వాల్మీకినామ్నా జీవేన తేనైవాన్యేన చాక్షతమ్ । ఏతత్ తద్ ద్వాదశం వారం క్రియతే విస్మృతిం గతమ్
వాల్మీకి అనే జీవుడు, అలాగే వేరొకరు కూడా అదే పేరుతో, ఈ గ్రంథాన్ని పన్నెండవ సారి మరిచిపోయిన తర్వాత మళ్లీ సృష్టించారు.
ద్వితీయమ్ ఏతస్య సమం భారతం నామ నామతః । స్మరామి ప్రాక్తనవ్యాసకృతం జగతి విస్మృతమ్
ఇవి రెండవది భరతం అని పేరు. ఇది పూర్వ వైయాసుడు రచించినదిగా నాకు గుర్తుంది, కానీ లోకంలో అది మరచిపోయారు.
వ్యాసాభిధేన జీవేన తథైవాన్యేన చాక్షతమ్ । ఏతత్ తు సప్తమం వారం క్రియతే విస్మృతిం గతమ్
వ్యాసుడనే జీవి, అలాగే ఇంకొకరిని కూడా మరిచిపోయినట్టు, ఇదే ఏడవసారి మళ్లీ జరుగుతోంది.
ఆఖ్యానకాని శాస్త్రాణి వివృతాని యుగం ప్రతి । విచిత్రసన్నివేశాని సంస్మరామి మునీశ్వర
ఓ మునీశ్వరా, ప్రతి యుగంలో చెప్పబడిన కథలు, శాస్త్రాలు, ఎన్నో విచిత్రంగా ఏర్పడిన వాటిని నేను గుర్తు చేసుకుంటున్నాను.
పునస్ తాన్య్ ఏవ తాన్య్ ఏవ తథాన్యాని యుగే యుగే । సాధో పదార్థజాలాని ప్రపశ్యామి స్మరామి చ
ప్రతి యుగంలో మళ్లీ మళ్లీ అవే విషయాలు, అలాగే మరికొన్నింటిని కూడా, ఓ సద్గుణసంపన్నుడా, నేను చూస్తూ, గుర్తు చేసుకుంటూ ఉంటాను.
రాక్షసక్షతయే విష్ణోర్ మహీమ్ అవతరిష్యతః । అధునైకాదశం జన్మ రామనామ్నో భవిష్యతి
రాక్షసుని నాశనం కోసం విష్ణువు భూమిపై అవతరించబోతున్నాడు. ఇప్పుడు రామ అనే పేరుతో పదకొండవ జన్మ త్వరలో సంభవించబోతుంది.
వసుదేవగృహే విష్ణోర్ భువో భారనివృత్తయే । అధునా షోడశం జన్మ భవిష్యతి మునీశ్వర
మునులలో శ్రేష్ఠుడా, భూమిపై భారం తీయడానికి ఇప్పుడు వాసుదేవుని ఇంట్లో విష్ణువు పదహారవ సారి జన్మించబోతున్నాడు.
నారసింహేన వపుషా హిరణ్యకశిపుం హరిః । జఘాన వారత్రితయం మృగేన్ద్ర ఇవ వారణమ్
నరసింహ రూపంలో హరి, సింహం ఏనుగును పడగొట్టినట్లు, హిరణ్యకశిపుని మూడు సార్లు సంహరించాడు.
జగత్త్రయీభ్రాన్తిర్ ఇయం న కదాచిన్ న విద్యతే । విద్యతే న కదాచిచ్ చ జలబుద్బుదవత్ స్థితా
ఈ మూడు లోకాల గురించి ఉన్న మాయ ఎప్పుడూ నిజంగా ఉండదు, అలాగే ఎప్పుడూ ఉండదనికూడా చెప్పలేం; అది నీటిబుడబుల్లా తటస్థంగా ఉంటుంది.
దృశ్యభ్రాన్తిర్ అనిష్ఠేయమ్ అన్తస్స్థా సంవిదాత్మని । జాయతే లీయతే చాశు లోలా వీచిర్ ఇవామ్భసి
కనిపించే ఈ మాయ, ఆశించదగినది కాదు, అది మన అంతరాత్మలో పుట్టి, త్వరగా కలిసిపోతుంది; నీటిపై అలలా తేలిపోతూ ఉంటుంది.
సమైకసన్నివేశాని బహూని విషమాణి చ । తథార్ధసమరూపాణి త్రిజగన్తి స్మరామ్య్ అహమ్
నేను ఎన్నో లోకాలను గుర్తు చేసుకుంటున్నాను. వాటిలో కొన్ని ఒకే విధంగా ఉన్నాయి, కొన్ని భిన్నంగా ఉన్నాయి, మరికొన్ని కొంతవరకు మాత్రమే ఒకేలా కనిపిస్తున్నాయి.
తాన్య్ ఏవ తాదృక్కర్మాణి తథాన్యాచరణాని చ । తత్కర్మాణి తథాన్యాని భూతానీహ స్మరామ్య్ అహమ్
అక్కడ జరిగిన అలాంటి పనులను, అలాగే ఇతర కార్యాలను కూడా నేను గుర్తు చేసుకుంటున్నాను. ఇక్కడ కూడా ఆ పనులు, ఇతర జీవులను గుర్తు చేసుకుంటున్నాను.
ప్రతిమన్వన్తరం బ్రహ్మన్ విపర్యస్తే జగత్క్రమే । సన్నివేశే ఽన్యథా జాతే ప్రయాతే సంస్తుతే జనే
ఓ బ్రహ్మన్, ప్రతి మన్వంతర మార్పులో, ఈ లోకవ్యవస్థ తలకిందులయ్యే సమయంలో, కొత్తగా ఏర్పడిన సముదాయంలో, ప్రజలు వచ్చిపోతూ ఉంటారు.
మమాన్యాని చ మిత్రాణి తే ఽన్య ఏవ చ బన్ధవః । అన్య ఏవ నవా భృత్యా అన్య ఏవ సమాశ్రయాః
నాకు కొత్త స్నేహితులు ఉంటారు, నీకు వేరే బంధువులు ఉంటారు. కొత్త సేవకులు ఉంటారు, మరికొందరు ఆశ్రయం ఇస్తారు.
కదాచిద్ అహమ్ ఏకాన్తే విన్ధ్యమూలలతాశ్రయః । కదాచిన్ మేరుశృఙ్గాగ్రకల్పవృక్షలతాశ్రయః
కొన్నిసార్లు నేను వింధ్య పర్వతాల అడివిలో ఒంటరిగా నివసిస్తాను. మరికొన్నిసార్లు మేరు పర్వత శిఖరంపై ఉన్న కల్పవృక్ష లతల దగ్గర ఆశ్రయం పొందుతాను.
కదాచిత్ సహ్యనిలయః కదాచిద్ దర్దురాలయః । కదాచిద్ ధిమవద్వాసీ కదాచిన్ మలయాశ్రయః
కొన్నిసార్లు సహ్య పర్వతాల్లో, మరికొన్నిసార్లు దర్దుర పర్వతాల్లో ఉంటాను. ఇంకొన్ని సార్లు హిమవంతంలో, మరికొన్ని సార్లు మలయ పర్వతాల్లో నివసిస్తాను.
కదాచిత్ ప్రాక్తనేనైవ సన్నివేశేన భూధరమ్ । వనం వృక్షం చ శాఖాం చ ప్రాప్య నీడం కరోమ్య్ అహమ్
కొన్నిసార్లు పూర్వ ఏర్పాటుతో నేను కొండమీద, అడవిలో, చెట్టుపై లేదా కొమ్మపై నా గూడు కట్టుకుంటాను.
అద్యానన్తేషు యాతేషు యుగేషు మునినాయక । ప్రాక్తనేనైవ జాతో ఽయం సన్నివేశేన పాదపః
మహర్షులలో శ్రేష్ఠుడా, ఇప్పటివరకు గడిచిన యుగాల్లో కూడా ఈ చెట్టు పూర్వ ఏర్పాటుతోనే పుట్టింది.
తాతే జీవతి యైవాభూచ్ ఛోభాస్య సుతరోస్ తయా । కృతప్రాక్సన్నివేశో ఽయమ్ అహం స్థితిమ్ ఉపాగతః
నాన్నగారు బతికుండగా ఆయన నుంచి గొప్ప తేజస్సు వెలుగుతుండేది. అప్పుడే నేను ముందే స్థిరంగా ఉండి, ఇప్పుడు ఈ స్థితికి వచ్చాను.
నేహాభూద్ ఉత్తరా పూర్వం కకుమ్ నాయం చ భూధరః । దిగ్ ఉత్తరాభూద్ అన్యైవ పూర్వం మేరుమహీధరా
ఇక్కడ ముందు ఉత్తర దిక్కు గానీ, తూర్పు దిక్కు గానీ ఉండేవి కావు. ఇది కొండ కూడా కాదు. అప్పట్లో ఉత్తరం, తూర్పు దిక్కులు కూడా వేరేలా ఉండేవి, మేరు పర్వతం కూడా వేరేలా ఉండేది.
ఏకైకదేహసంస్థాననీతబ్రహ్మనిశాగమః । ధ్యానాన్తే ఖస్థ ఏవైతత్ సర్గమ్ ఆలోక్య వేద్మ్య్ అహమ్
ప్రతి శరీరం స్థితి వల్ల బ్రహ్మనిశా వచ్చేది. ధ్యానం ముగిసిన తర్వాత, నేను ఆకాశంలో ఉండి ఈ సృష్టిని చూస్తూ, తెలుసుకుంటున్నాను.
అర్కాదేర్ ఋక్షసఞ్చారాన్ మేర్వాదేస్ స్థానకాద్ దిశామ్ । సంస్థానమ్ అన్యథా తస్మిన్ స్థితే యాన్తి దిశో ఽన్యథా
సూర్యుడు, నక్షత్రాలు తిరుగుతూ, మేరు మొదలైన వాటి స్థానం మారుతుంటే, దిక్కుల ఏర్పాటూ మారిపోతుంది. అవి అలాగే నిలిచిపోతే, దిక్కులు కూడా వేరేలా మారిపోతాయి.
న సన్ నాసజ్ జగన్ మన్యే భ్రమో ఽయం కేవలం ధియః । ఆత్మస్పన్దచమత్కారవిభవో ఽయం విజృమ్భతే
ఈ లోకాన్ని నేను ఉన్నదిగా లేదా లేనిదిగా భావించను. ఇది మనసులో కలిగే ఒక భ్రమ మాత్రమే. ఇది ఆత్మ యొక్క చలనం వల్ల కలిగే ఆశ్చర్యకరమైన ప్రదర్శనగా వెలువడుతోంది.
పుత్రః పితృత్వమ్ ఆయాతో మిత్రాణి త్వ్ అరితాం తథా । స్త్రీత్వం చ శతశో యాతాన్ పుంసశ్ చైవ స్మరామ్య్ అహమ్
నేను కొన్నిసార్లు కుమారుడిగా ఉండి తండ్రి స్థితికి చేరినాను, స్నేహితులు శత్రువులుగా మారిన సందర్భాలు గుర్తున్నాయి. అలాగే వందలసార్లు స్త్రీగా, పురుషుడిగా కూడా నేను జీవించాను అని నాకు గుర్తుంది.
కలౌ కృతయుగాచారాన్ కృతే కలియుగస్థితీః । త్రేతాయాం ద్వాపరే చైవ సంస్మరామి మునీశ్వర
ఓ మునీశ్వరా! కలియుగంలో కృతయుగపు ఆచారాలు, కృతయుగంలో కలియుగపు పరిస్థితులు, అలాగే త్రేతాయుగంలో ద్వాపరయుగపు విషయాలు నాకు గుర్తొస్తున్నాయి.
అదృష్టవేదవేదార్థాన్ స్వసఙ్కేతవిహారిణః । సర్గాన్ నిరర్గలాచారాన్ క్వచిత్ కాంశ్చిత్ స్మరామ్య్ అహమ్
వేదాలు, వాటి అర్థాలు తెలియని, తమకు తాము సంకేతాలతో తిరిగే, ఎలాంటి నియమాలు లేని కొన్ని సృష్టులను నేను కొన్ని సందర్భాల్లో గుర్తు చేసుకుంటాను.
ధ్యాతరి బ్రహ్మణి బ్రహ్మన్ ససురాసురమానుషమ్ । చతుర్యుగసహస్రే ద్వే జగచ్ ఛూన్యం స్మరామ్య్ అహమ్
ఓ బ్రహ్మన్, మనస్సు బ్రహ్మను ధ్యానించేటప్పుడు, దేవతలు, అసురులు, మనుష్యులు ఉన్న ఈ లోకం రెండు వేల చతుర్యుగాలు ఖాళీగా ఉన్నదని నాకు గుర్తు.
విచిత్రసంస్థానవిశేషదేశాన్ విచిత్రకార్యాకులభూతకోశాన్ । విచిత్రవిన్యాసవిలాసవేషాన్ స్మరామ్య్ అహం బ్రహ్మదినేష్వ్ అశేషాన్
ప్రతి బ్రహ్మదినంలో, ఎన్నో వింత రూపాలు, ప్రత్యేక ప్రాంతాలు, విభిన్న కార్యాలలో నిమగ్నమైన భూతకోశాలు, అనేక విధాలుగా అలంకరించిన విన్యాసాలు, ఆటపాటలతో కూడిన రూపాలు అన్నింటినీ నేను గుర్తు చేసుకుంటాను.
అథాసౌ వాయసశ్రేష్ఠో జిజ్ఞాసార్థమ్ ఇదం మయా । భూయః పృష్టో మహాబాహో కల్పవృక్షలతాగ్రఖే
అప్పుడు, మహాబాహువుతో, ఆ గొప్ప కాకిని, కల్పవృక్షశాఖపై కూర్చున్నప్పుడు, తెలుసుకోవాలనే ఉద్దేశంతో నేను మళ్లీ అడిగాను.
చరతాం జగతః కోశే వ్యవహారవతామ్ అపి । కథం విహగరాజేన్ద్ర దేహం మృత్యుర్ న బాధతే
విహగరాజా, ఈ లోకంలో జీవులు సంచరిస్తూ, సాధారణ పనులు చేస్తూ ఉన్నా, మరణం వారి శరీరాన్ని ఎలా బాధించదు?