చేసేదో, ఎప్పుడూ నిలకడగా ఉండేదో, తప్పుల్లేని దోషరహితమైనదో, చెడు ప్రభావం లేనిదో—మనస్సు ఆ పరమ స్థితిలో నిలబడాలి.
యద్ అదృష్టమ్ అశుద్ధేన చిరవైధుర్యకారిణా । మునే కామపిశాచేన తత్పరం కారయేన్ మనః
ఏది అపవిత్రమైనవారు చూడలేరో, ఎన్నోకాలాలుగా కోరిక అనే పిశాచం చేత కలుషితమైనవారు గ్రహించలేరో—ఓ మునీంద్రా, మనస్సు ఆ పరమ స్థితిలో స్థిరపడాలి.
ఆదౌ మధ్యే తథాన్తే చ చిరాయ పరి చోదితమ్ । యచ్ చారు మధురం పథ్యం తత్పరం కారయేన్ మనః
ఏది ప్రారంభంలో, మధ్యలో, చివర్లో ఎప్పటికీ ప్రశంసించబడిందో, అందంగా, మధురంగా, ఆరోగ్యకరంగా ఉండేదో—మనస్సు ఆ పరమ స్థితిలో నిలబడాలి.
యద్ అనర్థదశాహీనం నిర్ణీతం సద్భిర్ ఆదితః । గుణానుబన్ధి లోక్యం చ తత్పరం కారయేన్ మనః
ప్రారంభంలోనే జ్ఞానులు దురదృష్టం లేని, మంచితనంతో కూడిన, అనుభవించదగ్గదిగా నిర్ణయించిన దానిపైన మనసు నిలిపించాలి.
పేశలం మధురం హృద్యం స్వాదు శీతమ్ అపక్షయమ్ । సుతీక్ష్ణమ్ అతినిర్ణీతం తత్పరం కారయేన్ మనః
మనసు అందమైనది, మధురమైనది, హృదయానికి హాయిగా ఉండేది, రుచికరమైనది, చల్లదనం కలిగినది, నశించనిది, అత్యంత సున్నితమైనదైన దానిపైన నిలిపించాలి.
యద్ బుద్ధేః పరమ్ ఆలోక్యమ్ ఆద్యం యద్ అమృతం పరమ్ । యద్ అనుత్తమసౌభాగ్యం తత్పరం కారయేన్ మనః
బుద్ధికి అత్యున్నతమైనది, ఆద్యమైనది, పరమమైన అమృతం, అత్యుత్తమమైన శుభఫలాన్ని కలిగించేది — అలాంటి దానిపైన మనసు నిలిపించాలి.
సామరే సహగన్ధర్వే సవిద్యాధరకిన్నరే । ససురస్త్రీగణే స్వర్గే న కిఞ్చిత్ సుస్థిరం శుభమ్
దేవతల్లో, గంధర్వుల్లో, విద్యాధరుల్లో, కిన్నరుల్లో, దేవస్త్రీల సమూహాల్లో, స్వర్గంలో కూడా ఏదీ స్థిరంగా, శుభంగా ఉండదు.
సనరే సనరాధీశే సపర్వతపురవ్రజే । సామ్బుధౌ భూతలే తాత న కిఞ్చిచ్ ఛోభనం స్థిరమ్
మనుష్యుల్లోనైనా, రాజుల్లోనైనా, కొండపైన ఉన్న పట్టణాల్లోనైనా, సముద్రంలోనైనా, భూమిమీదైనా, ప్రియమైనవాడా, అందమైనదేదీ స్థిరంగా ఉండదు.
సనాగే సాసురవ్యూహే సాసురస్త్రీజనే తథా । సమస్త ఏవ పాతాలే న కిఞ్చిచ్ ఛోభనం స్థిరమ్
పాముల్లోనైనా, రాక్షస సైన్యాల్లోనైనా, రాక్షస స్త్రీలలోనైనా, పాతాళంలో ఎక్కడైనా, అందమైనదేదీ స్థిరంగా ఉండదు.
సస్వర్గే సధరాభోగే సపాతాలే సదిక్తటే । జగత్య్ అస్మింస్ తు సర్వస్మిన్ న కిఞ్చిచ్ ఛోభనం స్థిరమ్
స్వర్గంలోనైనా, భూమిమీదైనా, పాతాళంలోనైనా, తీరప్రాంతాల్లోనైనా, ఈ ప్రపంచంలో ఎక్కడైనా, అందమైనదేదీ స్థిరంగా ఉండదు.
సముఖే సకరే సాంసే సపాదే సోరుమణ్డలే । సరక్తమాంసే దేహే ఽస్మిన్ న కిఞ్చిచ్ ఛోభనం స్థిరమ్
ముఖంలోనైనా, చేతుల్లోనైనా, తొడల్లోనైనా, కాళ్లలోనైనా, కండరాల గుండ్రంగా ఉన్న చోట్లైనా, ఈ రక్తమాంసంతో కూడిన శరీరంలోనూ, అందమైనదేదీ స్థిరంగా ఉండదు.
ఆధివ్యాధివిలోలాసు దుఃఖౌఘవలితాసు చ । క్రియాసు నిత్యతుచ్ఛాసు న కిఞ్చిచ్ ఛోభనం స్థిరమ్
బాధలు, వ్యాధులతో కలవరపడే పనుల్లో, దుఃఖాల తరంగాలతో నిండిన, ఎప్పుడూ ఖాళీగా ఉండే వాటిలో ఏమాత్రం శాశ్వతమైన అందం లేదు.
తరలీకృతచిత్తాసు హృదయామర్దనీషు చ । చిన్తాసు జీవకారాసు న కిఞ్చిత్ సుస్థిరం శుభమ్
చంచలమైన మనస్సుల్లో, హృదయాన్ని బాధించే ఆలోచనల్లో, జీవితం మొత్తం ఆందోళనలతో నడిచే వాటిలో ఏది కూడా నిలకడగా, మేలుగా ఉండదు.
హృత్క్షీరోదకసస్పన్దమన్దరేషు చలేష్వ్ అతి । స్వసఙ్కల్పవికల్పేషు న కిఞ్చిత్ సుస్థిరం శుభమ్
హృదయంలో అంతరసారం కదలికలు బలహీనంగా, చంచలంగా ఉండగా, మన స్వంత ఊహలు మారుతూ ఉండగా, వాటిలో ఏదీ శాశ్వతంగా మేలు చేయదు.
అనారతాగమాపాయపరాస్వ్ అశిశిరాస్వ్ అతి । చిత్రాచారాసు చేష్టాసు న కిఞ్చిత్ సుస్థిరం శుభమ్
ఎప్పటికప్పుడు వస్తూ పోతూ ఉండే, చల్లగా, నిర్లక్ష్యంగా, వింతగా ప్రవర్తించే పనుల్లో ఏదీ నిలకడగా, మేలు చేయదు.
న వరమ్ ఏకమహీతలరాజతా న చ వరం వివిధామరరూపతా । న చ వరం ధరణీతలనాగతా స్థితిమ్ ఉపైతి హి యత్ర సతాం మనః
ఒక రాజ్యాన్ని పాలించడమో, ఎన్నో దేవతల రూపాలను పొందడమో, ఈ భూమిపై దొరికే ఏదైనా సంపదయినానూ, జ్ఞానులు తమ మనస్సుకు నిలకడ దొరకదు.
న వరమ్ ఆకులశాస్త్రవిచారణం న చ వరం వరకావ్యవివేచనమ్ । న వరమ్ అగ్ర్యకథాక్రమచర్వణం స్థితిమ్ ఉపైతి హి యత్ర సతాం మనః
వివిధ శాస్త్రాలను విచారించడమో, గొప్ప కవితలను పరిశీలించడమో, ఉత్తమమైన కథలను ఆస్వాదించడమో, వీటిలో ఏదీ జ్ఞానుల మనస్సుకు నిలకడను ఇవ్వదు.
న వరమ్ ఆధిమయం చిరజీవితం న చ వరం మరణం దృఢమూఢతా । న చ వరం నరకో న చ విష్టపం స్థితిమ్ ఉపైతి హి యత్ర సతాం మనః
బాధలతో నిండిన దీర్ఘాయుష్యమో, అజ్ఞానంలో మరణమో, నరకమో, స్వర్గమో, వీటిలో ఏదీ జ్ఞానుల మనస్సుకు నిలకడను కలిగించదు.
ఇతి వివిధజగత్క్రమాస్ సమస్తాశ్ చలమతిమూఢతయా నరస్య రూఢాః । చలతరకలనాహితే పదార్థే కథమ్ ఉపయాన్తి చిరం స్థితిం మహాన్తః
ఇలా, ఈ లోకంలో ఉన్న అన్ని మార్గాలు మనస్సు అజ్ఞానంతో ఏర్పడినవే. అలాంటి చంచలమైన విషయాల్లో మహాత్ములు ఎప్పటికీ నిలకడను ఎలా పొందగలరు?
ఏకైవ కేవలం దృష్టిర్ అనపాయా గతభ్రమా । విద్యతే సర్వవిచ్ఛ్రేష్ఠ సర్వశ్రేష్ఠా సమున్నతా
ఒక్కటే శుద్ధమైన దృష్టి ఉంది — అది ఎప్పటికీ తప్పు పడదు, ఎప్పుడూ నిలిచిపోదు. అన్ని జ్ఞానాలలో అది అతి శ్రేష్ఠమైనది, అత్యున్నతమైనది.
ఆత్మచిన్తా సమస్తానాం దుఃఖానామ్ అన్తకారిణీ । చిరసమ్భృతసన్తప్తసంసారశ్రమహారిణీ । నిష్కలఙ్కమనోమార్గవిపులాఙ్గనచారిణీ
ఆత్మను మనస్సులో ఆలోచించడం వల్ల అన్ని బాధలు అంతమవుతాయి; ఎన్నో కాలంగా కూడిన సంసారపు కష్టాలను, లోపలి తాపాన్ని అది తొలగిస్తుంది. అది మలినం లేని, విశాలమైన మనస్సు మార్గంలో స్వేచ్ఛగా సంచరిస్తుంది.
తయా సమస్తదుఃఖానాం సత్తానర్థవిలాసినామ్ । జ్యోత్స్నయేవాన్ధకారాణామ్ అలమ్ అన్తః ప్రజాయతే
ఈ ఆత్మచింతన వల్ల బాధపడే అన్ని జీవులకు లోపల వెలుగు పుడుతుంది — అది చంద్రకాంతి చీకటిని తొలగించినట్టు.
సా స్వాత్మచిన్తా భగవన్ సర్వసఙ్కల్పవర్జితా । యుష్మదాదిషు సుప్రాపా దుష్ప్రాపైవాస్మదాదిషు
భగవన్, ఆ ఆత్మచింతనలో ఏ కల్పన కూడా ఉండదు. మీలాంటి వారికి అది సులభంగా లభిస్తుంది, కానీ మాకు లాంటి వారికి మాత్రం అది చాలా కష్టంగా దొరుకుతుంది.