భూతజాలతరఙ్గిణ్యా విశన్త్యాః కాలసాగరమ్ । వయం సంసారసరితస్ తటస్థా అప్య్ అనాకులాః
ప్రాణుల నదీ ప్రవాహం కాలసముద్రంలో కలిసిపోతున్నప్పుడు, మేము ఈ సంసారపు తీరంలో నిలబడి ఉన్నా, ఏ విధమైన కలవరమూ లేకుండా ప్రశాంతంగా ఉంటాము.
నోజ్ఝామో న చ గృహ్ణీమస్ తిష్ఠామో నైవ చ స్థితాః । మృదవో ఽపి భృశం క్రూరా వయమ్ అస్మిన్ ద్రుమే స్థితాః
మేము ఏదీ వదలము, పట్టుకోము, స్థిరంగా నిలబడము కూడా కాదు; మృదువుగా ఉన్నా, ఈ వృక్షంపై ఎంతో దృఢంగా నిలిచి ఉంటాము.
వీతశోకభయాయాసైస్ త్వాదృశైః పురుషోత్తమైః । తుష్టైర్ అనుగృహీతాస్ స్మస్ సంస్థితా విగతజ్వరాః
మీలాంటి మహనీయుల సంతృప్తి వల్ల మేము దుఃఖం, భయం, అలసటల నుంచి విముక్తులమై, సంపూర్ణంగా స్థిరంగా, అన్ని బాధలూ తొలగిపోయినవారమై నిలిచి ఉన్నాము.
నేతశ్ చేతశ్ చ పర్యస్తం లులితం న చ వృత్తిషు । నాపరామృష్టతత్త్వార్థమ్ అస్మాకం భగవన్ మనః
భగవంతుడా, మా మనస్సు ఎక్కడా చెలరేగిపోకుండా, కలత చెందకుండా, వాస్తవ సత్యాన్ని తప్ప మరే విషయంపై కూడా నిలబడదు.
నిర్వికారే గతక్షోభే స్వాత్మన్య్ ఉపశమం గతే । అతరఙ్గాః ప్రపూర్ణాస్ స్మః పర్వణీవ మహాబ్ధయః
మనస్సు ఎలాంటి కలతలు లేకుండా, స్వరూపంలో నిశ్చలంగా ఉండిపోయినప్పుడు, మనం పూర్ణ చంద్రుని వెలుగులో అలలు లేని మహాసముద్రంలా సంపూర్ణంగా, ప్రశాంతంగా ఉంటాము.
భవదాగమనాద్ బ్రహ్మన్న్ ఇదానీం ముదితాశయాః । ఫలితాశేషసఙ్కల్పాః పరమాం పూర్ణతాం గతాః
బ్రహ్మన్, మీరు వచ్చాక మా హృదయాలు ఆనందంతో నిండిపోయాయి. మా కోరికలన్నీ నెరవేరాయి, మేము పరిపూర్ణతను పొందాము.
రసాయనమయీ శీతా పరమానన్దదాయినీ । నానన్దయతి కం నామ సాధుసఙ్గతిచన్ద్రికా
సద్గురువుల సాంగత్యం చందమామ వెలుగులా చల్లగా, పరమానందాన్ని ఇచ్చేది, అమృతస్వరూపంగా ఉంటుంది. అలాంటి సత్సంగం ఎవరికీ ఆనందాన్ని కలిగించదో చెప్పండి.
సత్సఙ్గమానన్దరసః కేనాయమ్ ఉపమీయతే । మన్దరోద్ధూతసర్వామ్బుః క్షీరోదో యేన ఖర్వ్యతే
సత్సంగంలో లభించే ఆనందాన్ని ఎవరితో పోల్చగలం? మందర పర్వతంతో మథించి, అన్నీ నీళ్ళు కలిపిన పాలు సముద్రాన్ని ఎవరూ తరుగలేరుగా, సత్సంగానందాన్ని కూడా ఎవరూ పూర్తిగా వివరించలేరు.
నాతః పరతరం కిఞ్చిన్ మన్యే కుశలమ్ ఆత్మనః । సన్తో యద్ అనుగమ్యన్తే సన్త్యక్తసకలైషణమ్
మనకు నిజంగా మేలయ్యేది, అన్ని కోరికలు వదిలేసిన జ్ఞానుల మార్గాన్ని అనుసరించడం కన్నా మరొకటి లేదు అని నేను భావిస్తున్నాను.
ఆపాతమాత్రరమ్యేభ్యో భోగేభ్యః కిమ్ అవాప్యతే । సత్సఙ్గచిన్తామణితస్ సర్వం సారమ్ అవాప్యతే
మొదట్లోనే ఆకర్షణీయంగా కనిపించే అనుభవాల వల్ల ఏమి లాభం? మంచి వారి సాంగత్యం అనే కల్పవృక్షం ద్వారా మనకు అవసరమైనది అన్నీ లభిస్తాయి.
స్నిగ్ధగమ్భీరమసృణమధురోదారధీరవాక్ । త్రైలోక్యపద్మకోశే ఽస్మింస్ త్వమ్ ఏకష్ షట్పదాయసే
ఈ మూడు లోకాల కమలంలో, మృదువుగా, లోతుగా, సున్నితంగా, మధురంగా, ఉదారంగా, స్థిరంగా మాట్లాడే నీవే ఒక్కటే తేనెటీగవు.
అధిగతపరమాత్మనో ఽపి మన్యే భవదవలోకనశాన్తదుష్కృతస్య । మమ సఫలమ్ ఇహాద్య జన్మ సాధో సకలభయాపహరో హి సాధుసఙ్గః
పరమాత్మను తెలుసుకున్నవాడికీ, నీ దర్శనం వల్ల నా జన్మ ఈ రోజు ఫలించిందని నేను భావిస్తున్నాను, ఓ సద్గుణసంపన్నుడా! ఎందుకంటే మంచి వారి సాంగత్యం అన్ని భయాలను తొలగిస్తుంది.
యుగక్షోభేషు ఘోరేషు వాత్యాసు విషమాసు చ । సుస్థిరః కల్పవృక్షో ఽయం న కదాచన కమ్పతే
యుగాలు కలకలం అయినా, భయంకరమైన గాలులు వీచినా, ఈ కల్పవృక్షం ఎప్పుడూ అచంచలంగా నిలిచి ఉంటుంది.
అగమ్యో ఽయం సమగ్రాణాం లోకాన్తరవిహారిణామ్ । భూతానాం తేన తిష్ఠామస్ సుఖమ్ అస్మిన్ వనస్పతౌ
ఇతర లోకాలలో సంచరించే అన్ని జీవులకు ఈ వృక్షం అందుబాటులో ఉండదు. అందుకే మేము దీని నీడలో సుఖంగా నివసిస్తున్నాము.
హిరణ్యాక్షో ధరాపీఠం ద్వీపసప్తకవేష్టితమ్ । యదా జహార తరసా నాకమ్పత తదా ద్రుమః
హిరణ్యాక్షుడు ఏడు ద్వీపాలతో కూడిన భూమిని బలవంతంగా తీసుకున్నప్పటికీ, అప్పుడూ ఈ వృక్షం కదలలేదు.
యదా దోలాయితవపుర్ బభూవామరపర్వతః । సర్వతో దత్తఝమ్పాద్రిర్ నాకమ్పత తదా ద్రుమః
దేవతల పర్వతం అన్ని వైపులా ఊగిపోయినప్పుడు కూడా, అప్పుడూ ఈ వృక్షం కదలలేదు.
భుజావష్టమ్భవినమన్మేరుర్ నారాయణో యదా । మన్దరం ప్రోద్దధారాద్రిం నాకమ్పత తదా ద్రుమః
నారాయణుడు తన చేతులతో మెరుపర్వతాన్ని ఆప్యాయంగా పట్టుకుని, మందరపర్వతాన్ని పైకి ఎత్తినప్పుడు కూడా, ఆ చెట్టు ذరలలేదు.
ఉన్మూలితాద్రీన్ద్రశిలా యదోత్పాతానిలా వవుః । ఆధూతమేరుతరవస్ తదా నాకమ్పత ద్రుమః
పర్వతశిఖరాలు పెకిలిపోయి, గాలులు పర్వతాలను పెక్కొట్టి, మెరుపర్వతం గర్జనతో కంపించిందా కూడా, ఆ చెట్టు కదలలేదు.
యదా సురాసురక్షోభస్ఫురచ్చన్ద్రార్కమణ్డలమ్ । ఆసీజ్ జగద్ అతిక్షుబ్ధం తదా నాకమ్పత ద్రుమః
దేవతలు, రాక్షసులు కలహంతో చంద్రుడు, సూర్యుడు ఉన్న ఆకాశం కూడా కంపించగా, ప్రపంచం అంతా కలకలమైంది. అయినా ఆ చెట్టు కదలలేదు.
యదా క్షీరోదలోలాద్రికన్దరానిలకమ్పితాః । కల్పాభ్రపఙ్క్తయః పేతుస్ తదా నాకమ్పత ద్రుమః
పాలసముద్రాన్ని మథించే పర్వతపు గుహలలోంచి వచ్చిన గాలులతో, యుగాంతంలో మేఘపంక్తులు కూలిపోతున్నా కూడా, ఆ చెట్టు కదలలేదు.
యదా సమన్తతో మేరుః కాలనేమిభుజాన్తరే । కిఞ్చిద్ ఉన్మూలితో ఽతిష్ఠత్ తదా నాకమ్పత ద్రుమః
కాళనేమి చక్రం చేతుల మధ్య నుండి మేరు పర్వతాన్ని అన్ని వైపులా కొంత ఎత్తిపారేసినప్పుడు కూడా, ఆ చెట్టు కదలలేదు.
పక్షీశపక్షపవనా అమృతాక్రాన్తిసఙ్గరే । యదా వవుః పతత్సిద్ధాస్ తదా నాకమ్పత ద్రుమః
పక్షులు అమృతాన్ని పొందేందుకు పోరాడుతుండగా, వారి రెక్కల గాలులు బలంగా వీచినప్పుడు, సిద్ధులు పడిపోతున్నా కూడా, ఆ చెట్టు కదలలేదు.
యదా శేషాకృతిం కర్షన్న్ అసమాప్తైకవేష్టనాత్ । యయౌ గరుత్మాన్ అమృతం తదా నాకమ్పత ద్రుమః
శేషుడు ఇంకా ఒక్కసారి చుట్టిపట్టకముందే, గరుత్మంతుడు అతన్ని లాగుకుంటూ అమృతాన్ని తీసుకెళ్తున్నప్పుడు కూడా, ఆ చెట్టు కదలలేదు.
యదా కల్పానలశిఖాశ్ శైలాబ్ధివలనోల్బణాః । శేషః ఫణాభిస్ తత్యాజ తదా నాకమ్పత ద్రుమః
కాలాంతంలో పర్వతాలు, సముద్రాల్లా ఎగిసిపడే భయంకరమైన అగ్ని జ్వాలలను శేషుడు తన ఫణాలతో వదిలిపెట్టినప్పుడు కూడా, ఆ చెట్టు కదలలేదు.
ఏవంరూపే ద్రుమవరే తిష్ఠతామ్ ఆపదః కుతః । అస్మాకం మునిశార్దూల దౌస్స్థిత్యేన కిలాపదః
ఇలాంటి స్థితిలో నిలబడిన వారికి ఎలాంటి కష్టాలు వస్తాయో చెప్పండి, వృక్షశ్రేష్ఠా! మునిశార్దూలా, మనకు కష్టాలు అనిశ్చిత స్థితి వల్లే కలుగుతాయి.
కల్పాన్తేషు మహాబుద్ధే వహత్స్వ్ అగ్న్యమ్బువాయుషు । ప్రతపత్సు తథార్కేషు కథం తిష్ఠసి విజ్వరమ్
కల్పాంతంలో, మహామనస్కుడా, అగ్ని, నీరు, గాలి ఉగ్రంగా ప్రవర్తించేటప్పుడు, సూర్యులు భయంకరంగా మండినప్పుడు, నీవు ఎలా బాధ లేకుండా ఉంటావు?
యదోపయాతి కల్పాన్తవ్యవహారో జగత్స్థితౌ । కృతఘ్న ఇవ సన్మిత్రం తదా నీడం త్యజామ్య్ అహమ్
ప్రపంచం నశించబోయే కాలంలో, కృతఘ్నుడు మిత్రుడిని వదిలిపెట్టినట్లు, నేను కూడా నా గూడు వదిలిపెడతాను.
ఆకాశ ఏవ తిష్ఠామి విగతాఖిలకల్పనమ్ । స్తబ్ధప్రసృతసర్వాఙ్గో మనో నిర్వాసనం యథా
అప్పుడప్పుడు, నేను ఆకాశంలోనే ఉంటాను; అన్ని ఊహలు పోయినవిగా, నా అవయవాలు నిశ్చలంగా, విస్తరించి ఉంటాయి. మనస్సు అన్ని వాసనల నుంచి విముక్తమైనప్పుడు ఎలా ఉంటుందో అలా.
ప్రతపన్తి యదాదిత్యాస్ సలిలీకృతభూధరాః । వారుణీం ధారణాం బద్ధ్వా తదా తిష్ఠామి ధీరధీః
ఎప్పుడు సూర్యులు మండిపోతూ, పర్వతాలు నీటిగా మారిపోతాయో, అప్పుడు నేను నీటి ధారణను పట్టుకుని, స్థిరమైన మనసుతో నిలిచుంటాను.
యదా శకలితాద్రీన్ద్రా వాన్తి ప్రలయవాయవః । పార్వతీం ధారణాం బద్ధ్వా ఖే తిష్ఠామ్య్ అచలస్ తదా
ప్రళయ గాలులు వీచి, గొప్ప పర్వతాలు విరిగిపోతున్నప్పుడు, నేను పర్వత ధారణను పట్టుకుని, ఆకాశంలో కదలకుండా నిలిచుంటాను.