భయాద్ అన్తర్హితాశేషవైమానికనభశ్చరామ్ । ద్యాం నిరృక్షనిశేశార్కాం సంస్మరామి తమోమయీమ్
భయంతో ఆకాశంలో ఉన్న అందరు దేవతలు, గంధర్వులు కనబడకుండా పోయినప్పుడు, సూర్యుడు కూడా కనిపించని, చీకటితో నిండిన ఆకాశాన్ని నేను గుర్తు చేసుకుంటున్నాను.
అనగస్త్యామ్ అగస్త్యాశామ్ ఏకపర్వతతాం గతాం । మత్తే విన్ధ్యమహాశైలే సంస్మరామి జగత్కుటీమ్
దక్షిణ దిశలో ఒకే ఒక పర్వతం మిగిలి, మత్తులో ఉన్న వింధ్యపర్వతం ఉన్నప్పుడు, ఈ లోకాన్ని నేను గుర్తు చేసుకుంటున్నాను.
ఏతాంశ్ చాన్యాంశ్ చ వృత్తాన్తాన్ సంస్మరామి బహూన్ అపి । కిం తేన బహునోక్తేన సారం సఙ్క్షేపతశ్ శృణు
ఈ కథలు, ఇంకా అనేక సంగతులు నాకు గుర్తున్నాయి. అయితే, ఇంత చెప్పడం వల్ల ప్రయోజనం ఏముంది? అసలు విషయాన్ని సంక్షిప్తంగా విను.
అసఙ్ఖ్యాతాన్ మనూన్ బ్రహ్మన్ స్మరామి శతశో గతాన్ । సర్గాన్ ఆరమ్భబహులాంశ్ చతుర్యుగశతాని చ
ఓ బ్రహ్మన్, వందలాది గతించిన అనేక మను వంశాలను, ఆరంభాలతో నిండిన అనేక సృష్టులను, నాలుగు యుగాల వందల చక్రాలను నేను గుర్తు చేసుకోగలను.
ఏకదేవమయం శుద్ధం పురుషాసురవర్జితమ్ । అలోకత్రితయం చైకస్వర్గం సర్గం స్మరామ్య్ అహమ్
ఒకప్పుడు కేవలం ఒక దేవుడితో, పవిత్రంగా, అక్కడ మనుషులు లేక, రాక్షసులు లేక, మూడు లోకాలు లేక, ఒకే ఒక స్వర్గం మాత్రమే ఉన్న సృష్టిని నేను గుర్తు చేసుకుంటున్నాను.
సురాపబ్రాహ్మణం మత్తం నిషిద్ధసురశూద్రకమ్ । బహునాథసతీకం చ కఞ్చిత్ సర్గం స్మరామ్య్ అహమ్
ఒక సృష్టిలో బ్రాహ్మణులు మద్యం తాగి మత్తులో ఉండేవారు, నిషిద్ధ దేవతలు, శూద్రులు ఉండేవారు, అనేక భర్తలు, భార్యలు ఉండే ఆ సృష్టిని కూడా నేను గుర్తు చేసుకుంటున్నాను.
వృక్షనీరన్ధ్రభూలోకమ్ అకల్పితమహార్ణవమ్ । స్వర్గసఞ్జాతపురుషం కఞ్చిత్ సర్గం స్మరామ్య్ అహమ్
ఒక సృష్టిని నేను గుర్తు చేసుకుంటున్నాను. ఆ లోకంలో భూమి చెట్టు గుండ్రంగా ఖాళీగా ఉండేది, ఎక్కడా పెద్ద సముద్రాలు లేవు, ప్రజలు స్వర్గంలోనే పుట్టేవారు.
అపర్వతమ్ అభూమిం చ వ్యోమస్థామరమానవమ్ । అచన్ద్రార్కప్రకాశాఢ్యం కఞ్చిత్ సర్గం స్మరామ్య్ అహమ్
మరొక సృష్టిని నేను గుర్తు చేసుకుంటున్నాను. అక్కడ పర్వతాలు లేవు, భూమి లేదు, దేవతలు మానవులు ఆకాశంలోనే నివసించేవారు. అక్కడ వెలుగు చంద్రుడి, సూర్యుడి వల్ల కాదు, స్వయంగా ప్రకాశించేది.
అనిన్ద్రమ్ అమహీపాలమ్ అమధ్యస్థాధమోత్తమమ్ । సమసర్వకకుబ్భూతం కఞ్చిత్ సర్గం స్మరామ్య్ అహమ్
ఇంకొక సృష్టిని నేను గుర్తు చేసుకుంటున్నాను. అక్కడ ఇంద్రుడు లేడు, రాజులు లేరు, మధ్య, తక్కువ, ఎక్కువ అనే తేడా లేదు. అన్ని దిశలు సమానంగా ఉండేవి, అన్నీ ఒకేలా ఉండేవి.
సర్గప్రారమ్భకలనావిభాగే భువనత్రయే । దేవాసురవినిర్మాణం ద్వీపాబ్ధివలయోదయః
సృష్టి ప్రారంభంలో, మూడు లోకాలు విడిపోయినప్పుడు, దేవతలు, అసురులు ఏర్పడారు. ద్వీపాలు, సముద్రాలు కూడా అప్పుడే ఉద్భవించాయి.
కులపర్వతసంస్థానం జమ్బుద్వీపే పృథక్స్థితిమ్ । వర్ణధర్మధియం సృష్టివిభాగం మణ్డలావలేః
జంబూద్వీపంలో పర్వతశ్రేణుల ఏర్పాటూ, దీవి వేర్వేరు ప్రాంతాలుగా ఉండడమూ, వర్ణాలూ వాటి విధులూ విడివిడిగా ఏర్పడడమూ, ప్రపంచంలోని ప్రాంతాల సృష్టి ఇలా అన్నీ జరిగిన విధానాన్ని చెప్పాడు.
ఋక్షచక్రకసంస్థానం ధ్రువనిర్మాణమ్ ఏవ చ । జన్మేన్దుభాస్కరాదీనామ్ ఇన్ద్రోపేన్ద్రవ్యవస్థితిః
నక్షత్ర మండలాల ఏర్పాటూ, ధ్రువనక్షత్ర నిర్మాణమూ, చంద్రుడు సూర్యుడు మొదలైనవారి జన్మలూ, ఇంద్రుడు ఉపేంద్రుడు తమ తమ స్థానాల్లో ఉండడమూ ఇలా అన్నీ వివరించాడు.
హిరణ్యాక్షాపహరణం వరాహోద్ధరణం క్షితేః । కల్పనం పార్థివానాం చ వేదానయనమ్ ఏవ చ
హిరణ్యాక్షుడు భూమిని అపహరించడమూ, వరాహరూపంలో భూమిని పైకి తీయడమూ, భూలోకవాసుల సృష్టి, వేదాలను వెలికి తీయడమూ ఇలా అన్నింటినీ వివరించాడు.
మన్దరోద్ధూననం చాబ్ధేర్ అమృతార్థే చ మన్థనమ్ । అజాతపక్షో గరుడస్ సాగరాణాం చ సమ్భవః
అమృతాన్ని పొందేందుకు మందరపర్వతంతో సముద్రాన్ని మథించడమూ, రెక్కలు ఇంకా పెరగని చిన్న గరుత్మంతుడు, సముద్రాల ఉద్భవం ఇలా అన్నీ వివరించబడ్డాయి.
ఇత్యాదికా యాస్ స్మృతయస్ స్వల్పాతీతమనుక్రమాః । బాలైర్ అపి హి తాస్ తాత స్మర్యన్తే తాసు కిం గ్రహః
ఇలాంటి కథలు, తక్కువ క్రమంలో ఉండి, చిన్నపిల్లలకైనా సులభంగా గుర్తొచ్చేలా ఉంటాయి. వాటిని పట్టుకోవడంలో ఏమి ప్రయోజనం లేదు, నా బిడ్డా?
గరుడవాహనమ్ అగరుడవాహనం సితవివాహనమ్ అసితవివాహనమ్ । సువృషవాహనమ్ అసువృషవాహనం కలితవాన్ అహమ్ అకలితజీవితః
గరుడుడు వాహనమై ఉండటం, గరుడుడు వాహనంగా కాకపోవడం; తెలుపు భార్యగా ఉండటం, నలుపు భార్యగా ఉండటం; శుభమైన ఎద్దు వాహనంగా ఉండటం, అశుభమైన ఎద్దు వాహనంగా ఉండటం—నేను బ్రతికున్నానని భావించాను, బ్రతికుండనని కూడా భావించాను.
తతో జగతి జాతేషు భగవన్ యుష్మదాదిషు । భరద్వాజపులస్త్యాత్రినారదేన్ద్రమరీచిషు
ఆ తరువాత, ఈ లోకంలో భరద్వాజుడు, పులస్త్యుడు, అత్రి, నారదుడు, ఇంద్రుడు, మరీచి వంటి మీరందరూ జన్మించినప్పుడు—
పులహోద్దాలకాద్యేషు క్రతుభృగ్వఙ్గిరస్సు చ । సనత్కుమారభృఙ్గీశస్కన్దేభవదనాదిషు
పులహుడు, ఉద్దాలకుడు మొదలైనవారు, క్రతువు, భృగువు, అంగిరసుడు, అలాగే సనత్కుమారుడు, భృంగీశుడు, స్కందుడు, భవుడు మొదలైనవారిలో—
గౌరీసరస్వతీలక్ష్మీగాయత్ర్యాద్యాసు భూరిషు । మేరుమన్దరకైలాసహిమవద్దర్దురాదిషు
గౌరీ, సరస్వతి, లక్ష్మీ, గాయత్రి మరియు మరెన్నో దేవతల్లో, అలాగే మేరు, మందర, కైలాస, హిమవత్, దర్దుర వంటి పర్వతాలలో,
హయగ్రీవహిరణ్యాక్షకాలనేమిబలాదిషు । హిరణ్యకశిపుక్రాథబడిప్రహ్లాదకాదిషు
హయగ్రీవ, హిరణ్యాక్ష, కాలనేమి, బలి వంటి రాక్షసుల్లో, హిరణ్యకశిపు, క్రాథ, బడి, ప్రహ్లాదుడు మరియు వారి వంశస్థుల్లో,
నిమిన్యఙ్కుపృథుప్రోథవైన్యనాభాగకేలిషు । నలమాన్ధాతృసగరదిలీపనహుషాదిషు
నిమి, యంకు, పృథు, ప్రోథ, వైన్య, నాభాగ, కేలి వంటి రాజుల్లో, నల, మాంధాత, సగర, దిలీప, నహుషుడు మరియు ఇతర రాజుల్లో,
ఆత్రేయవ్యాసవాల్మీకివత్సవాత్స్యాయనాదిషు । ఉపమన్యుమనీమఙ్కిభగీరథశుకాదిషు
ఆత్రేయ, వ్యాస, వాల్మీకి, వత్స, వాత్స్యాయనుడు వంటి మునుల్లో, ఉపమన్యు, మనీ, మంకి, భగీరథ, శుకుడు మరియు వారి వంశస్థుల్లో,
అల్పకాతీతకాలేషు కిఞ్చిద్ దూరేషు కేషుచిత్ । తథాద్యతనసర్గేషు స్మరణే గణనైవ కా
చాలా చిన్నగా గడిచిపోయిన కాలాల్లోనైనా, కొంత దూరంగా ఉన్న కొన్ని చోట్లనైనా, అలాగే ఈ రోజుని సృష్టుల్లోనూ, గుర్తు చేసుకోవడం లేదా లెక్కించడంలో ఏమి ప్రయోజనం ఉంది?
మునే తే బ్రహ్మపుత్రస్య జన్మాష్టమమ్ ఇదం కిల । సంస్మరామ్య్ అష్టమే సర్గే త్వ్ అస్మింస్ త్వం మమ సఙ్గతః
ఓ మునీశ్వరా, బ్రహ్మపుత్రుడైన నీకు ఇది ఎనిమిదవ జన్మ అని చెబుతారు. ఈ ఎనిమిదవ సృష్టిలో నువ్వు నాతో కలిసినదాన్ని నేను గుర్తు చేసుకుంటున్నాను.
కదాచిజ్ జాయసే వ్యోమ్నః కదాచిజ్ జాయసే జలాత్ । కదాచిజ్ జాయసే శైలాత్ కదాచిజ్ జాయసే ఽనలాత్
ఎప్పుడో నువ్వు ఆకాశం నుంచి పుట్టావు, ఇంకొన్నిసార్లు నీటి నుంచి పుట్టావు; మరికొన్ని సార్లు కొండ నుంచి పుట్టావు, మరికొన్ని సార్లు అగ్నిలోంచి పుట్టావు.
యాదృశో యాదృశాచారో యాదృక్సంస్థానదిగ్గణః । సర్గో ఽయం తాదృశాన్ ఏవ త్రీన్ సర్గాన్ సంస్మరామ్య్ అహమ్
ఎలా ఉన్నావో, ఎలా ప్రవర్తించావో, ఎక్కడ ఉన్నావో, ఏ దిశలో ఉన్నావో, ఈ సృష్టి కూడా అలాగే ఉంది. అలాంటి మూడు సృష్టులను నేను గుర్తు చేసుకోగలను.
ఏకరూపాఖిలాచారసన్నివేశనరామరాన్ । సమకాలాఖిలస్థైర్యాన్ దశ సర్గాన్ స్మరామ్య్ అహమ్
నేను పది సృష్టి చక్రాలను గుర్తు చేసుకుంటున్నాను. ఆ సృష్టులన్నీ ఒకే రూపంలో, అన్ని జీవులు, వారి చర్యలు ఒకే విధంగా ఏర్పడి, స్థిరత కూడా ఒకేసారి ఏర్పడింది.
అన్తర్ధానం గతా దేవా వారపఞ్చకమ్ ఉద్ధృతాః । మునే పఞ్చసు సర్గేషు కూర్మా ఇవ పయోనిధేః
ఓ మునీశ్వరా, ఐదు సృష్టి కాలాల్లో దేవతలు కనిపించకుండా పోయారు. అవి సముద్రంలోకి తాబేళ్లు దాగిపోతాయిలా, ఆ ఐదు సృష్టుల్లో అంతరించిపోయారు.
మన్దరాకర్షణావేగపర్యాకులసురాసురమ్ । స్మరామి ద్వాదశం చేదమ్ అమృతామ్భోధిమన్థనమ్
ఇదే పదకొండవ సంఘటనను నేను గుర్తు చేసుకుంటున్నాను: మందర పర్వతాన్ని లాగిన వేగంతో దేవతలు, అసురులు కలవరపడి, అమృత సముద్రాన్ని మథించిన సందర్భాన్ని.
సర్వౌషధిరసోపేతాం బలిం గ్రాహస్ తటాద్ ఇవ । వారత్రయం హిరణ్యాక్షో నీతవాన్ వసుధామ్ అధః
మూడు సృష్టి కాలాల పాటు, హిరణ్యాక్షుడు భూమిని, అందులోని అన్ని ఔషధాలు, ధనద్రవ్యాలతో కలిపి, ఒడ్డునుంచి తీరాన్ని లాగినట్టు క్రిందికి తీసుకెళ్లాడు.